Wat is er mooier dan de mogelijkheid om met één controller alle audioapparaten in huis te bedienen? Met één druk op de knop draadloos muziek streamen naar de keuken, woonkamer, slaapkamer en badkamer. Is het mogelijk?

Linksys is een grote naam als het gaat om draadloze netwerken. Ze hebben talloze routers, switches, accesspoints en extenders. Onlangs heeft het Amerikaanse merk een zijsprongetje gemaakt en is het met een nieuw draadloos multiroom streaming-audiosysteem op de proppen gekomen. De naam hebben ze simpel gehouden: Linksys Wireless Home Audio Systeem.

Modulair

Het idee achter het Linksys-systeem is allereerst natuurlijk het draadloos distribueren van audio. Dankzij wireless-n moet het lekker soepel gaan en moet de dekking in de meeste gevallen ruim voldoende zijn.
Een tweede gedachte achter het systeem is dat de gebruiker kan blijven uitbreiden. Linksys biedt namelijk talloze producten aan die toegevoegd kunnen worden. Zo zien we allereerst de Conductor: een compleet audiosysteem met een 7-inch lcd-touchscreen, cd-drive, luidsprekers en aansluiting voor de optionele iPod-dock (€ 79). De Conductor kost € 799.
Het tweede product is de Director: een client met een 3,5-inch lcd-schermpje, een ingebouwde versterker (2 x 50 watt) en ingebouwde luidsprekers. De Director kost € 499. Optioneel zijn voor de Director ook losse luidsprekers verkrijgbaar voor € 149.
De simpelste client is de Player van € 299. Deze heeft geen schermpje of ingebouwde versterker. Alle streaming-clients zijn zowel voorzien van een 100mbit lan-poort en wireless-n.
Hoewel Linksys een gewone afstandsbediening meelevert met de clients, is het eigenlijk noodzakelijk – vooral voor de player zonder scherm – de lcd-afstandsbediening van € 349 aan te schaffen. Deze kan alle apparaten aansturen door gebruik te maken van het draadloze netwerk.

Steekje laten vallen

Zoals u hebt kunnen lezen, is het aanbod van Linksys indrukwekkend. En als we de pittige prijzen zo zien, moeten de prestaties ook van hoog niveau zijn. Wij hebben de complete kit, inclusief de speciale Media Hub, van Linksys gekregen om een goed totaalbeeld te krijgen van het systeem. De installatie van de set is niet lastig, maar wel wat omslachtig. Zeker in vergelijking met Sonos, dat echt in drie minuten is gepiept. Eerst moeten we een softwarepakket installeren. En – omslachtig of niet – de wizard die we op het scherm krijgen, is voor iedereen te begrijpen. Stap voor stap toont Linksys wat we moeten doen en welke kabel waar moet.
Het is voor de initialisatie van de clients nodig ze eerst bedraad aan het netwerk te koppelen. Dit komt door het feit dat Linksys het bestaande netwerk gebruikt en niet, zoals Sonos, een eigen Mesh-netwerk opbouwt. Nadat de software de producten heeft herkent en ingesteld, kunnen ze draadloos in het netwerk worden gebruikt.
Heel geruststellend zien we dat alles moet werken. Tijd voor een eerste poging. We pakken de draadloze lcd-afstandsbediening erbij en... moeten wachten totdat deze is opgestart. Dit moet helaas altijd als deze uit slaapstand komt. Erg vervelend, maar volgens Linksys wordt hieraan gewerkt.
Na een minuut of twee kunnen we aan de slag. We kiezen rechtsboven in het scherm voor de Conductor. Vervolgens kunnen we op het kleurige en overzichtelijke hoofdscherm kiezen uit de Media Hub, Online radio, My Music (bijvoorbeeld muziek die op de pc staat) en de favorietenlijst. Ook is het mogelijk instellingen van de controller aan te passen via Configuration of een bestand naar een andere ruimte te sturen met Play to. Dat ziet er goed uit!
Als we uit de lijst van de Media Hub een leuke cd hebben gekozen en op Play drukken, begint de Conductor netjes te spelen. We zien op zowel het scherm van de controller als van de Conductor de band, het nummer, de speeltijd en de lijst met nummers die nog moeten komen. Daar hebben we niets op aan te merken.
We besluiten met de controller in de hand naar een andere ruimte (met een comfortabele bank) te gaan om daar even rustig de mogelijkheden door te lopen. Eenmaal gezeteld, meldt het scherm dat het geen connectie meer heeft met de Conductor. Vreemd, want er is nog wel signaal en zo ver zijn we niet verwijderd van de accesspoint. Ook de Player en de Director zijn nergens meer te vinden in de lijst.
Na enkele keren opnieuw aanmelden, komen we tot de conclusie dat de verbinding van de afstandsbediening een stuk beter kan. En we hebben zowel een Dlink-router als een Belkin als een Sitecom gebruikt om uit te sluiten dat het aan de router ligt. Ook daar is Linksys zich van bewust en er wordt aan gewerkt. Echter, zolang we binnen het bereik van het netwerk blijven is er niets aan de hand en werkt het systeem soepel.

