Het jailbreaken van een iPhone of iPad houdt in dat u applicaties en tweaks kunt installeren die via de alternatieve applicatiewinkel Cydia beschikbaar zijn. Het grootste verschil tussen de App Store en Cydia is dat er in Cydia geen beperkingen worden gesteld aan de functionaliteit van de software die kan worden aangeboden. Dit betekent dat u in Cydia vooral tweaks vindt waarmee u allerlei elementen van iOS aan uw eigen smaak kunt aanpassen. De toegevoegde waarde van een jailbreak is dan ook voor iedereen anders en hangt af van uw persoonlijke smaak. Vele miljoenen gebruikers gingen u voor waaronder zelfs Apples mede-oprichter Steve Wozniak.

Er bestaan veel misverstanden over jailbreaken. Jailbreaken is niet hetzelfde als unlocken, waarbij een simlock van een toestel verwijderd wordt zodat het mogelijk is om met de provider van uw keuze te bellen. Het jailbreaken en unlocken van een iPhone is legaal in onder andere Nederland en de Verenigde Staten. In Nederland is het daarnaast bepaald dat een product moet voldoen aan wat u daarvan mag verwachten op het moment van de koop, wat ook wel de 'wettelijke garantie' wordt genoemd. Ook na een jailbreak hebt u dus gewoon recht op garantie, tenzij een verkoper kan bewijzen dat een defect aan een iPhone of iPad veroorzaakt wordt door een jailbreak. Als dat het geval zou zijn is er een eenvoudige oplossing: het is altijd mogelijk om een iPhone of iPad naar de fabrieksinstellingen te herstellen via iTunes en daarmee de jailbreak ongedaan te maken.

Via Cydia, de alternatieve 'App Store' voor gejailbreakte toestellen, zijn apps en tweaks soms gratis, maar soms ook tegen betaling beschikbaar. Betaalde apps en tweaks in Cydia kun u installeren na uzelf te hebben geïdentificeerd met een Google- of Facebook-account en betalingen zijn mogelijk via Amazon of PayPal. Hoewel het mogelijk is om een jailbreak te misbruiken om software uit de App Store of de Cydia Store zonder te betalen te downloaden door bepaalde zogenoemde repositories (bronnen) van derden toe te voegen, is dat in strijd met de Auteurswet.

©PXimport

Cydia is de applicatiewinkel voor gejailbreakte iPhones.

Voorbereiding op het jailbreaken

Controleer voordat u een jailbreak uitvoert altijd of u een geschikte firmwareversie hebt. U kunt dit doen door op uw iPhone naar het menu Instellingen te gaan, gevolgd door Algemeen en Info. Achter Versie kunt u vinden welke firmwareversie er op dit moment op uw iPhone, iPod touch of iPad staat. Elke iPhone, iPod touch en iPad op iOS 5.0.1 is te jailbreaken. In dit artikel leggen we stap voor stap uit hoe u een jailbreak kunt uitvoeren met Greenpois0n Absinthe op een iPhone 4S op iOS 5.0 of 5.0.1 of een iPad 2 op iOS 5.0.1. Greenpois0n Absinthe van het Chronic Dev Team is beschikbaar voor Linux, Mac OS X en Windows.

De iPhone 3GS, iPhone 4, 3e en 4e generatie iPod touch en de originele iPad op iOS 5.0.1 zijn ook te jailbreaken, maar dan met de jailbreaktool redsn0w van het iPhone Dev Team. Op iOS 4.3 tot en met 4.3.3 kunt u op deze toestellen bijzonder eenvoudig een jailbreak uitvoeren door op het toestel zelf naar de website jailbreakme.com te surfen en daar op Free gevolgd door Install te drukken. Als u een jailbreak uit wilt voeren op een 2e generatie Apple TV op iOS 4.4.4 (vergelijkbaar met iOS 5.0.1) kunt u dat doen met de jailbreaktool Seas0nPass van FireCore. Meer informatie over jailbreaktools voor nieuwere firmwareversies kunt u online vinden.

