Als je je werkgeheugen uitbreiden wilt, dan is het belangrijk dat je precies de juiste modules koopt. We vertellen je hoe je ram verwisselen kunt en wat alle specificaties precies betekenen. Daarna presteert je pc sneller dan ooit tevoren.

Je pc heeft ram (random access memory) nodig om de processen in je computer te kunnen uitvoeren. Het kan lastig zijn om precies te weten te komen welk type ram je nodig hebt en wat de verschillen tussen allerlei ram-types zijn. Daarom nemen we alles rondom het geheugen eens onder de loep.

Je computer heeft twee vormen van geheugen nodig om te kunnen functioneren: vaste opslag en ram. Vaste opslag is bijvoorbeeld je interne ssd-schijf, een externe harde schijf of een dvd. De data worden hier naartoe geschreven om voor langere tijd toegankelijk te zijn. 

Dit type geheugen wordt ook wel non-volatile memory (niet vluchtig) genoemd. Als de stroomvoorziening wordt onderbroken, staat de data er nog gewoon op.

Zo werkt ram

De tegenhanger van volatile memory is ram, het interne geheugen. Start je je pc opnieuw op, dan is je ram weer beschikbaar voor andere processen. Stel, je hebt 8 GB intern geheugen in je pc. Dat is in principe volledig beschikbaar zodra je je pc aanzet.

Als eerste wordt het besturingssysteem opgestart, dat snoept in de meeste gevallen 1 tot 2 GB van je ram af. Elk geopend programma stopt ook wat data in het geheugen. Sluit u een programma, dan wordt deze ruimte weer beschikbaar voor andere zaken.

©PXimport

Soorten geheugen

Elk moederbord heeft een ander soort geheugen nodig. Er zijn vele formaten en afmetingen en binnen elk formaat zijn er ook nog veel verschillen. Je computer is hier vaak heel strikt in, een verkeerd ram-reepje past fysiek niet in je moederbord of wordt niet herkend door je besturingssysteem.

Vroeger bestond er dram en sram. Dram (dynamisch ram) is een erg goedkoop geheugen en wordt het meest gebruikt in computers en smartphones. Sram (statisch ram) is veel sneller en daarmee veel duurder. Het wordt voornamelijk gebruikt voor cpu-caches waar het meestal om megabytes in plaats van gigabytes draait.

Sdram staat voor synchronous dram en is een type geheugen dat geoptimaliseerd is voor computers. Uiteraard zijn er ook weer verschillende soorten sdram, ddr is een term die je vaak ziet. Ddr staat voor double data rate synchronous dram. Inmiddels zijn we aanbeland bij generatie 4, vandaar dat je vaak ddr4 tegenkomt.

©PXimport

Lpddr4 betekent dat het ook nog eens weinig stroom verbruikt, vandaar de toevoeging lp (low power). Dit vinden we eigenlijk uitsluitend in laptops, waar het stroomverbruik belangrijk is . 

Het nadeel van lpddr is dat het altijd langzamer is dan normaal ddr en daarom is er weinig noodzaak om dit in een desktop te installeren. Eigenlijk hebben we het bij lpddr4 over low power double data synchronous dynamic random access memory 4. 

Naast het type geheugen is ook het formaat belangrijk. In desktop-pc’s wordt voornamelijk gebruikgemaakt van dimm-modules (dual in-line memory module). Dit zijn reepjes met een 288pins-connector die je in het moederbord van je pc klikt.

©PXimport

Vroeger hadden dimm-modules overigens minder connectoren. Ddr2-geheugen heeft bijvoorbeeld een 240pins-connector. We hebben het hier over geheugenreepjes voor desktops. De mobiele variant van een dimm heet so-dimm (small outline dimm).

Ddr4 voor laptops heeft een 260pins-connector en is kleiner zodat het in een laptop past. Overigens kan het zijn dat in je laptop het geheugen is gesoldeerd op het moederbord. In dat geval is het niet mogelijk om je interne geheugen te verwisselen.

Capaciteit en snelheid

Ddr4 is verkrijgbaar in verschillende groottes. Met grootte bedoelen we de capaciteit. De grootste ddr-module kan 64 GB herbergen, de kleinste zijn vaak 2 GB. Geheugen moet je in de meeste computers overigens in paren installeren, het is handig om geheugen met dezelfde specificaties (en als het kan van hetzelfde merk) te gebruiken.

