Elektronicareus TCL verkoopt in Nederland al jaren Alcatel-smartphones en introduceert nu ook toestellen onder de eigen naam. In deze TCL 20 SE review testen we het eerste model, dat met 149 euro erg scherp geprijsd is. Maar is de telefoon ook een goede koop?

TCL start zijn Nederlandse smartphoneverkoop met de 20 SE en 20 5G, die 299 euro kost. In de loop van het jaar komen er meer modellen uit. De TCL-toestellen worden een aanvulling op het Alcatel-assortiment, dat bestaat uit smartphones tot 150 euro. TCL-modellen starten bij 150 euro. Het merk zit zichzelf dus niet in de weg, maar ondervindt natuurlijk wel hevige concurrentie van Samsung, Xiaomi, Motorola en nog veel meer merken. In deze TCL 20 SE review lees je of die merken zich al zorgen moeten maken.  

Lomp ontwerp

Laat ik maar met de deur in huis vallen: de TCL 20 SE is een enorm grote smartphone. Hij meet 17,2 bij 7,7 centimeter en is 9 millimeter dik. De forse afmetingen komen door het enorme scherm van 6,82 inch. Er zijn wel meer 6,8 inch-smartphones, maar die voelen handzamer aan omdat ze een afgerond ontwerp hebben. De TCL 20 SE is meer rechthoekig. Met 206 gram hoort hij ook bij de zwaarste toestellen van dit moment. Dit merk je met name als je de smartphone langere tijd met één hand vasthoudt. 

©PXimport

Van de plastic achterkant ben ik niet zo’n fan omdat hij erg glad is en vingerafdrukken toont. De vingerafdrukscanner achterop is lastig op de tast vindbaar omdat hij 1) nogal hoog zit en 2) nauwelijks verzonken in de behuizing is. Een ontwerpkeuze die de gebruiksvriendelijkheid naar mijn mening niet ten goede komt. Het toestel komt wel stevig over, heeft een usb-c-poort en degelijke knoppen. 

Groot scherm

Als gezegd is het scherm van de 20 SE met 6,82 inch erg groot. Dat is een minpunt omdat je de telefoon lastig met één hand bedient en tegelijkertijd een pluspunt omdat het scherm lekker veel informatie toont. Met name handig als je een groter lettertype gebruikt. 

©PXimport

TCL is één van de grootste schermproducenten ter wereld en claimt hele goede schermen in zijn smartphones te stoppen. Een aparte app genaamd NXTVISION biedt vijf voor de hand liggende technieken die de beeldweergave moeten verbeteren. Kortom: TCL’s ‘Display Greatness’-marketing doet vermoeden dat de 20 SE een prachtig scherm heeft, maar in de praktijk merk ik hier weinig van. Het scherm van de TCL 20 SE is niet slechter dan de concurrentie, maar ook niet beter. Het display lijkt nogal verzonken te liggen onder de glasplaat, het lcd-paneel toont ‘gewoon prima’ kleuren en de maximale helderheid is gemiddeld. Door de relatief lage hd-resolutie oogt het beeld bovendien minder scherp dan de full-hd-schermen van sommige concurrerende smartphones. En de verversingssnelheid is gewoon 60 Hz, wat betekent dat het scherm zichzelf 60 keer per seconde vernieuwt. Sommige modellen doen dat 90 keer, wat soepeler beeld oplevert. 

Hardware: gemengde indruk

Van een 150 euro kostende smartphone kun je geen krachtige specificaties verwachten. Dat is terug te zien in de TCL 20 SE. De gebruikte Snapdragon 460-processor is vlot genoeg voor WhatsApp en andere populaire apps, maar niet bedoeld voor gaming. Iets duurdere smartphones met een Snapdragon-processor uit de 600-serie zijn merkbaar sneller, wat ook prettig is voor de lange termijn. TCL verdient wel een compliment door ruim voldoende werk- en opslaggeheugen (4 GB en 64 GB) in de 20 SE te stoppen. Hoewel veel concurrerende toestellen over dezelfde geheugencombinatie beschikken, zijn er ook modellen met minder werk- en/of opslaggeheugen. Je kunt het opslaggeheugen van de TCL 20 SE vergroten met een micro-sd-kaartje van maximaal 256 GB. 

