De harde schijf of de ssd zijn misschien wel de meest kritische onderdelen in de pc. Niet alleen omdat de harde schijf nog bewegende delen bevat en daarmee bovengemiddeld gevoelig is voor een storing, maar meer nog omdat er waardevolle gegevens op bewaard worden. Je harde schijf controleren kan als volgt.

Voor de schijfanalyse gebruiken we de All-in One System Rescue Toolkit. Lees hier hoe je die vanaf een usb-stick kunt draaien.

Onder Windows biedt AiO-SRT gebruik je hiervoor het onderdeel Diagnose van harde schijven. Het programma dat zich hierachter verschuilt is GSmartControl. Selecteer een harde schijf of ssd en GSmartControl toont in de statusbalk direct al de belangrijkste schijfinformatie én de S.M.A.R.T.-status.

Wil je meer en meer specifieke informatie van een schijf, klik dan op Device / View Detail. Verspreid over meerdere tabs toont GSmartControl nu uitgebreide informatie. De voor de status van de disk meest relevante informatie vindt je op de tabbladen Attributes waar de S.M.A.R.T.-tellers staan en Error-log waar S.M.A.R.T. en ATA-errors staan opgesomd.

Op het tabblad Perform Test kun je per schijf een kortere of meer intensieve test van de schijf uitvoeren. Kies hiervoor Short Self-test of Extended Self-test. Voor technische ondersteuning kan het handig zijn deze statusinformatie te bewaren of delen. Dat kan via Save As en View Output onderaan het scherm.

Schijven testen onder Lubuntu

Ook in de Live-omgeving beschikt AiO-SRT over een mogelijkheid om schijven te analyseren en testen. Op het Bureaublad staat hiervoor het onderdeel Disks waarachter de Gnome Disk Utility schuilgaat, een grafische schil voor udisks-utility. Het programma toont de schijven in de computer. Het ondersteunt het uitlezen van S.M.A.R.T.-gegevens, monitoring, benchmarking en software raid-configuraties.

Selecteer in de linker kantlijn een schijf en je leest rechts de partities die op de schijf aanwezig zijn. Wil je van een disk de gezondheidsstatus weten, klik dan op het hamburgermenu rechtsboven in het scherm en kies SMART Data & Self-Tests. Wil je een schijf ook testen, klik dan op Start Self-Test en kies het type test dat je wilt uitvoeren op de disk.

©PXimport

Schijfruimte checken

Behalve bepalen of een schijf gezond is, kan het ook handig zijn te weten hoe vol de verschillende schijven zijn. Daarvoor start je Disk Usage Analyzer. Ook dit programma begint eenvoudig met een overzicht van alle harde schijven en ssd’s. Door op een ervan te klikken ga je een slag dieper. De Disk Usage Analyzer analyseert dan in razend tempo de bestanden en mappen op die schijf en geeft deze in een prachtige grafische voorstelling weer.

Daarna kun je zowel via de schijf- en mappenlijst als via de grafische voorstelling doorklikken, steeds dieper door de mappen en bestanden op de schijf. Je kunt zo zeer snel een goed inzicht krijgen en bijvoorbeeld grote bestanden opsporen die die de schijf onnodig belasten en mogelijk verwijderd of verplaatst kunnen worden.

Ontbreekt een schijf in het overzicht in de Disk Usage Analyzer, open dan Disks, selecteer de schijf en daarna de partitie. Klik dan op het pijltje dat eronder staat, Mount selected partition. Even later zie je onder de schijf de vermelding dat deze gemount is, het type schijfindeling en het mountpunt binnen Lubuntu.

Gebruik je liever de Windows-omgeving, kies dan Hardware / Gebruik harde schijf om met WinDirStat dezelfde analyse te maken als onder Lubuntu met de Disk Usage Analyzer. Ook binnen WinDirStat kun je met de muis doorklikken binnen de mappenstructuur van de schijf of de bestanden en mappen in de grafische weergave.

