De aanleg van een uitgebreid bekabeld netwerk is doorgaans veel werk. Een gemakkelijke en doeltreffende oplossing is (een deel van) het netwerk via het stroomnet te laten lopen. We bespreken hieronder enkele van de beste powerline-adapters in allerlei prijsklassen.

Fabrikanten van powerline-adapters schetsen van hun producten een rooskleurig beeld waarbij er duizelingwekkende netwerksnelheden haalbaar zouden zijn. In werkelijkheid ligt dat iets genuanceerder. De beschikbare download- en uploadsnelheid is namelijk sterk afhankelijk van de kwaliteit van het koperdradennetwerk en laat zich hierdoor lastig voorspellen. Het is een kwestie van uitproberen, waarbij onder meer het aantal groepen en aangesloten apparaten een grote invloed hebben.

Gelukkig gebruiken elektronicamerken steeds betere en efficiëntere technieken om de verbinding een duwtje in de rug te geven. Bij aanwezigheid van een stroomnetwerk met aardedraad is mimo bijvoorbeeld een waardevolle toevoeging. Hierbij wordt de datastroom over verschillende aders verdeeld. Het resultaat is meer bandbreedte. Verder voorzien fabrikanten de producten van steeds snellere chips, zodat er hogere snelheden mogelijk zijn.

Afhankelijk van het gekozen product profiteren gebruikers van aanvullende mogelijkheden. Zo bevatten de betere powerline-adapters meerdere gigabitpoorten, wifi-ondersteuning en een geïntegreerd stopcontact. We bespreken zeven modellen.

Devolo Magic 2 LAN triple

©PXimport

Deze powerline-set heeft maar liefst drie gigabitpoorten, zodat je ook in een garage of slaapkamer allerlei apparatuur via een snoertje kunt aansluiten. De theoretische overdrachtssnelheid ligt op 2400 Mbit/s, al kom je daar in de praktijk waarschijnlijk lang niet bij in de buurt. Dankzij mimo-technologie gebruikt de netwerktoepassing drie aders van het elektriciteitsnet, mits er aardedraad voorhanden is.

Hoe dan ook, de snelheid en stabiliteit zijn vergeleken met de eerste generatie behoorlijk opgeschroefd. Een nieuwe G.hn-chip is hiervoor grotendeels verantwoordelijk. Volgens het Duitse merk overbrugt de Devolo Magic 2 LAN triple onder ideale omstandigheden een afstand tot vijfhonderd meter. De verbinding is beveiligd via 128-bit-aes-encryptie. Het uitwisselen van beveiligingssleutels tussen de adapters gebeurt automatisch en duurt enkele minuten.

Via een mobiele app of meegeleverde software houd je de actuele status van het netwerk in de gaten. Fijn is dat je vanwege het geïntegreerde stopcontact geen stroompunt verliest. De langwerpige behuizing is wel wat aan de grote kant, dus mogelijk zit deze powerline-adapter een naastgelegen stopcontact in de weg. Bij de Starter Kit levert de fabrikant twee netwerkkabels mee. Naast de startset verkoopt Devolo deze powerline-adapter ook los, zodat je het netwerk naar behoefte uitbreidt.

Devolo Magic 2 Wifi next

©PXimport

Met de Devolo Magic 2 Wifi next voeg je een mesh-netwerk aan de woning toe. Mobiele apparaten switchen via de access point steering-functie automatisch naar het krachtigste toegangspunt. Bij meerdere gelijktijdige verbindingen biedt het mesh-systeem dankzij ondersteuning voor mu-mimo voldoende netwerkcapaciteit. Een satelliet binnen het draadloze netwerk raakt hierdoor niet snel overbelast, zodat gebruikers in de praktijk minder wachttijden ervaren.

Via de 5GHz-frequentieband bedraagt de theoretische snelheid 867 Mbit/s, terwijl er via de 2,4GHz-frequentieband in het gunstigste geval 300 Mbit/s haalbaar is. Volgens het Duitse merk is het starterspakket goed voor een dekking van zo’n 120 vierkante meter. Via het elektriciteitsnet ligt de maximale datadoorvoer op 2400 Mbit/s. Ten opzichte van de eerste generatie is er een snellere G.hn-chip ingebouwd. De afstand via het kopernetwerk reikt onder optimale omstandigheden tot vijfhonderd meter.

