Asus heeft op technologiebeurs IFA hun nieuwe reeks premium laptops waaronder diverse ZenBooks geïntroduceerd. De laptops zijn dunner, lichter en krachtiger dan hun voorgangers. Twee van de zes nieuwe laptops zijn verkrijgbaar met een oled-scherm.

Asus kondigde maar liefst zes verschillende laptops aan die verschillen qua doelgroep. We zullen de opvallendste eigenschappen los bespreken. Overeenkomsten zijn er ook. Zo zijn alle aangekondigde laptops met uitzondering van de ZenBook Pro 15 voorzien van Thunderbolt 4 en worden ook opgeladen via die usb-c-poorten. De ZenBook Pro 15 heeft vanwege de hogere energieconsumptie een aparte laadaansluiting en is optioneel voorzien van Thunderbolt 3. Verder zien we Wifi 6 zien we op alle laptops terug en heeft Asus alle aangekondigde laptops voorzien van een Infraroodcamera met gezichtsherkenning voor Windows Hello.

De meeste van de aangekondige laptops zijn voorzien van de Tiger Lake elfde generatie Core mobiele processors die Intel deze avond heeft onthuld.

Superlicht: ExpertBook B9400

Als je veel onderweg bent, kunnen laptops kunnen niet licht genoeg zijn. Voor die doelgroep komt Asus met de ExpertBook B9400. Deze 14inch-laptop is bedoeld voor zakelijke gebruikers en is vergeleken met andere Asus-laptops met 880 gram extra licht en volgens Asus extra sterk. Om dit mogelijk te maken heeft Asus een nieuwe magnesium-lithium legering gebruikt. Het geadverteerde gewicht van 880 gram wordt overigens alleen gehaald in combinatie met een 33 Wh-accu. De variant met een twee keer zo grote 66 Wh-accu lijkt ons interessanter en die weegt 1005 gram. De ExpertBook valt verder op door een microfoon die storende achtergrondgeluiden wegfiltert

De ExpertBook B9400 heeft een afmeting van 32 x 20,3 x 1,49 cm en weegt 880 of 1005 gram. De laptop is voorzien van een Intel Core i5-1135G7 of i7-1165G7 van de Tiger Lake generatie, maximaal 32 GB ram, een nvme-ssd en is voorzien van Thunderbolt 4-poorten. Het 14inch-scherm is op basis van een Full HD ips-paneel. Opvallend is dat er een ethernetverbinding via de micro-hdmi-aansluiting ondersteund wordt.

©PXimport

Oled: ZenBook Flip S (UX371) en ZenBook Pro 15 (UX535)

De opvallendste laptops die Asus aankondigt, zijn misschien wel de ZenBook Flip S (UX371) en de ZenBook Pro 15 (UX535) die in de duurdere uitvoeringen voorzien zijn van een oled-scherm. Asus had in de vorm van de ZenBook Pro Duo al een laptop voorzien van oled-scherm, maar dat is een laptop voorzien van twee schermen die voor een heel specifieke doelgroep bedoeld is. De ZenBook Flip S en de ZenBook Pro 15 zijn Asus’ eerste ‘normale’ laptops die voorzien zijn van een oled-scherm. Volgens Asus is de ZenBook Flip S ’s werelds dunste oled-convertible terwijl de ZenBook Pro 15 de kleinste 15 inch oled-laptop is.

Het gebruikte oled-paneel is in beide gevallen een 4K UHD-scherm met een resolutie van 3840 x 2160 pixels dat het extra brede DCI-P3 kleurbereik en 133% van sRGB ondersteunt. De ZenBook Flip S heeft een 13,3inch-scherm terwijl de ZenBook Pro 15 een 15,6inch-scherm heeft. Overigens zullen er ook uitvoeringen van de laptops op de markt komen die voorzien zullen zijn van een Full HD ips-paneel. In het geval van de ZenBook Flip S gaat het om een aanraakscherm en kun je het scherm omklappen om de laptop ook als een tablet te gebruiken. Het aanraakscherm biedt ook ondersteuning voor de Asus Pen, een aanraakgevoelige stylus met 4096 drukniveaus.