Het is aan te raden om voordat u een jailbreak uitvoert eerst een back-up te maken van de belangrijkste gegevens, zodat deze nooit verloren kunnen gaan mocht er iets mis gaan in het jailbreakproces. Van uw belangrijkste gegevens zoals uw contactpersonen, bladwijzers en notities kunt u een back-up maken met behulp van het tabblad Info in iTunes. Na aan te hebben gevinkt van welke gegevens u een back-up wilt maken drukt u op Sync om deze gegevens te synchroniseren. Vergeet ook niet om een back-up te maken van uw foto's en video's. In Windows kunt u dit doen met de optie Import foto's en videos van het AutoPlay-menu dat verschijnt als u de iPhone of iPad met de computer verbindt. Op Mac OS X kunt u een back-up maken van uw foto's en video's met iPhoto of Finder.

iOS 5.1 nog niet te jailbreaken

Onlangs is versie 5.1 van iOS uitgekomen, waarin Apple het gat dat gebruikt werd om het toestel te jailbreaken heeft dichtgetimmerd. Hierdoor is het helaas nog niet mogelijk om uw iPhone of iPad met iOS 5.1 te jailbreaken. Zorg er dus voor dat u niet updatet naar iOS 5.1 als u van plan bent te uw toestel te jailbreaken, want er is geen weg terug van iOS 5.1 naar 5.01.

Wanneer er een jailbreak beschikbaar komt voor iOS 5.1 of hoger, houden we u op de hoogte.

Het jailbreaken van een iPhone 4S of iPad 2

Als u GreenPois0n Absinthe wilt gebruiken om een iPhone 4S of iPad 2 te jailbreaken zijn er een aantal voorwaarden waar u rekening mee moet houden. Op het moment dat u de jailbreak uit gaat voeren, mag u geen toegangscode op het toestel, geen wachtwoord op de back-up van gegevens in iTunes en geen VPN-verbinding in hebben gesteld. Na het uitvoeren van de jailbreak kunt u wel weer een toegangscode, wachtwoord of VPN-verbinding instellen. Als u een update uitvoert naar een recentere firmwareversie of herstelt met een originele firmware, dan zult u de jailbreak van uw iPhone 4S of iPad 2 weer ongedaan maken.

©PXimport

Met GreenPois0n Absinthe jailbreakt u uw iPhone 4S of iPad 2.

U voert een jailbreak met GreenPois0n Absinthe als volgt uit: Download eerst GreenPois0n Absinthe voor Linux, Mac OS of Windows. Unzip en open het bestand vervolgens en verbind de iPhone 4S of iPad 2 met de computer. Druk in GreenPois0n Absinthe op de knop Jailbreak.

Er zal een balk verschijnen die de voortgang van de jailbreak aangeeft. Wacht totdat de balk vol is zonder de iPhone 4S of iPad 2 los te koppelen. Het jailbreakproces kan tussen de drie en dertig minuten duren, afhankelijk van de grootte van uw back-up in iTunes. Op de iPhone 4S of iPad 2 zal een webclip genaamd 'Absinthe' of 'jailbreak' verschijnen. Open de webclip door op het icoontje te drukken. Als het goed is, zal er een zwarte pagina met het logo van GreenPois0n Absinthe verschijnen. Wacht in dat geval totdat uw toestel een reboot uitvoert. Als de zwarte pagina met het GreenPois0n Absinthe logo niet verschijnt of u een foutmelding krijgt, ga dan naar het menu Instellingen en zet daar de schakelaar voor VPN aan. U krijgt dan waarschijnlijk een foutmelding te zien en uw iPhone 4S of iPad 2 zal binnen een minuut opnieuw opstarten. Na de reboot zal Cydia geïnstalleerd zijn op uw iPhone 4S of iPad 2. U opent Cydia door op het bijbehorende icoontje te drukken.

