Iedereen met een iPhone, iPad of iPod touch die iOS 9 draait, kan updaten naar iOS 10. Deze nieuwe versie van het mobiele besturingssysteem is op het eerste gezicht bijna een kopie van zijn voorganger. We schreven op MacWorld al eerder over nieuwe functies in iOS 10. Maar er zijn ook wat handige functies die Apple goed verborgen weet te houden... Daarom geven wij je 10 iOS 10-tips die je vast nog niet allemaal kende.

01 Automatisch telefoonnummers opzoeken

In iOS 10 kan je iPhone-gegevens uit de Mail-app gebruiken om een suggestie te geven wanneer een onbekend nummer je belt. Als het onbekende nummer overeenkomt met een telefoonnummer in bijvoorbeeld iemands handtekening onderaan een mailtje, vertelt je iPhone nu dat je waarschijnlijk door diegene wordt gebeld.

02 Zoeken in Instellingen

©PXimport

Iets aanpassen in de Instellingen op je iPhone, iPad of iPod Touch was altijd een heel gedoe. Om bijvoorbeeld je locatie aan of uit te zetten moest je vier keer een menu door.

Nu je door instellingen kunt zoeken wordt dit een stuk eenvoudiger. Dit doe je door de app Instellingen te openen en over je scherm naar beneden te slepen.

Typ snel een trefwoord en je ziet meteen gerelateerde instellingen, zonder door menu's te hoeven zoeken.

03 Zoeken in apps

Door op je home scherm naar beneden te vegen, open je de zoekfunctie. Dit bestond al in iOS 8, maar is met de laatste twee updates een stuk handiger geworden. Je kunt nu niet alleen in apps van Apple zoeken, maar ook in apps van andere ontwikkelaars die je hebt gedownload uit de App Store. Apps als Dropbox en Outlook zijn al geüpdatet om deze functie te ondersteunen, en dit zullen er steeds meer worden.

04 Energiebesparingsmodus

Als je aan het eind van de dag nog een paar procent batterij in je iPhone hebt, maar je hebt je telefoon nog even nodig, wil je je batterij zoveel mogelijk sparen. Dit kon altijd al door bijvoorbeeld wifi of bluetooth uit te zetten. Nu heeft Apple een energiebesparingsmodus ingebouwd. Je iPhone zal automatisch vragen of je deze modus aan wilt zetten als je batterij onder twintig procent komt. Je kunt het ook handmatig aanzetten (Instellingen > Batterij > Energiebesparingsmodus). Deze modus schakelt bijvoorbeeld animaties gedeeltelijk uit, iets wat eerder niet mogelijk was. Volgens Apple kun je zo een uur langer je iPhone gebruiken.

05 Batterijverbruik

Een andere handige functie met betrekking tot je batterij is dat je nu in kunt zien welke apps veel batterij verbruiken.

Dit kun je vinden bij Instellingen > Batterij. Sommige apps draaien op de achtergrond, ook al gebruik je ze op dat moment niet.

Zo kan WhatsApp op de achtergrond nieuwe berichten downloaden, wat veel batterij kan verbruiken.

©PXimport

06 WiFi Assistent

Dat je verbinding kunt maken met een wifi-netwerk, betekent niet dat het een snelle verbinding is. Je iPhone herkent nu of het wifi-netwerk sneller is dan je mobiele netwerk. Als dit niet het geval is, zal je iPhone geen verbinding maken. Zo weet je zeker dat je altijd de snelst mogelijke verbinding gebruikt. Hier hoef je zelf geen handelingen voor te verrichten, de functie staat standaard aan.

07 Capslock-toetsenbord

Sinds iOS 9 verandert je toetsenbord tussen hoofdletters en kleine letters. Als je een hoofdletter gaat typen, zie je alleen maar hoofdletters op je toetsenbord staan. Daarna verandert je toetsenbord automatisch de hoofdletters in kleine letters. Dit kan voor sommige gebruikers even wennen zijn, dus laat Apple je het oude toetsenbord uit iOS 8 alsnog gebruiken. Dit toetsenbord laat altijd hoofdletters zien, ook al typ je deze niet. Dit kan door sommigen als beter leesbaar worden ervaren. Je stelt dit in bij Instellingen > Algemeen > Toegankelijkheid > Toetsenbord. Hier kun je Toon kleine letters in- en uitschakelen.

