Alleen al bij Nederlandse (web)winkels heb je de keuze tussen honderden bluetooth-hoofdtelefoons. Het gros daarvan richt zich met een hippe uitstraling en scherpe prijs op jeugdige kopers. Hecht je veel waarde aan een goede geluidskwaliteit, dan kom je al snel bij de wat duurdere modellen terecht. In deze test nemen we tien muzikale bluetooth-hoofdtelefoons van tussen de 199 en 299 euro onder de loep.

De markt voor bluetooth-hoofdtelefoons is zo’n beetje ontploft, want er belanden voortdurend nieuwe producten in de winkelschappen. Voor een paar tientjes heb je al een exemplaar van een bekend merk als JBL of Sony in handen. De vraag is of je daarmee je oren een plezier doet. Uitgebalanceerde audiodrivers (de speakers van de hoofdtelefoon) die zowel het laag, midden als hoog levendig weergeven zijn namelijk behoorlijk kostbaar om te produceren. Bovendien wil je voor lange luistersessies natuurlijk wel een hoofdtelefoon die lekker zit. Spotgoedkope modellen zitten vaak net iets te strak, waardoor de oorkussens na verloop van tijd zeer gaan doen. Verder is de bouwkwaliteit van dergelijke producten vaak matig, waardoor de hoofdtelefoon na enige tijd mankementen kan vertonen. Denk bijvoorbeeld aan een verstelbare hoofdband die makkelijk losschiet, of krakende scharnieren. Gun jezelf meer luistergenot en investeer in een duurzamere bluetooth-hoofdtelefoon.

Actieve geluidsonderdrukking

Veel audioliefhebbers luisteren op luidruchtige plekken naar muziek, bijvoorbeeld op kantoor of in de trein. Een nadeel is dat hinderlijk omgevingsgeluid je hoofdtelefoon binnendringt, waardoor je luisterervaring aangetast wordt. Bovendien leiden gesprekken van andere personen nogal af. Kies in dat geval altijd voor een over-ear-model. Hiermee sluit je het oor volledig af en bovendien zitten dergelijke hoofdtelefoons ook nog eens comfortabel. Kijk verder naar een exemplaar met actieve ruisonderdrukking. Het luisterapparaat beschikt dan over meetmicrofoons om omgevingsgeluid op te vangen. Een speciale chip analyseert alle bijgeluiden en produceert vervolgens tegenovergestelde audiofrequenties. De luisteraar ervaart dankzij deze technologie veel minder omgevingsgeluid. Nadelen zijn er overigens ook. Zo is er bij stille audiopassages soms wat achtergrondruis hoorbaar en gaat de accu sneller leeg. Fabrikanten gebruiken voor actieve ruisonderdrukking over het algemeen de Engelse term active noise cancelling (anc).

Bluetoothsmaken

De besproken bluetooth-hoofdtelefoons ondersteunen allemaal meerdere bluetoothprofielen. Fabrikanten schermen vooral met de ondersteuning voor aptx, omdat deze standaard een gunstige compressie biedt voor audiostreams. Onder ideale omstandigheden is de kwaliteit ongeveer vergelijkbaar met die van originele cd’s. Hoewel de meeste besproken hoofdtelefoons aptx ondersteunen, heeft dat alleen nut wanneer je hoogwaardige audiobestanden afspeelt. Luister je vooral naar gecomprimeerde audio, zoals mp3-bestande, streaming-diensten als Spotify en muziek via Youtube, dan heb je nauwelijks baat bij deze standaard. Een voorwaarde is bovendien dat ook het mobiele apparaat met aptx overweg kan. Staar je dus niet blind op deze specificatie.

Testverantwoording

Draagcomfort

Naast een goede audiokwaliteit is het draagcomfort een zeer belangrijke factor. Je hebt tenslotte niets aan een prachtig geluid wanneer de hoofdtelefoon voor geen meter zit. Om de kans op irritaties te verkleinen, geeft een over-ear-model het minste risico. Dit type sluit volledig om je oren, zodat de kussens niet op je oorschelpen rusten. Als een hoofdtelefoon onvoldoende ‘ademt’ krijg je misschien wel last van warmte, zeker indien je veel beweegt. Verder is de aanwezige klemdruk van de hoofdband zeer bepalend voor het draagcomfort. Zit de hoofdtelefoon te strak, dan kun je lange luistersessies wel vergeten. Daarentegen mag de hoofdtelefoon ook weer niet te losjes zitten, want anders schuift het luisterapparaat bij iedere beweging van je oren. Voor audiomerken is het een hele uitdaging om daar een middenweg in te vinden. Tot slot heeft het gebruikte materiaal van de oorkussens en hoofdband natuurlijk invloed op het draagcomfort.

Accessoires

Het ligt voor de hand dat je een bluetooth-hoofdtelefoon regelmatig onderweg gebruikt. Niet voor niets zit er bij alle tien besproken producten een opberghoesje. Een hardcover-doosje geniet de voorkeur, want hiermee verklein je de kans op beschadigingen tijdens het transport. Verder leveren fabrikanten altijd een 3,5mm-audiokabel mee om een toestel via een ouderwets snoertje te koppelen. Soms zit hierin ook een eenvoudige afstandsbediening verwerkt. Het opladen van de batterij gebeurt in alle gevallen met een usb-kabel. Sommige fabrikanten leveren ook een vliegtuig- en 6,3mm-adapter mee. Met laatstgenoemde plug gebruik je de hoofdtelefoon ook in combinatie met klassieke stereosystemen.

