Van houtskool tot kamado: zo vind je de barbecue die bij je past

Een barbecue kopen lijkt eenvoudig, maar er zit meer verschil tussen de modellen dan je op het eerste gezicht ziet. Er zijn compacte barbecues voor op het balkon, grote buitenkeukens voor wie vaak gasten ontvangt en keramische kamado's voor langzaam urenlang garen op lage temperatuur. De één wil snel grillen na het werk, de ander neemt uitgebreid de tijd om pulled pork, spareribs of buikspek te maken.

Bekende namen zijn onder meer Weber, Boretti, The Bastard, Napoleon en Big Green Egg. Toch bepaalt niet alleen het merk je keuze. Het type barbecue is minstens zo belangrijk. Een houtskoolbarbecue vraagt om meer aandacht, maar geeft ook meer rooksmaak. Een gasbarbecue is sneller op temperatuur. Een kamado kost meer en vraagt wat oefening, maar je kunt er heel veel dingen op klaarmaken, op veel verschillende manieren. En wie weinig ruimte heeft, komt al snel uit bij een tafelbarbecue of elektrisch model.

Misschien kijk je wanneer je een barbecue wilt kopen eerst (of vooral) naar de prijs of het formaat. Lijkt logisch, maar je hebt meer aan de vraag hoe je hem straks gebruikt. Barbecue je vooral op warme avonden met een paar mensen, dan heb je iets anders nodig dan wanneer je ook in de winter regelmatig voor een grote groep grilt. Pas daarna kijk je naar de maat. Let daarbij niet alleen op de buitenkant, maar vooral op het grilloppervlak. Een compacte barbecue kan prima zijn voor twee personen, maar wordt krap zodra je tegelijk vlees, vis en groenten wilt bereiden.

Ook de manier van verhitten speelt mee. Houtskool en briketten geven dat klassieke barbecuegevoel, maar je bent er wel meer tijd aan kwijt en je moet ergens plek hebben om een voorraadje kolen te bewaren. Gas is sneller en laat zich makkelijker regelen, al moet je wel een gasfles kwijt kunnen en zorgen dat die op tijd gevuld is. Pellets zijn handig als je langzaam wilt garen met een gelijkmatige temperatuur, maar kosten meestal meer dan houtskool. Elektrisch barbecueën is praktisch op plekken waar open vuur niet mag. Controleer dan wel altijd of het model geschikt is voor jouw balkon, terras of eventueel om binnen te gebruiken.

Denk ook aan schoonmaken en onderhoud. Bij een gasbarbecue moet je niet alleen het rooster schoonmaken, maar ook de branders en de vetopvangbak. Een kamado vraagt wat meer zorg, omdat je het keramiek heel wilt houden en de pakkingen goed moeten blijven sluiten. Bij een plancha draait het vooral om de plaat, die je na gebruik goed moet schoonmaken zodat er geen aangekoekte resten achterblijven. Dat hoeft je niet tegen te houden, maar het voorkomt wel dat je alleen kiest op sfeer of aanschafprijs.

Voor veel mensen is barbecueën synoniem voor houtskool. Je steekt de barbecue aan, wacht tot de kolen goed gloeien en krijgt die herkenbare geur die bij buiten koken hoort. Het kost meer tijd dan gas of elektrisch grillen, maar voor liefhebbers hoort ook dat juist dat bij het barbecueën.

De kogelbarbecue is de bekendste vorm binnen deze categorie. Denk aan de klassieke Weber Kettle-barbecue. Dankzij de diepe kuip, het deksel en de ventilatieopeningen kun je op een kogelbarbecue direct én indirect grillen. Bij direct grillen liggen burgers, worstjes of groenten op het rooster boven de hete kolen. Dat werkt goed voor eten dat kort veel hitte nodig heeft. Bij indirect grillen schuif je de kolen naar één kant of naar de zijkanten, en leg je het eten op het koelere deel van het rooster. Met het deksel dicht gaart het rustiger, doordat de warmte door de barbecue circuleert.

Met rookhout, zoals rooksnippers of chunks, kun je extra smaak toevoegen. Daardoor is een houtskoolbarbecue interessant voor wie graag met vuur, temperatuur en aroma speelt, maar niet meteen een kamado of pelletbarbecue wil kopen. De aanschafprijs ligt vaak lager dan bij gas of keramiek. Houd wel rekening met terugkerende kosten voor houtskool, briketten en aanmaakmateriaal.