©PXimport

©PXimport

08 Start snel muziek en podcasts

Wanneer je een hoofdtelefoon in je iPhone, iPad of iPod Touch plugt, verschijnt er op je vergrendelscherm een klein icoontje in de hoek linksonder. iOS 10 begrijpt dat je een hoofdtelefoon hebt ingeplugd, en geeft automatisch een suggestie voor een app die je nu kunt openen. Luister je veel muziek, dan kun je vanaf je vergrendelscherm meteen de Muziek-app openen. Deze functie werkt ook bij andere muziek- en podcast apps zoals Spotify en Overcast.

09 Raise to wake

Een van de handige nieuwe functies in iOS 10 is de mogelijkheid om even te spieken in het vergrendelingsscherm van je iPhone, om te kijken of je nieuwe berichten hebt, enzovoort, zonder dat je een knop hoeft in te drukken. Op veel Android-telefoons bestond de functie allang, maar nu kun je hem ook op je iPhone gebruiken. Zodra je je iPhone oppakt van het bureau of uit je broekzak of tas tovert en ernaar kijkt, zal het scherm automatisch inschakelen om je de notificaties te laten zien. Je hoeft daar dus niet meer voor op een knop te drukken. Superhandig! Overigens is het ook weer makkelijk uit te zetten als je er niet zo erg aan kunt wennen. Dat kan via Instellingen > Beeldscherm en helderheid en dan het schuifknopje bij Til op om te activeren.

10 Unlocken zoals in iOS 9

Niet alles in iOS 10 is perfect. Zo is het behoorlijk wennen dat het niet langer meer mogelijk is om je iPhone te unlocken door een vinger op de sensor te leggen. Je moet nu op de knop drukken. Dat is gelukkig eenvoudig te verhelpen. Ga hiervoor naar Instellingen en druk op Algemeen / Toegankelijkheid. Vervolgens zoek je naar de optie Thuisknop (ongeveer in het midden). Wanneer je hierop drukt zie je onderin de optie Plaats vinger om te openen. Zet deze schakelaar op Aan, en voortaan ontgrendel je je iPhone weer precies zoals je dat deed voordat iOS 10 je dwong om het anders te doen.

©PXimport

©PXimport

De aankomende nieuwe Xbox-machine van Microsoft geeft wat Epic Games betreft vanaf de dag van release meteen toegang tot de digitale pc-winkel Epic Games Store.

Dat meldde Epic Games Store-hoofd Steve Allison aan Game File. Daarmee lijkt hij zo goed als te bevestigen dat de Epic Games Store toegankelijk wordt op de aankomende nieuwe Xbox, die volgens eerdere berichten meer richting een pc neigt in een consolejasje.

"We zijn zeker van plan om op de nieuwe Xbox-hardware aanwezig te zijn, aangezien ze ons vertellen dat ze dat verwelkomen - tenzij hun beleid gaat veranderen. We gaan er vanaf dag één bij zijn."

De nieuwe Xbox is in feite een pc

Microsoft bevestigde eerder al dat de volgende Xbox veel eigenschappen zal delen met pc's. Zo zouden er meerdere gamewinkels op beschikbaar komen naast de Xbox Store zelf - net zoals de vorig jaar uitgekomen ROG Xbox Ally dus. Daarmee is ook de hoop ontstaan dat er op het apparaat pc-winkels van andere partijen, zoals Steam en de Epic Games Store, beschikbaar komen. Uit bovenstaande quote blijkt dus dat Epic Games dat in ieder geval wel ziet zitten.

Naast digitale winkels van derde partijen is het aannemelijk dat ook de Xbox Store zelf aanwezig is op het apparaat. Het zou de keuze via welke winkel games gekocht worden dus bij de consument zelf leggen. Voor zover bekend is Microsoft ook bezig met een manier om Xbox Series- en Xbox One-games speelbaar te krijgen op de nieuwe Xbox via backward compatibility.

Begin dit jaar kwamen er geruchten naar buiten dat de nieuwe Xbox-interface zou draaien op de Full Screen Experience van de Xbox pc-app, dat onderdeel uitmaakt van Windows. De volgende Xbox zou volgens geruchten draaien op de AMD Magnus APU, die CPU en GPU in één chip combineert.