Beats Studio3 Wireless

Beats heeft een mooi design hoog in het vaandel staan en dat zien we aan de Studio3 Wireless duidelijk terug. Dit exemplaar is namelijk verkrijgbaar in maar liefst zes hippe kleurstellingen. Maar ondanks het fraaie uiterlijk hebben we niet het gevoel dat we een hoofdtelefoon van zo’n driehonderd euro in handen hebben. De volledig kunststof behuizing en het middelmatige schuifmechanisme van de verstelbare hoofdband dragen daaraan bij. Bovendien kunnen de oorschelpen niet draaien, waardoor de hoofdtelefoon tijdens het dragen ietwat statisch aanvoelt. Wel klemt hij behoorlijk stevig zonder te irriteren, dus je gebruikt hem met gemak een paar uur achtereen. Beats valt sinds 2014 onder de vleugels van Apple. Het is dan ook begrijpelijk dat de W1-chip van de Amerikaanse multinational is ingebouwd. Hierdoor kunnen gebruikers onder meer snel van Apple-toestel wisselen en gebruiken zij een Class 1-verbinding. Dit bluetoothtype heeft een bereik van maximaal honderd meter. Verder levert de fabrikant een zogeheten RemoteTalk-kabel mee voor een bekabelde aansluiting. Via de geïntegreerde afstandsbediening kun je de muziekinstellingen via een iPhone bedienen, al kun je bij een draadloze verbinding ook de drukknoppen op de linkeroorschelp gebruiken. De audiokwaliteit beoordelen we als gemiddeld, waarbij het hoog en met name het laag duidelijk naar voren komen. Het middengebied blijft bij bepaalde muziekstukken wat achter.

©PXimport

Beats Studio3 Wireless

Prijs
€ 299,-
Websitewww.beatsbydre.com7Score70

Focal Listen Wireless

Het Franse Focal heeft in de audiowereld een hoge reputatie, dus de Listen Wireless wekt hoge verwachtingen. Deze hoofdtelefoon oogt vanwege het forse ontwerp erg robuust, en heeft een kunststof schuifmechanisme waarmee je de hoofdband stelt. De oorschelpen zijn voorzien van een glanzende pianolakafwerking, dus helaas zijn vingerafdrukken onvermijdelijk. Via rubberen druktoetsen aan de zijkant van de rechteroorschelp bepaal je het volumeniveau, skip je nummers en koppel je apparaten via bluetooth. Al met al zijn het nogal veel toetsen, dus tijdens luistersessies blindelings bedienen gaat lastig. Opvallend is de afwezigheid van actieve ruisonderdrukking, waardoor de Listen Wireless zich op papier minder leent voor luidruchtige omgevingen. Vanwege het gesloten ontwerp weet de Listen Wireless desondanks veel omgevingsgeluid te blokkeren, al doet een exemplaar met actieve ruisonderdrukking dat toch net iets beter. Ondanks het relatief hoge gewicht van 300 gram zit deze hoofdtelefoon als gegoten. De dikke oorkussens van traagschuim en aangename klemdruk dragen daaraan bij. Het opladen van de accu duurt zo’n drie uur, waarna Focal een speeltijd belooft van zo’n twintig uur. Zoals we van Focal mogen verwachten, genereren de 40mm-audiodrivers een neutraal geluid. Zelfs de fijnste muziekdetails vloeien rijkelijk naar je oren zonder dat de hoofdtelefoon tonen overdrijft.

©PXimport

Focal Listen Wireless

Prijs
€ 249,-
Websitewww.focal.com8Score80

JBL UA Sport Wireless Train

De UA Sport Wireless Train is een buitenbeentje in dit deelnemersveld. Zoals de naam al doet vermoeden, betreft het hier een hoofdtelefoon die JBL speciaal voor sportdoeleinden ontwikkelde. Verder is het één van twee on-ear-hoofdtelefoons in deze test. Dat is dan ook meteen een minpunt, want niet iedereen ervaart een hoofdtelefoon bovenop het oor als prettig. Gelukkig voelen de oorkussens van zacht textiel in de praktijk aangenaam aan. Deze oorkussens kun je overigens afkoppelen en vervolgens wassen. Wel zo hygiënisch! De stevige en robuust ogende hoofdtelefoon kan best een stootje hebben, dus dat is voor actieve sporters geen overbodige luxe. Er is helaas geen ruisonderdrukking, waardoor er windruis hoorbaar is. Het voordeel daarvan voor sporters is wel dat tijdens intensieve activiteiten koele lucht je oren bereikt. De rechteroorschelp bevat diverse drukknoppen die je blind kunt herkennen. Handig is bovendien de zogeheten TalkThru-functie. Druk eenmaal op het logo aan de zijkant om het volume iets te dempen. Zo klets je gemakkelijk met trainingsmaatjes zonder dat je de hoofdtelefoon hoeft af te zetten. Ondanks de compacte oorschelpen gebruikt JBL evengoed speakers met een diameter van veertig millimeter. Helaas klinken de nummers wat oppervlakkig, waardoor luistermoeheid op de loer ligt. Vanwege het doordachte ontwerp voldoet dit product tijdens intensieve workouts prima, maar voor kritische audiofanaten zijn er betere modellen te koop.

