Neem op een zonnige dag eens een kijkje in het park of op het strand en je weet genoeg. Bluetoothspeakers zijn de gettoblasters van deze tijd. De huidige generatie draagbare luidsprekers is vaak bestand tegen diverse weersinvloeden en biedt een lange accuduur. Daarnaast zijn de speakers nog eens heel betaalbaar, al bestaan er ook genoeg betere exemplaren in het hogere prijssegment. In deze test bespreken we twaalf nieuwe bluetoothspeakers met een prijskaartje van tussen de 129 en 494 euro.

Zo’n beetje elk audiomerk springt op de bluetoothtrein, want er komen voortdurend nieuwe draagbare luidsprekers op de markt. Op het gebied van functionaliteit kruipen de producten steeds dichter naar elkaar toe. Zo ondersteunen ze vrijwel allemaal een respectabele accuduur van minimaal tien uur en hebben ze een handzaam ontwerp dat een druppeltje regen prima kan verdragen. Verder voegen fabrikanten steeds vaker spraakbediening toe, zodat luisteraars met hun stem de muziekweergave kunnen aansturen. Daarnaast is het veelal mogelijk om handsfree te bellen via een geïntegreerde microfoon en mobiele apparaten op te laden met behulp van één of meerdere usb-poorten. De meeste producten bieden de mogelijkheid om twee identieke bluetoothspeakers draadloos aan elkaar te koppelen. Op die manier ontstaat er een stereobeeld. In deze massatest proberen we dat aan de hand van twee Teufel Rockster GO-speakers in de praktijk uit.

Verschil in audiokwaliteit

Wanneer we spreken over de audiokwaliteit zijn er uiteraard klankmatige verschillen tussen de geteste bluetoothspeakers. Met name bij de kleinere luidsprekers is het voor fabrikanten een hele uitdaging om een fatsoenlijk geluid uit een compacte klankkast te persen. Toch slagen audiomerken daar steeds beter in. Waar we voorheen nog weleens een bescheiden draagbare luidspreker met een blikkerig geluid onder ogen kregen, leveren ook de kleinere modellen tegenwoordig een aangenaam geluid met een goede audiobalans. Bedenk wel dat ze vaak niet zo luid kunnen spelen.

Grotere bluetoothspeakers hebben meestal een handvat, zodat je ze relatief eenvoudig kunt meenemen. Vanwege een ruimere klankkast, krachtiger versterkers en meerdere audiodrivers klinkt het geluid doorgaans voller en dynamischer ten opzichte van de kleinere luidsprekers. De prijs is er dan ook naar, want de grotere modellen van JBL, Harman Kardon en Sonos in deze test zijn behoorlijk prijzig.

Tot slot kiezen fabrikanten op audiogebied bewust voor een bepaalde focus. Zo probeert JBL met een stevige basweergave een jonge doelgroep voor zich te winnen, terwijl gerenommeerde hifimerken als Bang & Olufsen en Sonos streven naar een zo natuurgetrouw mogelijke weergave van de muziek. Weet dus waarvoor je kiest!

Bang & Olufsen A1 2nd Gen

Onlangs bracht Bang & Olufsen na vier jaar de opvolger van zijn A1 uit. Het Deense merk voorzag zijn draagbare bluetoothspeaker van een aantal verbeteringen. Zo voldoet de behuizing nu aan de ip67-norm, waardoor het apparaat bestand is tegen water en stof. Verder kreeg de accuduur een flinke upgrade. Op een volumeniveau van 70 decibel biedt de batterij een speeltijd van achttien uur. De belangrijkste vernieuwing is overigens bestemd voor je oren, want de A1 2nd Gen bevat krachtiger audiodrivers. Voor het midden en laag staat er een woofer van 3,5 inch paraat, terwijl een tweeter van 0,75 inch verantwoordelijk is voor het hoog. Deze bluetoothspeaker klinkt erg ruimtelijk. Dat komt door het cirkelvormige ontwerp, want luisteraars leggen deze speaker plat neer. Op die manier sturen de audiodrivers geluidsgolven naar boven. Het voordeel van deze truc is dat het niet uitmaakt waar je zit, want de muziek klinkt rondom de speaker overal min of meer hetzelfde. Daarentegen is er ook een duidelijk nadeel. Met deze gekunstelde audio-opstelling bereiken niet alle frequenties je oren. Je mist een deel van het midden, terwijl bepaalde liedjes ook gaan galmen. Hang je met je gezicht boven deze luidspreker, dan klinkt de muziek aanmerkelijk beter, zeker bij gebruik van de gunstige bluetooth-aptx-codec. Een gemiste kans, want op audiovlak heeft Bang & Olufsen zijn zaakjes eigenlijk prima voor elkaar. Helaas zorgt de ongunstige audio-opstelling voor een teleurstellende geluidskwaliteit, waardoor de hoge aanschafprijs in onze ogen niet is gerechtvaardigd.

©PXimport

Bang & Olufsen A1 2nd Gen

Prijs
€ 250,-
Websitewww.bang-olufsen.com5Score50

Harman Kardon Onyx Studio 6

Met een gewicht van bijna drie kilo is de Onyx Studio 6 behoorlijk zwaarlijvig. Gelukkig heeft de ronde klankkast een aluminium handvat waarmee je de speaker kunt verplaatsen. Ben je van plan om de luidspreker vaak mee te nemen, dan is dit product minder geschikt. De omvangrijke behuizing past namelijk niet zomaar in een rug- of schoudertas. De audiodrivers zitten verscholen achter een chic laagje stof, waarbij geïnteresseerden keuze hebben uit vier kleurstellingen. De behuizing voldoet aan de ipx7-norm, zodat je de Onyx Studio 6 ook buitenshuis kunt gebruiken. Helaas is de accuduur beperkt tot maximaal acht uur speeltijd. Dat had voor een bluetoothspeaker in deze prijsklasse wel iets langer gemogen.