Toch een lichtpuntje

Als we de matige tot slechte verbinding van de controller even buiten beschouwing laten, moeten we toegeven dat de het systeem prima werkt. De interface van de controller en Conductor is prettig om mee te werken. Maar hoewel deze identiek is op de Director, zijn we iets minder te spreken over de bediening op dat apparaat zelf. De knopjes op het front zijn eigenlijk nutteloos, omdat het niet duidelijk is wat ze in eerste instantie doen.
De geluidskwaliteit van de Linksys-producten is goed. De Conductor speelt prima muziek over de ingebouwde luidsprekers. De Director valt een beetje tegen, maar als we de meegeleverde luidsprekers aankoppelen, is het een alleraardigst systeem voor op een kinderkamer of keuken. De Player weet zich ook prima te gedragen binnen ons eigen hifisysteem. Zo zijn de verschillen tussen 128 kbps en 320 kbps mp3-bestanden goed te horen. Een groot voordeel is dat het ook lossless flac-bestanden afspeelt. Echte finesse, zoals een Sonos-systeem, vertoont het dan nog steeds niet, maar er is goed naar te luisteren.
PluspuntenMinpuntenConclusie

Het Linksys Wireless Home Audio-systeem is een goede eerste poging van Linksys. De apparaten zijn prettig te bedienen en de geluidskwaliteit is goed. Echter, de concurrentie is bikkelhard met volledig doorontwikkelde systemen. Kijk maar naar de Squeezebox of beter nog: het nieuwe Sonos-systeem. En dan moeten we toch concluderen dat Linksys hier en daar nog wat mag verbeteren. Zo zijn de toetsen op de Director eigenlijk zinloos. Maar wat wellicht een groter punt van aandacht is: de controller verliest te snel verbinding. En dat kan voor aardig wat ergernissen zorgen. En dat kan met het huidige, pittige prijskaartje eigenlijk niet.

Microsoft Gaming-ceo Phil Spencer en Xbox-directeur Sarah Bond vertrekken bij het Amerikaanse bedrijf.

Dat hebben verschillende media vernomen, en Spencer zelf heeft het inmiddels ook bevestigd via social media. Daarbij publiceerde IGN ook interne e-mails van Microsoft's ceo Satya Nadella, de te vertrekken Spencer en de nieuwe Microsoft Gaming-ceo Asha Sharma en Matt Booty.

Naar verwachting vertrekt Spencer, die bijna veertig jaar bij Microsoft werkzaam was, aanstaande maandag. Xbox-president Sarah Bond - waarvan voorheen werd gedacht dat ze Spencer uiteindelijk zou vervangen - gaat ook weg. Asha Sharma is op dit moment nog de president van Microsofts CoreAI en gaat dus Microsoft Gaming bestieren. Matt Booty, het hoofd van Xbox Game Studios, wordt gepromoot naar chief content officer en zal nauw samenwerken met Sharma.

"Afgelopen najaar deelde ik met Satya dat ik nadacht over mijn vertrek en het beginnen aan het volgende hoofdstuk van mijn leven", zo stelt Spencer in zijn e-mail. "Vanaf dat moment gingen we aan de slag met onze aanpak, met het oog op het behoud van stabiliteit en het versterken van de fundering die we hebben gebouwd. Xbox is altijd meer dan een bedrijf geweest. Het is een levendige gemeenschap bestaande uit spelers, makers en teams die erg veel geven om wat we bouwen en hoe we dat doen. Het verdient een goed doordacht plan voor de toekomst."

"Ik wil Phil bedanken voor zijn uitzonderlijke leiderschap en samenwerking", aldus Nadella in zijn e-mail naar werknemers. "In meer dan 38 jaar bij Microsoft, waaronder 12 jaar aan het hoofd van de gamedivisie, heeft Phil geholpen met het transformeren van wat we doen en hoe we dat doen."