De adapter heeft een geïntegreerd stopcontact en bevat aan de onderzijde twee gigabitpoorten. Om hackers buiten de deur te houden, doet de powerline-set een beroep op 128-bit-aes-encryptie. Een extra powerline-adapter is los verkrijgbaar voor een adviesprijs van 129,90 euro, net zoals een zogeheten Multiroom Kit met drie adapters. De hier besproken Starter Kit heeft twee powerline-adapters.

TP-Link TL-WPA4220TKIT

©PXimport

De TP-Link TL-WPA4220TKIT is al een tijdje beschikbaar en is nog altijd bij zo’n beetje iedere (online) elektronicawinkel verkrijgbaar. Begrijpelijk, want deze betaalbare powerline-set biedt veel waar voor zijn geld. Zo levert de Chinese netwerkproducent naast het basisstation twee adapters mee, zodat je internet aan twee ruimtes kunt toevoegen. Elke adapter heeft twee netwerkpoorten.

Vergeleken met duurdere producten is de theoretische doorvoersnelheid wel een stuk lager, namelijk hoogstens 600 Mbit/s. TP-Link claimt dat het signaal via het stroomnet een maximale afstand overbrugt van driehonderd meter. Net als nagenoeg alle hedendaagse powerline-adapters gebruikt ook dit exemplaar voor de beveiliging 128-bit-aes-encryptie. Een interessant extraatje is dat de adapters een 2,4GHz-radio met een maximale overdrachtssnelheid van 300 Mbit/s hebben ingebouwd.

Met één druk op de knop deel je de ssid en het wachtwoord van je router met de geïntegreerde range-extenders. In tegenstelling tot veel andere producten bevat dit type helaas geen stopcontact. Naast de drie adapters telt de productdoos verder drie ethernetkabels met een lengte van twee meter. Voor het beheer van het netwerk kunnen gebruikers een mobiele app of software installeren. Controleer daarmee de snelheid van powerline-verbindingen en voeg desgewenst een gastnetwerk toe.

TP-Link TL-PA4010 KIT

©PXimport

Zoek je een goedkoop powerline-setje zonder overbodige poespas, dan is de simpel uitgevoerde TL-PA4010 KIT een lucratieve optie. Als je online even speurt, vind je dit goedkope product namelijk voor een bedrag van ergens tussen de drie en vier tientjes. Verwacht geen wifi, een geïntegreerd stopcontact of meerdere ethernetpoorten met ondersteuning voor hoge datasnelheden.

Deze doodeenvoudige powerline-set houdt het namelijk bij de kern en dat is een internetsignaal van A naar B transporteren. De theoretische doorvoersnelheid ligt hierbij op 600 Mbit/s met een maximaal bereik van driehonderd meter. De startset bestaat uit twee gelijke adapters waarmee gebruikers via het stroomnet slechts één ethernetaansluiting aan een ruimte toevoegen. Dankzij de aanwezige pair-knop brengt het powerline-systeem snel een beveiligde netwerkverbinding tot stand, waarbij het product gebruikmaakt van 128-bit-aes-versleuteling.

Aan de hand van drie indicatoren controleer je op ieder moment de huidige netwerkstatus. Is er geen verbinding actief, dan schakelt de TL-PA4010 (net als bijna alle powerline-adapters) automatisch naar een energiebesparende modus. Vergeleken met uitgebreidere producten valt de behuizing relatief klein uit. Een voordeel, want daardoor zit deze adapter mogelijk geen naastgelegen stopcontact in de weg. Een adapter meet slechts 6,5 × 5,2 × 2,85 centimeter.

AVM FRITZ!Powerline 1260E WLAN Set

©PXimport

De prijzen van deze veelzijdige powerline-set lopen nogal uiteen. Wanneer je goed zoekt, schaf je dit product voor minder dan 150 euro aan. De AVM FRITZ!Powerline 1260E biedt veel gebruiksgemak. Zo verlies je in ruimtes waar je een netwerkaansluiting wilt toevoegen in elk geval geen stopcontact, want de adapter beschikt over een geïntegreerd exemplaar. Verder kunnen gebruikers een mesh-netwerk opzetten, waarbij de wifi-radio’s zowel een 5GHz- als 2,4GHz-signaal uitzenden. De maximale snelheden bij een draadloze verbinding liggen respectievelijk op 866 en 400 Mbit/s.

