Bij een standaard installatie verzamelt Windows 11 meer dan je denkt: welke apps je opent, wat je intypt in zoekvelden, je locatiegegevens en zelfs je handschriftpatronen, mocht je dat gebruiken. Dat is niet per se kwaadaardig – Microsoft gebruikt die data vooral om het systeem te verbeteren, maar het principe blijft: waarom zou je meer informatie delen dan nodig? Al deze instellingen vind je onder Instellingen / Privacy en beveiliging, bereikbaar via Windows-toets + I.

Schakel je reclame-ID uit

Windows 11 genereert standaard een unieke reclame-ID voor je gebruikersaccount. Apps en advertentienetwerken kunnen die ID gebruiken om je gedrag over meerdere apps heen te volgen en je gepersonaliseerde advertenties te tonen, vergelijkbaar met tracking-cookies in een browser.

Ga naar Instellingen / Privacy en beveiliging / Aanbevelingen en aanbiedingen en zet de optie Reclame-id uit. Direct effect, geen nadelen voor de werking van je apps. (En als je daar toch bent: de rest van de schuifjes in deze sectie kun je sowieso prima uitzetten.)

Beperk de diagnostische gegevens tot het minimum

Windows stuurt voortdurend technische gegevens naar Microsoft; van crashrapporten tot gedetailleerde informatie over je gebruikspatronen. In de standaard Home- en Pro-versie van Windows 11 kun je dat niet helemaal uitzetten, maar je kunt het wel terugbrengen tot het absolute minimum.

Ga naar Instellingen / Privacy en beveiliging / Diagnostische gegevens en feedback en kies voor Vereiste diagnostische gegevens. Schakel ook Optionele diagnostische gegevens van handschrift en typen uit. Verwijder daarna de al opgeslagen diagnostische gegevens via de knop onderaan dezelfde pagina.

Controleer welke apps toegang hebben tot je camera en microfoon

Dit is de instelling die de meeste mensen overslaan, maar die het meeste impact heeft. Ga naar Instellingen / Privacy en beveiliging / Camera en / Microfoon , en loop de lijst door. Je ziet precies welke apps toegang hebben en kunt per app de toegang intrekken.

Een spelletje of een foto-bewerkingsapp heeft geen microfoon nodig; een app die je nauwelijks gebruikt hoeft je camera sowieso niet te kennen. Als je voor videobellen een losse webcam gebruikt in plaats van de ingebouwde camera, is het helemaal verstandig om de cameralijst even kritisch door te nemen.

Zet locatiediensten per app in, niet globaal

Windows 11 kan je locatie doorgeven aan apps, en standaard staat dat breder open dan nodig. Ga naar Instellingen / Privacy en beveiliging / Locatie. Je kunt locatietoegang per app regelen: zet het alleen aan voor apps die er een duidelijke reden voor hebben, zoals Weer of Kaarten.

Nieuwsapps, foto-editors en spelletjes hebben je locatie niet nodig. Door het per app te regelen in plaats van alles uit (of aan) te zetten, behoud je de handige functies die er wél van afhankelijk zijn.

Schakel online spraakherkenning uit

Onder Instellingen / Privacy en beveiliging / Spraak staat een instelling voor online spraakherkenning van Microsoft. Dit is niet de ingebouwde Windows-spraakherkenning, maar een cloudgebaseerde dienst die sommige externe apps kunnen aanroepen.

Fragmenten van je stem kunnen bij inschakelen worden gebruikt voor analyse en verbetering van de dienst. Voor Nederlandstalige gebruikers is de meerwaarde toch al beperkt, omdat de ondersteuning voor het Nederlands in deze cloudservice minimaal is. Zet hem dus gewoon uit.

Stop het synchroniseren van je klembordgeschiedenis via de cloud

De klembordgeschiedenis van Windows 11 (bereikbaar via Windows-toets + V) is standaard uitgeschakeld en moet je zelf aanzetten als je er gebruik van wilt maken. Die functie is op zich enorm handig: je kunt er eerder gekopieerde tekst en afbeeldingen altijd makkelijk mee terugvinden.

Als je de functie inschakelt, check dan wel even of Klembordgeschiedenis op al uw apparaten uitstaat. Die optie stuurt de inhoud van je klembord namelijk naar de Microsoft-cloud en synchroniseert die met andere apparaten onder hetzelfde account. Denk aan gekopieerde wachtwoorden, bankgegevens of privéberichten. Ga naar Instellingen / Systeem / Klembord en zorg dat die synchronisatieknop op uit staat.

Schakel Delivery Optimization uit of beperk het

Windows 11 kan updates niet alleen van Microsoft-servers downloaden, maar ook van andere pc's in je netwerk of zelfs van computers van vreemden op internet. Die functie heet Delivery Optimization (of Bezorgingsoptimalisatie) en is standaard ingeschakeld.

Naast de privacyoverweging (je weet tenslotte niet welke computer je update aanlevert) is het ook een beveiligingsoverweging. Ga naar Instellingen / Windows Update / Geavanceerde opties / Delivery Optimization en schakel Downloads toestaan van andere apparaten toestaan uit of beperk het tot Apparaten op mijn lokale netwerk als je dat fijner vindt.