©PXimport

Oled is natuurlijk een fantastische schermtechnologie met uitstekende kleuren en een hoog contrast. Zo biedt de ZenBook Flip S een helderheid van 500 nits en een contrast van 1.000.000:1. Daar staat als nadeel mogelijk tegenover dat oled gevoelig is voor inbranden van beelden. Volgens Asus hoeven gebruikers zich daar geen zorgen over te maken en wordt inbranden bijvoorbeeld voorkomen door pixel shift waarbij het beeld tijdens gebruik licht verschuift. Daarnaast is hitte volgens Asus een belangrijke oorzaak van oled burn-in. Asus heeft het schermpaneel aan de achterkant daarom voorzien van een laag grafiet, een materiaal dat de hitte snel kan geleiden en vermoedelijk afstaat aan de metalen achterkant.

De ZenBook Flip S is met afmetingen van 30,5 x 21,1 x 1,39 cm en een gewicht van 1,2 kilogram een compacte laptop die voorzien is van een Intel Core i5-1135G7 of Intel Core i7-1165G7, maximaal 16 GB ram en maximaal een 1 TB nvme ssd. Asus heeft extra aandacht besteedt aan de accu en claimt dat de 67 Wh accu een werktijd van 15 uur levert. De laptop is voorzien van Thunder bolt 4 en wordt opgeladen via usb-c.

De ZenBook Pro 15 is met een afmeting van 35,4 x 23,3 x 1,78 cm en een gewicht van 1,8 kilogram de grootste van de de door Asus aangekondigde laptops. Daar krijg je niet alleen een groter scherm voor terug, maar ook een aparte gpu in de vorm van de Nvidia GeForce GTX 1650 of 1650Ti. De laptop bevat een Intel Core i5-10300H of Core i7-10750H, maximaal 16 GB ram en een nvme-ssd van maximaal 1 TB.

©PXimport

3:2-scherm: ZenBook S (UX393)

De ZenBook S valt op door een scherm in de afwijkende 3:2-beeldverhouding, een verhouding die voornamelijk door Microsoft op Surface-apparaten wordt gebruikt. Het 13,9inch-scherm heeft een resolutie van 3300 x 2200 pixels en is tevens een aanraakscherm. De laptops is voorzien van een metalen unibody, weeg 1,35 kilogram en heeft een afmeting van 30,6 x 22,4 x 1,57 cm. De laptop is verkrijgbaar met een Core i5-1135G7 of Core i7-1165G7, maximaal 16 GB ram en maximaal een 1 TB nvme-ssd.

©PXimport

ScreenPad of extra licht: ZenBook 14 (UX435)

Asus kondige ook de ZenBook 14 in twee varianten aan. De ‘normale’ ZenBook 14 valt op door de nieuwe variant van Asus’ ScreenPad, een touchpad die is voorzien van een 5,65inch-scherm. De nieuwe ScreenXpert2.0-software heeft meer mogelijkheden en ondersteuning voor meer applicaties dan voorgaande varianten. De laptops heeft een afmeting van 31,9 x 19,9 x 1,79 cm en weegt 1,29 kilogram. Een variant zonder ScreenPad is een millimeter dunner en weegt 1,19 kilogram.

Van de ZenBook 14 verschijnt echter ook een extra dunne en lichte variant zonder de ScreenPad onder de naam ZenBook 14 Ultralight (UX435EAL/EGL) met een afmeting van 31,9 x 20,1 x 1,49 cm en een gewicht van 980 of 995 gram afhankelijk van de aanwezigheid van een extra Nvidia GeForce MX450. Dit is de lichtste ZenBook in het productassortiment van Asus.

