De meesten van ons bedienen hun computer met een doorsnee toetsenbord en muis. Toch is het aardig om je eens in alternatieve invoerapparaten te verdiepen. Zo kun je met een tekentablet en stylus prachtige illustraties maken. Of misschien zoek je ergonomische spullen, of invoerapparaten met een uniek design.

6x Bijzondere invoerapparaten

8BitDo Retro Mechanical Keyboard

Ben je Nintendo-fan van het eerste uur? Wie weet is dit originele qwerty-toetsenbord dan iets voor jou. Het 8BitDo Retro Mechanical Keyboard heeft namelijk dezelfde herkenbare kleurstelling als de iconische NES-spelcomputer uit de jaren 80. Gelukkig heeft dit exemplaar wel moderne functies. Je verbindt hem via usb, bluetooth of een 2,4GHz-ontvanger. De fabrikant levert ook nog twee programmeerbare rode ‘supertoetsen’ mee. Je kunt daar naar eigen voorkeur functies aan toewijzen. Het mechanische toetsenbord telt in totaal 87 knoppen. Daarnaast is er in de vorm van een draaiwiel ook nog een volumeregelaar aanwezig. Volgens 8BitDo is de oplaadbare accu goed voor een gebruikersduur van zo’n 200 uur.

Fellowes Penguin Ambidextrous Vertical Mouse

Zoals de productnaam al doet vermoeden, lijkt deze verticale muis op een pinguïn. Ondanks het speelse uiterlijk heeft Fellowes deze vorm met zorg gekozen. Het merk claimt dat gebruikers met dit product de kans op rsi-klachten verkleinen. De sensor heeft een resolutie van 1200 dpi, waardoor je de muisaanwijzer nauwkeurig kunt richten. Voor bedieningsdoeleinden heeft de behuizing twee muisknoppen en een scrollwiel. De muis is in drie maten verkrijgbaar, zodat iedereen een passend exemplaar kan kopen. Tot slot is er keuze tussen een bekabelde en draadloze uitvoering.

Funny Mouses Ferrari

Als je een bijzondere muis zoekt, ben je bij de webshop van Funny Mouses aan het juiste adres. Deze Nederlandse aanbieder verkoopt onder meer invoerapparaten in de vorm van auto’s, emoticons, schoenen en dieren. Het hier besproken Ferrari-model is in de kleurstellingen (licht)blauw, rood, grijs en zilver te koop. Zodra je de twee inbegrepen AA-batterijen in de onderkant plaatst, geven de koplampen licht. Je stopt de meegeleverde usb-ontvanger in de pc of laptop, waarna je met deze draadloze automuis het systeem kan bedienen.

Yunzii Actto B303

De Yunzii Actto B303 is een betaalbaar toetsenbord in de vorm van een ouderwetse typemachine. De gleuf aan de bovenzijde biedt plek aan een smartphone of tablet, zodat je op een iOS- of Android-apparaat vlot kunt tekstverwerken. Daarnaast koppel je de Actto B303 net zo makkelijk aan een pc of Mac. De verbinding verloopt via bluetooth. Deze retro-uitvoering werkt op twee AAA-penlites. Na twintig minuten inactiviteit gaat het toetsenbord automatisch in de slaapmodus, waardoor de batterijen minder snel leeg raken. Het product is verkrijgbaar in de kleuren roze, donkerblauw, mintgroen, beige en wit.

KnewKey DJ88 Rocksete

Wie tijdens computertaken graag naar goede muziek luistert, kan dit opvallende toetsenbord van KnewKey overwegen. De DJ88 Rocksete heeft namelijk twee luidsprekers van het bekende hifi-merk JBL aan boord. Deze audiodrivers hebben een behoorlijke diameter van 45 millimeter. Kortom, je mag vergeleken met de interne speakers van een tablet of laptop een krachtiger geluid verwachten. De zwarte behuizing bevat voor mobiele werkzaamheden een oplaadbare accu. Houd hierbij wel rekening met een gewicht van 2,37 kilo. Gelukkig bevat de bovenzijde een handvat. De DJ88 Rocksete koppel je met behulp van bluetooth of een usb-kabel aan een bronapparaat. Wil je een smartphone of tablet verbinden, dan plaats je die in de geïntegreerde standaard.