©PXimport

Op audiovlak heeft het Amerikaanse merk de boel beter op orde. Een relatief zware versterker van 50 watt stuurt een woofer van 12 centimeter en tweeter van 2,5 centimeter aan. Dat resulteert in een vol en dynamisch geluid waarbij vooral de diepe basweergave opvalt. De Onyx Studio 6 kan weliswaar luid spelen, al raden we dat niet aan. Er is dan sprake van veel vervorming waarbij hoge tonen schel klinken. Als alternatief voor een bluetoothverbinding sluiten gebruikers via een 3,5mm-geluidsingang aan de achterzijde eventueel bekabelde afspeelapparatuur aan. Onder het handvat bevinden zich druktoetsen voor de bediening.

Harman Kardon Onyx Studio 6

Prijs
€ 279,-
Websitewww.harmankardon.nl6Score60

JBL Flip 5 Eco Edition

Met zijn populaire Flip-reeks is JBL alweer bij de vijfde generatie aangekomen. Sinds kort is er ook een speciale Eco-editie van deze speaker verkrijgbaar. Volgens de fabrikant bestaat de behuizing voor zo’n 90 procent uit gerecycled plastic en de verpakking volledig uit biologisch afbreekbaar materiaal. Interesse in deze milieuvriendelijke uitvoering? Je hebt keuze uit een oceaanblauwe en bosgroene versie. Het betreft een compact model met een gewicht van slechts 540 gram, zodat je deze bluetoothspeaker gemakkelijk meeneemt. Luisteraars gebruiken het apparaat in liggende of staande positie. In tegenstelling tot andere speakers met een cilindervormige behuizing geeft dit exemplaar geen 360graden-geluid. Anders dan de bescheiden klankkast doet vermoeden, klinkt de Flip 5 verrassend goed. Of het nu gaat om vocalisten met een groot bereik, jankende gitaren of een felle basdrum, deze bluetoothspeaker draait er zijn hand niet voor om. De audiobalans is dus prima in orde. Alleen bij bombastische muziekstukken met veel instrumenten merken we dat deze luidspreker enige controle verliest. Zeker op een hoger volume klinken dergelijke passages ietwat rommelig. Overigens is dat geen schande voor een compacte bluetoothspeaker in deze prijsklasse. De weerbestendige behuizing bevat aan beide kanten twee trillende basradiatoren, terwijl het midden en hoog van voren komen. Vanwege het compacte formaat past er niet zo’n grote accu in de behuizing. De maximale speeltijd is dan ook ‘beperkt’ tot ongeveer twaalf uur. Overigens betaal je voor deze milieuvriendelijke bluetoothspeaker een meerprijs van een kleine 40 euro; de reguliere Flip 5 heeft namelijk een adviesprijs van 89,99 euro.

©PXimport

JBL Flip 5 Eco Edition

Prijs
€ 129,-
Websitewww.jbl.nl9Score90

JBL Boombox 2

De meeste draagbare luidsprekers zijn ongeschikt voor feesten en partijen omdat ze onvoldoende vermogen leveren. De forse Boombox 2 verstaat dat kunstje wel, want deze bluetoothspeaker kan erg luid spelen, waarbij vooral de bas zich duidelijk laat horen. Niet voor niets bevatten beide zijkanten van deze moderne gettoblaster twee grote basdrivers. Het laag is nogal overheersend aanwezig, waardoor opzwepende muziekstijlen als hiphop en dance goed uit de verf komen. Voor subtielere muziekstromingen als jazz, blues, soul en klassiek zijn er fijngevoeliger bluetoothspeakers verkrijgbaar. JBL ontwikkelde de Boombox 2 overduidelijk voor muziekliefhebbers die wel houden van een feestje en dankzij een opgegeven batterijduur van 24 uur kan dat ook op plekken zonder nabijgelegen stopcontact. Voor een nog groter bereik is het zelfs mogelijk om meerdere Boomboxen synchroon te laten spelen. De stevige behuizing voldoet aan de ipx7-norm, dus bezitters kunnen er bijvoorbeeld buiten op de camping of in het park mee uit de voeten. Bedenk wel dat deze krachtpatser bijna zes kilo weegt en een halve meter lang is. Het grote handvat maakt de Boombox 2 nog enigszins handzaam. De voorzijde bevat bedieningstoetsen, terwijl er aan de achterzijde nog een usb-poort en 3,5mm-geluidsingang zijn gehuisvest. De adviesprijs is stevig, want die tikt de 500 euro aan.