Wanneer je je dekbed gewassen hebt, wil je dat het natuurlijk weer lekker dik en luchtig aanvoelt. Maar wanneer je hem gewoon in de droger gooit, kan de vulling gaan klonteren, zodat er dunne stukken en dikke stukken ontstaan. Dat slaapt niet echt lekker. Om dat te voorkomen, gooien veel mensen er een paar tennisballen bij. Helpt dat echt?

Wat tennisballen in de droger doen

Tijdens het drogen raken de tennisballen telkens het dekbed. Dat helpt vooral bij dons en veren. Als die nat zijn, blijven ze aan elkaar plakken en zakt de vulling in. Door de constante beweging vallen die samengepakte delen weer uiteen, waardoor de vulling zich opnieuw verspreidt. Zo kan de warme lucht overal beter bij en droogt het dekbed gelijkmatiger. De droogtijd wordt er niet korter van, maar het dekbed komt wel duidelijk voller uit de droger.

Hoeveel tennisballen zijn genoeg?

Met één tennisbal in de wasdroger merk je vaak weinig, zeker bij een groot dekbed. Die verdwijnt al snel in de stof en heeft dan weinig effect. Met twee tot vier ballen werkt het beter, omdat ze het dekbed op meerdere plekken tegelijk in beweging houden. Zolang de ballen vrij kunnen bewegen en niet vast blijven zitten in de vulling, doen ze hun werk.

Kun je elke tennisbal gebruiken bij het drogen van een dekbed in de droger?

iet elke tennisbal is even geschikt. Vooral nieuwe of felgekleurde ballen kunnen bij hogere temperaturen kleur afgeven en kleine pluisjes verliezen van de vilten buitenlaag. Dat komt niet vaak voor, maar het risico is wel aanwezig. Gebruik je oudere tennisballen, dan is de kans hierop kleiner. Wil je dat verder beperken, dan kun je de ballen in een oude witte sok stoppen en die dichtknopen. Het effect blijft grotendeels hetzelfde, al is het iets minder uitgesproken dan met losse ballen.

Geef het dekbed genoeg ruimte in de droger

Tennisballen helpen alleen als het dekbed voldoende ruimte heeft om te bewegen. Is de trommel te vol, dan draait alles als één geheel rond en gebeurt er weinig. Wil je grote tweepersoonsdekbedden drogen, dan heb je een droger met een ruime trommel nodig. Heb je die niet zelf? Kijk dan of er een wasserette bij je in de buurt is. Meer ruimte zorgt voor meer beweging en daarmee voor een beter eindresultaat.

Niet elk dekbed kan in de droger

Tennisballen hebben vooral effect bij dons- en verendekbedden. Bij synthetische vulling is dat verschil kleiner en kan de constante beweging van de ballen de vulling na verloop van tijd zelfs vervormen. Wol, zijde en andere natuurlijke materialen mogen meestal helemaal niet in de droger. Check daarom altijd eerst het waslabel voordat je het dekbed in de trommel legt.

Even tussendoor opschudden helpt

Haal het dekbed halverwege het programma even uit de droger en schud het los, alsof je het bed opmaakt. Leg het daarna omgedraaid terug in de trommel. Zo verdeelt de vulling zich opnieuw en kan het dekbed gelijkmatiger drogen.

Wat kun je van het eindresultaat verwachten?

Tennis- of drogerballen zijn vooral een hulpmiddel, geen vervanging voor de juiste drooginstellingen. Droog het dekbed niet te vaak of te heet: kies een lage of middelhoge temperatuur en selecteer een speciaal dons- of beddengoedprogramma als dat op je droger zit. Zorg ook voor voldoende ruimte in de trommel. Als je dan ook nog eens ballen laat meedraaien, heb je er alles aan gedaan om te zorgen dat je dekbed weer lekker vol uit de droger komt!