©PXimport

JBL UA Sport Wireless Train

Prijs
€ 199,-
Websitewww.jbl.nl6Score60

JBL Everest Elite 750NC

Hoewel de Everest Elite 750NC tot de goedkopere modellen in dit deelnemersveld behoort, levert JBL dit product erg netjes af. De stijlvolle opberghoes heeft een zachte binnenkant, terwijl de buitenkant stevig is. Hierin zit nog een apart opbergdoosje met daarin een usb-oplaadkabel, hoofdtelefoonkabel en vliegtuigadapter. De hoofdtelefoon kent een sober ontwerp met draaibare oorschelpen. De oorkussens van traagschuim zorgen ervoor dat het luisterapparaat bij iedereen aangenaam zit. Nadelig zijn de vele drukknoppen op de rechteroorschelp, wat de bediening lastig maakt. Na het koppelen via bluetooth adviseert JBL om een app te installeren. Hiermee stel je onder meer het gewenste niveau voor actieve geluidsonderdrukking in en lees je de resterende accutijd af. Ook eventuele firmware-upgrades installeer je via deze app. Op een volle batterij houdt de Everest Elite 750NC het ongeveer vijftien uur vol. Zet je actieve geluidsonderdrukking uit, dan gaat de batterij langer mee. JBL integreerde in dit model twee 40mm-audiodrivers en die laten helaas een weinig sprankelend geluid horen. De tonen klinken vooral in het hoog wat dof. Als je actieve ruisonderdrukking inschakelt, vlakt de geluidskwaliteit nog iets verder af en is er tijdens stille passages een zachte brom te horen. Voor basfanaten is de Everest Elite 750NC overigens het overwegen waard, want het laag overheerst nogal.

©PXimport

JBL Everest Elite 750NC

Prijs
€ 204,-
Websitewww.jbl.nl

Sennheiser Momentum Wireless

De Momentum Wireless is alweer enige tijd verkrijgbaar, maar nog altijd bieden veel (web)winkels dit product aan. Dat is niet zonder reden, want deze telg uit de stal van Sennheiser biedt een uitstekende geluidskwaliteit. Alleen al op dit vlak houdt het product zich met gemak staande tussen het gros van de splinternieuwe bluetooth-hoofdtelefoons. De muziek is op een normaal volumeniveau vrij van vervormingen en de hoorbare details zijn talrijk. Ondanks dat bluetooth vanwege de beperkte bandbreedte audiobestanden ‘afknijpt’, biedt deze hoofdtelefoon een uiterst dynamische en gecontroleerde muziekweergave. Het gesloten ontwerp met actieve ruisonderdrukking houdt aan de hand van vier meetmicrofoons hinderlijke omgevingsgeluiden buiten de deur. Merkwaardig is dat je deze functie bij een draadloze verbinding niet kunt uitzetten. Naast een sprankelende geluidsweergave heeft de Duitse fabrikant ook over het ontwerp goed nagedacht. Zo weegt de Momentum Wireless maar 259 gram en zorgen de lederen oorkussens voor maximaal draagcomfort. De klemdruk van de hoofdband is vergeleken met andere hoofdtelefoons iets minder. Zolang je niet gaat rennen, blijft de Momentum Wireless desondanks keurig op z’n plek zitten. Sennheiser heeft gekozen voor een slank ontwerp, waarbij je de oorschelpen via een ijzeren inkeping laat zakken of stijgen. Vanwege dit slanke ontwerp is er wel wat bedrading zichtbaar. Via een schuifknop pas je eenvoudig het volume aan en pauzeer je de muziek. Het audiomerk belooft een maximale speeltijd van 22 uur.

©PXimport

Sennheiser Momentum Wireless

Prijs
€ 299,-
Websitewww.sennheiser.nl9Score90

Sennheiser PXC 550 Wireless

Vergeleken met de hiervoor besproken Momentum Wireless oogt de PXC 550 iets gewoner. Deze zwarte hoofdtelefoon bevat een zachte hoofdband en oorkussens, waardoor dit product zich goed leent voor lange luistersessies. Een groot voordeel is het zeer lage draaggewicht van 227 gram. Sennheiser voegde aan dit product allerlei slimmigheden toe. Bij het draaien van de oorschelpen schakelt het luisterapparaat bijvoorbeeld automatisch in of uit. Verder bevat de rechteroorschelp een aanraakpaneel om muziek te bedienen en inkomende oproepen te beantwoorden. Dat is wel even oefenen, want via deze weg zijn er nogal wat functies toegankelijk. Heb je alle veeg- en tik-combinaties eenmaal onder de knie, dan is dat onderweg ideaal. Een aanraakpaneel werkt namelijk een stuk intuïtiever dan kleine drukknopjes die je blindelings amper kunt bedienen. Via een kleine schakelaar doen luisteraars een beroep op actieve ruisonderdrukking. Over de geluidskwaliteit kunnen we kort zijn, want de PXC 550 klinkt prachtig. Of je nou van klassiek, rock of jazz houdt, deze hoofdtelefoon doet recht aan nagenoeg alle muziekstijlen. Standaard is het basniveau voor bepaalde genres iets aan de lage kant, zoals dance en hiphop. Gelukkig krik je het basniveau eenvoudig op door via een aparte toets een andere audiomodus te activeren. In het meegeleverde opberghoesje zijn een vliegtuig- en 6,3mm-adapter inbegrepen. Je kunt eventueel een mobiele app installeren voor onder andere het regelen van de geluidsonderdrukking.