Razer Tartarus Pro

Fanatieke pc-gamers opgelet! Deze luxe gamepad van Razer vergroot jouw kansen om (online) tegenstanders te verslaan. Aan de hand van 32 programmeerbare knoppen voer je diverse acties rap uit. Bovendien zijn deze toetsen drukgevoelig. Afhankelijk van hoe hard je op een knop drukt, laat je een personage bijvoorbeeld slenteren, lopen of rennen. Populaire computerspellen als Fortnite, Rocket League en World of Warcraft ondersteunen deze invoerwijze. Dankzij de verstelbare polssteun kun je urenlang comfortabel gamen. De Tartarus Pro is verkrijgbaar in een witte en zwarte uitvoering.

3x Ontwerpen

3Dconnexion SpaceMouse Enterprise

Voor creatievelingen bestaan er allerlei gespecialiseerde invoerapparaten. Zo is de 3Dconnexion SpaceMouse Enterprise bijvoorbeeld een perfect hulpmiddel voor ontwerpers. Dankzij een speciale sensor kunnen gebruikers gedetailleerde 3D-modellen vanuit alle hoeken bekijken. Na het inzoomen op een object voer je je bewerkingen uit. Aan de hand van het geïntegreerde display kunnen designers snel switchen tussen twaalf favoriete instellingen van geschikte programma’s, zoals Autodesk AutoCAD, Microsoft Office en Trimble SketchUp. 3Dconnexion levert software mee, zodat je de 31 aanwezige knoppen naar eigen wens kunt programmeren. De ergonomische polssteun heeft een zachte coating. Dit product werkt op systemen met Windows en macOS.

Wacom Intuos M Bluetooth

Teken je graag, dan is de breed verkrijgbare Wacom Intuos M echt iets voor jou. In de productdoos vind je een tekentablet en een digitale pen, waardoor je naar hartenlust kunt ontwerpen. Aan de hand van 4096 drukniveaus verschijnen er nauwkeurige schetsen op de monitor. Voor een dikkere lijn druk je iets harder op de tablet. Het tekenoppervlak van 21,6 × 13,5 centimeter geeft je voldoende ruimte om gedetailleerde illustraties te maken. Bovenaan de behuizing bevinden zich vier programmeerbare knoppen, die gebruik je om software en specifieke functies vlot op te roepen. Je verbindt de Intuos M via usb of bluetooth met een computer, laptop of Chromebook.

Huion Kamvas 13

De Huion Kamvas 13 heeft een geïntegreerd scherm van 13 inch. Je ziet tijdens het tekenen dus direct wat je doet. Dankzij de hoge resolutie van 1920 × 1080 pixels ogen jouw digitale tekeningen haarscherp. Als alternatief kun je het interne scherm ook uitschakelen en hiervoor de monitor van een aangesloten computer, laptop of tablet gebruiken. De fabrikant levert een 3-in-1-kabel mee. De inbegrepen digitale pen ondersteunt maar liefst 8192 drukniveaus, zodat je zeer nauwkeurig kunt tekenen. Dit product is beschikbaar in de kleuren zwart, groen en paars.

4x Ergonomische muizen

Weet waar je op moet letten bij de aanschaf van een ergonomische muis: Ergonomische muis op het oog? Hier moet je op letten

Logitech M575 Ergo Wireless Trackball

Deze draadloze trackbal-muis hoef je in feite niet te bewegen; je verplaatst de cursor door met jouw duim aan het blauwe wiel te draaien. Hierdoor blijven hand en pols ontspannen. Een pluspunt is de hoge sensorresolutie van 2000 dpi. Voor schoonmaakdoeleinden verwijder je de trackbal eenvoudig uit de behuizing. Logitech levert voor de verbinding een piepkleine usb-ontvanger mee, maar je kunt de muis eventueel ook via bluetooth verbinden. De fabrikant produceert de M575 in een zwarte en witte uitvoering.