©PXimport

Het jailbreakproces kan aardig wat tijd in beslag nemen.

Als u Cydia voor het eerst opstart, vraagt het of u een gebruiker, hacker of ontwikkelaar bent om te bepalen welke software er aan u getoond moet worden. Cydia is onderverdeeld in de onderdelen Categorieën, Wijzigingen, Beheren en Zoeken. In het onderdeel Categorieën vindt u een overzicht van apps en tweaks gerangschikt op basis van het type functionaliteit dat geboden wordt. Het onderdeel Wijzigingen kunt u gebruiken om te kijken welke apps en tweaks er zijn uitgebracht sinds de laatste keer dat u Cydia hebt gebruikt. Via Beheren is het mogelijk om apps en tweaks weer te verwijderen of bronnen (repositories) toe te voegen. In het onderdeel Zoeken kunt u gericht op zoek naar apps en tweaks.

Apps en tweaks

Het jailbreaken van een iPhone 4S of iPad 2 is met name interessant vanwege de apps en tweaks die u na het jailbreaken via Cydia kunt installeren. De meeste apps en tweaks zijn beschikbaar via bronnen (repositories) die standaard al aanwezig zijn, maar soms is het nodig om zo'n repository eerst nog handmatig toe te voegen. In deze laatste twee pagina's van dit artikel bespreken we de beste apps en tweaks die voor iOS 5 beschikbaar zijn.

Sommige tweaks zijn al jaren populair onder jailbreakers, maar zijn nog steeds niet opgenomen in iOS 5. Een bekend voorbeeld is SBSettings, waarmee u op elk moment eenvoudig bepaalde functionaliteit aan- en uit kunt zetten met behulp van schakelaars. Door over de statusbalk heen te vegen verschijnt SBSettings, waarin standaard schakelaars voor 3G, bluetooth, gps en wifi getoond worden. Het is ook mogelijk losse schakelaars toe te voegen aan SBSettings via Cydia. Vanaf iOS 5 is het ook mogelijk om de schakelaars voor SBSettings direct in het berichtencentrum (in de Engelse versie: Notification Center) te tonen.

©PXimport

Functies in- of uitschakelen door een knopje om te zetten.

In Cydia zijn ook veel eenvoudige tweaks beschikbaar die soms erg handig kunnen zijn. ManualCorrect bijvoorbeeld wijzigt de werking van de spellingscorrectie in iOS. Na installatie wordt uw tekst niet meer automatisch verbeterd, maar kunt u verbeteringen handmatig accepteren door op de verbetering te drukken. Met FakeClockUp kunt u de duur van animaties in iOS versnellen, waardoor u veel sneller door bijvoorbeeld de e-mail applicatie heen kunt bewegen en uw iPhone opeens een stuk sneller aanvoelt. FakeClockUp is beschikbaar via de repository http://hitoriblog.com/apt (let wel: deze bron moet handmatig toegevoegd worden).

U vindt in Cydia ook tweaks die functionaliteit kunnen inschakelen die door Apple is ingebouwd in iOS, maar (nog) niet is geactiveerd. Zo kunt u de mogelijkheid om panorama foto's te maken met een iPhone 4, iPhone 4S of iPad 2 activeren als u Firebreak installeert. Om na installatie een panoramafoto te maken gaat u in de camera-applicatie naar het Opties-menu en kiest u voor Panorama. Vervolgens beweegt u van links naar rechts, terwijl u de pijl die verschijnt zoveel mogelijk in het midden houdt.

Ontbreekt de optie om met behulp van een persoonlijke hotspot uw 3G-verbinding via wifi te delen met andere apparaten? Met TetherMe (vijf dollar) kunt u deze mogelijkheid alsnog eenvoudig activeren.

©PXimport

Panoramafoto's maken is een ingebouwde functie die beschikbaar gemaakt kan worden.