Voor de beveiliging van het draadloze netwerk doe je een beroep op wpa2-encryptie. Via de wps-knop wissel je eenvoudig beveiligingssleutels tussen apparaten uit. Bij gebruik van powerline bedraagt de snelheid op papier 1200 Mbit/s, al zul je dat in de praktijk niet halen. Bevat het stroomnetwerk een aardedraad, dan geeft de FRITZ!Powerline 1260E de netwerksnelheid overigens wel een flinke oppepper. Het product ondersteunt namelijk mimo-technologie.

Voor het aansluiten van netwerkapparaten zijn er op de adapter twee gigabitpoorten aanwezig. Gunstig is de ondersteuning voor quality of service, zodat belangrijk dataverkeer tijdens piekmomenten voorrang krijgt. Denk onder meer aan voip-gesprekken en videostreams. Dit powerline-setje vormt vanuit de fabriek een goede combinatie met een AVM FRITZ!Box-router. Als je netwerktoegang aan extra kamers wilt toevoegen, breid je het powerline-systeem naar behoefte uit.

D-Link DHP-P601AV

©PXimport

Powerline-adapters met een geïntegreerd stopcontact zijn vaak behoorlijk aan de maat. De D-Link DHP-P601AV valt met 11,3 × 5,8 × 3,8 centimeter relatief bescheiden uit, zodat je niet zoveel ruimte rondom een wandstopcontact hoeft vrij te maken. De witte behuizing bevat drie groene indicatielampjes waarmee je onder meer de actuele status van het netwerk controleert. Verder telt de onderzijde van iedere powerline-adapter een gigabitpoort, pair-toets en resetknopje.

De overdrachtssnelheid bedraagt in theorie 1000 Mbit/s. Het inwendige stopcontact beschikt over een speciaal filter, zodat signaalruis van verbonden elektrische apparaten de kwaliteit van de verbinding niet belemmeren. Gebruikers activeren het powerline-systeem door op de pair-toets te drukken. Voor de veiligheid is er 128-bit-aes-encryptie actief. Op momenten dat de adapters enige tijd geen gegevens versturen of ontvangen, schakelt de DHP-P601AV op eigen houtje over naar de slaapmodus. Volgens D-Link levert dat een aanzienlijke energiebesparing op.

Heb je interesse in dit betaalbare product? Let dan goed op, want sommige (web)winkels verkopen onder exact dezelfde productnaam een powerline-set zonder geïntegreerd stopcontact. Dit betreft in werkelijkheid de DHP-601AV, zonder P direct voor de 6. De overige specificaties zijn nagenoeg identiek vergeleken met de hier besproken DHP-P601AV. Het model zonder stopcontact is bij veel verkoopadressen een tientje goedkoper.

Netgear PL1000

©PXimport

Hoewel netwerkspecialist Netgear al enige tijd geen nieuwe powerline-adapters heeft uitgebracht, is deze PL1000 nog volop verkrijgbaar. Voor een bedrag van zo’n vijftig euro haal je een startset met twee adapters in huis. Tot zover niets nieuws onder de zon, want er zijn natuurlijk wel meer powerline-producten in deze prijsklasse te koop.

De PL1000 onderscheidt zich van veel concurrerende producten door een gigabitpoort beschikbaar te stellen. Een interessant gegeven, al bepaalt de kwaliteit van het elektriciteitsnet of je daadwerkelijk iets aan de extra capaciteit van deze aansluiting hebt. Op papier is er een doorvoersnelheid van 1000 Mbit/s haalbaar. Volgens het Amerikaanse concern overbrugt het signaal een maximale afstand van vijfhonderd meter.

Naast een ethernetpoort bevat de onderzijde van de behuizing een pair- en resetknop. Wifi-ondersteuning en een geïntegreerd stopcontact hoef je op deze simpele powerline-adapter niet te verwachten. Wegens het gebrek aan extra functies is de behuizing niet zo groot, namelijk 10 × 5,9 × 3,6 centimeter. Netgear levert twee ethernetkabels mee, zodat je na het uitpakken direct een router en willekeurig netwerkapparaat kunt verbinden.