Trust Voxx

Volgens Trust houd je met de Voxx je hand in een natuurlijkere positie. Deze verticale muis verlaagt daarmee de lichamelijke belasting. Op het display aan de bovenzijde kun je het resterende batterijpercentage, de verbindingsmodus en de huidige dpi-waarde (maximaal 2400 dpi) aflezen. Deze muis heeft negen knoppen waarvan je er vijf naar eigen voorkeur kunt programmeren. Je verbindt de Voxx met behulp van de usb-ontvanger of bluetooth.

Adesso iMouse T40

De felrode trackbal in het midden van de Adesso iMouse T40 is niet te missen. Je gebruikt je vingertoppen om hieraan te draaien en zo verplaats je de cursor. Vanwege een hoge sensorresolutie van maximaal 4800 dpi is deze ergonomische muis uiterst nauwkeurig. Gunstig is dat je alle zeven knoppen kunt programmeren. Adesso stelt voor de configuratie een eigen programma beschikbaar. De T40 is middels een piepkleine 2,4GHz-ontvanger draadloos met de computer verbonden.

Contour RollerMouse Red Plus

Vind je een traditionele muis maar niets, dan is de Contour RollerMouse Red Plus misschien een alternatief. Eigenlijk is het een polssteun van rubber met in het midden bedieningsknoppen. Met de beweegbare rollbar bovenaan verplaats je de muisaanwijzer. Een groot voordeel is dat je hierbij beide handen kunt gebruiken, waardoor de kans op overbelasting nihil is. De RollerMouse Red Plus heeft zes programmeerbare knoppen en een maximale sensorresolutie van 2800 dpi.

3x Ergonomische toetsenborden

Kinesis Advantage2

De Kinesis Advantage2 is een ergonomisch toetsenbord dat je met minimale spierspanning kunt bedienen. Volgens de fabrikant blijven schouders, armen en polsen namelijk in een natuurlijke houding staan. Er zijn relatief veel knoppen met de duimen bereikbaar. Het doel hiervan is om de pinken te ontlasten. De cijfers en letters zijn verdeeld over twee ‘komvormen’, waardoor de spieren zoveel mogelijk kunnen ontspannen. Vanwege de gescheiden toetsenbordzones gebruik je de armen op schouderbreedte; op die manier blijven de polsen recht. Tot slot vereist het indrukken van de mechanische toetsen weinig kracht. Je kunt kiezen tussen een zwarte of een zilverkleurige uitvoering.

Goldtouch Go!2

Als je een handzaam ergonomisch toetsenbord zoekt, is de Goldtouch Go!2 een goede kandidaat. Dit invoerapparaat bestaat uit twee schuine zones waarbij je de hoek naar eigen wens kunt aanpassen. Je gebruikt hiervoor de geïntegreerde hendel en kiest een hoek (tot hoogstens dertig graden). Wil je de Go!2 meenemen? Klap het toetsenbord dan dubbel en stop hem in je tas. De knoppen hebben een lage weerstand, zodat je ze moeiteloos kunt indrukken. Er is een bekabelde en draadloze (bluetooth) versie verkrijgbaar. Let overigens goed op bij welke (web)winkel je dit product aanschaft, want de prijzen verschillen nogal.

Perixx Periboard 512

Perixx bewijst met zijn Periboard 512 dat een ergonomisch toetsenbord helemaal niet zoveel geld hoeft te kosten. Je kunt je polsen op de geïntegreerde steun laten rusten en op die manier ontspannen typen. Wegens de gesplitste schuine zones neem je makkelijker een natuurlijke lichaamshouding aan. Je verlaagt op die manier de spierspanning en verkleint zo het risico op rsi-klachten. Naast de ergonomische vorm heeft dit bekabelde toetsenbord ook nog eens een lichte aanslag. De Periboard 512 is te koop als zwart of wit exemplaar.

