In oudere woningen heb je andere mogelijkheden voor duurzame verwarming dan bij nieuwbouw. Gelukkig heb je wel wat te kiezen. We bespreken een van de manieren om energie te besparen in jouw huis, of je nu in een klassieke boerderij of jarendertigwoning woont.

In samenwerking met LG

Als stelregel zorg je bij woningverduurzaming – om energie te besparen – éérst voor goede woningisolatie. Want: warmte die je niet verliest, hoef je ook niet op te wekken. Bij nieuwbouwwoningen van ná 2000 is deze isolatie vaak goed op orde, maar bij oudere woningen zijn vaak ingrepen nodig om optimale isolatie te bereiken. Toch zijn deze isolatie-ingrepen niet altijd mogelijk of gewenst. Heb je bijvoorbeeld een jarentwintigwoning met karakteristieke kenmerken zoals een mooie houten vloer? En wil je tóch helemaal van het gas af zonder ingrijpende aanpassingen of verbouwing? Dan zijn er alternatieven, zoals de HT-warmtepomp LG Therma V Split Hoge Temperatuur.

Eerst isoleren altijd nodig?

De overgang naar een warmtepomp wordt in de media vaak direct gekoppeld aan betere woningisolatie. Je leest bijvoorbeeld: eerst isoleren, dan pas een warmtepomp. Die stelling is te kort door de bocht en dat is jammer, want het creëert het beeld dat aan de overstap naar een warmtepomp altijd een grote verbouwing voorafgaat. Dit ontmoedigt ook een grote groep woningbezitters voor wie dit niet geldt. Want niet in iedere woning is eerst betere woningisolatie vereist.

Woningen van ná 2000 met energielabel A of B zijn meestal nu al warmtepomp-ready. En ook voor oudere woningen, met een energielabel C of lager, kun je wel degelijk met enige nuance kijken naar betere woningisolatie als harde voorwaarde voor een warmtepomp. Vaak wordt gedacht dat een hybride warmtepomp de enige haalbare tussenstap voor die groep woningen is. Maar met Therma V Split Hoge Temperatuur kunnen oudere woningen met een lager energielabel tóch meteen volledig van het gas af.

HT-warmtepomp biedt uitkomst

Hoe kan dat? Oudere woning toch volledig gasloos maken, is mogelijk doordat de LG Therma V Split Hoge Temperatuur een hoogtemperatuur-warmtepomp is (HT-warmtepomp). Dat is een speciaal soort luchtwaterwarmtepomp die verwarmingswater verwarmt tot 70 of 80 graden. Dat zijn aanmerkelijk hogere temperaturen dan bij een ‘standaard’ warmtepomp, die water verwarmt tot maximaal 55 graden. Die ‘standaard’ watertemperatuur van 55 graden is niet voor iedere woning voldoende. Vaak lukt het in oudere woningen met traditionele radiatoren niet om een woning met water van 55 graden te verwarmen.

De benodigde watertemperatuur (25, 55 of soms zelfs 80 graden) wordt grotendeels bepaald door het afgiftesysteem in de woning. De bekendste voorbeelden van afgiftesystemen zijn vloerverwarming en radiatoren. Feit is dat traditionele radiatoren bij lagere watertemperaturen minder goed werken. Waar vloerverwarming werkt bij een watertemperatuur van 35 graden, hebben radiatoren meestal een aanvoer nodig van water tussen de 60 en 80 graden.

Straling en convectie

Bij die hogere watertemperaturen ontstaan twee soorten warmte rondom de radiator: stralingswarmte en convectiewarmte. De stralingswarmte van de radiator verloopt niet via de lucht, maar is te vergelijken met de warmte die je voelt als je in de zon zit. Bij convectiewarmte wordt de omringende lucht verwarmd. Deze warme lucht in de radiator stijgt op, waardoor circulatie (ofwel een luchtstroom) ontstaat en van onderaf steeds nieuwe lucht door de radiator wordt gezogen. Deze convectiewerking speelt een grote rol bij de juiste werking van radiatoren, terwijl bij vloerverwarming juist de nadruk ligt op stralingswarmte. Verlaag je de watertemperatuur in radiatoren, dan verlies je veel van de convectiewerking waar de radiator juist voor ontwikkeld is. Gevolg: de radiatoren wekken te weinig warmte op om de woning warm te houden.

Sommige woningen met radiatoren, mits voldoende geïsoleerd, blijven óók warm als de aanvoertemperatuur naar de radiatoren wordt teruggeschroefd naar 50 graden of 55 graden. In dat geval komt de woning binnen het bereik van de ‘standaard’ warmtepomp. Lukt dat niet, dan kan een HT-warmtepomp uitkomst bieden. Het grote voordeel van de LG Therma V Split Hoge Temperatuur is dus dat bestaande radiatoren bijna altijd kunnen blijven hangen.