©PXimport

JBL Boombox 2

Prijs
€ 494,-
Websitewww.jbl.nl8Score80

LG Xboom Go PL7

Voor de ontwikkeling van de Xboom Go PL7 sloeg LG de handen ineen met audiospecialist Meridian. Deze bluetoothspeaker levert dan ook een krachtig en dynamisch geluid, al zijn er wel wat kritische kanttekeningen. Zo is bij energieke liedjes het laag overheersend aanwezig, waardoor het midden nogal achterblijft. Daarnaast geeft de luidspreker hoge tonen te nadrukkelijk weer, waarbij zangeressen met een groot bereik op een hoog volume ietwat schel klinken. Al met al hadden we een hogere audiokwaliteit verwacht van een bluetoothspeaker in deze prijsklasse, hoewel dit product overweg kan met de gunstige bluetooth-aptx-codec. Nadat de bluetoothkoppeling tot stand is gebracht, verschijnt er op een smartphone of tablet het verzoek om de Engelstalige LG Xboom-app te installeren. Koppel hiermee meerdere LG-speakers aan elkaar en schroef het basniveau desgewenst nóg verder op. Verder passen gebruikers met de app de kleuren van de verlichting aan. De Xboom Go PL7 heeft namelijk aan weerszijden twee forse basdrivers van 2,3 inch waarin een ledring is verwerkt. De verlichting knippert op de maat van de muziek. De behuizing bevat een accu met een capaciteit van 3900 mAh. Volgens LG is een speeltijd tot 24 uur mogelijk. De waterbestendige behuizing is met 1,46 kilo behoorlijk zwaarlijvig, maar de Koreaanse fabrikant voegde desondanks geen draagriempje of handvat toe. Interessante extra’s zijn de 3,5mm-geluidsingang en usb-poort met powerbankfunctie.

©PXimport

LG Xboom Go PL7

Prijs
€ 199,-
Websitewww.lg.com6Score60

Marshall Emberton

Marshall staat in de audiowereld bekend om zijn stijlvol ogende producten met een retrotintje. Met de onlangs uitgekomen Emberton maakt het Britse merk zijn reputatie wederom waar. De voorzijde is voorzien van gaas waarin het bekende Marshall-logo is verwerkt. De zijkanten en bovenzijde bevatten een rubber afwerking. Bovenop bevindt zich een goudkleurige knop waarmee luisteraars zowel het volume als de muziekweergave reguleren. Verder zijn er nog een uitgebreide batterij-indicator en bluetoothknop aanwezig. Neem de speaker gerust mee naar buiten, want dankzij het ipx7-certificaat is de behuizing waterbestendig tot een diepte van een meter. Met een opgegeven speeltijd van zo’n twintig uur gaat de batterij met gemak een dag mee. Twee audiodrivers en twee passieve basradiatoren leveren een aangename mix van hoge en lage tonen, zonder het basniveau te overdrijven. De speaker ligt prettig in het gehoor, zodat je urenlang kunt luisteren. Het maakt overigens niet uit aan welke kant van de luidspreker je plaatsneemt. Muziek klinkt zowel aan de voor- als achterzijde namelijk exact hetzelfde. Houd er wel rekening mee dat deze bluetoothspeaker niet zo luid kan spelen. Voor kleine gezelschappen en ruimtes voldoet het prima. Jammer genoeg bevat de Emberton geen belfunctie om inkomende gesprekken aan te nemen. Verwacht daarnaast geen powerbankfunctie, nfc-chip en 3,5mm-geluidsingang; deze bluetoothspeaker is nogal sober uitgerust.

©PXimport

Marshall Emberton

Prijs
€ 149,-
Websitewww.marshallheadphones.com8Score80

Philips TAS7505/00

Op het moment van schrijven verkoopt nog geen enkele Nederlandse webwinkel deze Philips-telg, want de S7505 is helemaal vers van de pers. De behuizing oogt erg stijlvol, waarbij een hoogwaardig laagje stof van de bekende Deense fabrikant Kvadrat de speaker omringt. De bovenzijde bevat rubber druktoetsen en een batterijaanduiding, terwijl er achter een klepje aan de achterzijde een usb-c- en usb-a-poort zijn gehuisvest. Laad hiermee de speaker op of koppel een smartphone om de bluetoothspeaker als veredelde powerbank te gebruiken. Anders dan de fraaie afwerking doet vermoeden, is de behuizing ipx7-gecertificeerd. Gebruik hem dus zorgeloos in de buitenlucht. Na een vlotte bluetoothconnectie bereiken heldere klanken onze oren. De S7505 geeft met behulp van een 3,75inch-audiodriver en passieve basradiator muziek erg gedetailleerd weer. Het hoog, midden en laag komen duidelijk naar voren, waardoor deze bluetoothspeaker zich prima leent voor urenlange luistersessies. Houd er wel rekening mee dat deze luidspreker niet zo luid kan spelen. Voor een kleine ruimte of beperkte buitenomgeving voldoet het prima. De opgegeven batterijcapaciteit bedraagt twintig uur. Bij een lege accu neemt het oplaadproces zo’n 4,5 uur in beslag.

©PXimport

Philips TAS7505/00

Prijs
€ 129,99
Websitewww.philips.nl10Score100

Sonos Move

Wie een luxe draadloze speaker zoekt, haalt met de Sonos Move een uitgebreid exemplaar in huis. Daar betaal je dan ook fors voor, want dit product tikt de 400 euro aan. Waar andere fabrikanten een kort usb-oplaadkabeltje meeleveren, bevat dit product een gebruiksvriendelijk laadstation met netvoeding. Eenmaal opgeladen gaat de batterij maximaal elf uur mee. Fijn is dat er aan de achterzijde een handvat is geïntegreerd. Ondanks het tamelijk hoge gewicht van zo’n drie kilo nemen luisteraars deze weerbestendige speaker nog relatief eenvoudig mee.