Waarom start een computer met een SSD binnen enkele seconden op, terwijl een oude harde schijf blijft ratelen? Het vervangen van een HDD door een SSD is de beste upgrade voor een trage laptop of pc. We leggen in dit artikel uit waar die enorme snelheidswinst vandaan komt en wat het fundamentele verschil is tussen deze twee opslagtechnieken.

Iedereen die zijn computer of laptop een tweede leven wil geven, krijgt vaak hetzelfde advies: vervang de oude harde schijf door een SSD. De snelheidswinst is direct merkbaar bij het opstarten en het openen van programma's. Maar waar komt dat enorme verschil in prestaties vandaan? Het antwoord ligt in de fundamentele technologie die schuilgaat onder de behuizing van deze opslagmedia.

De vertraging van mechanische onderdelen

Om te begrijpen waarom een Solid State Drive (SSD) zo snel is, moeten we eerst kijken naar de beperkingen van de traditionele harde schijf (HDD). Een HDD werkt met magnetische roterende platen. Dat kun je vergelijken met een geavanceerde platenspeler. Wanneer je een bestand opent, moet een fysieke lees- en schrijfkop zich naar de juiste plek op de draaiende schijf verplaatsen om de data op te halen. Dat fysieke proces kost tijd, wat we latentie noemen. Hoe meer de data op de schijf verspreid staat, hoe vaker de kop heen en weer moet bewegen en wachten tot de juiste sector onder de naald doordraait. Dit mechanische aspect is de grootste vertragende factor in traditionele opslag.

©Claudio Divizia

Flashgeheugen en directe gegevensoverdracht

Een SSD rekent definitief af met deze wachttijden omdat er geen bewegende onderdelen in de behuizing zitten. De naam 'Solid State' verwijst hier ook naar; het is een vast medium zonder rammelende componenten. In plaats van magnetische platen gebruikt een SSD zogenoemd NAND-flashgeheugen. Dat is vergelijkbaar met de technologie in een usb-stick, maar dan veel sneller en betrouwbaarder. Omdat de data op microchips wordt opgeslagen, is de toegang tot bestanden volledig elektronisch. Er hoeft geen schijf op toeren te komen en er hoeft geen arm te bewegen. De controller van de SSD stuurt simpelweg een elektrisch signaal naar het juiste adres op de chip en de data is direct beschikbaar.

Toegangstijd en willekeurige leesacties

Hoewel de maximale doorvoersnelheid van grote bestanden bij een SSD indrukwekkend is, zit de echte winst voor de consument in de toegangstijd. Een besturingssysteem zoals Windows of macOS is constant bezig met het lezen en schrijven van duizenden kleine systeembestandjes. Een harde schijf heeft daar enorm veel moeite mee, omdat de leeskop als een bezetene heen en weer moet schieten. Een SSD kan deze willekeurige lees- en schrijfopdrachten (random read/write) nagenoeg gelijktijdig verwerken met een verwaarloosbare vertraging. Dat is de reden waarom een pc met een SSD binnen enkele seconden opstart, terwijl een computer met een HDD daar soms minuten over doet.

©KanyaphatStudio

Van SATA naar NVMe-snelheden

Tot slot speelt de aansluiting een rol in de snelheidsontwikkeling. De eerste generaties SSD's gebruikten nog de SATA-aansluiting, die oorspronkelijk was ontworpen voor harde schijven. Hoewel dat al een flinke verbetering was, liepen snelle SSD's tegen de grens van deze aansluiting aan. Moderne computers maken daarom gebruik van het NVMe-protocol via een M.2-aansluiting. Deze technologie communiceert rechtstreeks via de snelle PCIe-banen van het moederbord, waardoor de vertragende tussenstappen van de oude SATA-standaard worden overgeslagen. Hierdoor zijn snelheden mogelijk die vele malen hoger liggen dan bij de traditionele harde schijf.