©PXimport

Sennheiser PXC 550 Wireless

Prijs
€ 289,-
Websitewww.sennheiser.nl10Score100

Sony WH-1000XM2

Sony bracht onlangs de WH-1000XM3 uit (met een verbeterde anc-chip), maar voor een lagere prijs is de voorganger WH-1000XM2 ook nog verkrijgbaar. De Sony WH-1000XM2 is in de kleurstellingen zwart en goud te koop. Dankzij een eenvoudig schuifmechanisme van de hoofdband en de draaibare oorschelpen past deze hoofdtelefoon zich aan iedere schedel aan. De oorkussens van traagschuim en de aangename klemdruk maken dit product prima geschikt voor langdurig gebruik. Sony belooft een accuduur van dertig uur wanneer actieve ruisonderdrukking is ingeschakeld. In tegenstelling tot veel andere hoofdtelefoons bevat dit model slechts twee fysieke knoppen op de linkeroorschelp, namelijk een aan/uit-schakelaar en een functietoets voor active noise control. De rechteroorschelp heeft een aanraakpaneel om muziek te bedienen en inkomende oproepen af te handelen, wat na enige gewenning prima werkt. Hoewel de nieuwe WH-1000XM3 meer omgevingsgeluid opvangt, werkt de actieve ruisonderdrukking ook bij dit model naar behoren. Geniet bijvoorbeeld in een drukke trein van muziek, zonder dat je wordt afgeleid door kletsende mensen om je heen. Audiopuristen gebruiken een mobiele app om de intensiteit van de ruisonderdrukking in te stellen. In iedere oorschelp bevindt zich een 40mm-Neodymium-magneet. Die klinkt in het hoog opvallend helder, maar ook in het laag staat deze audiodriver zijn mannetje. Op de audiokwaliteit valt dus niets aan te merken, want de WH-1000XM2 ligt zeer prettig in het gehoor. Zelfs bij sterk gecomprimeerde Spotify-streams laat deze hoofdtelefoon subtiele details horen.

©PXimport

Sony WH-1000XM2

Prijs
€ 299,-
Websitewww.sony.nl10Score100

Sony WH-H900N h.ear on 2

Met de h.ear-serie richt Sony zich op luisteraars die een hip design belangrijk vinden. De WH-H900N is namelijk te koop in vijf modieuze kleuren, waarbij de hoofdband, oorschelpen, oorkussens en zelfs het reishoesje volledig in deze kleur zijn gegoten. De behuizing oogt behoorlijk fors, wat het bovengemiddelde gewicht van 290 gram verklaart. Vergeleken met de eerder besproken WH-1000XM2 voelt dit exemplaar wat goedkoop aan. Dat zegt gelukkig nog niks over de geluidskwaliteit. Zoals we van Sony gewend zijn, is de balans tussen het hoog, midden en laag prima verzorgd. Naast de uitstekende audiokwaliteit komen er nog meer functies met de WH-1000XM2 overeen. Zo gebruik je het aanraakpaneel op de rechteroorschelp om het luisterapparaat te bedienen en stel je met een mobiele app diverse geluidsinstellingen in. Verder houdt de accu het zo’n 28 uur vol wanneer actieve ruisonderdrukking staat ingeschakeld. Een minpunt is dat Sony een nogal slap reishoesje meelevert zonder apart vak voor alle accessoires. Hoewel deze hoofdtelefoon een jaar geleden voor driehonderd euro in de schappen lag, is het product inmiddels ruim honderd euro goedkoper. Hierdoor is het luisterapparaat zeer interessant voor muziekfanaten die tegen een scherpe prijs een uitstekende geluidskwaliteit wensen, al zal het trendy design niet iedereen aanspreken.

©CIDimport

Sony WH-H900N h.ear on 2

Prijs
€ 199,-
Websitewww.sony.nl9Score90

Marshall MID A.N.C.

Marshall werd bekend als fabrikant van gitaarversterkers, maar tegenwoordig maakt het Engelse merk ook diverse hoofdtelefoons. De MID A.N.C. is een nieuw model met actieve ruisonderdrukking. Voor wie weleens een Marshall-hoofdtelefoon in handen heeft gehad, kent het design weinig verrassingen. Traditiegetrouw hebben de hoofdband en oorschelpen een zwart geribbelde afwerking, zodat het net lijkt of de behuizing bestaat uit leer. Het logo staat in gouden letters op iedere oorschelp, waardoor de behuizing een chique uitstraling heeft. De fabrikant levert ook een bijpassend opberghoesje mee. De oorkussens zijn wat compacter dan we van de overige hoofdtelefoons gewend zijn. Het betreft dan ook een on-ear-exemplaar met schelpen die dus bovenop je oren zitten. De oorkussens voelen prettig aan, maar helaas is de klemdruk best pittig. De kans op irritaties neemt hierdoor flink toe, zeker wanneer je een bril draagt. De hoofdtelefoon heeft een originele bediening die bestaat uit een goudkleurig joystickje op de linkeroorschelp. Na even oefenen wijzig je gemakkelijk het volume, skip je nummers en neem je inkomende oproepen aan. Actieve ruisonderdrukking (de)activeer je eenvoudig met een schakelaar. Omdat een on-ear-hoofdtelefoon het oor niet volledig afsluit, zijn omgevingsgeluiden beter te horen. De actieve ruisonderdrukking vangt weliswaar bijgeluiden op, maar de techniek is minder effectief vergeleken bij over-ear-hoofdtelefoons. De MID A.N.C. focust zich vooral op het hoog en laag, waardoor het middengebied wat achter blijft.

©PXimport

Marshall MID A.N.C.

Prijs
€ 269,-
Websitewww.marshallheadphones.com5Score50

Teufel Real Blue NC

Teufel heeft diverse hoofdtelefoons in zijn gamma, al verkoopt het Duitse merk momenteel slechts één exemplaar met actieve ruisonderdrukking. De Real Blue NC heeft op de linkeroorschelp een knopje waarmee je de functie in- of uitschakelt. Op de rechteroorschelp zien we een aan/uit-schakelaar, bluetoothknop en aanraakpaneel om muziek te reguleren. Het product is alleen in een zwarte uitvoering verkrijgbaar, dus de vormgeving oogt vrij sober. Verbinden via bluetooth gaat soepel, waarna de luistersessie kan beginnen. De hoofdtelefoon heeft een warme sound en ligt daardoor prettig in het gehoor. Wat betreft de dynamiek mag er wel een schepje bovenop, want de betere bluetooth-hoofdtelefoons in deze test klinken iets levendiger. Het basniveau is wel voldoende op peil. Verder vinden we de actieve ruisonderdrukking bij dit model niet zo effectief, want we horen nog best veel herrie op de achtergrond. Bovendien laat deze functie tijdens stille passages een merkwaardig ratelend geluid horen. Wellicht is het een defect, maar dat weten we niet helemaal zeker. De accu houdt het maximaal dertig uur uit wanneer je zowel bluetooth als actieve ruisonderdrukking hebt ingeschakeld. Teufel levert een stevig opberghoesje mee met daarin een apart etuitje voor alle accessoires.