Eerder deze week hintte AMD al naar de mogelijkheid dat de nieuwe Xbox in 2027 uitkomt. Officieel heeft Microsoft op moment van schrijven de nieuwe machine nog niet onthuld, en er is dus ook geen releasedatum bekend.

Windows is een veelzijdig besturingssysteem, maar compact en gestroomlijnd kun je het niet noemen. Bovendien lijkt elke nieuwe versie er weer extra functies en onderdelen bij te krijgen. Kan het niet wat compacter? Met de juiste hulpmiddelen draai je hier je hand niet voor om: alles voor een lichtgewicht Windows 11.

Aan de slag met Tiny 11

Tiny11 bestaat uit een set hulpmiddelen waarmee je Windows 11 op dieet zet en zorgt voor een lichtgewicht versie van het besturingssysteem. Het werkt grotendeels met scripts die specifieke onderdelen uit de software verwijderen. Resultaat is een compacte versie van Windows die je op de computer kunt installeren. Tiny11 is beschikbaar in twee varianten. De eerste – Tiny11 Maker – is de standaardversie die Windows flink afslankt, maar waarbij je de mogelijkheid houdt om gangbare functies alsnog toe te voegen. Denk aan talen, updates en Windows-onderdelen die je wél graag gebruikt. De tweede variant – Tiny11 Core Maker – pakt het rigoureuzer aan: deze versie stript Windows tot een minimum. Je kunt de eerdergenoemde functies niet meer toevoegen. Volgens de makers leent zo'n ultraslanke Windows-versie zich voor testdoeleinden en is de versie bijvoorbeeld ideaal om in een virtuele machine te gebruiken. Voor dagelijks gebruik is zo'n Windows-versie niet bruikbaar.

Het voorwerk

Om te beginnen, zorg je voor de meest recente versie van Windows 11. Op het moment van schrijven is dat Windows 11 25H2. Je haalt deze versie binnen via https://www.microsoft.com/nl-nl/software-download/windows11. Kies voor het iso-bestand. Die vind je onder Download Windows 11-schijfkopiebestand (ISO) voor x64-apparaten. In het menu selecteer je Windows 11 (multi-versie ISO-bestand voor x64-apparaten) en klik je op Download nu. Wanneer hierom wordt gevraagd, kies je de gewenste taal. Sla het iso-bestand op in een aparte map, die je bijvoorbeeld Windows 11 Compact noemt. Vervolgens haal je de nieuwste versie van Tiny11 op via de eerdergenoemde website. Je vindt het installatiebestand boven aan de pagina. Klik op de knop Code en kies Download ZIP. Pak het zip-bestand uit en plaats het bestand Tiny11maker.ps1 op een eenvoudige locatie, bijvoorbeeld in de root op de C:\-schijf. Je beschikt nu over alles om van start te gaan.

Koppelen

Keer terug naar de map waarin je het iso-bestand hebt opgeslagen. Klik met de rechtermuisknop op het bestand en kies voor Koppelen. Hiermee koppel je de Windows-installatiebestanden aan een virtuele schijf, zodat Tiny11 ermee kan werken. Links in het venster van Verkenner verschijnt de schijf, bijvoorbeeld F:. Als je erop klikt, toont de Verkenner de Windows-installatiebestanden. Onthoud welke schijfletter wordt gebruikt: dit heb je later nodig.

Tiny11 bestaat uit een script dat je aanroept via PowerShell. PowerShell is het scripting-onderdeel van Windows. Open het Startmenu en typ PowerShell. Klik met de rechtermuisknop op Windows PowerShell en kies Als administrator uitvoeren. Een nieuw venster opent. Typ op de opdrachtregel: Set-ExecutionPolicy Bypass -Scope Process. Druk op Enter. Vervolgens typ je de opdracht om Tiny11 Maker te starten: C:\LOCATIE\tiny11maker.ps1 -ISO <LETTER> -SCRATCH <LETTER>. Neem de opdracht letterlijk over, maar vervang LOCATIE door de locatie waar je het Tiny11-script hebt bewaard. Vervang achter -ISO de <LETTER> door de schijfletter van het iso-bestand van Windows, bijvoorbeeld F. Vervang achter -SCRATCH de <LETTER> door de schijfletter waarmee Tiny11 met de bestanden mag werken en opslaan, bijvoorbeeld C. De opdracht kan er dus zo uitzien: C:\tiny11maker.ps1 -ISO F -SCRATCH C.