4x Invoer voor tablets

Logitech Universal Folio

Met deze universele tablethoes transformeer je elke tablet van 9 of 10 inch in een kleine laptop. Dankzij de schuine opstelling kun je op elke locatie comfortabel werken. Het geïntegreerde qwerty-toetsenbord maakt via bluetooth verbinding, waardoor je in Word of Google Documenten moeiteloos lange lappen tekst kunt typen. Met de beweegbare klemmen bevestig je je mobiele apparaat. Je kunt desgewenst ook nog een stylus in de Logitech Universal Folio kwijt. Voor de energievoorziening vind je in de behuizing twee vervangbare knoopcel-batterijen.

Hama Stylus Slim

Vette vingers maken het touchscreen van een tablet snel vies. Met deze goedkope stylus van Hama voorkom je dat. De zachte punt bestaat uit siliconen, zodat je het scherm niet kunt beschadigen. Met behulp van de clip maak je de Stylus Slim makkelijk ergens aan vast. Dit product is verkrijgbaar in een zwarte en zilverkleurige variant.

Apple Pencil (USB-C)

Bezit je een recente iPad, dan heeft deze usb-c-uitvoering van de Apple Pencil veel meerwaarde. Aan de hand van een kantelgevoelige ‘scherpe’ punt kun je hiermee nauwkeurig schrijven en tekenen. Je koppelt het apparaatje via usb aan een geschikte Apple-tablet om de ingebouwde accu op te laden. De reguliere verbinding werkt via bluetooth. Met de magnetische behuizing bevestig je deze stylus eenvoudig aan een geschikte iPad.

Samsung Galaxy Tab S9 Series S Pen

Als je een tablet uit de Galaxy Tab S9-serie hebt aangeschaft, is deze los verkrijgbare stylus een nuttige toevoeging. Koppel dit tekengereedschap met behulp van bluetooth en creëer gedetailleerde schetsen. Handig is dat je de stylus via een magnetische constructie aan de achterzijde van een tablet kunt vastmaken. Samsung fabriceert zijn digitale pen in een zwarte en beige kleurstelling.

Misschien heb je wel eens een vraag gesteld aan een AI-chatbot als ChatGPT, Microsoft Copilot of Perplexity. Maar hoe ontwerp je zelf nu zo'n chatbot? Met de juiste tools is daar zelfs weinig tot geen programmeerwerk voor vereist. We bekijken twee uiteenlopende oplossingen.

Een AI-chatbot is een digitale gesprekspartner die wordt aangedreven door kunstmatige intelligentie. Meestal is de intelligentie gebaseerd op een taalmodel dat is getraind om mensachtige gesprekken te voeren. In tegenstelling tot traditionele op regels gebaseerde chatbots, die alleen vooraf ingestelde antwoorden geven, kan een AI-chatbot vrije tekst begrijpen en ‘natuurlijke’ reacties geven.

In dit artikel kijken we naar het bouwen van een eigen chatbot die je op je desktop of mobiel kunt gebruiken en zelfs op een eigen website kunt plaatsen. We bespreken twee manieren. De eenvoudigste is een no-code chatbotplatform dat het AI-gedeelte achter de schermen afhandelt en je via een gebruiksvriendelijke interface laat bepalen hoe de gespreksflow verloopt. Typische voorbeelden zijn Chatfuel en Chatbot voor zakelijke toepassingen. Daarnaast zijn er de meer toegankelijke Poe en Coze, die we hier behandelen. Onze tweede oplossing is technischer, maar flexibeler. Daarbij gebruik je de Application Programming Interface (API) van een AI-taalmodel om de AI-functionaliteit in je eigen omgeving te integreren. Hiervoor werken we graag met de online omgeving Google Colab.