©PXimport

Sonos koos voor een behoorlijk hoge behuizing waarin een grote woofer en fijngevoelige tweeter zijn gehuisvest. De audiodrivers bedienen moeiteloos alle lagen, waarbij deze draadloze speaker ook nog eens luid kan spelen zonder dat er sprake is van vervorming. Gunstig is dat de Move de geïntegreerde microfoon gebruikt om de geluidsinstellingen op de akoestische ruimte af te stemmen. Liedjes klinken erg ruimtelijk en de audiodrivers brengen subtiele details naar voren die veel andere speakers achterwege laten. Voor de configuratie doen gebruikers een beroep op de Sonos-app. Overigens is dat bepaald geen straf, want deze Nederlandstalige app is zeer gebruiksvriendelijk. Voor thuisgebruik koppel je de Move aan wifi, terwijl je op andere locaties de interne bluetoothadapter kunt aanspreken. Combineer de Move desgewenst met andere Sonos-producten en tuig in huis een multiroom-audiosysteem op. Je bepaalt dan in de app in welke ruimtes muziek wordt afgespeeld. Tot slot ondersteunt deze speaker spraakbediening. Naast het reguleren van de muziek vragen gebruikers met hun stem allerlei informatie op, zoals het weerbericht of actueel nieuws.

Sonos Move

Prijs
€ 399,-
Websitewww.sonos.com9Score90

Sony SRS-XB33

Met de SRS-XB33 mikt Sony op mensen die wel houden van een (tuin)feestje. De weerbestendige behuizing bevat namelijk felle verlichting die knippert op de maat van de muziek. Met name ‘s avonds geeft dat een leuk effect, waarbij je de verlichting via de Fiestable-app ook nog kunt aanpassen. Op de productdoos staat in koeienletters de term ‘Extra Bass’ vermeld, dus we zijn benieuwd in hoeverre Sony deze belofte waarmaakt. De middelgrote behuizing bevat hiervoor aan weerszijden twee passieve basradiatoren. Achter het stofdoek bevinden zich twee actieve audiodrivers. Deze bluetoothspeaker bedient moeiteloos alle lagen, maar van een overdreven basweergave is geen sprake. Overigens komt dat de audiokwaliteit alleen maar ten goede. Spotify-streams klinken namelijk erg natuurgetrouw met een hoge detaillering. Kortom, luister naar muziek zoals de maker dat oorspronkelijk bedoeld heeft. Zelfs op een hoger volumeniveau schiet de SRS-XB33 niet uit de bocht. Naast een goed geluid heeft deze bluetoothspeaker ook een aantal interessante extra’s aan boord. Zo kun je handsfree bellen en met behulp van een usb-poort mobiele apparatuur opladen. Daarnaast breng je aan de hand van de geïntegreerde nfc-chip vlot een bluetoothverbinding tot stand. De ingebouwde accu biedt volgens Sony een speeltijd van maar liefst 24 uur, mits je de verlichting uitschakelt. De uitgebreide Sony Music Center-app stelt gebruikers in staat om firmware-updates op te halen, equalizerinstellingen aan te passen en twee SRS-XB33-speakers als stereopaar te configureren. De speaker is verkrijgbaar in vier kleuren.

©PXimport

Sony SRS-XB33

Prijs
€ 150,-
Websitewww.sony.nl10Score100

Sony SRS-XB23

Op zoek naar een compacte bluetoothspeaker? In plaats van de eerder besproken Sony SRS-XB33 kun je ook dit kleinere broertje overwegen. Hoewel de SRS-XB23 onderdeel is van dezelfde speakerserie, gaat het hierbij om een totaal ander ontwerp. Luisteraars zetten de cilindervormige speaker namelijk rechtop neer. De onder- en bovenzijde bevatten passieve basradiatoren, waardoor het laag zich redelijk laat gelden. Vocalen treden eveneens op de voorgrond, maar het middengebied blijft helaas wat achter. Van een vol geluid is hierdoor geen sprake. Verder treedt er op een hoger volume helaas al snel vervorming op.

©CIDimport

O Hoewel de SRS-XB23 zeker niet slecht klinkt, is er vergeleken met de iets duurdere SRS-XB33 een groot verschil in muzikaliteit. Merkwaardig, want Sony gebruikt in beide speakers soortgelijke audiodrivers. Wellicht heeft het met het ontwerp en de grootte van de klankkast te maken. De weerbestendige behuizing bevat aan de achterzijde rubber druktoetsen. Neem hiermee inkomende oproepen aan of vraag de actuele batterijstatus op. In dat laatste geval vertelt een vrouwelijke stem de resterende accucapaciteit. Daarnaast kun je twee speakers als stereopaar configureren. De speeltijd op een enkele acculading bedraagt hoogstens twaalf uur. Geïnteresseerden hebben keuze uit vijf kleurstellingen.