Hoewel oude arcadekasten en klassieke spelcomputers op den duur verdwijnen, hebben de bijbehorende games het eeuwige leven. Met MAME boots je de originele hardware namelijk exact na. Daarmee wek je oude videospelletjes op je pc, laptop of Mac weer tot leven! Lijkt het spelen van nostalgische Atari-, Sega- en (S)NES-spellen je wel wat? In dit artikel leggen we uit hoe je dat doet.

Emuleren

Emuleren betekent dat speciale software de elektronica van een bestaand apparaat nabootst. In plaats van de originele printplaten en chips te gebruiken, vertaalt een emulator de instructies en signalen van die hardware naar je huidige pc of laptop. Een voordeel, want oude spelcomputers gaan op den duur namelijk kapot. Bovendien zijn reserveonderdelen schaars.

MAME is de bekendste emulator voor arcadekasten. De afkorting van deze freeware staat voor Multi Arcade Machine Emulator. Daarnaast ondersteunt dit programma tegenwoordig ook allerlei klassieke spelconsoles.

De doelstelling van de softwareontwikkelaars is om de hardware tot in detail na te bootsen en daarmee de technische kennis te behouden. Hierdoor speel je de games zoals ze oorspronkelijk bedoeld waren. Prettig is dat MAME iedere maand een nieuwe update vrijgeeft. Hierdoor weet je vrijwel zeker dat deze populaire emulator op jouw systeem goed blijft werken.

©jon anders wiken

Installatie

Met het opensource-project MAME bouw je een nauwkeurige digitale replica van één of meerdere spelcomputers. Je hoeft hiervoor alleen gratis emulatiesoftware op je systeem te installeren. MAME is voor Windows, macOS en Linux beschikbaar.

Nuttig om te weten is dat de makers nauwkeurigheid boven snelheid prefereren. Bepaalde games vormen dan ook een behoorlijke belasting voor jouw pc of laptop. Installeer het programma daarom bij voorkeur op een vlot systeem met minimaal 4 GB werkgeheugen. Volgens de ontwikkelaars werkt MAME ook op gedateerde computers van hooguit tien jaar oud, maar hierbij ervaren gebruikers wel eerder vertraging.

Ga naar www.mamedev.org en scrol een stukje omlaag. Klik onder Supported Platforms op de downloadknop van jouw besturingssysteem. Bij dit artikel werken we met de Windows-versie. Je downloadt het exe-bestand naar de computer en dubbelklikt hierop. Kies Uitvoeren en bepaal via de knop met de drie puntjes in welke map je de bestanden van het programma wilt opslaan. Bevestig met OK / Extract.

MAME verkennen

Ga naar de map waarin je in de vorige tip MAME hebt geïnstalleerd. Je ziet hierin flink wat mappen en bestanden. Dubbelklik op mame.exe. Er verschijnt een ietwat onorthodoxe gebruikersomgeving met de namen van tienduizenden systemen en games. Aan de linkerkant kun je het aanbod onder meer op jaartal of fabrikant sorteren.

Je kunt ook de zoekfunctie gebruiken. Begin in dat geval gewoon met typen. Zo krijg je een idee welke emulators er allemaal beschikbaar zijn. Typ je bijvoorbeeld Nintendo, dan komen iconische spelcomputers als Game Boy (Color) en Entertainment System tevoorschijn. Klik bovenaan op het sterretje om een emulator als favoriet te markeren. Op die manier vind je die later makkelijker terug.

Je kunt alvast de status van een geselecteerde emulator controleren. Als onderin beeld Status: Working verschijnt, kan MAME deze spelcomputer of arcadekast goed nabootsen. Is dat niet het geval, dan voegt de emulatiesoftware wellicht later ondersteuning toe via een update. Controleer verder ook of het beeld en geluid goed werken. In dat geval staat er OK achter respectievelijk Graphics en Sound.

Configuratiebestand

Ten opzichte van veel andere programma's wijkt de werking van MAME op bepaalde punten nogal af. Je dient bijvoorbeeld eerst twee zogeheten configuratiebestanden aan te maken. Doe je dat niet, dan slaat de emulatiesoftware jouw voorkeursinstellingen slechts tijdelijk op. Denk onder meer aan de gewenste beeldresolutie, geluidsinstellingen en invoerapparatuur.