Eén van de meest uitgebreide tweaks die beschikbaar is via Cydia is Springtomize 2 (drie dollar), waarmee u bijna elk element dat u kunt verzinnen in iOS aan kunt passen. De opties zijn verdeeld in de categorieën animaties, mogelijkheden, dock, vergrendelscherm, iconen, mappen, multitaskingbalk, teletijdmachine, statusbalk, pagina's, thema's en notificatiecentrum. Enkele voorbeelden van mogelijke aanpassingen zijn het aanpassen van de grootte van icoontjes, het weergeven van een coverflow-effect op uw dock, het wijzigen van het aantal icoontjes per rij, het altijd of nooit tonen van een camera-knop op het vergrendelscherm, de toevoeging van een liggende weergave voor de app switcher en het verbergen van icoontjes in de statusbalk.

iOS 5-tweaks

Er zijn ook tweaks die specifiek bedoeld zijn voor iOS 5. Met de tweak AssistantExtensions kunt u bijvoorbeeld meer functionaliteit aan Siri toevoegen. De belangrijkste voorbeelden van toevoegingen aan Siri zijn het openen van applicaties (Open X), chatten met een chatbot (Let's chat), video's zoeken op YouTube (Search X on YouTube), tweets te versturen (Tweet X) of SBSettings schakelaars aan- en uitzetten (List toggles, Turn on X en bijvoorbeeld Adjust brightness 70%). Met Spire (gratis) kunt u Siri ook legaal op oudere iPhones of iPods touch installeren.

©PXimport

Ook Siri kan uitgebreid worden met nieuwe mogelijkheden.

Het is ook mogelijk om het berichtencentrum dat geïntroduceerd is met de komst van iOS 5 aan te passen of zelfs te vervangen. Er zijn allerlei verschillende widgets beschikbaar die u meestal gratis aan het berichtencentrum toe kunt voegen. U kunt bijvoorbeeld WeeFlashlight for Notificationcenter installeren op een iPhone met een LED-flitser, om altijd snel een zaklamp bij de hand te hebben. Een ander voorbeeld is WeeFacebook for Notificationcenter, waarmee u het statusoverzicht van Facebook in het berichtencentrum kunt tonen. Met MusicCenter for Notificationcenter bedient u eenvoudig uw iPod en met WeeLyrics kunt u de teksten van de muziek die u beluistert in het berichtencentrum tonen. U kunt het berichtencentrum standaard op het vergrendelscherm tonen met Bulletin (99 dollarcent).

U kunt ook het berichtencentrum ook in één keer zo goed als compleet maken met IntelliScreenX (tien dollar). Deze tweak zorgt ervoor dat het berichtencentrum wordt weergegeven op het vergrendelscherm, inclusief afspraken uit uw agenda en bijvoorbeeld het weer. Door naar beneden toe te vegen, wordt er een balk weergegeven met functionaliteit vergelijkbaar met SBSettings voor het aan- en uitzetten van de vliegtuigmodus, bluetooth, wifi, 3G en een rotatievergrendeling. Daarnaast voegt IntelliScreenX pagina's toe aan de linker- en rechterkant met een overzicht van uw recente e-mails, uw tijdlijn van Facebook en/of Twitter en uw eventuele rss-feeds.

©PXimport

Het berichtencentrum opgevuld met IntelliScreenX.

Microsoft Gaming-ceo Phil Spencer en Xbox-directeur Sarah Bond vertrekken bij het Amerikaanse bedrijf.

Dat hebben verschillende media vernomen, en Spencer zelf heeft het inmiddels ook bevestigd via social media. Daarbij publiceerde IGN ook interne e-mails van Microsoft's ceo Satya Nadella, de te vertrekken Spencer en de nieuwe Microsoft Gaming-ceo Asha Sharma en Matt Booty.