©PXimport

Prettig is dat de smartphone een nfc-chip heeft, zeker niet standaard in dit prijssegment. Dankzij de nfc-chip kun je de TCL 20 SE tegen een pinapparaat houden om contactloos in de winkel te betalen. Daar staat tegenover dat ondersteuning voor wifi op de 5 GHz-frequentie ontbreekt, waardoor je alleen kunt internetten via de langzamere 2,4 GHz-frequentie. Jammer. 

Grote accu laadt langzaam op

In de TCL 20 SE zit een grote 5000 mAh-accu. Die accucapaciteit zie je terug in genoeg andere smartphones, maar die hebben veelal een scherm met full-hd-resolutie. Het hd-scherm van de TCL-telefoon verbruikt minder stroom, wat de accuduur ten goede komt. Ik kan de 20 SE moeiteloos twee lange dagen gebruiken. Als je het rustiger aandoet, verwacht ik dat de accu drie tot vier dagen meegaat. Je kunt de TCL 20 SE ook als powerbank gebruiken door ‘m via een usb-kabel op een ander toestel aan te sluiten. 

©PXimport

Het opladen van de grote accu duurt erg lang en is bij uitstek iets om ’s nachts te doen. Met de meegeleverde 10 Watt-oplader heeft de TCL 20 SE langer dan drie uur nodig om volledig op te laden. Dat TCL een 10 Watt-oplader in de doos stopt, is opvallend omdat de smartphone opladen met maximaal 18 Watt ondersteunt. Als je het toestel zo snel mogelijk wilt opladen, moet je dus zelf zo’n adapter regelen.   

Veel (matige) camera's

De achterkant van de TCL 20 SE telt liefst vier cameralenzen. Dat is nogal wat op zo’n goedkope smartphone. Helaas weegt kwantiteit zwaarder dan kwaliteit, want de camera’s zijn beperkt. Het meest nuttig is de 16 megapixel hoofdcamera, die echter grauwe plaatjes schiet. Ook bij genoeg daglicht. In het donker vallen de resultaten echt tegen. De 5 megapixel groothoekcamera heeft een breder blikveld maar maakt foto’s in een relatief lage resolutie. De plaatjes vertonen bovendien een flinke bolling, met name aan de zijkanten. Het zijn bekende mankementen in dit prijssegment, maar ze blijven jammer. De 2 megapixel macrocamera heeft er ook last van. De foto’s van heel dichtbij zijn niet kleurecht en snel korrelig door de lage resolutie. In het donker is deze camera onbruikbaar. De 2 megapixel dieptesensor vervaagt de achtergrond als je een portretfoto schiet met de hoofdcamera. Die werkt prima. 

©PXimport

©PXimport

©PXimport

De selfiecamera heeft een resolutie van 8 megapixel en schiet eenvoudige plaatjes waar veel op te merken valt. Gezichten ogen minder scherp dan de resolutie doet vermoeden en hebben snel last van donkere accenten, waardoor een kin of nek vreemd overkomt. Kleuren zijn bovendien fletser dan de realiteit. 

Software en updatebeleid

TCL levert de 20 SE met Android 11 en past de software weinig aan. De aanpassingen van de fabrikant laten een gemende indruk achter. Het (optionele) aangepaste vergrendelscherm is voor mij geen verbetering en de vertaling van functies is soms krom. Zo vraagt de telefoon bij het instellen wat mijn dominante hand is, waar ik zelf zou vragen met welke hand ik mijn toestel het meest vasthoud. De software bevat ook een aantal vooraf geïnstalleerde apps van partijen als Facebook en OfficeSuite. Deze apps kun je gelukkig verwijderen als je ze niet nodig hebt. 