Poe

Laten we starten met een gebruiksvriendelijke optie: het no-code chatbotplatform Poe (www.poe.com). Je kunt hier ook de app voor desktop of mobiel downloaden en installeren, met vrijwel dezelfde interface en functies als in de browser. De eerste keer maak je een account aan of meld je je aan met je Google- of Apple-account. Via Bots and apps kun je met allerlei AI-chatbots praten, maar in dit geval willen we vooral een eigen chatbot maken. Concreet gaat het om het creëren van een eigen ‘persona’ binnen een gekozen AI-model. Zo’n persona kun je zien als het perspectief, de rol of identiteit die je een AI-bot meegeeft.

Klik hiervoor op Create +. Je krijgt nu verschillende opties, zoals Image generation bot, Video generation bot en Prompt bot. Wij kiezen dit laatste.

Creatie

Je hoeft nu eigenlijk alleen maar een onlineformulier in te vullen. We doorlopen kort de belangrijkste onderdelen. Naast het gekozen bottype moet je een naam verzinnen. Omdat deze deel uitmaakt van de url, kies je bij voorkeur een originele, korte naam in kleine letters. Voeg ook een beschrijving toe, die zichtbaar is voor gebruikers van je bot.

Bij Base bot selecteer je een geschikt AI-model, bijvoorbeeld Claude-Haiku-3, GPT-4o-mini, GPT-5 of Grok-4. Afhankelijk van het model gelden er soms beperkingen. Poe-abonnees krijgen doorgaans uitgebreidere toegang tot de duurdere modellen.

Bij Prompt beschrijf je nauwkeurig en uitgebreid hoe de bot moet reageren. De optie Optimize prompt for Previews kun je uitgeschakeld laten. Vul bij Greeting message een welkomstwoord in dat de bot bij elke start toont. Het onderdeel Advanced kun je eigenlijk ongemoeid laten, maar interessant is wel dat je bij Custom temperature het ‘creativiteitsgehalte’ van de bot kunt instellen: hoe hoger de waarde, hoe creatiever en onvoorspelbaarder.

Bij Access kies je de zichtbaarheid van je bot. Wellicht is Only people with the access link de handigste optie, waarna de url zichtbaar wordt en je deze kunt verspreiden. Klik bovenin op Edit picture en kies of ontwerp een passend pictogram. Is alles ingevuld, klik dan onderin op Publish. Je bot is nu klaar voor gebruik. Om je bot te bewerken, hoef je deze maar bij Bots and apps te selecteren en via het knopje met de drie puntjes op Edit te klikken. Ook de optie Delete is beschikbaar.

GPT's van OpenAI

Binnen de omgeving van OpenAI (https://chat.openai.com) kun je ook je eigen AI-chatbots maken, de zogeheten GPT’s. Hiervoor heb je wel een plusabonnement nodig (23 euro per maand). Je bent daarbij ook beperkt tot de GPT-modellen van OpenAI, maar je kunt je creaties wel delen via een link of in de GPT-store.

In het kort werkt dit als volgt. Meld je aan en klik links op GPT’s. Klik rechtsboven op + Maken. Via Configureren stel je alles handmatig in, maar via Maken kan het ook ‘al converserend’. Beschrijf kort wat je GPT moet doen en voor wie. Laat de tool een naam en profielfoto voorstellen en beantwoord de vragen om toon en werking af te stemmen. Test je GPT in de preview en ga daarna naar Configureren, waar je naam, beschrijving, instructies en gespreksopeningen ziet. Bij Kennis kun je bestanden uploaden zodat je GPT ook informatie uit je eigen documenten haalt. Via Nieuwe handeling maken koppel je eventueel acties aan externe API’s, gebruik alleen API’s die je vertrouwt. Bevestig met Maken en bepaal hoe je je GPT deelt: Alleen ik, Iedereen met de link of GPT-winkel (in een zelfgekozen categorie). Rond af met Opslaan. Je kunt de link (https://chatgpt.com/g/<code><naam>) daarna kopiëren en verspreiden. Via GPT’s / Mijn GPT’s kun je eerder gemaakte GPT’s bewerken of verwijderen.