Naar verwachting vertrekt Spencer, die bijna veertig jaar bij Microsoft werkzaam was, aanstaande maandag. Xbox-president Sarah Bond - waarvan voorheen werd gedacht dat ze Spencer uiteindelijk zou vervangen - gaat ook weg. Asha Sharma is op dit moment nog de president van Microsofts CoreAI en gaat dus Microsoft Gaming bestieren. Matt Booty, het hoofd van Xbox Game Studios, wordt gepromoot naar chief content officer en zal nauw samenwerken met Sharma.

"Afgelopen najaar deelde ik met Satya dat ik nadacht over mijn vertrek en het beginnen aan het volgende hoofdstuk van mijn leven", zo stelt Spencer in zijn e-mail. "Vanaf dat moment gingen we aan de slag met onze aanpak, met het oog op het behoud van stabiliteit en het versterken van de fundering die we hebben gebouwd. Xbox is altijd meer dan een bedrijf geweest. Het is een levendige gemeenschap bestaande uit spelers, makers en teams die erg veel geven om wat we bouwen en hoe we dat doen. Het verdient een goed doordacht plan voor de toekomst."

"Ik wil Phil bedanken voor zijn uitzonderlijke leiderschap en samenwerking", aldus Nadella in zijn e-mail naar werknemers. "In meer dan 38 jaar bij Microsoft, waaronder 12 jaar aan het hoofd van de gamedivisie, heeft Phil geholpen met het transformeren van wat we doen en hoe we dat doen."

De nieuwe Microsoft Gaming-ceo aan het woord

Sharma, de nieuwe ceo van Microsoft Gaming, meldt in haar e-mail: "Mijn eerste taak is simpel: begrijpen hoe dit werkt en het vervolgens beschermen. Dat begint bij drie verplichtingen. Ten eerste geweldige games - daar begint alles mee. We moeten geweldige games hebben die door onze spelers geliefd worden." Vervolgens vertelt Sharma over het belang van onvergetelijke personages, de macht geven aan ontwikkelstudio's en iconische franchises.

"Ten tweede: de terugkeer van Xbox. We verbinden ons opnieuw aan onze trouwe Xbox-fans en -spelers, die de afgelopen 25 jaar in ons hebben geïnvesteerd, en de ontwikkelaars waar we de uitgebreide universa en ervaringen die onze spelers wereldwijd omarmen mee hebben gebouwd. We zullen onze afkomst eren met een vernieuwde inzet voor Xbox, te beginnen bij de console, die heeft gevormd wie we zijn." Sharma benadrukt daarbij dat games tegenwoordig op meerdere apparaten te vinden zijn, en spreekt uit dat Microsoft zich niet wil limiteren aan één apparaat. "Terwijl we uitbreiden op pc, mobiel en cloud, moet Xbox naadloos, onmiddellijk en waardig voor de gemeenschappen die we serveren voelen."

Het derde punt van Sharma is "de toekomst van spelen. We nemen de heruitvinding van spelen waar. Daarom zullen we investeren in nieuwe zakenmodellen en nieuwe manieren om te spelen door gebruik te maken van wat we al hebben: iconische teams, personages en werelden waar mensen van houden. Maar we zullen die werelden niet behandelen als statische IP om uit te melken en geld uit te onttrekken. We bouwen een gedeeld platform en gereedschappen die ontwikkelaars en spelers de macht geven om hun eigen verhalen te creëren en delen."

Over Spencer en de staat van Xbox

Phil Spencer werd in 2014 hoofd van Xbox, toen hij de opdracht had Xbox One van een gebrekkige release het jaar ervoor te redden. Tijdens die consolegeneratie werd onder andere het populaire Xbox Game Pass gelanceerd. Dankzij onder andere die service en zijn veelvuldige interviews werd hij al snel populair onder gamers.