Welke versie

Het iso-bestand van Windows bevat de bestanden voor verschillende Windows-edities, zoals Windows 11 Home en Windows 11 Pro. Tiny11 vraagt welke Windows-versie je wilt afslanken. Elke editie heeft een eigen nummer: typ het nummer van de gewenste editie en druk op Enter. Het grootste deel van het werk zit erop. Kies wel een Windows-versie waarvoor je over een geldige licentie beschikt.

Installeren maar

Tiny11 heeft een nieuwe iso met Windows-installatiebestanden gemaakt. Het bestand heet Tiny11.iso. Met behulp van deze iso en een usb-stick kun je vervolgens een schone installatie van het afgeslankte Windows uitvoeren. Je kunt een opstartbare usb-stick op verschillende manieren maken, waaronder met Rufus. Ga naar https://rufus.ie/nl/ en haal de nieuwste versie binnen. Start de app en wijs bij Apparaat de usb-stick aan. Je hebt een stick met een minimale capaciteit van 8 GB nodig. Bij Opstartselectie kies je Schijf of ISO-image en klik je op Selecteren. Wijs het zojuist gemaakte iso-bestand van Tiny11 aan. Klik tot slot op Starten. Om de afgeslankte versie van Windows op een computer te installeren, start je deze op met de usb-stick. Doorloop de stappen van de installatiewizard, zoals je ook zou doen bij een gangbare installatie. Het resultaat: een afgeslankte Windows-versie.

Weer opbouwen

Prettig aan de compacte versie van Windows is de mogelijkheid om naderhand de onderdelen toe te voegen die je wel degelijk gebruikt. Heb je gekozen voor Tiny11 Maker (en niet voor Tiny11 Core), dan is dit mogelijk. Open het Startmenu, typ Onderdelen en kies Windows-onderdelen in- of uitschakelen. Plaats vinkjes naast de componenten die je wilt gebruiken. Daarnaast vind je een deel van de standaard-apps via de Microsoft Store: open het Startmenu, typ Store en kies Microsoft Store. Kies Apps en ga op zoek naar de apps die je alsnog wilt gebruiken, bijvoorbeeld Outlook.

Tiny11 Core

Heb je de smaak te pakken en wil je een nog compactere Windows-versie? Dan kun je Tiny11 Core overwegen. Deze vind je op dezelfde pagina als het andere Tiny11-script. De resulterende Windows-versie ontbeert alle onderdelen die ook door Tiny11 Maker worden verwijderd, maar haalt ook weg: Windows Component Store, Windows Defender, Windows Update en WinRE. Vooral Windows Update is een onderdeel dat je niet graag kwijt wilt, tenzij je de Windows-versie tijdelijk wilt gebruiken om bijvoorbeeld iets te proberen, en daarbij Windows in een virtuele machine installeert. Met Tiny11 Core een Windows-installatie maken voor dagelijks gebruik, is niet aan te raden. 

Bestaande Windows afslanken

Heb je al een bestaande Windows-versie draaien en geen behoefte om een nieuwe installatie van een afgeslankte versie uit te voeren? Met een ander programma – CrapFixer – kun je een bestaande Windows-computer uitkleden en hoef je geen schone installatie uit te voeren. Je mag het programma gratis gebruiken. De nieuwste versie vind je op https://github.com/builtbybel/CrapFixer/releases. Pak het zip-bestand uit en dubbelklik op CrapFixer.exe om het programma te starten. Je hoeft het niet te installeren.

CrapFixer is opgebouwd uit drie hoofdonderdelen: Fixer, Restore en Tools. Kies Fixer. Dit onderdeel bestaat uit twee tabbladen: Windows en Applications. Op de tab Windows vind je aan de linkerzijde de collectie met 'opties' die je via CrapFixer kunt uitschakelen als je er geen behoefte aan hebt. De opties zijn onderverdeeld in verschillende categorieën, zoals Gaming, Privacy en System. Klik eerst op Analyze. CrapFixer scant het systeem en geeft aan wat het aan overbodige troep (zoals bloatware) aantreft. In het venster rechts lees je de aanbevelingen. CrapFixer geeft aan of het onderdeel momenteel wordt uitgevoerd, wat de geadviseerde instelling is en of die al is toegepast. Roodgemarkeerde items vragen extra aandacht, bijvoorbeeld als het gaat om de eerdergenoemde bloatware.