Je kunt ook je ook eigen ‘chatbots’ (GPT’s) ontwerpen, gebruiken en met anderen delen.

Poe biedt ook geavanceerdere mogelijkheden als een Server bot-type (waarmee je ook andere API’s kunt aanroepen). Via Knowledge base kun je verder eigen informatiebronnen toevoegen waaruit de bot kan putten. Voor complexere bots gebruiken we toch liever het no-code platform Coze (www.coze.com) dat veel extra opties kent. Meld je aan met je Google-account, klik op + Create in de linkerkolom en daarna op + Create bij Create agent.

Coze

Coze gebruikt de term agent in plaats van bot om duidelijk te maken dat je er een digitale assistent mee kunt maken die niet alleen met een AI-model antwoorden geeft, maar ook geheugen of context kan gebruiken en meerdere kanalen kan bedienen, zoals een website of een Discord-server, maar zover gaan we hier niet.

Vul een passende naam voor je bot of agent in en schrijf een korte maar duidelijke omschrijving, bijvoorbeeld “Deze bot haalt allerlei informatie uit onze eigen documenten rond computerbeveiliging.” Laat Personal geselecteerd bij Workspace en klik linksonder op het knopje om een geschikt pictogram te uploaden of klik op het sterretje om er een te laten genereren. Klik daarna op Confirm.

Uitwerking

Je komt nu in je dashboard waar je de bot verder vorm kunt geven. Ontwerp de persona door in het linkerdeelvenster een uitvoerige omschrijving van de bot in te vullen. Optimaliseer deze omschrijving snel met het blauwe knopje Auto Optimize prompt rechtsboven. Na bevestiging met Auto-optimize werkt Coze meteen een geoptimaliseerde prompt uit voor de persona. Klik op Replace om deze te gebruiken. In het rechterdeelvenster kun je je bot direct testen. De antwoorden komen uit de kennisdatabank van het geselecteerde model (zoals GPT-4o).

Wil je dat de bot ook uit eigen bronnen put, dan moet je deze eerst uploaden. Dit doe je in het middelste deelvenster, bij

Knowledge, waar je uit Text, Table en Images kunt kiezen. Klik op het plusknopje bij bijvoorbeeld Text en daarna op Create knowledge. Selecteer Text format en geef een naam aan je informatiebundel. Je kunt data ophalen uit bronnen als Notion of Google Doc, maar wij kiezen voor Local documents om eigen bestanden te uploaden. Klik op Create and import en versleep de gewenste documenten naar het venster. Klik daarna op Next (3x) en wat later zijn je documenten verwerkt. Rond af met Confirm en met Add to Agent rechtsboven. Je vindt je informatiebundel nu terug bij Knowledge en de bot put voortaan (ook) uit deze gegevens.

Om je bot beschikbaar te maken, klik je rechtsboven op Publish en daarna op Confirm. Je kunt hem op diverse platformen publiceren, onder meer in de Coze Agent Store. Selecteer een passende categorie en bevestig met Publish.

Extra's

Daarnaast biedt Coze nog diverse andere nuttige opties, zoals talrijke plug-ins. Klik hiervoor op het plusknopje bij Plugins of gebruik het A-knopje om automatisch geschikte plug-ins te laden op basis van je persona-beschrijving. Deze kun je meteen inzetten, eventueel na optimale afstelling via het tandwielpictogram.

API-sleutels

No code-platformen als Poe en Coze zijn handig, maar wil je meer flexibiliteit en schrik je niet terug voor enige basiscodering, dan werk je beter met de API van een AI-model. Deze fungeert als tussenpersoon die je script en de AI-dienst laat communiceren via een set regels en commando’s. We gaan uit van de API van OpenAI (GPT) en maken eerst een sleutel aan om de API-interface te gebruiken. Ga naar https://platform.openai.com/api-keys, meld je aan met je account (zoals Google) en klik op +Create new secret key. Geef de sleutel een naam, bijvoorbeeld aibot, en klik op Create secret key. Klik daarna op Copy en bewaar de sleutel op een veilige plek. Rond af met Done: de sleutel is nu toegevoegd. Je kunt deze hier op elk moment ook weer intrekken.