Beide varianten van de ZenBook 14 zijn leverbaar met een Intel Core i5-1135G7 Core i7-1165G7, maximaal 16 GB ram en een nvme-ssd van maximaal 1 TB. Op grafisch vlak kan er gekozen worden voor de in de processor geïntegreerde Intel X graphics of een optionele Nvidia GeForce MX450. Het scherm van de laptops is een 14inch-scherm met een resolutie van 1920 x 1080 pixels dat in het geval van de normale ZenBook 4 ook als aanraakscherm leverbaar wordt.

©PXimport

©PXimport

Prijzen en beschikbaarheid

Asus kon ons op het moment van schrijven helaas nog niet vertellen welke uitvoeringen in Nederland op de markt verschijnen en wat de prijzen zijn.

Een minuut wachten kan eindeloos lijken, bijvoorbeeld tussen het indrukken van de aanknop en het uiteindelijk erschijnen van het Windows-bureaublad. Met de juiste aanpassingen kun je die wachttijd vaak flink verkorten. En wie wil er nu niet sneller uit de startblokken?

Het is je vast al opgevallen dat je Windows-pc na maanden intensief gebruik trager opstart dan in het begin. Dat lijkt vreemd, maar is goed verklaarbaar: je hebt waarschijnlijk allerlei programma’s geïnstalleerd die automatisch met Windows mee opstarten. Deze automatisch opstartprogramma’s controleren en uitschakelen is dan ook een belangrijke optimalisatiestap.

Maar daarnaast bestaan nog wel andere trucs om de opstarttijd te verkorten. Staat Windows nog op een klassieke harde schijf, dan kun je de tijd vaak makkelijk met een minuut of meer inkorten door over te stappen op een ssd (Solid State Drive). Dit kost wel wat tijd en geld, maar levert meteen een flinke tijdwinst op. En als we het toch over drastische ingrepen hebben: ook een volledige, schone (her)installatie van Windows (op dezelfde schijf) geeft je pc gegarandeerd een snellere start.

Draait Windows al op een ssd en wil je geen nieuwe installatie uitvoeren, lees dan vooral verder: er zijn ook minder ingrijpende maatregelen die het opstarten van je computer merkbaar versnellen. 

Meten is weten

Hoeveel tijd je met de tips en technieken uit dit artikel precies wint, is lastig te voorspellen, want dit hangt af van meerdere factoren. We raden je aan dit zelf te meten. Dat kan met een stopwatch, maar gespecialiseerde applicaties doen dit nauwkeuriger. Windows Performance Analyzer (https://apps.microsoft.com/detail/9n0w1b2bxgnz) is een optie, maar is erg technisch. Een veel gebruiksvriendelijker alternatief is BootRacer (www.greatis.com/bootracer). Deze app is ook gratis en die kun je na enkele testrondes gerust weer verwijderen. We tonen eerst hoe je BootRacer gebruikt om de opstarttijd(en) te meten, want de tool biedt daarnaast ook enkele optimaliseringsopties.

BootRacer (meten)

Download de app en pak het zip-bestand uit. Start het uitgepakte exe-bestand en installeer het. Laat de vier opties aan het einde van de setup aangevinkt, rond af met Voltooien en start BootRacer op. Sluit alle andere applicaties, klik op Start en kies bij Perform a full boot time test voor Start Test / Yes. Na de herstart van Windows verschijnt rechtsonder een pop-upvenster met de opstartduur. Standaard meet BootRacer dit bij elke nieuwe Windows-opstart, waarna je via History de opeenvolgende tijden kunt volgen. Deze duur is telkens opgesplitst in drie delen: de eigenlijke boottijd, de wachttijd om aan te melden, en de tijd tussen aanmelding en een gebruiksklaar bureaublad. De BIOS-tijd (Pre-boot) aan het begin zit er niet bij omdat BootRacer begrijpelijkerwijs dan nog niet draait. Tijdens de boottijd laadt Windows de kernel, start essentiële systeemservices en initialiseert stuurprogramma’s. Na je aanmelding worden je profiel, instellingen, de shell (Verkenner), achtergrondprocessen en automatische opstartprogramma’s geladen.