©PXimport

©PXimport

©PXimport

Het updatebeleid van TCL is niet bijzonder. De 20 SE krijgt een update naar Android 12, dat later dit jaar uitkomt. TCL verkoopt in het buitenland al langer smartphones en had langer dan gemiddeld nodig om die te updaten naar Android 11. Ik ben daarom benieuwd op welk moment de TCL 20 SE zijn eerste en enige Android-update krijgt. Het toestel kan ook rekenen op één beveiligingsupdate per kwartaal voor een periode van twee jaar. Dat is het absolute minimum. Veel merken doen het beter. Zo krijgen Nokia-modellen drie jaar elke maand een beveiligingsupdate en garandeert Samsung vier jaar elk kwartaal een update. Hoe langer een smartphone beveiligingsupdates krijgt, hoe langer je ‘m veiliger kunt gebruiken. 

Conclusie: TCL 20 SE kopen?

De TCL 20 SE is TCL’s eerste smartphone in Nederland en interessant voor een select publiek. Zoek je een toestel met een groot scherm en/of een lange accuduur? Dan is hij zeker het overwegen waard. Op andere punten maakt de smartphone minder indruk. De camera’s vallen tegen, TCL’s updatebeleid kan niet tippen aan grote concurrenten en in deze prijsklasse zijn er smartphones met een mooier scherm, snellere oplader en comfortabeler ontwerp. Met zijn adviesprijs van 149 euro is de TCL 20 SE geen slechte keuze, maar grote kans dat je evenveel of meer plezier hebt van een alternatieve smartphone. Met name de Poco M3, Motorola Moto G9 Power en Xiaomi Redmi 9T zijn het bekijken waard. Nokia’s aanstaande G20 is op papier ook een interessant alternatief. 

Gevoelsmatig is de rek nog niet eens uit de PlayStation 5, maar de tech-architecten bij Sony zitten allesbehalve stil. De komst van een PlayStation 6 is een zekerheid, en in dit artikel nemen wij je mee in alle geruchten en feiten rondom de nieuwe console.

Dit artikel is bijgewerkt op 23 januari.

Releasedatum van de PlayStation 6

Het is voor Sony gebruikelijk om na iedere zes tot zeven jaar een nieuwe PlayStation-console uit te brengen. Tijdens een gesprek tussen Mark Cerny - de hardware-architect van Sony die de ontwikkeling van consoles overziet - en Jack Huynh van AMD - die de chips voor de consoles produceert - zei eerstgenoemde dat de nieuwe PlayStation-hardware 'over een paar jaar' uit moet komen. De schatting is dus dat de console rond het einde van 2027 of in 2028 moet verschijnen.

©Insomniac Games

Ook claimt het relatief betrouwbare Moore's Law is Dead dat de productie van de PlayStation 6 momenteel gepland staat om ergens in 2027 te beginnen. Dat zou dus passen bij een releasedatum in 2027 of 2028. Tijdens een grote rechtszaak tegen Microsoft, rondom de aankoop van Activision-Blizzard, werd daarnaast de herfst van 2028 genoemd als het moment voor de release van nieuwe console-hardware.

Volgens de doorgaans betrouwbare Tom Henderson van Insider Gaming overwegen bedrijven daarentegen om de volgende console-generatie uit te stellen. Dit heeft te maken met de RAM-prijzen, die momenteel flink in de lift zitten. Door de stijging in het gebruik van AI hebben meer computers en apparaten RAM nodig, waardoor prijzen ook stijgen.

Ook in gameconsoles is RAM erg belangrijk. Daardoor zou dit ook effect hebben op de productie- en verkoopprijzen van de PlayStation 6 - en meer aankomende consoles. Hoewel Sony nog weinig woorden heeft vuilgemaakt aan de komst van toekomstige hardware, heeft deze ontwikkeling waarschijnlijk wel een effect op de plannen. Uitstel zou dus overwogen worden zodat RAM-fabrikanten hun productie-infrastructuur zodanig kunnen verbeteren dat de prijzen weer schappelijk worden.