Sony SRS-XB23

Prijs
€ 120,-
Websitewww.sony.nl7Score70

Teufel Rockster Go (Duo-set)

De Teufel Rockster Go is al enige tijd verkrijgbaar, maar de Duitse fabrikant verkoopt deze weerbestendige speaker nu ook als duo-set. Dat kost 229,99 euro, terwijl je voor een enkel exemplaar 119,99 euro betaalt. Na een blik in de Engelstalige handleiding doen we een poging om beide speakers met elkaar te verbinden. Na enig gesteggel lukt dat uiteindelijk. Teufel zou er goed aan doen om de instructies in de handleiding te verduidelijken. Hoewel de speakers aan elkaar zijn gekoppeld, blijkt er van een échte stereoweergave met twee afzonderlijke audiokanalen geen sprake. De luidsprekers spelen de muziek namelijk synchroon af. Toch is deze optie wel de moeite waard, want je kunt een grotere ruimte tegen een schappelijke prijs van muziek voorzien. De Rockster Go heeft in het midden een trillende basradiator, terwijl er aan de zijkanten ook nog twee actieve audiodrivers zijn gehuisvest. Deze bluetoothspeaker levert een krachtig geluid, hoewel het basniveau wel wat achterblijft. Verder gaat de muziek op een hoog volume galmen. Een pluspunt is dat de speaker met de gunstige bluetooth-aptx-codec overweg kan. De stevige behuizing bevat een 3,5mm-ingang om een bekabelde geluidsbron te koppelen.

©CIDimport

Teufel Rockster Go (Duo-set)

Prijs
€ 119,99 (Duo-set € 229,99)
Websitewww.teufelaudio.nl7Score70

Ultimate Ears Megaboom 3

De Ultimate Ears Megaboom 3 is vergeleken met andere speakers uit dit deelnemersveld al wat langer op de markt, maar het product is nog altijd breed verkrijgbaar bij diverse (web)winkels. Geïnteresseerden hebben keuze uit allerlei vrolijke kleurstellingen, waarmee het Amerikaanse merk zich duidelijk toespitst op een jongere doelgroep. Zo ontvingen wij op de redactie de bosgroene uitvoering. De cilindervormige behuizing zet je rechtop neer, waarna de speaker audiogoven alle richtingen opstuurt. Het apparaat leent zich dus prima voor gezamenlijke luistersessies. Let hierbij wel op dat de speaker niet omvalt, want de voet is vrij smal. De Megaboom 3 verzorgt een natuurgetrouwe audioweergave. De liedjes sprankelen en de bas is niet overdreven hard, waardoor deze luidspreker prettig in het gehoor ligt. Wie het laag toch kunstmatig wil opvoeren, opent hiervoor de equalizerinstellingen in de Engelstalige app. Overigens resulteert dat in een dof geluid, dus gebruik bij voorkeur de standaardinstellingen. Via twee enorme knoppen op de behuizing reguleren luisteraars het volume. Deze bluetoothspeaker kan weliswaar erg luid spelen, maar op een hoog volume raakt de audiobalans zoek. De robuuste behuizing is ip67-gecertificeerd, dus neem de Megaboom 3 met een gerust hart mee naar buiten. Op een normaal volumeniveau belooft de fabrikant een speeltijd van zo’n twintig uur.

Ultimate Ears Megaboom 3

Prijs
€ 199,-
Websitewww.ultimateears.com8Score80

Conclusie

Opvallend is dat de duurdere bluetoothspeakers zich op het gebied van audiokwaliteit onvoldoende onderscheiden. Natuurlijk is er een klankmatig verschil tussen een grote en kleine luidspreker, maar voor een goed geluid hoeven luisteraars niet per se de hoofdprijs te betalen. Zo klinkt de nieuwbakken Philips TAS7505/00 prachtig, terwijl het bijna de goedkoopste speaker is in deze massatest. Voeg daar een waterbestendige behuizing, lange accuduur en powerbankfunctie aan toe en de prijsvriendelijke Philips TAS7505/00 is de terechte winnaar van deze test. Daarnaast verdient de iets duurdere Sony SRS-XB33 eveneens de maximale score. Dit product biedt eveneens een uitstekende audiokwaliteit, terwijl luisteraars profiteren van een nóg langere accuduur, feestverlichting, speakerphone en nfc-chip. Kortom, een nogal veelzijdige speaker. De JBL Flip 5 geldt vanwege de gunstige prijs-kwaliteitverhouding als Redactietip. Weliswaar kost de voor dit artikel besproken Eco-editie 129 euro, maar de reguliere Flip 5 heeft een prijskaartje van slechts 89,99 euro. Voor dit bescheiden bedrag haal je een uiterst handzame bluetoothspeaker met een goede geluidskwaliteit in huis.

Waarom start een computer met een SSD binnen enkele seconden op, terwijl een oude harde schijf blijft ratelen? Het vervangen van een HDD door een SSD is de beste upgrade voor een trage laptop of pc. We leggen in dit artikel uit waar die enorme snelheidswinst vandaan komt en wat het fundamentele verschil is tussen deze twee opslagtechnieken.

Iedereen die zijn computer of laptop een tweede leven wil geven, krijgt vaak hetzelfde advies: vervang de oude harde schijf door een SSD. De snelheidswinst is direct merkbaar bij het opstarten en het openen van programma's. Maar waar komt dat enorme verschil in prestaties vandaan? Het antwoord ligt in de fundamentele technologie die schuilgaat onder de behuizing van deze opslagmedia.

De vertraging van mechanische onderdelen

Om te begrijpen waarom een Solid State Drive (SSD) zo snel is, moeten we eerst kijken naar de beperkingen van de traditionele harde schijf (HDD). Een HDD werkt met magnetische roterende platen. Dat kun je vergelijken met een geavanceerde platenspeler. Wanneer je een bestand opent, moet een fysieke lees- en schrijfkop zich naar de juiste plek op de draaiende schijf verplaatsen om de data op te halen. Dat fysieke proces kost tijd, wat we latentie noemen. Hoe meer de data op de schijf verspreid staat, hoe vaker de kop heen en weer moet bewegen en wachten tot de juiste sector onder de naald doordraait. Dit mechanische aspect is de grootste vertragende factor in traditionele opslag.