Na de Xbox Series X en S-release in 2020 begon de mening over Spencer om te slaan, vooral gevoed door de veranderingen rondom Xbox als merk. Sinds enkele jaren komen de spellen van Xbox-ontwikkelaar zelfs vaak ook op andere platforms uit - bijvoorbeeld op PlayStation 5 en Nintendo Switch. Tegelijkertijd loopt de verkoop van de huidige Xbox Series X en S-consoles flink terug. Spencer zelf verscheen de afgelopen jaren steeds minder vaak in interviews, en ook de vele ontslagrondes en studiosluitingen binnen de Xbox-divisie zorgden voor reputatieschade.

Tegelijkertijd werden onder Spencers leiding grote aankopen als Bethesda en Activision Blizzard gedaan, bekend van gamefranchises als The Elder Scrolls, Fallout en Call of Duty.

Microsoft heeft eerder laten weten aan een nieuwe console te werken, die de grenzen tussen consoles en pc moet vervagen. Voor zover bekend wordt dit een apparaat die in feite pc-games af gaat spelen, alsmede Xbox-games, en waarop verschillende digitale pc-winkels bereikbaar zullen zijn - en dus niet alleen die van Microsoft zelf.

Het vertrek van twee belangrijke kopstukken binnen Microsofts gamedivisie is opvallend, zeker in combinatie met het feit dat de gametak van het bedrijf schijnbaar in een transitieperiode zit. Ook het feit dat de nieuwe ceo van Microsoft Gaming van CoreAI afkomt, houdt de gemoederen onder gamers bezig. Microsoft zet groots in op kunstmatige intelligentie, maar onder gamers heerst vooral onvrede over de invloed die AI tegenwoordig heeft op hun hobby. Sharma benadrukte in haar interne e-mail echter dat Xbox zich niet gaat richten op "zielloze AI-slop".

Toen je je laptop kocht, keek je waarschijnlijk vooral naar de processor, de grafische chip en hoeveel GB werkgeheugen erin zit. Of dat werkgeheugen DDR4 of DDR5 is, is voor de meeste mensen geen doorslaggevende factor. Toch is het wel handig om te weten wat de verschillen zijn tussen DDR4, dat je vooral in oudere laptops tegenkomt, en DDR5, dat bij nieuwe modellen meestal de standaard is. DDR5 kan per seconde meer data verwerken dan DDR4. Wat dat verschil betekent en wanneer extra gigabytes meer opleveren dan de stap naar DDR5, lees je in dit artikel.

De techniek achter DDR4 en DDR5

Het grootste verschil tussen DDR4 en DDR5 zit in de datasnelheid en bandbreedte. Zie het als een digitale weg: DDR4 is een prima route waar het verkeer netjes doorrijdt, DDR5 is een bredere snelweg waar per seconde meer data overheen kan. Daardoor hoeft de processor bij zware taken waarbij veel data heen en weer gaat (denk bijvoorbeeld aan videobewerking) minder vaak te wachten op nieuwe informatie. Let wel: die extra 'rijstroken' leveren pas winst op als je processor, grafische chip en software er ook echt gebruik van maken. Bij lichte taken, zoals browsen en tekstverwerken, is werkgeheugenbandbreedte zelden de bottleneck. Gaat dat langzaam, dan heeft dat eerder te maken met de processor, opslag, of de browser.

DDR5 kan ook helpen met het energieverbruik, omdat het op een lagere spanning werkt: 1,1 volt in plaats van 1,2 volt bij DDR4. In een laptop kan dat iets schelen, al hangt het effect af van wat je doet en hoe de rest van het systeem is opgebouwd. Daarnaast zit bij DDR5 een deel van de stroomregeling op de geheugenmodule zelf. Dat kan de stroomvoorziening stabieler maken, maar het maakt de module ook wat complexer om te produceren.

Wat biedt DDR5 in de praktijk?