In veel gevallen is de installatie van twee reepjes van bijvoorbeeld 4 GB ook handiger dan één reepje van 8 GB, dit bevordert de doorvoersnelheid. Elk geheugenreepje heeft een bepaalde snelheid, deze wordt uitgedrukt in megahertz (MHz). 

Ddr4 begint bij 1600 MHz en loopt op tot 3200 MHz . Sommige websites hanteren niet de MHz-snelheden bij het classificeren, maar gebruiken het voorvoegsel pc4 en multipliceren het aantal MHz met acht. Als je dus ergens pc4-25600 ziet staan, betekent dit dat het een ddr4 is met een snelheid van 3200 MHz.

Ram kopen: Waar nog meer op letten?

©PXimport

Als je geheugen online wilt bestellen, dan staan er vaak nog een aantal specificaties bij een module. Deze zijn niet heel belangrijk, maar het is toch interessant om te weten wat deze termen betekenen. Vaak zie je de term non-ecc opduiken. Dit staat voor error code correction. Een moederbord kan vragen om alleen ecc-geheugen te gebruiken (of juist te weigeren). Dit staat allemaal beschreven in de specificaties van je moederbord.

Een andere term die je tegenkomt, is buffered of registered. Registered geheugen wordt soms aangeduid als rdimm en is duurder dan unregistered geheugen (udimm). Dan is er nog de cl-waarde, dit staat voor column address strobe latency. De cl-waarde wordt in nanoseconden weergegeven. Een lagere waarde betekent dat de vertraging minder is. Dit moet je wel met een korreltje zout nemen, want de vertraging is ook afhankelijk van de kloksnelheid.

De termen x8 en x16 houdt verband met databandbreedte, x8 komt veel vaker voor dan x16. Dan is er nog de zogenoemde memoryrank, dit kan single-, dual- of quadrank zijn en geeft aan hoe het geheugen op de chip is geïnstalleerd. Ram-fabrikant Crucial duidt dit aan als 1rx4, 2rx4 of 2rx8. 

Inbouwen maar!

Wil je zelf ram verwisselen en weet je zeker dat je het juiste werkgeheugen hebt gekocht? Dan kun je deze gaan inbouwen. Voordat je het interne geheugen van je computer of laptop verwisselt, is het van belang dat je je statisch ontlaadt. 

Dit kan met een antistatische mat of armband waarvan je de ene kant om je pols bindt en de andere kant aan een geaard element vastmaakt, zoals een computerkast. Ben je niet geaard, dan kan een statische schok ervoor zorgen dat je de componenten in je computer ruïneert.

©PXimport

Hoe je het geheugen wisselt, is per computer verschillend. Bij de meeste desktopcomputers druk je echter met twee handen op beide plastic klemmetjes die het geheugen vasthouden. Het geheugen komt een beetje omhoog en je kunt het er zo uitnemen. 

Het nieuwe geheugen prik je er daarna voor in de plaats. Je leest: het daadwerkelijk omwisselen van ram is niet zo ingewikkeld. Maar het juiste geheugen vinden is wel even een klusje. Hopelijk ben je door dit artikel goed op weg geholpen.

De Philips HR3781/20 Handmixer is door consumenten uitgeroepen tot Best Reviewed van het Jaar 2025. En dat is niet zonder reden: deze alleskunner overtuigt in prestaties, gemak en veelzijdigheid - en dat zie je terug in de reviews.

Partnerbijdrage - in samenwerking met Philips

De publieksfavoriet volgens échte gebruikers

De Best Reviewed van het Jaar-award draait niet om mooie verkooppraatjes, maar om ervaringen van mensen die het product echt hebben gebruikt. Op Kieskeurig.nl delen duizenden consumenten hun mening over apparaten, gebaseerd op hoe die in de praktijk bevallen. Die ongefilterde reviews vormen de basis voor de jaarlijkse awards. Alleen producten die consequent goed scoren op gebruiksgemak, prestaties en tevredenheid komen in aanmerking. De Philips HR3781/20 handmixer heeft zich een jaar lang bewezen in keukens door het hele land - en dat leverde hem een plek op als publieksfavoriet van het jaar.