©CIDimport

Teufel Real Blue NC

Prijs
€ 230,-
Websitewww.teufelaudio.nl5Score50

Conclusie

Zowel Sennheiser, Sony als Focal ontwikkelen bluetooth-hoofdtelefoons met een sublieme geluidskwaliteit. Het komt in deze test dan ook aan op kleine details, waarbij de Sennheiser PXC 550 Wireless en Sony WH-1000XM2 ons het beste bevallen. De PXC 550 klinkt fantastisch en is met een gewicht van 227 gram bovendien ook nog eens vederlicht. Bovendien levert Sennheiser dit product zeer compleet af, met onder meer een stevig opbergdoosje en een vliegtuig- en 6,3mm-adapter. De Sony WH-1000XM2 krijgt eveneens de maximale score, want naast een uitstekend geluid biedt dit product ook nog eens een zeer lange accuduur. Als redactietip bevelen we de Sony WH-H900N h.ear on 2 aan. Hoewel de Japanse fabrikant koos voor een ietwat goedkoop ogende vormgeving, klinkt deze hoofdtelefoon gewoon prima. Bovendien is dit product momenteel gunstig geprijsd.

©CIDimport

De opensource kantoorsuite LibreOffice blaast 40 kaarsjes uit en viert dat met een sprong voorwaarts. Welke vernieuwingen vallen ons op in de recente versie en hoe maken ze de onderlinge samenwerking tussen gebruikers makkelijker?

LibreOffice kent een lange geschiedenis in verschillende vormen die teruggaat tot 1985. Toen verscheen het eerste programma onder de naam StarWriter. Vijftien jaar later belandde de suite bij de open-sourcegemeenschap en werd ondergebracht bij The Document Foundation, die het pakket de naam gaf waaronder we het nu kennen. Het is sindsdien uitgegroeid tot een volwaardig, gratis alternatief voor Microsoft Office. Ook de nieuwste versie blijft trouw aan de klassieke reeks toepassingen, al zijn die verder verfijnd en nauwer met elkaar geïntegreerd. LibreOffice 25.8 is beschikbaar op www.libreoffice.org/download.

De suite bestaat uit zes kernprogramma’s. Writer voor tekstverwerking, Calc als spreadsheet-programma, Impress is presentatiesoftware vergelijkbaar met PowerPoint, Draw is een vectorgebaseerde tekenapplicatie, Base gebruik je voor databases en ten slotte is er de formule-editor Math. Naast deze zes is er nog de component Chart om grafieken te maken binnen Calc, Writer en Impress. Bovendien heeft LibreOffice een bibliotheek met extra functies, sjablonen en steeds vaker ook AI-tools. Op de mogelijkheden van die kernprogramma’s zijn we al dieper ingegaan in een eerder artikel Aan de slag met LibreOffice. Hier bespreken we wat nieuw is en onderzoeken we de mogelijkheden van onderling samenwerken.

Aanpasbare interface

Wanneer je voor het eerst een applicatie opent, toont LibreOffice hoe je de interface kunt aanpassen. Wil je de standaardwerkbalk of wil je tabbladen? Daarnaast kun je kiezen voor een enkelvoudige werkbalk, voor compacte tabbladen, voor de zijbalk en meer. Telkens beslis je of je de gekozen interface alleen op het huidige programma wilt toepassen of op alle programma’s van LibreOffice.

Uiterlijk aanpassen

Met Extra / Opties / LibreOffice zet je de weergave van LibreOffice op licht, donker of de systeeminstelling. In hetzelfde venster bepaal je de kleuren waarmee spelfouten, tabelgrenzen, niet-afdrukbare tekens in Writer, de documentachtergrond en alle speciale markeeritems worden weergegeven. Door op het pictogram van het puzzelstukje te klikken bij Uiterlijk / LibreOffice-thema kom je bij de thema’s voor deze suite. Als je op de knop Internetpagina klikt, zie je telkens hoe ieder thema in de verschillende basisprogramma’s van LibreOffice eruitziet. Daarbij lees je welke versie van LibreOffice vereist is om het gekozen thema toe te passen. Gebruik de knop Installeren om het gekozen thema binnen te halen. Na een klik op OK past LibreOffice het thema onmiddellijk toe.

Daarnaast ondersteunen Writer, Calc en Impress ook kleurenschema’s voor specifieke documenten. Nadat je een van de drie applicaties hebt geopend, ga je naar Opmaak / Thema. Kies een van de bestaande thema’s uit Rainbow, Beach, Sunset … Je kunt via de knop Toevoegen ook zelf een thema samenstellen. Bevestig met de knop Toepassen. Alle elementen die met stijlen en thema-kleuren werken (koppen, tabellen, grafieken et cetera) worden meteen aangepast.

Met een thema pas je in één keer het volledige uiterlijk van de LibreOffice-applicatie aan.

Wijzigingen tonen

Een eerste opvallende vernieuwing is de manier waarop je tijdens het samenwerken veel duidelijker zicht krijgt op de voorgestelde wijzigingen. Activeer dit via Bewerken / Wijzigingen / Wijzigingen bijhouden of met de sneltoets Ctrl+Shift+C. Vanaf dat moment markeert Writer automatisch alles wat je typt, verplaatst of aanpast.