Interactie

Een snelle manier om een script te maken dat deze API aanroept, is via het gratis Google Colab (https://colab.research.google.com), een online notitieboek voor Python. Meld je aan met je Google-account, klik op + Nieuw notebook of ga naar Bestand en kies Nieuw notebook in Drive, en geef het ipynb-bestand (Interactive PYthon NoteBook) een zinvolle naam. Het notebook wordt automatisch in je Google Drive bewaard en is bereikbaar via het pictogram met de oranje cirkels.

Klik nu op + Code voor je eerste codecel, waarmee je de OpenAI-bibliotheek installeert:

!pip install openai

Voer dit uit met het pijlknopje en klik vervolgens op + Code voor de tweede cel met de volgende code:

from openai import OpenAI

client = OpenAI(api_key="<je_API-sleutel>")

response = client.chat.completions.create(

    model="gpt-3.5-turbo",

    messages=[{"role": "user", "content": "Wat weet je over Haarlem( Nederlands)?"}]

)

print(response.choices[0].message.content)

Je laadt hierbij eerst de geïnstalleerde Python-bibliotheek en zet je geheime sleutel in de clientconfiguratie. Vervolgens stuur je een chataanvraag naar OpenAI en bewaar je het antwoord in de variabele ‘response’. Vervolgens haal je de tekst van het (eerste) antwoord op en druk je dit af in de uitvoer van de code-cel.

Eigen chatbot

 We gaan nu een stap verder en maken er een heuse chatbot van die via een while-lus een doorlopend gesprek kan voeren:

from openai import OpenAI

client = OpenAI(api_key="<je_API-sleutel>")

messages=[

    {"role":"system","content":"Je beantwoordt elke prompt leuk, maar correct, met een rijmschema zoals ABAB of ABBA"}]

while True:

  user_input=input("Jij:")

  if user_input.lower() in ["stop","exit","quit"]:

    break

  messages.append({"role":"user","content":user_input})

  response=client.chat.completions.create(

      model="gpt-4o",messages=messages)

  bot_reply=response.choices[0].message.content

  print("Bot:",bot_reply)

  messages.append({"role":"assistant","content":bot_reply})

Zolang de gebruiker geen stopwoord invoert, blijft de lus actief. De bot antwoordt in de stijl en taal die je zelf hebt vastgelegd in de systeemrol (zie coderegel 3). Met de methode-aanroep messages.append voeg je telkens een nieuw bericht van zowel de gebruiker (user) als de bot (assistant) toe aan de gespreksgeschiedenis.

Mocht je ergens een fout hebben gemaakt in je script, dan is de kans groot dat je via de knop Fout uitleggen nuttige feedback krijgt en met de knop Accepteren (en uitvoeren) de fout zelfs automatisch kunt laten verbeteren.

In het kader ‘Mooi gepresenteerd’ lichten we kort toe hoe je dit script bijvoorbeeld ook op een eigen webpagina kunt laten draaien.

Mooi gepresenteerd

Je Colab-script werkt, maar het oogt niet fraai en je wilt het natuurlijk mooi gepresenteerd met anderen delen. Dit doe je het makkelijkst met Gradio, een opensource-Python-bibliotheek waarmee je snel een webinterface rond je script bouwt. Installeer en importeer daarvoor eerst Gradio in je Colab-omgeving:

!pip install -q gradio

import gradio

Via www.kwikr.nl/colabcode vind je de code (als py-bestand) waarmee je rond het Colab-script met Gradio een eenvoudige webinterface genereert. Deze verschijnt in je Colab-omgeving, maar je krijgt ook een publieke url te zien waar je de interface rechtstreeks kunt openen (https://<code>.gradio.live).