DDR5 komt vooral tot zijn recht bij taken die veel werkgeheugenbandbreedte vragen, zoals 8K videobewerking of complexe simulaties. Daarbij blijft de processor (en soms de GPU) meestal de doorslaggevende factor: die bepaalt of je systeem zo'n klus überhaupt vlot aankan. DDR5 kan helpen om wachttijd te verminderen, maar het maakt een trage CPU niet ineens snel. Een ander voordeel is dat je per module hoge capaciteiten kunt halen. Voor zware desktop-werkstations zijn systemen met 256 GB aan werkgeheugen inmiddels realiteit. Bij laptops ligt die grens doorgaans lager, vaak rond de 128 GB, omdat ze meestal minder geheugenslots hebben. Bovendien is het werkgeheugen bij veel modellen vastgesoldeerd, waardoor je later niet kunt uitbreiden.

©Batorskaya Larisa

DDR5 voor gamers: nodig of niet?

Voor gamers blijft het voordeel van DDR5 vaak beperkt. In veel games gaat het om een klein verschil, en op 1440p of 4K zie je dat meestal nog minder terug omdat je dan eerder tegen de grens van de videokaart aanloopt dan tegen die van het werkgeheugen. Ook hier geldt: de keuze voor CPU en vooral GPU bepaalt je gameprestaties veel sterker dan de stap van DDR4 naar DDR5. Dat verschil tussen DDR4 en DDR5 is onderzocht in een vergelijkingstest van de gezaghebbende site Tom's Hardware. Daarbij ging het bijvoorbeeld om 3% verschil in gameprestaties in Assassin's Creed Valhalla, 2% in Far Cry 6, Tom Clancy's Ghost Recon Breakpoint, Watch Dogs: Legion en Borderlands 3, en 1% in Shadow of the Tomb Raider en Wolfenstein: Youngblood.

©Crystal Dynamics

Is een laptop met DDR4 nog goed genoeg?

Ja, voor de meeste Nederlanders is een laptop met DDR4 nog steeds goed genoeg. Gebruik je hem vooral voor internetten, Netflix kijken, Microsoft Office en af en toe een simpele fotobewerking, dan merk je in de praktijk nauwelijks verschil tussen DDR4 en DDR5. Bij laptops is DDR4 of DDR5 bovendien vaak geen losse keuze: het hangt samen met de generatie processor die in het model zit.

DDR5 kan wel voordeel geven bij zwaardere taken waarbij de computer grote hoeveelheden data tegelijk moet verwerken, maar dat wordt pas echt interessant als je met zware programma's werkt, of als je games zo soepel mogelijk wilt laten lopen - ervan uitgaande dat je CPU en GPU die werklast ook aankunnen. Denk aan situaties waarin je merkt dat je laptop moeite heeft om alles bij te houden, ook al staat de beeldkwaliteit niet eens extreem hoog. In veel situaties blijft het verschil klein. Belangrijker is vaak de hoeveelheid werkgeheugen: 16 GB voelt meestal merkbaar fijner dan 8 GB, ongeacht of het DDR4 of DDR5 is.

DDR4 is niet meer vanzelfsprekend goedkoop

Lange tijd was DDR4 de slimme, goedkope keuze als je vooral op de prijs lette: het verschil met DDR5 was groot. Door de huidige tekorten klopt dat beeld minder. DDR4-geheugen is flink duurder geworden; in sommige gevallen is de prijs zelfs meer dan verdubbeld. DDR5 is ook duurder geworden, maar omdat de productie van DDR4 wordt afgebouwd, kan DDR4 relatief harder in prijs oplopen. Daardoor ligt DDR4 in veel gevallen dichter tegen DDR5 aan dan je zou verwachten. Wie nu een nieuw systeem koopt, is met DDR4 vaak nog steeds het minst kwijt, alleen is 'goedkoop' bij werkgeheugen momenteel een rekbaar begrip.