Wil je niet langer dat BootRacer de opstarttijd meet, ga dan naar Options en selecteer op het tabblad Show de optie Disable BootRacer AutoStart in plaats van Every boot.

Automatisch opstarten

Je weet nu hoe je de opstartduur kunt meten en bekijken, dus kunnen we aan de slag om deze te optimaliseren en te verkorten. Vaak win je tijd door enkel noodzakelijke programma’s automatisch met Windows te laten starten. Dit overzicht vind je in het Windows Taakbeheer, bereikbaar via het contextmenu van de startknop. Klik hier op Opstart-apps. Zet overbodige apps (tijdelijk) uit door er met rechts op te klikken en Uitschakelen te kiezen, al blijft het hier gissen hoeveel tijd zo’n app werkelijk kost bij het opstarten.

Daarvoor gebruik je BootRacer, dat ook per app de opstarttijd kan vastleggen. Start BootRacer, ga naar Options, open het tabblad Startup Control, klik op Enable Control en vink Measure program’s startup time en Log history of started apps aan. Bevestig met Save. Na een nieuwe Windows-opstart klik je in BootRacer op History en kies je History of Executed Startup Programs, voor een exacte opstarttijd van elke app, in chronologische volgorde.

Opstart-optimalisatie

Je weet nu precies hoeveel impact elke app heeft op de totale opstarttijd. In BootRacer kun je deze apps niet alleen tijdelijk uitschakelen, maar ook de startvolgorde aanpassen. Open het onderdeel Startup Control voor een overzicht. Verwijder het vinkje om apps uit te schakelen. Klik je met rechts op een app, dan kies je Info om het pad naar het programma te zien of eventueel Delete als je de opstartverwijzing (in het register) helemaal wilt verwijderen. Met de knop Set Order links bovenin bepaal je via de pijlknoppen welke apps eerder of juist later starten. Bevestig je wijzigingen met Finish Reordering.

Opstart-vertraging

In BootRacer kun je het opstarten van specifieke apps niet uitstellen om sneller je bureaublad te zien, omdat de app pas daarna wordt gestart. Dat kan wel met de gratis HiBit start-up Manager (www.hibitsoft.ir/StartupManager.html). Kies bij voorkeur voor de installeerbare versie, want de portable editie mist enkele opties. Installeer de app en start deze op. Wil je een app later laten opstarten, klik er dan met rechts op, kies Add to Delay en stel de gewenste vertraging in (Hour, Minute, Seconds). Of kies Automatic Delay en bepaal hoeveel procent cpu- en/of schijfbelasting er maximaal mag zijn voordat de app start. Bevestig met OK.

Start-up Manager heeft bij de rubriek Tools ook enkele handige extra’s. Zo meldt System Monitoring zich zodra een nieuwe app met Windows wil opstarten en geeft Boot Optimizer de opstarttijden weer, ook van achtergrondservices (zie ook bij Service-optimalisatie).

Functie: ‘Snel opstarten’

Windows heeft een functie ‘Snel opstarten’ die de boottijd verkort. Normaal sluit Windows bij het afsluiten alle apps en logt het systeem de gebruiker uit, waarna bij de volgende start alles opnieuw wordt geladen. Met ‘Snel opstarten’ bewaart Windows de status van de systeemkernel en stuurprogramma’s (in het verborgen bestand c:\hiberfil.sys). Bij een volgende start wordt dit snapshot ingeladen, waardoor Windows sneller opstart. In de meeste gevallen is het zinvol deze functie in te schakelen, behalve bij dual-bootconfiguraties of bij stuurprogramma’s die er niet goed mee werken.

Je beheert dit via de ingebouwde app Configuratiescherm. Ga naar Systeem en beveiliging / Energiebeheer, klik op Het gedrag van de aan/uit-knoppen bepalen en kies Instellingen wijzigen die momenteel niet beschikbaar zijn. Zet een vinkje bij Snel opstarten inschakelen (aanbevolen) en bevestig met Wijzigingen opslaan.