Met Bewerken / Wijzigingen / Tonen maak je de aanpassingen zichtbaar. Toevoegingen verschijnen onderstreept of in kleur, verwijderingen worden doorgestreept en opmaakwijzigingen krijgen een ballon of markering in de kantlijn.

Wijzigingen beheren

In het venster Wijzigingen beheren (Alt+7) zie je in één oogopslag alle voorgestelde aanpassingen. Klik je in de lijst op een item, dan wordt de bijbehorende wijziging meteen in de tekst gemarkeerd. En omgekeerd: selecteer je een wijziging in de tekst, dan springt Writer automatisch naar de juiste entry in de lijst. Dat was vroeger veel minder overzichtelijk, waardoor correcties in lange documenten lastig te volgen waren.

Nu kun je niet alleen sneller door honderden wijzigingen bladeren, maar ook instellen hoe elk type wijziging wordt weergegeven, van kleur tot markering. Met de knoppen Accepteren en Verwerpen beslis je per wijziging of je alles in één keer verwerkt. Bovendien kun je de lijst filteren op auteur en/of tijdstip, wat vooral bij samenwerking met meerdere gebruikers tijd bespaart.

Commentaren geïntegreerd in Navigator

Commentaren zijn in de nieuwe versie beter geïntegreerd in de Navigator, waardoor je ze als overzichtslijst kunt gebruiken. Open het zijpaneel Navigator met F5 of via het kompas-pictogram in de zijbalk. Vanuit dit venster navigeer je met één klik naar koppen, afbeeldingen, secties en tabellen. Voeg je in de tekst een commentaar toe via rechtermuisknop en de optie Notitie toevoegen of de sneltoets Ctrl+Alt+C, dan verschijnt deze niet alleen in de tekst, maar ook in de Navigator. Klik je daar op een commentaar, dan springt Writer meteen naar de juiste plaats in het document.

Extern opslaan

Onder het menu Bestand vind je ook de optie Extern opslaan. Hiermee sla je een bestand op een andere locatie op dan je eigen computer. Dit kan bijvoorbeeld een netwerkschijf of gedeelde map zijn, via WebDAV, FTP, SSH of een andere netwerkverbinding, of in een cloudomgeving zoals Nextcloud, Google Drive of OneDrive.

Het voordeel is dat het document direct op een plek staat waar anderen toegang toe hebben, of waar je er zelf vanaf meerdere apparaten bij kunt. Om een externe opslaglocatie in te stellen, klik je bij Extern opslaan op Service beheren. Daarna selecteer je de gewenste online dienst en vul je de gebruikersnaam en het wachtwoord in.

Multi opslaan als

Aanvullend kun je de mogelijkheden van LibreOffice uitbreiden door middel van extensies. Bijvoorbeeld met MultiFormatSave sla je hetzelfde document meteen in meerdere indelingen tegelijk op. Deze extensie ondersteunt het OpenDocument-formaat, het Microsoft Office-formaat en tegelijk de pdf-indeling. Handig bij samenwerking met mensen die Microsoft Office gebruiken, zodat iedereen toch over een kopie beschikt waarmee hij of zij kan werken. Daarnaast is er de extensie MultiFormatSave-Draw die hetzelfde doet voor illustraties. Hiermee bewaar je dezelfde afbeelding tegelijk in het odf-, png-, svg- en pdf-formaat.

Eerst moet je de extensie installeren via het menu Extra / Extensies. Daar klik je linksonder op de knop Haal meer extensies online. Dan kom je in een store om extensies te zoeken en te downloaden. Wanneer de download binnen is, dubbelklik je op het bestand multiformatsave-v1-5-6.oxt in de map Downloads. Er verschijnt een waarschuwing die aangeeft dat je op het punt staat om een extensie te installeren voor LibreOffice. Klik op OK. Daarna moet je LibreOffice opnieuw opstarten. Vanaf nu heb je in het menu Bestand een nieuwe functie: Multi Opslaan als. Als je die functie aanspreekt, krijg je een pop-up waar je verschillende indelingen kunt selecteren. Via Extra / Extensie kun je achteraf ook extensies verwijderen.

AI-afbeeldingsgenerator

Een nieuwe interessante extensie is Stable Diffusion for LibreOffice. Hiermee kun je via prompts AI-gegenereerde afbeeldingen rechtstreeks toevoegen dankzij de gratis AI Horde backend. Je hebt hiervoor geen account of abonnement nodig, maar wel een internetverbinding. Bovendien krijg je het beste resultaat met Engelse prompts. Dit is een interessante manier om op een eenvoudige manier visuals toe te voegen. Ga naar Extra / Extensies / Haal meer extensies online en gebruik de zoekmachine om Stable Diffusion for LibreOffice te downloaden. De extensie gebruikt een cluster van Stable Diffusion-servers die door vrijwilligers wordt onderhouden, de zogenaamde AIHorde.

Zodra de extensie is geïnstalleerd, kies je Invoegen / Image from text. Dan opent zich de pop-up Stable Horde for LibreOffice waar je de prompt typt. Daarbij geef je zowel de hoogte als de breedte in van de illustratie die je nodig hebt en je klikt op de knop Process. Even later staat de illustratie in het tekstdocument of in de presentatie. Na de installatie vind je de knop naar deze extensie in Writer, Draw en Impress.