Stroomgebruik 

Feit is wel dat een warmtepomp bij hogere watertemperaturen meer stroom gebruikt. Daaruit volgt dat een warmtepomp meer stroom gebruikt bij radiatoren dan bij vloerverwarming, of andere vormen van zogeheten lagetemperatuurverwarming (LTV). LTV kost minder energie, omdat het water minder hoeft te worden opgewarmd. De warmtepomp gebruikt minder stroom en het rendement van de warmtepomp (aangeduid met SCOP) is in dat geval het hoogst. Toch gebruikt een HT-warmtepomp niet veel meer stroom dan een ‘normale’ warmtepomp die wordt ingezet bij radiatoren. De LG Therma V Split Hoge Temperatuur levert deze hoge watertemperaturen namelijk alleen als het buiten écht koud is. Hoe koud precies, dat verschilt per woning, maar in de regel zal dit zelden gebeuren als de temperatuur boven 7 graden is. Is het niet zo heel koud, dan zal de slimme regeling in de LG Therma V Split Hoge Temperatuur de aanvoertemperatuur zo ver mogelijk verlagen.

Je laptopaccu lijkt altijd leeg te zijn op het moment dat er nergens een stopcontact te bekennen is. Met de juiste software-instellingen pers je echter makkelijk een uur extra uit je apparaat, zonder dat je daarvoor technisch onderlegd hoeft te zijn. Wij leggen uit aan welke knoppen je precies moet draaien voor maximaal resultaat.

Er is weinig irritanter dan een laptop die in de spaarstand schiet of uitvalt terwijl je in de trein net de laatste hand legt aan een belangrijk document. Veel gebruikers denken bij een snel leeglopende batterij direct dat de hardware versleten is en kijken alweer naar een nieuwe laptop. Vaak is de accu zelf echter nog prima in orde, maar gaat het besturingssysteem slordig om met de beschikbare energie. Fabrieksinstellingen zijn namelijk vaak gericht op maximale prestaties en helderheid, niet op uithoudingsvermogen. In dit artikel leer je hoe je de regie terugpakt en de energievreters in toom houdt, zodat je met een gerust hart de dag doorkomt.

Waar die energie eigenlijk naartoe lekt

Om te begrijpen hoe je accucapaciteit bespaart, moet je eerst weten waar de energie aan opgaat. De twee grootste verbruikers in een laptop zijn vrijwel altijd het beeldscherm en de processor. Het scherm vreet stroom om pixels te verlichten; hoe feller het scherm, hoe sneller de teller tikt. Daarnaast speelt de verversingssnelheid een rol. Veel moderne schermen verversen het beeld 120 keer per seconde (120 Hz). Dat kijkt heel rustig, maar kost aanzienlijk meer rekenkracht dan de standaard 60 Hz.

Onder de motorkap is de processor continu bezig met het verwerken van taken. Een veelvoorkomende misvatting is dat je handmatig alle programma's moet afsluiten om stroom te besparen. Dat is maar ten dele waar, want moderne systemen zijn heel goed in het bevriezen van apps die je niet gebruikt. Wat wél energie kost, zijn achtergrondprocessen die actief blijven synchroniseren, zoals cloudopslagdiensten of mailprogramma's die elke minuut checken op nieuwe berichten. Ook randapparatuur die stroom trekt via de usb-poort, zelfs als je deze niet actief gebruikt, snoept procenten van je lading af.

Besparen tijdens eenvoudige taken

De energiebesparende modus is je beste vriend wanneer je taken uitvoert die weinig rekenkracht vereisen. Denk hierbij aan tekstverwerken, e-mailen, webbrowsen of het invullen van spreadsheets. In deze scenario's heb je de volledige kracht van je processor en videokaart simpelweg niet nodig. Door in Windows of macOS te kiezen voor de energiebesparende modus, klokt de processor zichzelf terug. Hij werkt dan letterlijk iets langzamer, maar voor administratieve taken merk je daar in de praktijk niets van. De letters verschijnen nog steeds direct op je scherm zodra je ze typt.

Daarnaast is dit het moment om eens kritisch naar je schermhelderheid te kijken. Binnenshuis is een helderheid van 50 tot 60 procent vaak meer dan voldoende om comfortabel te kunnen werken. Werk je vooral 's avonds? Dan kan het zelfs nog lager. Ook het uitschakelen van toetsenbordverlichting levert in deze context pure winst op. Het zijn kleine percentages per uur, maar op een hele werkdag maakt dit het verschil tussen wel of niet de oplader moeten pakken.

©PXimport

Prestaties boven accuduur

Er zijn momenten waarop je de batterijbesparingsinstellingen beter uit kunt laten, of zelfs agressief moet vermijden. Zodra je aan de slag gaat met zware grafische taken, zoals videobewerking, 3D-rendering of serieuze gaming, werkt een besparingsmodus averechts. De software knijpt de toevoer van stroom naar de componenten af, wat resulteert in een haperend beeld, trage exporttijden en een frustrerende gebruikservaring.