©Claudio Divizia

Flashgeheugen en directe gegevensoverdracht

Een SSD rekent definitief af met deze wachttijden omdat er geen bewegende onderdelen in de behuizing zitten. De naam 'Solid State' verwijst hier ook naar; het is een vast medium zonder rammelende componenten. In plaats van magnetische platen gebruikt een SSD zogenoemd NAND-flashgeheugen. Dat is vergelijkbaar met de technologie in een usb-stick, maar dan veel sneller en betrouwbaarder. Omdat de data op microchips wordt opgeslagen, is de toegang tot bestanden volledig elektronisch. Er hoeft geen schijf op toeren te komen en er hoeft geen arm te bewegen. De controller van de SSD stuurt simpelweg een elektrisch signaal naar het juiste adres op de chip en de data is direct beschikbaar.

Toegangstijd en willekeurige leesacties

Hoewel de maximale doorvoersnelheid van grote bestanden bij een SSD indrukwekkend is, zit de echte winst voor de consument in de toegangstijd. Een besturingssysteem zoals Windows of macOS is constant bezig met het lezen en schrijven van duizenden kleine systeembestandjes. Een harde schijf heeft daar enorm veel moeite mee, omdat de leeskop als een bezetene heen en weer moet schieten. Een SSD kan deze willekeurige lees- en schrijfopdrachten (random read/write) nagenoeg gelijktijdig verwerken met een verwaarloosbare vertraging. Dat is de reden waarom een pc met een SSD binnen enkele seconden opstart, terwijl een computer met een HDD daar soms minuten over doet.

©KanyaphatStudio

Van SATA naar NVMe-snelheden

Tot slot speelt de aansluiting een rol in de snelheidsontwikkeling. De eerste generaties SSD's gebruikten nog de SATA-aansluiting, die oorspronkelijk was ontworpen voor harde schijven. Hoewel dat al een flinke verbetering was, liepen snelle SSD's tegen de grens van deze aansluiting aan. Moderne computers maken daarom gebruik van het NVMe-protocol via een M.2-aansluiting. Deze technologie communiceert rechtstreeks via de snelle PCIe-banen van het moederbord, waardoor de vertragende tussenstappen van de oude SATA-standaard worden overgeslagen. Hierdoor zijn snelheden mogelijk die vele malen hoger liggen dan bij de traditionele harde schijf.

Misschien heb je wel eens een vraag gesteld aan een AI-chatbot als ChatGPT, Microsoft Copilot of Perplexity. Maar hoe ontwerp je zelf nu zo'n chatbot? Met de juiste tools is daar zelfs weinig tot geen programmeerwerk voor vereist. We bekijken twee uiteenlopende oplossingen.

Een AI-chatbot is een digitale gesprekspartner die wordt aangedreven door kunstmatige intelligentie. Meestal is de intelligentie gebaseerd op een taalmodel dat is getraind om mensachtige gesprekken te voeren. In tegenstelling tot traditionele op regels gebaseerde chatbots, die alleen vooraf ingestelde antwoorden geven, kan een AI-chatbot vrije tekst begrijpen en ‘natuurlijke’ reacties geven.

In dit artikel kijken we naar het bouwen van een eigen chatbot die je op je desktop of mobiel kunt gebruiken en zelfs op een eigen website kunt plaatsen. We bespreken twee manieren. De eenvoudigste is een no-code chatbotplatform dat het AI-gedeelte achter de schermen afhandelt en je via een gebruiksvriendelijke interface laat bepalen hoe de gespreksflow verloopt. Typische voorbeelden zijn Chatfuel en Chatbot voor zakelijke toepassingen. Daarnaast zijn er de meer toegankelijke Poe en Coze, die we hier behandelen. Onze tweede oplossing is technischer, maar flexibeler. Daarbij gebruik je de Application Programming Interface (API) van een AI-taalmodel om de AI-functionaliteit in je eigen omgeving te integreren. Hiervoor werken we graag met de online omgeving Google Colab.

Poe

Laten we starten met een gebruiksvriendelijke optie: het no-code chatbotplatform Poe (www.poe.com). Je kunt hier ook de app voor desktop of mobiel downloaden en installeren, met vrijwel dezelfde interface en functies als in de browser. De eerste keer maak je een account aan of meld je je aan met je Google- of Apple-account. Via Bots and apps kun je met allerlei AI-chatbots praten, maar in dit geval willen we vooral een eigen chatbot maken. Concreet gaat het om het creëren van een eigen ‘persona’ binnen een gekozen AI-model. Zo’n persona kun je zien als het perspectief, de rol of identiteit die je een AI-bot meegeeft.

Klik hiervoor op Create +. Je krijgt nu verschillende opties, zoals Image generation bot, Video generation bot en Prompt bot. Wij kiezen dit laatste.

Creatie

Je hoeft nu eigenlijk alleen maar een onlineformulier in te vullen. We doorlopen kort de belangrijkste onderdelen. Naast het gekozen bottype moet je een naam verzinnen. Omdat deze deel uitmaakt van de url, kies je bij voorkeur een originele, korte naam in kleine letters. Voeg ook een beschrijving toe, die zichtbaar is voor gebruikers van je bot.

Bij Base bot selecteer je een geschikt AI-model, bijvoorbeeld Claude-Haiku-3, GPT-4o-mini, GPT-5 of Grok-4. Afhankelijk van het model gelden er soms beperkingen. Poe-abonnees krijgen doorgaans uitgebreidere toegang tot de duurdere modellen.