Selecteren maar

Nu komt het leuke werk: bepalen van welke onderdelen je afscheid neemt. Gebruik de lijst aan de linkerkant van het venster om de onderdelen te selecteren. Ben je het eens met de standaardselectie van CrapFixer voor een volledig onderdeel, dan vink je de hoofdcategorie aan. Om bijvoorbeeld alle advertenties uit te zetten, plaats je een vinkje bij Ads. Wil je niet alle wijzigingen toepassen, dan vink je ze individueel aan. Weet je niet zeker wat een onderdeel inhoudt? Klik erop met de rechtermuisknop en kies Help (of druk op de F1-toets): een compacte toelichting verschijnt. Ben je tevreden over de selectie? Uitvoeren maar. Klik op de knop Run Fixer, die je rechtsonder in het venster vindt. 

Neem apps mee

Werp ook een blik op de tab Applications, eveneens beschikbaar via het onderdeel Fixer. Hier lees je voornamelijk welke apps je kunt uitschakelen. Denk aan apps zoals Bing Nieuws en Weer, Copilot en andere ingebakken programma's zoals Telefoonkoppeling. Wil je deze allemaal verwijderen? Klik op Select all (linksonder in het venster). In plaats daarvan kun je ze ook selectief aanvinken.

Kom je later terug op een bepaalde selectie, dan kun je de situatie ook terugdraaien en de instellingen herstellen. Klik links op Restore. In het rechtervenster lees je wat er is teruggedraaid.

Handmatig te werk

Ondanks alle welkome hulp van buitenaf, kun je zelf ook een aantal stappen nemen om Windows meer lichtgewicht te maken. Voorkom allereerst dat er onnodige programma's tijdens de systeemstart worden geladen. Open de Windows-instellingen (Windows-toets+I) en kies Apps / Opstarten. Een overzicht van opstart-apps verschijnt. Zet de schuif op Uit bij de apps die je niet wilt laden. Verwijder ook de apps die nog aanwezig zijn, maar je niet meer gebruikt. Kies Apps / Geïnstalleerde apps. Zoek de app die je wilt verwijderen, klik op Meer opties (herkenbaar aan de drie puntjes) en kies Verwijderen.

Je kunt ook zelf een groot deel van de Windows-onderdelen in- en uitschakelen vanuit de standaardgebruikersomgeving. Open het Startmenu en typ Onderdelen. Klik op Windows-onderdelen in- of uitschakelen. Wil je een volledige categorie uitschakelen, verwijder dan het vinkje bij de hoofdcategorie. Wil je losse onderdelen uitschakelen, dan klap je de hoofdcategorie open en verwijder je de vinkjes bij de ongewenste onderdelen. Plaats de muis op een onderdeel om een compacte beschrijving van het onderdeel te zien. Bij twijfel: schakel het onderdeel niet uit.

Groepsbeleid

Ben je een gevorderde gebruiker en beschik je over Windows 11 Pro? Dan kun je ook het onderdeel Groepsbeleid slim gebruiken om Windows compact te maken. Open het venster Uitvoeren (Windows-toets+R) en typ Gpedit.msc. Vooral onder Computerconfiguratie / Beheersjablonen / Alle instellingen kun je flink wat opties aanpassen. Een interessante instelling is Standaardpakketten Microsoft Store uit het systeem verwijderen. Kies Ingeschakeld en zet aan de linkerzijde van het venster vinkjes bij de apps die je niet wilt gebruiken. Neem ook de rest van de categorie Windows-onderdelen door en zoek naar de standaardprogramma's (bijvoorbeeld Windows Agenda). Vaak kun je die individueel uitschakelen (bijvoorbeeld via Windows Agenda uitschakelen).

Voor Pro's: het ingebouwde groepsbeleid gebruiken.

💻 Nieuwe laptop nodig? Kijk en vergelijk op Kieskeurig.nl