Dubbelklik onderin beeld op General Settings en dubbelklik op Save Settings. De melding Settings saved verschijnt. Kies Return to Previous Menu om weer terug te keren naar het beginscherm. Je kunt hiervoor trouwens ook de Escape-toets gebruiken. Controleer voor de zekerheid of er in de MAME-map op de computer twee nieuwe configuratiebestanden staan, namelijk mame.ini en ui.ini.

Nederlandse taal

De voertaal is weliswaar standaard Engels, maar er is ook een Nederlandse vertaling beschikbaar. Ga naar General Settings / Customize UI en dubbelklik op Language. Klik vervolgens twee keer op Dutch. Zodra je nu Return to Previous Menu kiest, verandert het menu direct naar het Nederlands. Bevestig met Instellingen opslaan en sluit het menu af. Houd er rekening mee dat niet alle onderdelen in MAME correct zijn vertaald.

Maplocatie ROM's

MAME heeft standaard géén spellen. Die ga je zo dadelijk namelijk zelf toevoegen. Je regelt dat door zogenoemde ROM-bestanden in het programma te laden. Zo'n ROM-bestand is kort gezegd een digitale kopie van een klassieke game. Handig, want je kunt tenslotte niet zomaar een oude spelcartridge of floppydisk op een hedendaagse computer aansluiten.

Geef in MAME aan waar je ROM's bewaart. Navigeer hiervoor achtereenvolgens naar General Settings / Mappen configureren / ROMs / Map toevoegen en selecteer de map roms binnen de MAME-opslagmap. Je bevestigt met Enter, waarna je driemaal klikt op Terug naar vorig menu. Bewaar de wijzigingen met Instellingen opslaan en sluit het menu af.

ROM's downloaden?

Hoewel emulators zoals MAME legaal zijn, ligt dat voor de benodigde ROM-bestanden van games helaas iets anders. Het is dan ook begrijpelijk dat de videospellen niet bij de emulatiesoftware zijn inbegrepen, want hierop rust auteursrecht. Bovendien zouden tienduizenden spellen te veel opslagcapaciteit opeisen.

Wie op Google speurt, vindt al gauw allerlei downloadbare ROM-bestanden van bekende gametitels. Kijk daarmee uit! Je mag officieel alleen een digitale back-up maken van een origineel videospel dat je zelf bezit. Het kopiëren van een authentieke cartridge is nogal complex. Je hebt hiervoor namelijk specifieke apparatuur en software nodig. Bovendien is het niet toegestaan om eventuele kopieerbeveiliging te omzeilen. Om de genoemde redenen is het natuurlijk verleidelijk om ROM-bestanden uit illegale bron te downloaden, maar volgens de Nederlandse wet is dat dus verboden.

Op talloze websites liggen illegale ROM-bestanden van bekende spellen voor het oprapen.

ROM's downloaden

Auteursrechtelijk beschermde ROM's mag je niet downloaden. Gelukkig beheert MAME zelf ook een behoorlijke collectie klassieke games. De originele makers hebben toestemming gegeven om deze ROM-bestanden gratis te gebruiken. Het betreft tientallen titels die tussen 1977 en 2001 zijn uitgebracht.

Ga naar www.mamedev.org/roms/ en klik op een interessante titel. Je zet een vinkje voor I understand that these ROM images are for non-commercial use only, waarna je op de downloadknop klikt. Bewaar het zip-bestand nu in de ROM-map van MAME. Pak dit zip-bestand beslist niet uit, want anders werkt de emulatie niet.

Retrogame starten

Zodra je de ROM's eenmaal in de juiste map hebt geplaatst, kun je deze games in MAME starten. Overigens circuleren er op internet ook ROM's die in de praktijk helaas niet werken. Het is dus echt een kwestie van uitproberen. Als je in de vorige tip legale kopieën vanaf de website van MAME hebt gedownload, krijg je die relatief eenvoudig aan de praat.