©ronstik

Upgraden: wat wel en niet kan

DDR4 en DDR5 zijn nooit onderling uitwisselbaar, ook niet in een desktop. De inkeping zit op een andere plek en het platform moet het juiste type werkgeheugen ondersteunen. Je kunt dus geen DDR5 plaatsen in een systeem dat voor DDR4 is gemaakt, en andersom ook niet.

Bij laptops betekent dit meestal dat als je wilt overstappen op DDR5 je een nieuwe laptop zult moeten kopen. Veel laptops hebben namelijk geen uitbreidbaar werkgeheugen meer: de geheugenchips zitten voor ruimte- en kostenbesparing op het moederbord gesoldeerd, en bij sommige ontwerpen zelfs in hetzelfde pakket als de processor. Dan kun je later niets meer bijprikken. Dat is ook precies waarom DDR4 vs DDR5 bij laptops zelden de hoofdvraag is: je kiest een model, en daar hoort dit type geheugen bij.

Bij een desktop heb je vaak meer speelruimte, maar ook daar is het geen kwestie van alleen de geheugenmodules wisselen. Wil je van DDR4 naar DDR5, dan heb je een moederbord nodig dat DDR5 ondersteunt, en vaak ook een processor die bij dat moederbord past. Heb je vooral te weinig werkgeheugen (bijvoorbeeld 8 of 16 GB) en merk je dat je pc daardoor traag wordt, dan is extra DDR4 bijplaatsen meestal de goedkoopste verbetering. Pas als je toch al toe bent aan een grotere upgrade van je pc, wordt de stap naar DDR5 logisch.

Wanneer moet je echt upgraden?

Echt upgraden is pas zinvol als je merkt dat je huidige machine niet meer probleemloos werkt bij zware klussen zoals grote fotobestanden bewerken, video's monteren of veel dingen tegelijk doen. Heb je nu een laptop met 16 GB of 32 GB DDR4 die nog vlot werkt? Blijf die dan vooral gebruiken zolang de prijzen zo hoog liggen. Twijfel je, kijk dan eerst wat de oorzaak van de mindere prestaties is: zit je werkgeheugen tegen zijn limiet, of zijn het vooral je processor of GPU die de klus niet bijbenen?

Zo controleer je of je extra RAM nodig hebt

Voordat je besluit om een flinke investering te doen in een nieuw systeem of extra geheugen, is het slim om te kijken hoe je huidige computer presteert onder druk. Je kunt dit eenvoudig zelf testen op zowel Windows als Mac.

Windows

Open eerst de programma's die je normaal gesproken tegelijk gebruikt, zoals je browser met veel tabbladen, Word en een videocall. Druk daarna op Ctrl + Shift + Esc om Taakbeheer te openen. Ga naar het tabblad Prestaties en klik op Geheugen. Kijk vervolgens naar de grafiek en het percentage dat in gebruik is: blijft dat langere tijd rond de 80 tot 90 procent hangen terwijl je gewoon je dagelijkse werk doet, dan zit je tegen de grens van je werkgeheugen aan. Dat merk je vaak aan kleine haperingen, zoals tabbladen die trager laden of apps die later reageren. Zie je tegelijk dat je pc veel met de schijf bezig is, bijvoorbeeld omdat programma's ineens langzamer worden terwijl je opslaglampje blijft knipperen, dan is de kans groot dat Windows tijdelijk data op de SSD parkeert omdat het werkgeheugen volloopt.

Apple

Open je gebruikelijke programma's en druk daarna op Command + Spatiebalk. Typ Activiteitenweergave en druk op enter. Klik bovenin op het tabblad Geheugen en kijk onderaan naar de grafiek bij Geheugendruk. Is die groen, dan is er niets aan de hand. Wordt de grafiek geel of rood, dan heeft je Mac meer geheugen nodig om alles vlot te blijven draaien. Let ook op Gebruikte swap: als dat oploopt tot meerdere gigabytes, dan is je werkgeheugen in de praktijk te krap.