In deze gevallen heeft de hardware ademruimte nodig om te kunnen presteren. Als je probeert te gamen op een besparingsstand, zal het systeem de prestaties van de grafische chip zo ver terugschroeven dat het spel onspeelbaar wordt. Bovendien duurt het renderen van een video in spaarstand veel langer, waardoor het scherm en de schijf langer actief moeten blijven, wat onderaan de streep soms zelfs méér energie kost dan een korte piekbelasting op vol vermogen. Hier geldt: efficiëntie door snelheid is soms zuiniger dan traagheid.

Situaties waarin instellingen het niet meer redden

Hoewel je met software veel kunt optimaliseren, zijn er harde grenzen waarbij geen enkele instelling je meer gaat redden. Je moet realistisch zijn over de fysieke staat van je apparaat.

Ten eerste is er de chemische degradatie. Als de maximale capaciteit van je accu (ook wel battery health geheten) onder de 70 procent is gezakt, kun je instellen wat je wilt, maar de rek is er fysiek uit. De batterijcellen kunnen de lading simpelweg niet meer vasthouden. Ten tweede is oververhitting een doodsteek voor je accuduur. Als de ventilatoren van je laptop continu staan te loeien omdat de koelkanalen vol stof zitten, kost dat enorm veel energie. Warmte is in feite verspilde energie. Tot slot helpt software niet als je zware externe apparaten zonder eigen voeding aansluit. Een externe harde schijf die zijn stroom via de laptop krijgt, trekt de accu leeg alsof het een rietje in een pakje sap is, ongeacht je schermhelderheid.

Creëer je eigen energieprofiel

Om echt grip te krijgen op je verbruik, moet je de instellingen afstemmen op jouw specifieke gedrag. Begin met de slaapstand-instellingen. Veel mensen laten hun laptop openstaan als ze even koffie gaan halen, waarbij het scherm zomaar tien minuten op volle sterkte blijft branden. Stel in dat het scherm al na twee of drie minuten inactiviteit uitgaat. Dat is de makkelijkste winst die je kunt boeken.

Kijk ook naar je randapparatuur. Gebruik je een externe monitor? Zorg dan dat je laptop zo is ingesteld dat het interne scherm volledig uitschakelt, en niet 'zwart maar aan' blijft staan. Gebruik je veel bluetooth-apparaten? Schakel bluetooth uit als je ze niet gebruikt; het constant scannen naar verbindingen kost stroom. Voor gebruikers met een oledscherm is er nog een extra truc: gebruik een donkere modus. Bij oledschermen verbruiken zwarte pixels namelijk helemaal geen energie, in tegenstelling tot traditionele lcd-schermen waar de achtergrondverlichting altijd aan staat.

Balans tussen snelheid en stopcontact

Het verlengen van je accuduur is uiteindelijk een balansspel tussen comfort en noodzaak. De grootste winst behaal je door de schermhelderheid te temperen en de slaapstand agressiever in te stellen, zodat je geen energie verspilt in de pauzes. Wees niet bang om de energiebesparingsmodus standaard aan te zetten voor alledaags werk; de moderne processors zijn krachtig genoeg om dat zonder haperingen op te vangen. Pas als je merkt dat je laptop traag reageert bij zwaardere taken, is het tijd om de teugels weer iets te laten vieren. Zo bepaal jij hoelang de werkdag duurt, en niet je batterij.

Een medley gebaseerd op soundtracks uit Super Mario-games van het Jazzorkest 8-Bit Big Band heeft afgelopen zondagnacht een Grammy gewonnen.

De medley ‘Super Mario Praise Break’ won een Grammy Award voor beste arrangement (instrumentaal of a capella). In de medley zijn nummers als Gusty Garden Galaxy uit Super Mario Galaxy en Bomb-Omb Battlefield uit Super Mario 64 te horen.

De 9-Bit Big Band is afkomstig uit New York en heeft al eens eerder een Grammy gewonnen voor gamemuziek. In 2022 won het orkest een Grammy voor het nummer Meta’s Knight’s Revenge uit de SNES-game Kirby Superstar.

De Grammy Awards

De Grammy Awards worden al sinds 1959 georganiseerd en worden gezien als een van de belangrijkste prijzen voor muziek ter wereld. Ze worden vaak vergeleken met de Oscars, die worden uitgereikt aan films. Dit jaar won Bad Bunny de prijs van album van het jaar, en ging Billie Eilish er vandoor met een Grammy voor nummer van het jaar. Overigens won Austin Wintory een Grammy in de categorie beste gamesoundtrack voor de soundtrack van Sword of the Sea.

De Super Mario-reeks van Nintendo valt op diverse spelcomputers van het bedrijf te spelen, waaronder de Nintendo Switch 2 en Nintendo Switch. Onder de meest recente grote hoofddelen vallen Super Mario Wonder en Super Mario Odyssey.