©Team Asobi

Hardware van de PS6

Er is nog weinig officieel bekendgemaakt over de PlayStation 6, laat staan de binnenkant ervan. De eerste details werden echter al besproken tijdens het eerder genoemde gesprek tussen Mark Cerny en Jack Huynh. In de onderstaande video hebben de twee het over drie aspecten die met de nieuwe hardware worden verbeterd, namelijk:

• Betere verlichting dankzij een aparte ray tracing-chip
• Verbeterde AI-upscaling
• Verbeterde datacompressie

De video gaat vooral over het zogenaamde Project Amethyst, dat Sony en AMD in 2023 zijn gestart om "slimmere en efficiëntere oplossingen" te vinden voor het maken van games. Cerny benadrukt dan ook dat de technologieën waar de video over gaat momenteel alleen nog in 'simulatievorm' - ofwel, niet als fysieke hardware - bestaan. "Maar de eerste resultaten zijn veelbelovend en ik kan niet wachten om ze binnen een paar jaar tijd in een toekomstige console te stoppen."

Zo spreekt het duo over Radiance Cores, een aparte chip die in realtime ray tracing  (realistisch gesimuleerde lichtinval) en path tracing (een meer geavanceerde vorm van ray tracing) genereert en dus de zwaarste taken qua lichtsimulatie op zich kan nemen. Dat wordt dan dus via een aparte chip gedaan, terwijl de cpu en overige hardware zich kunnen richten op simuleren van de gameplayscenario's en dergelijke.

Daarbij moet de AI-upscaling beter worden in de aankomende console. Zowel FidelityFX Super Resolution (FSR) en PlayStation Spectral Super Resolution (PSSR) zijn features die graphics en framerate kunnen verbeteren door het gebruik van AI machine learning, zoals je op pc vaak ziet met Nvidia's DLSS. Sony en AMD hebben samen een machine learning-technologie ontwikkeld die Neural Arrays heet. Daarmee kan de gpu van een apparaat grote delen van het scherm in één keer tot zich nemen en verwerken, waardoor het upscalen sneller werkt. Daarbij zijn de Arrays schijnbaar efficiënter dan bestaande upscalemethodes. Betere resultaten met minder moeite? Daar tekenen we graag voor.

©Guerilla Games

Het laatste punt dat het duo behandelt heet Universal Compressing. Daarmee wordt álle gpu-data gecomprimeerd - verpakt, als het ware - in plaats van steeds een gedeelte. Op deze manier wordt er veel minder bandbreedte gebruikt en kunnen er meer details worden weergegeven op het scherm. Ook moet dit een hogere framerate bewerkstelligen, en dit allemaal terwijl het apparaat minder stroom verbruikt.

YouTuber Moore's Law is Dead heeft gesteld een aantal specificaties en details rondom de PlayStation 6 in handen te hebben gekregen. Hij heeft een goede reputatie, maar neem de details uiteraard nog altijd met een korrel zout.

• Gebruik van chiplets (kleine, modulaire geïntegreerde schakelingen die samen een grotere, complexere chip vormen), mogelijk Navi 5-desktopchiplets

• De console is backwards compatibel met PS5 en PS4

• 160W TBP (staat voor Total Board Power, wat de totale hoeveelheid energie die naar de grafische kaart gaat aangeeft); dit is lager dan de 200W TBP van de PS5

• Acht Zen 6 (or nieuwere) cores

• 40-48 RDNA 5 Compute Units van 3GHz+

• 160-bit of 192-bit bus met GDDR7@32GT/s+-

• 'Rasterisation Performance' (hoe snel het systeem 3D-beelden naar een 2D-scherm kan overzetten) in de PS6 zou de console drie sneller maken dan de PS5, met sterk verbeterde ray tracing

©Naughty Dog

Komt Sony met een PlayStation-handheld?

Aan de andere kant van het hardwareverhaal gaan daarbij sterke geruchten dat Sony met een PlayStation-handheld komt tegelijk met - of rondom - de PlayStation 6-release. De bedoeling zou zijn dat de handheld en console nauw met elkaar samenwerken om een nieuwe PlayStation-ervaring te bieden. Volgens Bloomberg, een platform dat rapporteert over verschillende economische sectoren, is het dan ook de bedoeling dat Sony's handheld de concurrentie aangaat met de Nintendo Switch 2. Het bedrijf wil onder andere zijn bereik vergroten met dit nieuwe apparaat.