Klik in het linkermenu op Beschikbaar en druk vervolgens op de F1-toets. Bevestig met Enter. De emulatiesoftware controleert nu alle aanwezige ROM's. Na even wachten zie je in de lijst verse titels die je kunt spelen. Klik hierop en controleer onderaan of de status, het beeld en het geluid in orde zijn. Je opent rechtsboven eventueel het tabblad Informatie om extra details te tonen, zoals jaartal en fabrikant. Kun je een bepaalde titel niet vinden? Gebruik dan de zoekfunctie! Klik tweemaal op een titel om het videospel te starten.

Gamen maar!

Een game start met de standaardinstellingen altijd op volledige schermgrootte. Vind je dat niet prettig, dan druk je in Windows op de sneltoets Alt+Enter om de vensterweergave te openen. Pixelachtige videospelletjes kun je vaak beter in een wat kleinere weergave spelen. Je past de grootte van het dialoogvenster naar eigen wens aan.

De bediening verschilt per spel. Vaak verschijnt er eerst een korte animatie, waarna je het spel kunt starten. Het loont de moeite om eerst even de invoerinstellingen door te nemen. Druk in de spelweergave op de Tab-toets en ga naar Invoerinstellingen / Input Assignments (this system). Je ziet nu welke knoppen je kunt gebruiken. Liever een andere indeling? Geen probleem, want het is mogelijk om de bedieningsknoppen te wijzigen. Selecteer een functie en druk vervolgens op Enter. Druk nu op de toets die je voortaan wilt gebruiken.

Klaar met spelen? Klik dan rechtsboven op het kruisje om weer terug te gaan naar het beginscherm van MAME. Je kunt als alternatief ook op de Escape-toets drukken.

Let op: artikel gaat verder onder de afbeelding en de video.

🎢 Ook leuk: gratis achtbanen bouwen in je browser

Game-instellingen

Je kunt van iedere game de instellingen even doornemen. Klik met de rechtermuisknop op een titel om een contextmenu te openen. Zoals de naam al doet vermoeden, verschijnen er bij Geavanceerde opties allerlei complexe instellingen. Dat zijn er weliswaar flink wat, maar voor doorsneegebruikers zijn de meeste opties niet zo interessant.

Overigens is het wél de moeite waard om het onderdeel Automatisch opslaan/hervatten te activeren. Afhankelijk van het spel sla je daarmee de voortgang op. Kijk daarnaast ook even bij Invoerinstellingen. De Muis staat namelijk vaak uit, terwijl je veel games met dit bedieningsapparaat kunt spelen. Klik op Terug naar vorig menu.

Kijk verder ook even bij Video opties. Schakel bijvoorbeeld de Venstermodus in wanneer je liever niet wilt dat de game in een volledig scherm opent. Kies daarna Terug naar vorig menu en Save System Settings. Sluit ten slotte het menu.

Muntinworp

Veel oude arcadekasten hebben een muntgleuf. Pas wanneer iemand daar een gulden of rijksdaalder in gooide, begon het spel. Aangezien MAME de hardware van klassieke arcadespellen exact nabootst, is het veelal nodig om een virtueel muntje in het systeem te werpen. Anders kun je namelijk niet spelen. Meestal druk je hiervoor op 5 voor munt één en 6 voor munt twee. Druk meermaals op deze getallen om extra credits toe te voegen.

Bij veel virtuele arcadekasten druk je verder op 1 of 2 om respectievelijk met één of twee spelers te gamen. Daarnaast zijn F6 en F7 nuttige sneltoetsen. Daarmee bewaar of laad je namelijk zogeheten savestates. Wil je even pauzeren? Druk dan op F5. Je kunt meestal met de pijltjestoetsen bewegen. Als je een schietspel speelt, is de vuurknop natuurlijk cruciaal. Dat is veelal de Spatie-, Ctrl- of Alt-toets.

Extra credits

Speel je een arcadespel en blijf je telkens virtuele muntjes inwerpen? Bij een echte arcadekast is het via fysieke schakelaars op de printplaat vaak mogelijk om de instellingen te wijzigen. Een kastbeheerder kan zo bijvoorbeeld extra credits of levens aan een muntinworp toewijzen. MAME heeft hiervoor een aangepast menu, zodat je langer kunt doorspelen.