Bij Prompt beschrijf je nauwkeurig en uitgebreid hoe de bot moet reageren. De optie Optimize prompt for Previews kun je uitgeschakeld laten. Vul bij Greeting message een welkomstwoord in dat de bot bij elke start toont. Het onderdeel Advanced kun je eigenlijk ongemoeid laten, maar interessant is wel dat je bij Custom temperature het ‘creativiteitsgehalte’ van de bot kunt instellen: hoe hoger de waarde, hoe creatiever en onvoorspelbaarder.

Bij Access kies je de zichtbaarheid van je bot. Wellicht is Only people with the access link de handigste optie, waarna de url zichtbaar wordt en je deze kunt verspreiden. Klik bovenin op Edit picture en kies of ontwerp een passend pictogram. Is alles ingevuld, klik dan onderin op Publish. Je bot is nu klaar voor gebruik. Om je bot te bewerken, hoef je deze maar bij Bots and apps te selecteren en via het knopje met de drie puntjes op Edit te klikken. Ook de optie Delete is beschikbaar.

GPT's van OpenAI

Binnen de omgeving van OpenAI (https://chat.openai.com) kun je ook je eigen AI-chatbots maken, de zogeheten GPT’s. Hiervoor heb je wel een plusabonnement nodig (23 euro per maand). Je bent daarbij ook beperkt tot de GPT-modellen van OpenAI, maar je kunt je creaties wel delen via een link of in de GPT-store.

In het kort werkt dit als volgt. Meld je aan en klik links op GPT’s. Klik rechtsboven op + Maken. Via Configureren stel je alles handmatig in, maar via Maken kan het ook ‘al converserend’. Beschrijf kort wat je GPT moet doen en voor wie. Laat de tool een naam en profielfoto voorstellen en beantwoord de vragen om toon en werking af te stemmen. Test je GPT in de preview en ga daarna naar Configureren, waar je naam, beschrijving, instructies en gespreksopeningen ziet. Bij Kennis kun je bestanden uploaden zodat je GPT ook informatie uit je eigen documenten haalt. Via Nieuwe handeling maken koppel je eventueel acties aan externe API’s, gebruik alleen API’s die je vertrouwt. Bevestig met Maken en bepaal hoe je je GPT deelt: Alleen ik, Iedereen met de link of GPT-winkel (in een zelfgekozen categorie). Rond af met Opslaan. Je kunt de link (https://chatgpt.com/g/<code><naam>) daarna kopiëren en verspreiden. Via GPT’s / Mijn GPT’s kun je eerder gemaakte GPT’s bewerken of verwijderen.

Je kunt ook je ook eigen ‘chatbots’ (GPT’s) ontwerpen, gebruiken en met anderen delen.

Poe biedt ook geavanceerdere mogelijkheden als een Server bot-type (waarmee je ook andere API’s kunt aanroepen). Via Knowledge base kun je verder eigen informatiebronnen toevoegen waaruit de bot kan putten. Voor complexere bots gebruiken we toch liever het no-code platform Coze (www.coze.com) dat veel extra opties kent. Meld je aan met je Google-account, klik op + Create in de linkerkolom en daarna op + Create bij Create agent.

Coze

Coze gebruikt de term agent in plaats van bot om duidelijk te maken dat je er een digitale assistent mee kunt maken die niet alleen met een AI-model antwoorden geeft, maar ook geheugen of context kan gebruiken en meerdere kanalen kan bedienen, zoals een website of een Discord-server, maar zover gaan we hier niet.

Vul een passende naam voor je bot of agent in en schrijf een korte maar duidelijke omschrijving, bijvoorbeeld “Deze bot haalt allerlei informatie uit onze eigen documenten rond computerbeveiliging.” Laat Personal geselecteerd bij Workspace en klik linksonder op het knopje om een geschikt pictogram te uploaden of klik op het sterretje om er een te laten genereren. Klik daarna op Confirm.

Uitwerking

Je komt nu in je dashboard waar je de bot verder vorm kunt geven. Ontwerp de persona door in het linkerdeelvenster een uitvoerige omschrijving van de bot in te vullen. Optimaliseer deze omschrijving snel met het blauwe knopje Auto Optimize prompt rechtsboven. Na bevestiging met Auto-optimize werkt Coze meteen een geoptimaliseerde prompt uit voor de persona. Klik op Replace om deze te gebruiken. In het rechterdeelvenster kun je je bot direct testen. De antwoorden komen uit de kennisdatabank van het geselecteerde model (zoals GPT-4o).

Wil je dat de bot ook uit eigen bronnen put, dan moet je deze eerst uploaden. Dit doe je in het middelste deelvenster, bij

Knowledge, waar je uit Text, Table en Images kunt kiezen. Klik op het plusknopje bij bijvoorbeeld Text en daarna op Create knowledge. Selecteer Text format en geef een naam aan je informatiebundel. Je kunt data ophalen uit bronnen als Notion of Google Doc, maar wij kiezen voor Local documents om eigen bestanden te uploaden. Klik op Create and import en versleep de gewenste documenten naar het venster. Klik daarna op Next (3x) en wat later zijn je documenten verwerkt. Rond af met Confirm en met Add to Agent rechtsboven. Je vindt je informatiebundel nu terug bij Knowledge en de bot put voortaan (ook) uit deze gegevens.