Een mixer die méér kan

De Philips HR3781/20 is geen gewone handmixer. Deze krachtpatser uit de 5000-serie levert 500 watt vermogen, wat bovengemiddeld is in deze productcategorie. Of je nu luchtig beslag mixt, brooddeeg kneedt of een warme soep pureert - dit apparaat draait er zijn hand niet voor om.

Wat de set echt compleet maakt, zijn de meegeleverde accessoires: naast gardes en deeghaken krijg je ook een staafmixer-opzetstuk, een hakmolen én een maatbeker met slimme opbergfunctie. Alles past netjes in elkaar en is makkelijk op te bergen.

Ook aan het gebruiksgemak is gedacht. Dankzij het ergonomische ontwerp ligt de mixer prettig in de hand, en het antispat-ontwerp zorgt ervoor dat je keuken schoon blijft - zelfs bij het mengen van vloeibare ingrediënten. Met vijf snelheden en een turbofunctie pas je de kracht eenvoudig aan je bereiding aan.

©Philips

Waarom gebruikers deze mixer aanraden

Wat gebruikers vooral waarderen aan de Philips HR3781/20, is hoe veelzijdig en compleet hij is. Velen geven aan dat de mixer in korte tijd onmisbaar is geworden. Zo noemt iemand het "een multifunctionele handmixer, niet meer weg te denken uit de keuken door de vele opties en manieren van gebruik." Van beslag kloppen tot soep pureren en groenten hakken: alles werkt soepel, en de opzetstukken klik je eenvoudig vast. Een gebruiker schrijft: "Ik gebruik hem voor simpele dingen zoals beslag maken of slagroom kloppen, maar ook voor soep pureren en groenten hakken. De accessoires werken goed en klikken makkelijk vast."

Ook de krachtige motor maakt indruk: "Zelfs bij het kneden van zwaardere brooddegen houdt hij zich goed staande," merkt een reviewer op. Het antispat-ontwerp valt eveneens in de smaak, met name door de slimme softstartfunctie: "Daardoor zit niet de hele keuken onder de spetters als je begint met mixen." Daarnaast krijgt ook het opbergsysteem veel lof. Zoals iemand opmerkt: "De accessoires klik je gewoon vast in het deksel. Zo ligt er niets los rond en dat bespaart echt veel ruimte."

Al met al is de toon in de reviews overtuigend positief: een krachtige, praktische mixer die aanvoelt alsof je meerdere apparaten in één keer in huis haalt.

©Philips

Een eerlijk oordeel

Natuurlijk is geen enkel apparaat zonder minpunten. Sommige gebruikers vinden het snoer aan de korte kant, wat vooral in keukens met minder gunstig geplaatste stopcontacten wat behelpen kan zijn. Ook wordt genoemd dat de mixer bij langdurig gebruik wat zwaar in de hand kan liggen. En bij heel stevig deeg moet je soms even doorzetten. Toch blijken dit voor de meeste mensen geen dealbreakers. Ze roemen vooral de kracht, veelzijdigheid en het gemak waarmee je de mixer gebruikt én weer opbergt. Daardoor wegen de kleine nadelen niet op tegen de dagelijkse voordelen. Of je nu een fanatieke thuisbakker bent of gewoon een handige hulp zoekt die meerdere apparaten vervangt: de Philips HR3781/20 is een slimme, doordachte keuze - en dat zie je terug in de enthousiaste beoordelingen.

©Philips

Op 12 februari 2026 maakte internet- en telefonieprovider Odido bekend dat hackers tot 6,2 miljoen accountgegevens hebben weten te bemachtigen. Dat betekent dat voor- en achternaam, bankrekeningnummers, telefoonnummers, geboortedata en in sommige gevallen ook nummers en geldigheid van paspoorten, id-kaarten en rijbewijzen zijn buitgemaakt. Wat kan er nu gebeuren met jouw gegevens en kun je benadeeld worden door de Odido-hack?

Omdat in ieder geval telefoonnummers en e-mailadressen zijn buitgemaakt bij de Odido-hack, is er - als je klant bent of de afgelopen twee jaar was van deze provider of haar zuster-onderneming Ben - grote kans dat je binnen de kortste keren een nep-e-mailbericht, neptelefoontje of nep-sms kunt ontvangen.