De nieuwe Microsoft Gaming-ceo aan het woord

Sharma, de nieuwe ceo van Microsoft Gaming, meldt in haar e-mail: "Mijn eerste taak is simpel: begrijpen hoe dit werkt en het vervolgens beschermen. Dat begint bij drie verplichtingen. Ten eerste geweldige games - daar begint alles mee. We moeten geweldige games hebben die door onze spelers geliefd worden." Vervolgens vertelt Sharma over het belang van onvergetelijke personages, de macht geven aan ontwikkelstudio's en iconische franchises.

"Ten tweede: de terugkeer van Xbox. We verbinden ons opnieuw aan onze trouwe Xbox-fans en -spelers, die de afgelopen 25 jaar in ons hebben geïnvesteerd, en de ontwikkelaars waar we de uitgebreide universa en ervaringen die onze spelers wereldwijd omarmen mee hebben gebouwd. We zullen onze afkomst eren met een vernieuwde inzet voor Xbox, te beginnen bij de console, die heeft gevormd wie we zijn." Sharma benadrukt daarbij dat games tegenwoordig op meerdere apparaten te vinden zijn, en spreekt uit dat Microsoft zich niet wil limiteren aan één apparaat. "Terwijl we uitbreiden op pc, mobiel en cloud, moet Xbox naadloos, onmiddellijk en waardig voor de gemeenschappen die we serveren voelen."

Het derde punt van Sharma is "de toekomst van spelen. We nemen de heruitvinding van spelen waar. Daarom zullen we investeren in nieuwe zakenmodellen en nieuwe manieren om te spelen door gebruik te maken van wat we al hebben: iconische teams, personages en werelden waar mensen van houden. Maar we zullen die werelden niet behandelen als statische IP om uit te melken en geld uit te onttrekken. We bouwen een gedeeld platform en gereedschappen die ontwikkelaars en spelers de macht geven om hun eigen verhalen te creëren en delen."

Over Spencer en de staat van Xbox

Phil Spencer werd in 2014 hoofd van Xbox, toen hij de opdracht had Xbox One van een gebrekkige release het jaar ervoor te redden. Tijdens die consolegeneratie werd onder andere het populaire Xbox Game Pass gelanceerd. Dankzij onder andere die service en zijn veelvuldige interviews werd hij al snel populair onder gamers.

Na de Xbox Series X en S-release in 2020 begon de mening over Spencer om te slaan, vooral gevoed door de veranderingen rondom Xbox als merk. Sinds enkele jaren komen de spellen van Xbox-ontwikkelaar zelfs vaak ook op andere platforms uit - bijvoorbeeld op PlayStation 5 en Nintendo Switch. Tegelijkertijd loopt de verkoop van de huidige Xbox Series X en S-consoles flink terug. Spencer zelf verscheen de afgelopen jaren steeds minder vaak in interviews, en ook de vele ontslagrondes en studiosluitingen binnen de Xbox-divisie zorgden voor reputatieschade.

Tegelijkertijd werden onder Spencers leiding grote aankopen als Bethesda en Activision Blizzard gedaan, bekend van gamefranchises als The Elder Scrolls, Fallout en Call of Duty.

Microsoft heeft eerder laten weten aan een nieuwe console te werken, die de grenzen tussen consoles en pc moet vervagen. Voor zover bekend wordt dit een apparaat die in feite pc-games af gaat spelen, alsmede Xbox-games, en waarop verschillende digitale pc-winkels bereikbaar zullen zijn - en dus niet alleen die van Microsoft zelf.

Het vertrek van twee belangrijke kopstukken binnen Microsofts gamedivisie is opvallend, zeker in combinatie met het feit dat de gametak van het bedrijf schijnbaar in een transitieperiode zit. Ook het feit dat de nieuwe ceo van Microsoft Gaming van CoreAI afkomt, houdt de gemoederen onder gamers bezig. Microsoft zet groots in op kunstmatige intelligentie, maar onder gamers heerst vooral onvrede over de invloed die AI tegenwoordig heeft op hun hobby. Sharma benadrukte in haar interne e-mail echter dat Xbox zich niet gaat richten op "zielloze AI-slop".

Toen je je laptop kocht, keek je waarschijnlijk vooral naar de processor, de grafische chip en hoeveel GB werkgeheugen erin zit. Of dat werkgeheugen DDR4 of DDR5 is, is voor de meeste mensen geen doorslaggevende factor. Toch is het wel handig om te weten wat de verschillen zijn tussen DDR4, dat je vooral in oudere laptops tegenkomt, en DDR5, dat bij nieuwe modellen meestal de standaard is. DDR5 kan per seconde meer data verwerken dan DDR4. Wat dat verschil betekent en wanneer extra gigabytes meer opleveren dan de stap naar DDR5, lees je in dit artikel.