Gasbarbecues vormen een grote categorie binnen het aanbod. Je draait de knop open, steekt de branders aan en kunt vaak binnen enkele minuten beginnen. De temperatuur laat zich makkelijk regelen, waardoor een gasbarbecue prettig werkt voor wie regelmatig wil grillen zonder veel voorbereiding.

Dit type past goed bij mensen die ook doordeweeks willen barbecueën. Met meerdere branders kun je bovendien prima indirect grillen. Je zet dan bijvoorbeeld één brander uit en legt het eten boven dat koelere deel van het rooster. Zo gaar je grotere stukken wat langzamer, zonder dat de buitenkant meteen te donker wordt.

Gas geeft minder rooksmaak dan houtskool. Je kunt met rookboxen of houtsnippers wel iets toevoegen, maar het blijft anders dan koken boven kolen. Verder heb je ruimte nodig voor een gasfles en moet je de branders, roosters en vetopvang regelmatig schoonmaken. Heb je geen goede plek voor een gasfles, of is vullen lastig in jouw buurt, dan past een ander type waarschijnlijk beter.

Een kamado is een keramische barbecue die warmte lang vasthoudt. Daardoor kun je er op hoge temperatuur mee grillen, maar ook urenlang op lage temperatuur mee garen. Denk aan spareribs en pulled pork die rustig doorgaren, of juist pizza's die korte tijd veel hitte nodig hebben. De keramische kuip houdt de temperatuur stabiel, waardoor je veel controle hebt over het kookproces.

Dit type past bij barbecueërs die meer willen dan af en toe wat burgers en worstjes grillen. Je kunt experimenteren met direct grillen, indirect garen, roken, bakken en slow cooking. Daar staat tegenover dat grillen met een kamado wat meer oefening vraagt. Het kost wat tijd om te leren hoe je de luchttoevoer regelt, hoe snel de temperatuur oploopt en wanneer je accessoires zoals een hitteschild of pizzasteen gebruikt..

De prijs van een kamado ligt hoger dan bij veel andere barbecues. Reken grofweg op minimaal een paar honderd tot een paar duizend euro, afhankelijk van merk, formaat en uitvoering. Let bij vergelijken goed op wat er standaard bij zit. Een onderstel, hitteschild, platesetter, pizzasteen of hoes wordt niet altijd meegeleverd. Daardoor kan een model dat goedkoop lijkt uiteindelijk duurder uitvallen.

Een elektrische barbecue is vooral handig als je weinig ruimte hebt of liever niet werkt met houtskool, briketten of een gasfles. Denk aan een balkon, klein terras of appartement. Je hebt alleen een stopcontact nodig. De barbecue komt snel op temperatuur en koelt meestal ook sneller af dan een houtskoolmodel.

Dat betekent niet dat je nergens rekening mee hoeft te houden. Woon je in de stad en grenst bijvoorbeeld het balkon van de buren bijna aan dat van jou, dan kan rook of geur alsnog voor overlast zorgen. Ook bij elektrisch grillen kan er namelijk rook ontstaan, bijvoorbeeld als vet of marinade op een heet element of grillplaat terechtkomt. Binnen gebruiken mag alleen als de fabrikant dat duidelijk aangeeft en je goed ventileert. Let bij het kiezen ook op het vermogen, het grilloppervlak en de manier waarop je de vetopvang moet schoonmaken.

Heb je weinig ruimte of barbecue je meestal met twee personen, dan is  een tafelbarbecue vaak genoeg. Zo'n compact model zet je snel neer en berg je na afloop ook makkelijk weer op. Je hebt minder brandstof nodig en bent meestal minder tijd kwijt aan schoonmaken.

Voor grotere groepen wordt het sneller passen en meten. De grilloppervlakte is beperkt, waardoor je in rondes moet koken. Bij een rustige avond met z'n tweeën is dat geen probleem, maar met een groep wil je liever niet dat de helft al klaar is terwijl de rest nog moet wachten. Voor meer dan vier personen is een tafelbarbecue meestal aan de (te) kleine kant.

Een pelletbarbecue werkt met geperste houtpellets. Je stelt de gewenste temperatuur in, waarna de barbecue de toevoer van pellets en de warmte automatisch regelt. Daardoor blijft de temperatuur vrij constant, zonder dat je steeds kolen hoeft bij te vullen of luchttoevoer hoeft aan te passen.

Deze BBQ is vooral interessant als je langzaam wilt garen en rooksmaak wilt toevoegen zonder voortdurend bij te sturen. Pulled pork, runderborst, kip en spareribs lenen zich goed voor die gelijkmatige warmte. Een pelletbarbecue geeft je meer gemak dan een klassieke houtskoolbarbecue, maar je blijft wel koken met houtwarmte en rooksmaak.