Dankzij de volgende aanroep in de laatste coderegel kunnen bezoekers van deze webpagina je chatbot-script ook als PWA-app op hun pc bewaren en starten:

demo.launch(share=True,pwa=True)

Een alternatief is deze webpagina via een <iframe>-instructie in de html-code van je eigen site op te nemen:

<iframe src=https://<code>.gradio.live></iframe>

Gradio heeft een eenvoudige webinterface gecreëerd voor ons chatbotscript.

Behoefte aan totale rust tijdens je treinreis? De juiste koptelefoon filtert lawaai weg en verhoogt je concentratie. Ontdek waarom active noise cancelling (ANC) niet mag ontbreken. Wij laten je zien welke functies, zoals comfort en lange accuduur, belangrijk zijn voor de forens of gelegenheidsreiziger.

Reizen met de trein kan heerlijk zijn, maar luidruchtige medepassagiers en het gedender over het spoor verstoren nogal eens de rust. Een goede koptelefoon maakt hier het verschil tussen irritatie en ontspanning. Als je op zoek bent naar de beste optie voor onderweg, is er eigenlijk maar één technologie die er echt toe doet: active noise cancelling. In dit artikel lees je waar je precies op moet letten.

Waarom active noise cancelling onmisbaar is

De absolute topprioriteit voor elke treinreiziger is active noise cancelling, oftewel ANC. Deze techniek gebruikt microfoons aan de buitenkant van de oorschelpen om omgevingsgeluid op te vangen en een tegengeluidsgolf te produceren. Vooral het constante, lage gebrom van de treinmotor en de wielen op de rails worden hiermee effectief weggefilterd. Hoewel geen enkele koptelefoon álle geluiden volledig blokkeert, zorgen modellen met hoogwaardige ANC ervoor dat je op een normaal volume naar muziek of podcasts kunt luisteren zonder dat je het volume ongezond hard hoeft te zetten om het lawaai te overstemmen.

Over-ear versus in-ear in het openbaar vervoer

Naast de technologie is de pasvorm van groot belang voor de demping. Over-ear modellen, die volledig over je oren vallen, bieden van nature al een goede passieve isolatie. De oorkussens sluiten je gehoorgang af van de buitenwereld, wat de actieve ruisonderdrukking aanzienlijk ondersteunt. Voor de meeste forenzen is dit de beste keuze. In-ear oordopjes zijn weliswaar compacter en makkelijker mee te nemen, maar laten vaak toch iets meer geluid door omdat ze minder fysieke barrière opwerpen. Als comfort en maximale stilte voorop staan, wint de over-ear variant het sowieso.

©ER | ID.nl

Comfort en accuduur voor lange ritten

Omdat je in de trein vaak langere tijd stilzit, mag de koptelefoon niet gaan knellen. Let daarom goed op de kwaliteit van de hoofdband en de oorkussens; traagschuim (memory foam) is hierbij een aanrader omdat dit materiaal zich naar je hoofd vormt en de druk verdeelt. Daarnaast is de accuduur een belangrijke factor voor de frequente reiziger. Zoek naar modellen die minimaal 20 tot 30 uur meegaan met ANC ingeschakeld. Veel moderne koptelefoons beschikken bovendien over snellaadfuncties, waardoor je na 10 minuten laden weer uren vooruit kunt. Daarmee voorkom je dat je halverwege je reis opeens zonder muziek komt te zitten.

Connectiviteit en handige functies

Een functie die specifiek in de trein van pas komt, is de transparantiemodus. Hiermee versterk je tijdelijk het omgevingsgeluid via de microfoons, zodat je een omroepbericht van de conducteur kunt horen zonder je koptelefoon af te zetten. Ook multipoint-bluetooth is een waardevolle toevoeging voor forenzen die werken tijdens het reizen. Hiermee koppel je de koptelefoon gelijktijdig aan zowel je smartphone als je laptop, zodat je naadloos kunt wisselen tussen een videocall en je favoriete afspeellijst zonder opnieuw verbinding te hoeven maken.