Echte open standaarden

Wat LibreOffice uniek maakt, is dat het volledig inzet op open standaardformaten die door iedereen gebruikt en geïmplementeerd kunnen worden. Voor elk type document is er een open formaat: odt voor tekstdocumenten, ods voor spreadsheets en odp voor presentaties. Deze formaten zijn vastgelegd door de internationale standaardisatieorganisatie OASIS en officieel erkend door ISO/IEC. Dat betekent dat ze vrij beschikbaar zijn, zonder dat er een bedrijf de spelregels bepaalt.

Daarnaast kan LibreOffice ook werken met de Microsoft Office-formaten zoals docx, xlsx en pptx. Het kan bestanden in die formaten zowel openen als opslaan, zodat uitwisseling met gebruikers van Microsoft Office vlot verloopt. Het belangrijkste voordeel van de open formaten is dat de documenten in LibreOffice er hetzelfde uitzien wanneer je ze opnieuw opent, of wanneer iemand anders ze opent in een toepassing die deze standaard ondersteunt. Je verliest geen opmaak, inhoud of metadata.

Bij de Microsoft-formaten ligt dat genuanceerder. De typische Microsoft-indelingen zoals docx, xlsx en pptx bevatten vaak functies of elementen die alleen door Microsoft Office volledig worden ondersteund. Dit is deels een bewuste strategie. Microsoft hanteert zijn eigen implementatie en voegt soms afwijkingen toe, waardoor bestanden niet altijd 100 procent identiek openen buiten het eigen ecosysteem. Daardoor wordt het overstappen naar alternatieve software bemoeilijkt.

LibreOffice ondersteunt echte open standaarden.

Documenten schoon opslaan

Alle applicaties zijn bovendien in staat om documenten te creëren die de privacy van de gebruiker respecteren. Bij het opslaan kun je namelijk aangeven of je het bestand zonder persoonlijke metadata wilt bewaren, zoals de auteur of de tijdstempels. Dit kan belangrijk zijn als je documenten deelt in een professionele of juridische context. Terwijl het bestand geopend is, ga je naar het menu Bestand / Eigenschappen. Dan kies je het tabblad Algemeen. Je zult zien dat hierbij je naam als auteur al ingevuld is en ook de wijzigingsdatum, de totale bewerkingstijd enzovoort …

Klik op de knop Eigenschappen terugzetten. Hiermee wis je auteur, wijzigingsdatum, bewerkingstijd en woordentelling. Sla het bestand dan opnieuw op. Wil je het programma instellen zodat je de metadata altijd wist bij het opslaan, zodat je dit niet kunt vergeten? Ga naar Extra / Opties. Kies links in de lijst LibreOffice / Beveiligen. In de groep Beveiligingsopties en waarschuwingen klik je op de knop Opties. Daarna vink je de optie aan: Persoonlijke informatie verwijderen bij het opslaan. Bevestig met OK. Vanaf nu worden alle documenten automatisch schoon opgeslagen.

Samenwerken

Er zijn drie manieren om samen te werken met LibreOffice. De eerste is de klassieke aanpak. Je werkt alleen op je eigen computer en deelt het bestand via e-mail of usb. Andere gebruikers kunnen het document vervolgens aanpassen en opmerkingen toevoegen. Alle wijzigingen zie je overzichtelijk terug in het venster Wijzigingen beheren. De tweede manier is het gebruik van een gedeelde map in de cloud. Iedereen met toegang kan het bestand bewerken, zij het niet tegelijkertijd. Dankzij kleurmarkeringen blijft zichtbaar wie welke aanpassing heeft gedaan. De derde optie is de online variant van LibreOffice. Daarmee werk je in realtime samen aan hetzelfde document. Het grote voordeel is de simultane bewerking, maar het nadeel is dat de installatie en configuratie van deze oplossing wat complexer is.

Online versie

De oplossing om online de opensource tekstverwerker, spreadsheet- of presentatie-applicatie te gebruiken, is een combinatie van een online platform en een online toepassing. LibreOffice 25.8 heeft de mogelijkheden om met anderen samen te werken uitgebreid door koppelingen met cloudoplossingen zoals Nextcloud. De bijbehorende online toepassing heet Collabora Online. Het gaat om een webgebaseerde Office-omgeving op basis van LibreOffice die zich integreert met cloudplatformen zoals Nextcloud. Hiermee kunnen teams, onderzoekers en scholieren in realtime veilig samenwerken, zonder afhankelijk te zijn van commerciële clouddiensten zoals Google of Microsoft. Bovendien is de privacy beter gewaarborgd.

Om te starten heb je een Nextcloud- of ownCloud-account nodig. Wij vonden Nextcloud het meest gebruiksvriendelijk, omdat deze Collabora al standaard aanbiedt. Nextcloud heeft clients voor Windows, macOS, Linux, iOS en Android (https://nextcloud.com/install). De laatste versie (31.0.8) verscheen op 14 augustus 2025. Wil je geen tijd besteden aan installatie en onderhoud, dan kun je kiezen voor een beheerde Nextcloud-hostingdienst. Er zijn verschillende aanbieders en de prijzen variëren volgens opslagcapaciteit. Je kunt er ook voor kiezen om op een eigen server Collabora CODE te installeren (Collabora Online Development Edition, een gratis community-versie), maar dat is meer iets voor specialisten.

Compatibel met de courante Office-indelingen

Met Collabora Online krijg je een webversie van LibreOffice, volledig opensource en privacy-vriendelijk. Op https://collaboraonline.com kun je een gratis demo uitproberen. Je vult je naam, e-mailadres en herkomst van je aanvraag in, waarna je een e-mail ontvangt met een link, login en wachtwoord. Vervolgens kom je in een omgeving waar je tekstverwerkingsdocumenten, spreadsheets en presentaties kunt openen. Het gaat om een set online documenten in de odt-, docx-, pdf-, pptx-, xlsx-, odg-, doc- en ods-indeling. Met een dubbelklik opent Collabora Online het bestand rechtstreeks in de browser, zonder dat je iets hoeft te installeren.