Druk binnen de spelomgeving op de Tab-toets en ga naar DIP-schakelaars. De beschikbare instellingen zijn afhankelijk van het gekozen arcadespel. Vaak kun je het aantal levens en/of credits opvoeren. Soms zijn er ook opties om de gametijd te verlengen, een andere taal te kiezen en de moeilijkheidsgraad te wijzigen. Tot slot kun je het geluid van de 'arcadekast' wellicht aan- of uitzetten. Klaar? Klik dan achtereenvolgens op Terug naar vorig menu en Close Menu.

Geluid

Tijdens het spelen van een spel kun je diverse geluidsopties aanpassen. Hoor je bijvoorbeeld deuntjes uit de monitorspeakers, maar gebruik je hiervoor liever aangesloten pc-speakers? Druk dan in het gamevenster op de Tab-toets. Via Audio Mixer verschijnt er een klein venster. Klik achter Device zo nodig meermaals op het pijltje totdat de juiste audiobron is geselecteerd. Daarnaast pas je optioneel ook nog het standaardvolume aan. Klik op Terug naar vorig menu.

MAME heeft ook nog diverse geavanceerde audio-opties. Open hiervoor het onderdeel Audio Effects. Via Equalizer kun je bijvoorbeeld de intensiteit van hoge en lage tonen wijzigen. Sluit het menu door twee keer op de Escape-toets te drukken.

Plug-ins

MAME ondersteunt het gebruik van plug-ins. Je voegt daarmee extra functies aan het programma toe. Ga vanuit het hoofdvenster naar General Settings en kies Plugins. Er wordt een lijst geopend van alle uitbreidingen die je kunt activeren.

Een leuke plug-in is bijvoorbeeld Hiscore support. Je bewaart daarmee je hoogste scores. Verder kun je met Input macro plugin een reeks toetsaanslagen aan een enkele knop toewijzen. Cheat finder helper library helpt je misschien met het vinden van handige trucs. Dat kan net het verschil zijn om een level of volledige game uit te spelen. Laat ten slotte met Game play timer tijdens het spelen desgewenst een tijdklok meelopen. Navigeer naar Terug naar vorig menu en kies Instellingen opslaan. Sluit het menu vervolgens af.

Ben je benieuwd hoe de plug-ins in de praktijk werken? Herstart dan eerst MAME en start een spel. Je drukt daarna op de Tab-toets, waarna je het onderdeel Plugin opties opent. Je kunt nu de aanwezige plug-ins configureren.

De mogelijk binnenkort te verschijnen iPhone 17e zou evenveel gaan kosten als de iPhone 16e, namelijk 599 dollar - omgerekend mogelijk wederom 719 euro.

Dat claimt journalist en Apple-expert Mark Gurman op Bloomberg. De iPhone e-modellen zijn betaalbaardere versies van de iPhone. Dat blijkt wel uit de prijs van de begin vorig jaar uitgekomen iPhone 16e, die op release 719 euro (en 699 dollar in de VS) kostte.

Gurman claimt dat de prijs van opvolger iPhone 17e in ieder geval in de VS gelijk blijft, oftewel nog steeds 699 dollar. Dat zou dus kunnen betekenen dat hij ook weer 719 euro in Europa gaat kosten.

Verbeteringen

De prijs blijft waarschijnlijk dan wel gelijk, maar de 17e zou toch enkele verbeteringen ten opzichte van de 16e kennen. Zo zou er een A19-chip in de iPhone 17e zitten, een chip die ook in de duurdere, reguliere iPhone-modellen voorkomt.

Verder zou de 17e ook Apple's 5G-chip bevatten, net zoals de duurdere iPhones. Tot slot zou ook MagSafe ondersteund worden voor Apple’s magnetische accessoires. Dit was bij de iPhone 16e niet het geval.

Volgens Gurman wordt de iPhone 17e op 19 februari onthuld en ergens binnenkort uitgebracht. De 16e kwam op 28 februari 2025 uit, dus het is waarschijnlijk dat de opvolger ook ergens later deze maand of begin volgende maand uitkomt. De reguliere iPhone-modellen worden altijd pas in september aangekondigd en uitgebracht.

Overigens claimt Gurman ook dat Apple binnenkort nieuwe iPads uitbrengt - een iPad Air met een M4-chip en een instapmodel met een A18-chip - en nieuwe Macbook Airs en Pro's. Die zouden mogelijk ergens in maart uitkomen.