Energiemodi

De functie Snel opstarten werkt alleen bij een volledige afsluiting, maar in het venster Energiebeheer kom je ook Slaapstand en Sluimerstand tegen, die je hier meteen ook kunt activeren. Beide energiebesparende modi zorgen voor een nog snellere start.

Bij Sluimerstand (hibernate) schrijft Windows de volledige inhoud van het RAM naar schijf, zodat de pc geen stroom meer nodig heeft. Bij het opstarten hervat je de sessie exact waar je gebleven was, inclusief geopende programma’s. Nog sneller is Slaapstand, waarbij de sessie in het RAM-geheugen blijft, waardoor de pc wel nog een klein beetje stroom verbruikt.

De exacte opstarttijd hangt af van je hardware en opstartapps, maar grofweg kun je het volgende verwachten: volledig afsluiten zonder snel opstarten circa 30 tot 60 seconden, volledig afsluiten met snel opstarten circa 15 tot 30 seconden, sluimerstand circa 10 tot 20 seconden en slaapstand circa 5 seconden.

Procesoptimalisatie

Blijft de opstart lang duren, ook nadat je alle overtollige opstart-apps hebt uitgeschakeld, dan moet je dieper graven. Vaak zijn het services en achtergrondprocessen die vertraging veroorzaken, zoals cloud-synchronisatiesoftware, update-taken of diensten van derden.

Met een ietwat botte methode spoor je dit als volgt op. Druk op Windows-toets+R, voer msconfig uit, open het tabblad Services en vink Alle Microsoft-services verbergen aan. Klik op Alles uitschakelen en herstart de pc. Start hij nu merkbaar sneller op, dan veroorzaken een of meer van die processen de vertraging.

Met de Boot Optimizer van start-up Manager (zie bij ‘Opstart-vertraging’) kun je zien hoeveel tijd zulke processen kosten. Klik desgewenst met rechts op een proces en kies Disable om het uit te schakelen (het item kleurt grijs). Later kun je dit met Enable weer inschakelen. Kies Uninstall alleen als je zeker weet dat de software niet nodig is, want hiermee verwijder je deze. De optie Delete gebruik je beter niet, omdat dit enkel het item uit de lijst verwijdert terwijl het proces toch kan blijven opstarten.

Je kunt services ook rechtstreeks beheren in Windows via de ingebouwde app Services. Selecteer een service, klik met rechts en kies Eigenschappen. Op het tabblad Algemeen stel je het Opstarttype in op Handmatig of eventueel op Automatisch (vertraagd starten), zodat de service geen impact heeft tijdens de eigenlijke opstartfase. Bevestig met OK.

Autoruns

Vanuit Taakbeheer en met tools als BootRacer, Boot Optimizer en Services kun je de meeste automatisch startende apps en services beheren. Wil je echt alle autostartpunten van Windows zien, gebruik dan het gratis AutoRuns (https://learn.microsoft.com/en-us/sysinternals/downloads/autoruns), bij voorkeur als administrator. Op het tabblad Everything zie je alle opstartpunten in één overzicht en beheer je ze via het contextmenu. Met Jump to Entry spring je direct naar de locatie vanwaar ze worden gestart en met Delete verwijder je de opstartverwijzing uit Windows. Houd er rekening mee dat dit niet eenvoudig terug te draaien is, tenzij je de koppeling handmatig herstelt.

Autoruns lijst letterlijk elk mogelijk opstartpunt van Windows op.

Opstartuitstel

Je hebt de totale opstarttijd waarschijnlijk al flink teruggebracht, maar er zijn nog extra ingrepen mogelijk. Mogelijk zag je in BootRacer een melding over een ‘Explorer start-up Delay’ van 10 seconden voorbij komen. Windows bouwt deze vertraging namelijk standaard in, zodat essentiële systeemdiensten rustig kunnen starten, maar op een modern en snel systeem is dit meestal niet nodig. In BootRacer kun je dit alleen met de betaalde Pro-versie uitschakelen, maar via het register kan het ook gratis.