Alle bewerkingen in de browser

Wanneer een document geopend is, herken je meteen de vertrouwde LibreOffice-modules. De interface van Collabora Online is niet 100 procent identiek aan de desktopversie van LibreOffice, maar de functies en compatibiliteit zijn zeer vergelijkbaar. De interface past zich aan de taalinstellingen van je systeem aan (in ons geval Nederlands). Je kunt elk bestand bewerken en opslaan in verschillende formaten. Zo kun je een geopende odp-presentatie bewaren als odf-presentatie, PowerPoint-bestand (.pptx) of PowerPoint 2003-presentatie (.ppt). Een tekstdocument in odt-formaat kun je opslaan als rtf, Word (.docx) of Word 2003-document (.doc). Ook exporteren naar pdf of epub is mogelijk. Alles gebeurt volledig in de internetbrowser, zonder dat je een lokale toepassing nodig hebt. Bovendien ben je niet beperkt tot de demo-bestanden: je kunt zelf ook eigen bestanden uploaden, bewerken en opslaan in deze indelingen.

Delen

In Nextcloud klik je op de Deel-knop en voeg je een gebruiker of groep toe. Je kunt zelfs een openbare link aanmaken. Daarbij bepaal je of de ander het document alleen mag lezen of ook mag bewerken. Vanaf dat moment kunnen meerdere mensen tegelijk in hetzelfde document werken. Elke auteur krijgt een eigen kleur voor de cursor en de selecties en alle wijzigingen verschijnen direct op het scherm. Net als in de desktopversie kun je opmerkingen toevoegen en wijzigingen bijhouden. Ondertussen kun je chatten en altijd teruggaan naar eerdere versies.

De jaarwisseling 2025/2026 is het laatste keer dat we zelf vuurwerk mogen afsteken. Reken maar dat er dus heel wat siervuurwerk de lucht in gaat op oudejaarsavond! Natuurlijk wil je daar foto's van maken, maar het blijft lastig om dit spektakel goed vast te leggen met een telefoon. Vaak eindig je met bewogen strepen of een overbelichte waas op je scherm. Met de juiste voorbereiding en instellingen maak je dit jaar foto's die wél de moeite waard zijn om te bewaren.

Begin met een schone lens door er even een microvezeldoekje overheen te halen. Vette vingers veroorzaken namelijk vlekken waardoor het felle licht van het vuurwerk minder goed wordt vastgelegd. Controleer daarnaast of je nog voldoende opslagruimte vrij hebt op je toestel. Omdat je waarschijnlijk veel beelden achter elkaar schiet, loopt je geheugen sneller vol dan je denkt. Vergeet ook niet om je batterij volledig op te laden, want als het koud is, gaat de accu van je smartphone sneller leeg.  

Stabiliteit voor scherpe beelden

Lichtflitsen in het donker fotograferen vraagt om een langere sluitertijd. Hierdoor is elke kleine beweging van je handen direct zichtbaar als een onscherpe vlek. Gebruik bij voorkeur een klein statief of een smartphonehouder om je toestel stil te houden. Heb je die niet bij de hand? Leun dan tegen een muur of lantaarnpaal en houd je smartphone met beide handen stevig vast. Gebruik in geen geval de digitale zoom. Dit verlaagt de kwaliteit van je foto aanzienlijk en maakt de korreligheid alleen maar erger.

©ID.nl

Lichtsporen vastleggen met iPhone

Heb je een iPhone, dan is de functie Live Photos je beste vriend tijdens de jaarwisseling. Zorg dat het ronde icoontje voor Live Photos bovenin je camera-app geel gekleurd is. Nadat je de foto hebt gemaakt, open je deze in de Foto's-app. Tik linksboven op het woordje 'Live' en kies uit het menu voor 'Lange belichting'. Je telefoon voegt dan alle beelden uit de opname samen tot één foto. Hierdoor veranderen de losse lichtpuntjes in vloeiende, lichtgevende banen tegen een donkere lucht. Gebruik hierbij bij voorkeur een statief of zet je iPhone ergens stabiel neer. Wanneer je namelijk los uit de hand fotografeert, worden de bewegingen die je zelf maakt ook meegenomen, en dat kan zorgen voor een wazig eindresultaat.

De Pro-modus op Android gebruiken

Veel Android-telefoons hebben een Pro-modus waarmee je handmatig de sluitertijd aanpast. Open deze stand in je camera-app en zoek naar de letter 'S' (Sluitertijd). Voor vuurwerk werkt een sluitertijd tussen de twee en vier seconden vaak het best. Houd de ISO-waarde laag, bijvoorbeeld op 100, om ruis in de donkere delen te voorkomen. Omdat de sluiter nu langer openstaat, is een statief echt een vereiste. Je krijgt dan de bekende foto's waarbij je de hele weg van de vuurpijl als een lichtspoor ziet.

Timing en compositie bepalen

Het moment waarop je afdrukt is bepalend voor het eindresultaat. Werk je met een normale sluitertijd, dan is de burst-modus handig: houd de ontspanknop ingedrukt wanneer een pijl de lucht in gaat. Zo leg je de hele explosie vast en kies je achteraf de mooiste foto uit de reeks. Denk ook na over de compositie van je beeld. Een foto van alleen de lucht is vaak wat kaal. Probeer elementen uit de omgeving mee te nemen, zoals silhouetten van gebouwen of bomen. Dit geeft context en maakt het plaatje een stuk interessanter.

🎆 Snelle checklist 🎆