De techniek achter DDR4 en DDR5

Het grootste verschil tussen DDR4 en DDR5 zit in de datasnelheid en bandbreedte. Zie het als een digitale weg: DDR4 is een prima route waar het verkeer netjes doorrijdt, DDR5 is een bredere snelweg waar per seconde meer data overheen kan. Daardoor hoeft de processor bij zware taken waarbij veel data heen en weer gaat (denk bijvoorbeeld aan videobewerking) minder vaak te wachten op nieuwe informatie. Let wel: die extra 'rijstroken' leveren pas winst op als je processor, grafische chip en software er ook echt gebruik van maken. Bij lichte taken, zoals browsen en tekstverwerken, is werkgeheugenbandbreedte zelden de bottleneck. Gaat dat langzaam, dan heeft dat eerder te maken met de processor, opslag, of de browser.

DDR5 kan ook helpen met het energieverbruik, omdat het op een lagere spanning werkt: 1,1 volt in plaats van 1,2 volt bij DDR4. In een laptop kan dat iets schelen, al hangt het effect af van wat je doet en hoe de rest van het systeem is opgebouwd. Daarnaast zit bij DDR5 een deel van de stroomregeling op de geheugenmodule zelf. Dat kan de stroomvoorziening stabieler maken, maar het maakt de module ook wat complexer om te produceren.

Wat biedt DDR5 in de praktijk?

DDR5 komt vooral tot zijn recht bij taken die veel werkgeheugenbandbreedte vragen, zoals 8K videobewerking of complexe simulaties. Daarbij blijft de processor (en soms de GPU) meestal de doorslaggevende factor: die bepaalt of je systeem zo'n klus überhaupt vlot aankan. DDR5 kan helpen om wachttijd te verminderen, maar het maakt een trage CPU niet ineens snel. Een ander voordeel is dat je per module hoge capaciteiten kunt halen. Voor zware desktop-werkstations zijn systemen met 256 GB aan werkgeheugen inmiddels realiteit. Bij laptops ligt die grens doorgaans lager, vaak rond de 128 GB, omdat ze meestal minder geheugenslots hebben. Bovendien is het werkgeheugen bij veel modellen vastgesoldeerd, waardoor je later niet kunt uitbreiden.

©Batorskaya Larisa

DDR5 voor gamers: nodig of niet?

Voor gamers blijft het voordeel van DDR5 vaak beperkt. In veel games gaat het om een klein verschil, en op 1440p of 4K zie je dat meestal nog minder terug omdat je dan eerder tegen de grens van de videokaart aanloopt dan tegen die van het werkgeheugen. Ook hier geldt: de keuze voor CPU en vooral GPU bepaalt je gameprestaties veel sterker dan de stap van DDR4 naar DDR5. Dat verschil tussen DDR4 en DDR5 is onderzocht in een vergelijkingstest van de gezaghebbende site Tom's Hardware. Daarbij ging het bijvoorbeeld om 3% verschil in gameprestaties in Assassin's Creed Valhalla, 2% in Far Cry 6, Tom Clancy's Ghost Recon Breakpoint, Watch Dogs: Legion en Borderlands 3, en 1% in Shadow of the Tomb Raider en Wolfenstein: Youngblood.

©Crystal Dynamics

Is een laptop met DDR4 nog goed genoeg?

Ja, voor de meeste Nederlanders is een laptop met DDR4 nog steeds goed genoeg. Gebruik je hem vooral voor internetten, Netflix kijken, Microsoft Office en af en toe een simpele fotobewerking, dan merk je in de praktijk nauwelijks verschil tussen DDR4 en DDR5. Bij laptops is DDR4 of DDR5 bovendien vaak geen losse keuze: het hangt samen met de generatie processor die in het model zit.

DDR5 kan wel voordeel geven bij zwaardere taken waarbij de computer grote hoeveelheden data tegelijk moet verwerken, maar dat wordt pas echt interessant als je met zware programma's werkt, of als je games zo soepel mogelijk wilt laten lopen - ervan uitgaande dat je CPU en GPU die werklast ook aankunnen. Denk aan situaties waarin je merkt dat je laptop moeite heeft om alles bij te houden, ook al staat de beeldkwaliteit niet eens extreem hoog. In veel situaties blijft het verschil klein. Belangrijker is vaak de hoeveelheid werkgeheugen: 16 GB voelt meestal merkbaar fijner dan 8 GB, ongeacht of het DDR4 of DDR5 is.