Volgens de tech-YouTuber Moore's Law is Dead, die bewezen contacten heeft in de techcomponentenwereld, kijkt Sony in wel meer aspecten af bij Nintendo. Zo zou de handheld door middel van een 'dock' verbonden kunnen worden aan een televisie om games op een groter scherm te kunnen spelen. Daarbij beweert hij dat het apparaat op deze manier krachtiger is dan een PlayStation 5-console, al stellen andere bronnen iets anders.

©Sony

Mogelijke specificaties van de handheld

Als de handheld samen met de PlayStation 6 moet verschijnen, is de verwachting dus ook dat het apparaat games van de console af moet kunnen spelen. Maar ingewijde KeplerL2, die gezien wordt als zeer betrouwbaar op het gebied van AMD-technologie, heeft op het forum ResetEra gezegd dat het apparaat niet zo sterk wordt als een PlayStation 5. Desalniettemin kan de handheld schijnbaar wel PS5-games afspelen, maar met een lagere resolutie en framerate. Dit wekt vragen op over hoe de PS6-handheld samen moet werken met de PlayStation 6 zelf, maar antwoorden blijven momenteel nog uit.

Ook over de PS6-handheld heeft Moore's Law is Dead een aantal mogelijke details gedeeld, die we hieronder op een rijtje zetten.

• Complete chip zou als één object van 3 nanometer worden geproduceerd

• De handheld is backward compatibel met PS5 en PS4

• Inclusief MicroSD- en M.2 SSD-opening, haptische feedback, twee microfoons en touchscreen

• De USB-C-opening heeft video-out mogelijkheid

• 15W TBP

• Vier Zen 6c cores

• 12-20 RDNA 5 Compute Units van 1.6-2GHz

• 128-bit bus met LPDDR5X-7500+

• 'Rasterisation Performance' is schijnbaar ongeveer de helft van de PS5, al zou de ray tracing wel beter zijn

Met deze specs zou de handheld krachtiger zijn dan de ROG (Xbox) Ally X, al stelt de YouTuber dat dit model niet gezien wordt als een krachtpatser.

©ASUS

Twee PlayStation-consoles

Voordat de geruchten rondom een nieuwe PlayStation-handheld opdoken, bracht KeplerL2 al naar buiten dat Sony mogelijk aan twéé verschillende apparaten werkte. Toen werd gedacht dat het ging om een krachtige console en een eventuele budget-versie, zoals Microsoft deed met de Xbox Series X en S.

Hij kwam er namelijk achter dat het bedrijf twee SoC's (system-on-a-chip) ontwikkelde, terwijl je er voor een nieuwe console maar eentje nodig hebt. Een SoC is een soort schakeling die alle componenten van een apparaat (in dit geval een console) samenvoegt in de behuizing van een enkele chip. Het is goed mogelijk dat de tweede SoC dus bedoeld is voor de PS6-handheld.

Een andere mogelijke hint is de recent toegevoegde 'power saver'-modus voor PlayStation 5. Die modus laat de console tijdens het spelen van sommige games de helft minder stroom verbruiken, wat volgens tech-experts van Digital Foundry past bij het stroomverbruik van de vermeende SoC van de PlayStation-handheld.

©Team Asobi

Wat gaat de console kosten?

Omdat we niet met zekerheid kunnen zeggen wat er onder de motorkap van de PlayStation 6 zit, is een prijs nog redelijk lastig te voorspellen. Wel is te verwachten dat de volgende generatie een flinke duit gaat kosten. Nieuwere en krachtige technologie kost nou eenmaal meer, en met de huidge RAM-tekorten wordt het voorspellen van een prijs nog moeilijker. Daarbij weten we ook niet hoe de importheffingen vanuit Amerika de industrie de komende jaren gaan beïnvloeden. Onze verwachting is in ieder geval dat de PlayStation 6 op release zeker tussen de 600 en 700 euro gaat kosten.