Telefoontjes

Word je gebeld door een anoniem nummer? Neem dan in eerste instantie de telefoon gewoon niet op, hoe gek dat misschien voor sommige mensen ook klinkt. Ja, het kan een belangrijk gesprek zijn, maar als het zo belangrijk is dat ze jou willen bereiken, dan spreekt diegene of het bedrijf dat jou probeert te bellen, heus wel een voicemailbericht in of bellen ze vrij snel weer opnieuw. Een hacker die in het bezit is van jouw telefoonnummer zal doorgaans niet direct snel achter elkaar bellen, of een voicemailbericht achterlaten.

Wordt er wèl een bericht achtergelaten? Luister deze dan goed af en bepaal voor jezelf of de voicemail overtuigend klinkt, geen buitenlandse taal of -accent bevat en of je niet wordt gevraagd terug te bellen naar een in het voicemailbericht genoemd telefoonnummer, tenzij je dat telefoonnummer hebt herkend als zijnde van bijvoorbeeld een familie of bekende, of van een instantie zoals een ziekenhuis.

Niet helemaal zeker van de herkomst? Google het telefoonnummer en je ziet al snel genoeg of dit een legitiem telefoonnummer is. Pas extra goed op bij nummers beginnend met 0900, 0906 of 0909: hier kan het zijn dat je extra kosten moet betalen die zomaar kunnen oplopen tot enkele euro's per minuut. Pas al helemaal op met buitenlandse nummers.

SMS-berichten

Wanneer telefoonnummers zijn gelekt - en dat komt vaker voor - is er ook een grote kans dat je sms-berichten ontvangt met een inhoud die enige urgentie vereist. Bijvoorbeeld een melding over een mislukte incasso (met als afzender Odido, de Belastingdienst of CJIB) en een link waar je op moet tikken voor meer informatie. Klik nooit op zo'n link: vaak wordt er een afgekorte url getoond, waardoor het erg lastig is om te achterhalen waar deze naartoe leidt zonder deze te openen.

De Belastingdienst of het CJIB sturen nooit e-mailberichten of sms'jes met een betaalverzoek voor een openstaande rekening of boete; die overheidsdiensten doen dat alleen via de post, Mijn Overheid of het digitaal loket van het CJIB zelf.

Automatische incasso's

Als je IBAN-gegevens en voor- en achternaam zijn ontfutseld, kan het in theorie mogelijk zijn voor een persoon die jouw gegevens heeft om automatische incasso's van jouw rekening af te laten schrijven. Dat kan echter alleen als die persoon zichzelf en de bankrekening die hij gebruikt, heeft aangemeld als een zakelijke entiteit. De kans dat dat gebeurt is vrij klein, omdat een persoon of bedrijf achter zo'n rekening bekend is bij de instanties. En mocht een dergelijk misbruik van incasso's plaatsvinden, dan kun je zelf als slachtoffer van zulke incasso's natuurlijk te allen tijden de machtiging terugdraaien: dat kan altijd binnen 60 dagen nadat de incasso heeft plaatsgevonden. Het is niet mogelijk om door iemand met een gewone betaalrekening - of dat nou een Nederlandse of een online rekening als Bunq of Revolut is - een incasso op iemands rekening uit te voeren.

E-mailberichten

Spamberichten zijn van alle tijden, dus wellicht vallen je nieuwe spamberichten niet op. Toch is de kans groot dat je na deze hack specifieke spam ontvangt, waarin dit keer ook echt persoonlijke gegevens van je zijn opgenomen, die overeen komen met de gegevens die bekend zijn bij Odido. Wees dus extra alert op e-mailberichten waarin je Odido-klantnummer in combinatie met je (mobiele) telefoonnummer en je huisadres worden vermeld: dit kan een manier zijn om jou ergens te laten inloggen op een valse website en zo nog meer gegevens van je te ontfutselen. Trap niet in e-mails van Odido waar wordt vermeld dat je je wachtwoord moet wijzigen naar aan leiding van de hack: Odido-wachtwoorden zijn namelijk niet gelekt.