Wel is het zo dat pelletbarbecues vaak groter en duurder zijn dan eenvoudige houtskool- of gasmodellen. Je hebt stroom nodig voor de regeling en pellets als brandstof. Ook het onderhoud vraagt wat aandacht. Na gebruik moet je asresten weghalen. Ook moet je de vetopvang, roosters en binnenkant regelmatig schoonmaken.

Een plancha is een vlakke grillplaat die van oorsprong vooral in de Spaanse en Franse keuken werd gebruikt. Je gebruikt geen rooster, maar een stalen of gietijzeren plaat waarop je vlees, vis, groenten, schaaldieren en eieren bereidt. Omdat je niet met een rooster werkt, kun je dus makkelijker met kleine ingrediënten werken. Gevaar dat die tussen de spijlen van het rooster door vallen is er namelijk niet.

Een plancha werkt anders dan een klassieke barbecue. Omdat je op een dichte plaat bakt, krijg je geen grillstrepen en minder rooksmaak. Omdat je ingrediënten op een plaat liggen die gelijkmatig warm is, kunnen groenten, vis en kleine stukjes vlees mooi kleuren.

Een plancha is vooral een alternatief voor mensen die buiten willen koken, maar dat niet per se op houtskool willen doen. Voor fanatieke barbecueërs is een plancha vaak eerder een aanvulling dan een vervanger.

Een skottelbraai is een Zuid-Afrikaanse barbecue met een bolle grillschaal op een statief, die je boven een gasvlam of houtskoolvuur plaatst. Door die vorm kun je er niet alleen op grillen, maar ook op bakken en roerbakken. Dat maakt hem vooral handig voor op de camping of tijdens vakantie. Bij veel winkels vind je ze dan ook bij de campingkooktoestellen.

De skottelbraai is minder bekend dan de klassieke houtskoolbarbecue of gasbarbecue, maar heeft wel een duidelijke eigen plek. Je gebruikt hem niet alleen voor vlees, maar ook voor aardappels, groenten en vis. Omdat je in de bolle schaal ook kunt bakken en roerbakken, kun je er makkelijk een complete maaltijd in maken.

Hij is minder geschikt als je vooral hecht aan een rooksmaak of grillstrepen. Dan ligt een houtskoolbarbecue, kogelbarbecue of kamado meer voor de hand.

Een barbecue kan op papier goed bij je passen, maar in de praktijk toch onhandig zijn. Een kamado is bijvoorbeeld niet de beste keuze als je vooral snel wilt grillen. Je moet eerst leren hoe je de temperatuur regelt, en door het hoge gewicht verplaats je hem niet makkelijk.

Ook het formaat kan tegenvallen. Een kleine barbecue of tafelbarbecue werkt prima voor twee tot vier personen, maar wordt krap als je voor een grotere groep kookt. Een plancha is weer minder geschikt als je juist houdt van grillstrepen, rookhout en de smaak van houtskool. En bij een gasbarbecue moet je vooraf bedenken waar je de gasfles neerzet en hoe makkelijk je die laat vullen of omruilen.

Kijk tot slot ook naar de plek waar je wilt gaat barbecueën. Gebruik een barbecue nooit in een afgesloten ruimte, dus ook niet in een schuur of onder een slecht geventileerde overkapping. Houd ook genoeg afstand tot houten schuttingen, gevels, parasols en tuinmeubels.

Wil je vooral die klassieke barbecuesmaak, en vind je het niet erg om wat langer bezig te zijn? Dan ligt een houtskoolbarbecue of kogelbarbecue voor de hand. Wil je sneller kunnen beginnen en de temperatuur makkelijk regelen, dan past gas vaak beter. Een kamado is vooral interessant als je meer wilt doen dan grillen alleen, zoals langzaam garen, roken of pizza's bakken.

Heb je weinig ruimte, dan kom je sneller uit bij een elektrische barbecue, tafelbarbecue of mini barbecue. Een pelletbarbecue is geschikt voor wie langzaam wil garen met rooksmaak, maar minder vaak wil bijsturen dan bij houtskool. Een plancha is handig als je buiten graag vis, groenten en kleinere ingrediënten bereidt. En een skottelbraai komt goed van pas op de camping of op vakantie.

Kijk tot slot verder dan de prijs alleen. Het grilloppervlak, de manier van verhitten, het schoonmaken en de meegeleverde onderdelen zijn namelijk minstens zo bepalend als de aanschafprijs. Zo kies je niet alleen de barbecue die er mooi uitziet, maar vooral eentje waar je thuis echt plezier van hebt.