Fortnite zette kinderen onder druk om aankopen te doen

Fortnite is gratis te spelen, maar verdient geld aan de verkoop van skins, dansjes en andere digitale voorwerpen. Die koop je in de Item Shop met V-Bucks, een virtuele munteenheid die spelers vooraf met echt geld kunnen aanschaffen.

Epic Games maakte jarenlang gebruik van verkooptechnieken waarmee vooral jonge spelers onder druk werden gezet. Zo verschenen er aftelklokken bij producten in de Item Shop, waardoor spelers dachten dat ze snel moesten beslissen. Maar wanneer de tijd verstreken was, bleken de betreffende items soms gewoon beschikbaar te blijven. Daarnaast gebruikte Epic opvallende koopknoppen met teksten als 'Get it now' en 'Grab it'.

Epic kreeg ruim een miljoen euro boete en moest Fortnite aanpassen

Dat deze werkwijze in strijd was met de consumentenregels, staat inmiddels vast. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) maakte op 14 mei 2024 bekend dat Epic een boete van in totaal 1.125.000 euro kreeg. Op 14 januari 2026 bepaalde de rechtbank Rotterdam dat de sancties terecht waren opgelegd. Epic heeft afgezien van hoger beroep.

Epic moest ook de Item Shop aanpassen. De misleidende aftelklokken zijn wereldwijd verwijderd en Nederlandse spelers onder de 18 jaar krijgen alleen nog items aangeboden die minimaal 48 uur beschikbaar blijven. De ACM bevestigde in juli 2024 dat Epic de verplichte aanpassingen had doorgevoerd.

Massaclaim moet Nederlandse Fortnite-spelers geld opleveren

De boete van de ACM gaat naar de overheid, niet naar de spelers die mogelijk zijn benadeeld. SMC wil dat nu veranderen. De stichting eist dat Epic Games ongewenste aankopen terugbetaalt en stopt met de verkooptechnieken waarmee spelers onder druk worden gezet.

De claim gaat echter verder dan alleen aankopen in de Item Shop. SMC wil ook dat Epic stopt met spelelementen die spelers volgens de stichting aanzetten om langer door te spelen. De discussie raakt aan bredere zorgen over games met gelimiteerd beschikbare aankopen, waarvoor leeftijdsinformatie en waarschuwingen steeds belangrijker worden. Daarnaast eist zij een vergoeding voor schade door de vermeende verslavende werking van Fortnite en voor het verzamelen van persoonsgegevens van kinderen zonder toestemming van hun ouders. Die aanvullende beschuldigingen zijn geen onderdeel van de uitspraak waarmee de rechtbank eerder de ACM-sancties bevestigde.

Volgens SMC gaat het in totaal om meer dan 100 miljoen euro. De stichting heeft Epic op 23 september 2026 aansprakelijk gesteld en uitgenodigd voor een gesprek over een collectieve regeling. Als dat niets oplevert, wil SMC naar de rechter stappen.

In Amerika kregen Fortnite-spelers al miljoenen terug

Nederland is niet het eerste land waar Epic Games vanwege zijn verkooptechnieken wordt aangepakt. In de Verenigde Staten bereikte het bedrijf eind 2022 een schikking van in totaal 520 miljoen dollar met toezichthouder FTC. Daarvan was 245 miljoen dollar bestemd voor het terugbetalen van ongewenste aankopen. De overige 275 miljoen dollar betrof een boete vanwege het overtreden van de Amerikaanse privacywetgeving voor kinderen.

Amerikaanse spelers hebben inmiddels daadwerkelijk geld teruggekregen. In december 2024 keerde de FTC ruim 72 miljoen dollar uit aan meer dan 629.000 gedupeerden. In juni 2025 volgde een tweede ronde, waarbij bijna 970.000 spelers samen ruim 126 miljoen dollar ontvingen.

Ook in Canada loopt een collectieve rechtszaak tegen Epic Games. Die draait vooral om de vermeende verslavende werking van Fortnite. Ouders stellen dat het spel zo is ontworpen dat kinderen er afhankelijk van kunnen worden. Deze zaak werd in oktober 2019 aangespannen in de Canadese provincie Québec en staat los van de Nederlandse procedure.

Wie kan zich aanmelden voor de Nederlandse Fortnite-claim?