Geen ingebouwde disk drive

Daarbij is een ander gerucht interessant, wederom afkomstig van Tom Henderson, via Insider Gaming. Hij claimt namelijk dat de PlayStation 6 niet verscheept wordt met een ingebouwde disk drive, maar dat die los verkrijgbaar wordt. Dit om de productiekosten van de console zo laag mogelijk te houden, aldus Henderson. Dat is in lijn met de recentere PlayStation 5 Pro, die ook werd uitgebracht zonder disk drive.

©Sony

Features van de PlayStation 6

Ook over de nieuwe features van de console is nog weinig bekend. De eerder genoemde insiders lijken allemaal vast te stellen dat de PlayStation 6 in ieder geval backwards compatible is met games uit de PS5- en PS4-generaties. Uit het technische praatje van Cerny en Huynh zijn ook al een paar verbeteringen op bestaande features bekend geworden, maar over een concept op het niveau van de Haptic Feedback van de DualSense-controller is nog niet besproken.

Fans hopen in ieder geval dat thema's terugkeren na de afwezigheid daarvan op de PlayStation 5, en wordt er gespeculeerd dat draadloos opladen van de controllers eventueel een mogelijkheid wordt.

©Square Enix

Welke games verschijnen er voor de PlayStation 6?

AI en teraflops zijn allemaal leuk en aardig, maar uiteindelijk draait het om de videogames.Momenteel is er praktisch niets bekend over software op de volgende generatie, al kunnen we er wel vanuit gaan dat een aantal PlayStation 5-exclusives later - of met de launch van het systeem - een next-gen upgrade krijgen. Net zoals Marvel's Spider-Man Remastered en God of War: Ragnarök met de overgang van de PS4 naar PS5, bijvoorbeeld.

Een van de grootste titels die mogelijk rond de release van de PlayStation 6 uitkomt is Intergalactic: The Heretic Prophet - de nieuwe game van Uncharted- en The Last of Us-ontwikkelaar Naughty Dog. De game is al aangekondigd voor een release op de PS5, maar er is nog geen releasedatum gegeven. We achten het dus zeer mogelijk dat Intergalactic een van de games is die een geüpgraded versie ontvangt op Sony's nieuwe console.

Daarbij bezit Sony nog een flink aantal ontwikkelstudio's waarvan de huidige projecten onbekend zijn, of die nog niet geheel uit de doeken zijn gedaan. Zo kwamen een paar jaar geleden de toekomstplannen van Marvel's Spider-Man- en Ratchet and Clank-ontwikkelaar Insomniac Games op straat te liggen na een hack, waar we om die reden niet dieper op ingaan.

Wel is bijvoorbeeld bekend dat het in Nederland gevestigde Guerilla Games werkt aan een nieuwe Horizon-game, nadat Horizon: Forbidden West aan het begin van de PlayStation 5's levenscyclus uitkwam. Ook is God of War-maker Santa Monica Studio nog altijd bezig met mysterieuze projecten, wellicht een derde God of War-titel en een sciencefiction-titel, die nog niet uit de doeken zijn gedaan.

De mensen bij Bluepoint Games - dat de PS5-exclusieve remake van Demon's Souls leverde - werkt na de annulering van hun live-service-game daarbij waarschijnlijk aan een nieuw project. De mogelijkheden zijn in ieder geval eindeloos, dus houd dit artikel en ID.nl in de gaten om op de hoogte te blijven over alles rondom de PlayStation 6 en zijn launchtitels.

Microsoft heeft bekendgemaakt welke spellen er de komende dagen en weken op Xbox Game Pass verschijnen. Een van die spellen is Kingdom Come: Deliverance.

Dat meldde het bedrijf op Xbox Wire. Het middeleeuwse avontuur van Warhorse staat bekend om zijn uitzonderlijke realisme, waarbij alle acties van de speler gevolgen hebben. De game is sinds enkele jaren weer populair geworden door de komst van het geprezen vervolg.

Hieronder zijn de toevoegingen van de komende weken te vinden, waaronder twee spellen die al sinds gisteren op Xbox Game Pass zijn verschenen:

Tot slot werd bekendgemaakt dat Madden NFL 24 op 15 februari van Xbox Game Pass verdwijnt.