Druk op Windows-toets+R, voer regedit uit en navigeer naar HKEY_CURRENT_USER\Software\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Explorer. Klik met rechts en kies Nieuw / Sleutel, geef deze de naam Serialize. Klik met rechts op deze nieuwe sleutel en kies Nieuw / DWORD (32-bits)-waarde. Noem deze StartupDelayInMSec en laat de waarde 0 staan. Sluit Regedit en herstart je pc.

Auto-doorstart

Wanneer je in BootRacer de totale opstartfase bekijkt, zie je mogelijk ook een ‘Password timeout’, de tijd dat Windows wacht tot je je wachtwoord hebt ingevoerd. Zonde van de verloren tijd, maar als je de enige gebruiker van de pc bent, kun je Windows ook automatisch laten doorstarten.

Druk op Windows-toets+R, typ netplwiz en klik op OK. Verwijder het vinkje bij Gebruikers moeten een gebruikersnaam en wachtwoord opgeven […]. Bevestig met OK en vul het wachtwoord in van het gewenste account.

Zie je deze optie niet, dan gebruik je waarschijnlijk een Microsoft-account. Wil je geen lokaal account aanmaken, dan omzeil je dit als volgt. Ga opnieuw naar Uitvoeren en voer regedit uit. Navigeer naar HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\Microsoft\Windows NT\CurrentVersion\PasswordLess\Device. Dubbelklik in het rechterdeelvenster op DevicePasswordLessBuildVersion en zet de waarde op 0 (in plaats van 2). Na een herstart van je pc zou de optie alsnog zichtbaar moeten zijn.

UEFI/BIOS

Hoewel tools (zoals BootRacer) de opstarttijd van het UEFI/BIOS niet kunnen meten, kan deze fase toch ook enige tijd kosten. Hier controleert de firmware van je moederbord de hardware en start zij het verdere proces. Met enkele instellingen kun je de opstarttijd wellicht iets verkorten.

Om in het UEFI/BIOS te komen, druk je direct na het aanzetten van de pc op een toets als F10, F2 of Del (zie je systeemhandleiding). Zoek daar naar opties als Fast Boot, Quick Boot of Quick Power on Self Test en schakel deze in om bepaalde zelftesten of wachttijden over te slaan. Controleer ook de bootvolgorde: je stelt de Windows-schijf bij voorkeur in als eerste boot device. Vaak kun je ook ongebruikte hardware, zoals bepaalde poorten, uitschakelen, wat soms wat extra tijdwinst oplevert bij de initialisatie.

Sony heeft bekendgemaakt welke spellen deze maand aan de gamecatalogus voor PlayStation Plus Extra- en Premium-leden worden toegevoegd, en Resident Evil Village is er een van.

Het lijkt geen toeval dat de game naar de catalogus komt, want eerder bleek al dat Village deze maand ook op Xbox Game Pass verschijnt. Daarbij zal eind februari het negende deel in de reeks, Resident Evil Requiem, uitkomen, dus dit is het ideale moment om nog even het geheugen op te frissen met Village, dat het achtste deel in de horrorfranchise betreft.

Deze games komen op 20 januari naar PS Plus Extra en Premium:

Andere spellen die vanaf 20 januari worden toegevoegd, zijn onder andere Like a Dragon: Infinite Wealth, A Quiet Place; The Road Ahead, de oorspronkelijke Ridge Racer en Art of Rally. Voor de duidelijkheid: de moderne spellen op onderstaande lijst zijn speelbaar voor alle PlayStation Plus Extra- en Premium-leden, de klassieke game is alleen voor Premium-leden bestemd.

Deze game komt op 20 januari naar PS Plus Premium:

Meer informatie over deze games valt te vinden op PlayStation Blog.