Om je bot beschikbaar te maken, klik je rechtsboven op Publish en daarna op Confirm. Je kunt hem op diverse platformen publiceren, onder meer in de Coze Agent Store. Selecteer een passende categorie en bevestig met Publish.

Extra's

Daarnaast biedt Coze nog diverse andere nuttige opties, zoals talrijke plug-ins. Klik hiervoor op het plusknopje bij Plugins of gebruik het A-knopje om automatisch geschikte plug-ins te laden op basis van je persona-beschrijving. Deze kun je meteen inzetten, eventueel na optimale afstelling via het tandwielpictogram.

API-sleutels

No code-platformen als Poe en Coze zijn handig, maar wil je meer flexibiliteit en schrik je niet terug voor enige basiscodering, dan werk je beter met de API van een AI-model. Deze fungeert als tussenpersoon die je script en de AI-dienst laat communiceren via een set regels en commando’s. We gaan uit van de API van OpenAI (GPT) en maken eerst een sleutel aan om de API-interface te gebruiken. Ga naar https://platform.openai.com/api-keys, meld je aan met je account (zoals Google) en klik op +Create new secret key. Geef de sleutel een naam, bijvoorbeeld aibot, en klik op Create secret key. Klik daarna op Copy en bewaar de sleutel op een veilige plek. Rond af met Done: de sleutel is nu toegevoegd. Je kunt deze hier op elk moment ook weer intrekken.

Interactie

Een snelle manier om een script te maken dat deze API aanroept, is via het gratis Google Colab (https://colab.research.google.com), een online notitieboek voor Python. Meld je aan met je Google-account, klik op + Nieuw notebook of ga naar Bestand en kies Nieuw notebook in Drive, en geef het ipynb-bestand (Interactive PYthon NoteBook) een zinvolle naam. Het notebook wordt automatisch in je Google Drive bewaard en is bereikbaar via het pictogram met de oranje cirkels.

Klik nu op + Code voor je eerste codecel, waarmee je de OpenAI-bibliotheek installeert:

!pip install openai

Voer dit uit met het pijlknopje en klik vervolgens op + Code voor de tweede cel met de volgende code:

from openai import OpenAI

client = OpenAI(api_key="<je_API-sleutel>")

response = client.chat.completions.create(

    model="gpt-3.5-turbo",

    messages=[{"role": "user", "content": "Wat weet je over Haarlem( Nederlands)?"}]

)

print(response.choices[0].message.content)

Je laadt hierbij eerst de geïnstalleerde Python-bibliotheek en zet je geheime sleutel in de clientconfiguratie. Vervolgens stuur je een chataanvraag naar OpenAI en bewaar je het antwoord in de variabele ‘response’. Vervolgens haal je de tekst van het (eerste) antwoord op en druk je dit af in de uitvoer van de code-cel.

Eigen chatbot

 We gaan nu een stap verder en maken er een heuse chatbot van die via een while-lus een doorlopend gesprek kan voeren:

from openai import OpenAI

client = OpenAI(api_key="<je_API-sleutel>")

messages=[

    {"role":"system","content":"Je beantwoordt elke prompt leuk, maar correct, met een rijmschema zoals ABAB of ABBA"}]

while True:

  user_input=input("Jij:")

  if user_input.lower() in ["stop","exit","quit"]:

    break

  messages.append({"role":"user","content":user_input})

  response=client.chat.completions.create(

      model="gpt-4o",messages=messages)

  bot_reply=response.choices[0].message.content

  print("Bot:",bot_reply)

  messages.append({"role":"assistant","content":bot_reply})

Zolang de gebruiker geen stopwoord invoert, blijft de lus actief. De bot antwoordt in de stijl en taal die je zelf hebt vastgelegd in de systeemrol (zie coderegel 3). Met de methode-aanroep messages.append voeg je telkens een nieuw bericht van zowel de gebruiker (user) als de bot (assistant) toe aan de gespreksgeschiedenis.

Mocht je ergens een fout hebben gemaakt in je script, dan is de kans groot dat je via de knop Fout uitleggen nuttige feedback krijgt en met de knop Accepteren (en uitvoeren) de fout zelfs automatisch kunt laten verbeteren.

In het kader ‘Mooi gepresenteerd’ lichten we kort toe hoe je dit script bijvoorbeeld ook op een eigen webpagina kunt laten draaien.

Mooi gepresenteerd

Je Colab-script werkt, maar het oogt niet fraai en je wilt het natuurlijk mooi gepresenteerd met anderen delen. Dit doe je het makkelijkst met Gradio, een opensource-Python-bibliotheek waarmee je snel een webinterface rond je script bouwt. Installeer en importeer daarvoor eerst Gradio in je Colab-omgeving:

!pip install -q gradio

import gradio

Via www.kwikr.nl/colabcode vind je de code (als py-bestand) waarmee je rond het Colab-script met Gradio een eenvoudige webinterface genereert. Deze verschijnt in je Colab-omgeving, maar je krijgt ook een publieke url te zien waar je de interface rechtstreeks kunt openen (https://<code>.gradio.live).

Dankzij de volgende aanroep in de laatste coderegel kunnen bezoekers van deze webpagina je chatbot-script ook als PWA-app op hun pc bewaren en starten:

demo.launch(share=True,pwa=True)

Een alternatief is deze webpagina via een <iframe>-instructie in de html-code van je eigen site op te nemen:

<iframe src=https://<code>.gradio.live></iframe>

Gradio heeft een eenvoudige webinterface gecreëerd voor ons chatbotscript.