De Nederlandse claim is bedoeld voor mensen die Fortnite vóór hun 21e speelden, vanaf 26 september 2017, de dag waarop Fortnite Battle Royale werd uitgebracht. Je moet destijds in Nederland hebben gewoond en er ook nu nog wonen. Het maakt niet uit of je inmiddels volwassen bent of hoeveel tijd je aan het spel hebt besteed. Ook ouders kunnen hun kind aanmelden.

Je hoeft niet te hebben betaald om je aan te kunnen melden. Volgens de stichting kan de uiteindelijke vergoeding per persoon verschillen. Wie ongewenste aankopen heeft gedaan, kan mogelijk het aankoopbedrag terugkrijgen. Daarnaast kunnen deelnemers, afhankelijk van hun situatie, in aanmerking komen voor een vergoeding vanwege de vermeende verslavende werking van het spel of privacyschendingen.

Aanmelden kan kosteloos via de Fortnite-claimpagina van Stichting Massaschade & Consument of via gefortnaaid.nl. De stichting werkt volgens het principe no cure, no pay: als de claim niets oplevert, betalen deelnemers niets. Bij een succesvolle claim kan wel een deel van de vergoeding worden ingehouden om de proceskosten te dekken.

Of Nederlandse Fortnite-spelers uiteindelijk geld terugkrijgen, staat nog niet vast. De eerdere uitspraak van de rechtbank ging over de ACM-sancties en de verplichte aanpassingen aan het spel, niet over schadevergoedingen aan individuele spelers.

In het kort

Stichting Massaschade & Consument eist meer dan 100 miljoen euro van Epic Games namens Nederlandse Fortnite-spelers die vóór hun 21e speelden. De claim draait om ongewenste aankopen, vermeende verslavende spelelementen en privacy van kinderen. Epic kreeg eerder in Nederland een boete van 1.125.000 euro, maar die boete levert spelers zelf geen schadevergoeding op. Aanmelden voor de Nederlandse Fortnite-claim kan kosteloos, maar geld terug is nog niet zeker.

Veelgestelde vragen

Wat is een massaclaim bij games?

Een massaclaim is een gezamenlijke juridische actie namens een groep consumenten met vergelijkbare klachten. Bij games kan zo'n claim gaan over misleidende aankopen, privacy, verslavende spelelementen of kosten die minderjarigen maakten. Deelnemers procederen dan niet individueel, maar laten hun belangen bundelen door een stichting of claimorganisatie. Dat kan de drempel verlagen, omdat juridische kosten en bewijsvoering centraal worden georganiseerd.

Hoe voorkom je ongewenste aankopen in Fortnite?

Ongewenste aankopen voorkom je vooral door betaalmethoden te verwijderen, ouderlijk toezicht in te stellen en platforminstellingen van PlayStation, Xbox, Nintendo Switch, pc of mobiel apart te controleren. Fortnite en Epic Games bieden ouderlijke instellingen voor onder meer aankopen en communicatie, maar betaalbeperkingen kunnen per platform verschillen. Controleer daarom zowel het Epic-account als de console of appstore waarmee wordt betaald.

Wat zijn dark patterns in games?

Dark patterns zijn ontwerpkeuzes die spelers sturen naar keuzes die vooral gunstig zijn voor de aanbieder. In games kan het gaan om misleidende aftelklokken, opvallende koopknoppen, onduidelijke kosten of druk om snel te beslissen. Zulke technieken zijn extra gevoelig bij kinderen, omdat zij commerciële prikkels en virtuele valuta vaak minder goed doorzien dan volwassenen.

Hoe verschilt een boete van een schadevergoeding?

Een boete wordt opgelegd door een toezichthouder of rechter en gaat meestal naar de overheid. Een schadevergoeding is bedoeld voor mensen die persoonlijk nadeel hebben geleden. Bij Fortnite betekent dat verschil dat een ACM-boete niet automatisch geld oplevert voor spelers. Daarvoor is een aparte claim, schikking of rechtszaak nodig waarin wordt vastgesteld of spelers recht hebben op compensatie.

Waarom kregen Amerikaanse Fortnite-spelers al geld terug?

Amerikaanse Fortnite-spelers kregen geld terug na een schikking tussen Epic Games en toezichthouder FTC. Die regeling bevatte 245 miljoen dollar voor terugbetalingen wegens ongewenste aankopen en misleidende betaalontwerpen. Daarnaast betaalde Epic een aparte boete voor privacyschendingen bij kinderen. De Amerikaanse regeling geldt niet automatisch voor Nederlandse spelers, omdat elk land eigen procedures en consumentenregels heeft.