DDR4 is niet meer vanzelfsprekend goedkoop

Lange tijd was DDR4 de slimme, goedkope keuze als je vooral op de prijs lette: het verschil met DDR5 was groot. Door de huidige tekorten klopt dat beeld minder. DDR4-geheugen is flink duurder geworden; in sommige gevallen is de prijs zelfs meer dan verdubbeld. DDR5 is ook duurder geworden, maar omdat de productie van DDR4 wordt afgebouwd, kan DDR4 relatief harder in prijs oplopen. Daardoor ligt DDR4 in veel gevallen dichter tegen DDR5 aan dan je zou verwachten. Wie nu een nieuw systeem koopt, is met DDR4 vaak nog steeds het minst kwijt, alleen is 'goedkoop' bij werkgeheugen momenteel een rekbaar begrip.

©ronstik

Upgraden: wat wel en niet kan

DDR4 en DDR5 zijn nooit onderling uitwisselbaar, ook niet in een desktop. De inkeping zit op een andere plek en het platform moet het juiste type werkgeheugen ondersteunen. Je kunt dus geen DDR5 plaatsen in een systeem dat voor DDR4 is gemaakt, en andersom ook niet.

Bij laptops betekent dit meestal dat als je wilt overstappen op DDR5 je een nieuwe laptop zult moeten kopen. Veel laptops hebben namelijk geen uitbreidbaar werkgeheugen meer: de geheugenchips zitten voor ruimte- en kostenbesparing op het moederbord gesoldeerd, en bij sommige ontwerpen zelfs in hetzelfde pakket als de processor. Dan kun je later niets meer bijprikken. Dat is ook precies waarom DDR4 vs DDR5 bij laptops zelden de hoofdvraag is: je kiest een model, en daar hoort dit type geheugen bij.

Bij een desktop heb je vaak meer speelruimte, maar ook daar is het geen kwestie van alleen de geheugenmodules wisselen. Wil je van DDR4 naar DDR5, dan heb je een moederbord nodig dat DDR5 ondersteunt, en vaak ook een processor die bij dat moederbord past. Heb je vooral te weinig werkgeheugen (bijvoorbeeld 8 of 16 GB) en merk je dat je pc daardoor traag wordt, dan is extra DDR4 bijplaatsen meestal de goedkoopste verbetering. Pas als je toch al toe bent aan een grotere upgrade van je pc, wordt de stap naar DDR5 logisch.

Wanneer moet je echt upgraden?

Echt upgraden is pas zinvol als je merkt dat je huidige machine niet meer probleemloos werkt bij zware klussen zoals grote fotobestanden bewerken, video's monteren of veel dingen tegelijk doen. Heb je nu een laptop met 16 GB of 32 GB DDR4 die nog vlot werkt? Blijf die dan vooral gebruiken zolang de prijzen zo hoog liggen. Twijfel je, kijk dan eerst wat de oorzaak van de mindere prestaties is: zit je werkgeheugen tegen zijn limiet, of zijn het vooral je processor of GPU die de klus niet bijbenen?

Zo controleer je of je extra RAM nodig hebt

Voordat je besluit om een flinke investering te doen in een nieuw systeem of extra geheugen, is het slim om te kijken hoe je huidige computer presteert onder druk. Je kunt dit eenvoudig zelf testen op zowel Windows als Mac.

Windows

Open eerst de programma's die je normaal gesproken tegelijk gebruikt, zoals je browser met veel tabbladen, Word en een videocall. Druk daarna op Ctrl + Shift + Esc om Taakbeheer te openen. Ga naar het tabblad Prestaties en klik op Geheugen. Kijk vervolgens naar de grafiek en het percentage dat in gebruik is: blijft dat langere tijd rond de 80 tot 90 procent hangen terwijl je gewoon je dagelijkse werk doet, dan zit je tegen de grens van je werkgeheugen aan. Dat merk je vaak aan kleine haperingen, zoals tabbladen die trager laden of apps die later reageren. Zie je tegelijk dat je pc veel met de schijf bezig is, bijvoorbeeld omdat programma's ineens langzamer worden terwijl je opslaglampje blijft knipperen, dan is de kans groot dat Windows tijdelijk data op de SSD parkeert omdat het werkgeheugen volloopt.

Apple

Open je gebruikelijke programma's en druk daarna op Command + Spatiebalk. Typ Activiteitenweergave en druk op enter. Klik bovenin op het tabblad Geheugen en kijk onderaan naar de grafiek bij Geheugendruk. Is die groen, dan is er niets aan de hand. Wordt de grafiek geel of rood, dan heeft je Mac meer geheugen nodig om alles vlot te blijven draaien. Let ook op Gebruikte swap: als dat oploopt tot meerdere gigabytes, dan is je werkgeheugen in de praktijk te krap.