Verwarming voor het eerst weer aan? Dit moet je doen

Begin bij het programma van je thermostaat. De tijden die vorig jaar goed werkten, passen misschien niet meer bij je dagritme. En is er sinds de vorige winter een stroomstoring geweest? Dan kan het schema zijn gereset zonder dat je het doorhad.

Werkt je thermostaat draadloos? Kijk dan meteen naar de batterijen of de accu. Een lege batterij is een veelvoorkomende reden dat de verwarming niet reageert. Check ook of de thermostaat aanstaat en hoger is ingesteld dan de temperatuur in de kamer.

Gebruik je een slimme thermostaat? Open dan ook even de app. Kijk of die nog verbinding heeft met de thermostaat en of eventuele slimme radiatorknoppen nog bereikbaar zijn.

Heb je radiatoren in de kamer waar de centrale kamerthermostaat hangt, zet de radiatorkranen daar dan helemaal open. Gebruik daar bij voorkeur gewone radiatorknoppen in plaats van thermostatische exemplaren. De kamerthermostaat regelt in die ruimte al de temperatuur; een thermostatische radiatorknop kan die regeling anders tegenwerken.

Controleer vóór het proefstoken de waterdruk van de cv-installatie. Die zie je meestal op het display van de ketel of op een aparte manometer. Lees de druk af als de installatie koud is: een warme installatie wijst hoger aan.

De juiste waarde verschilt per installatie, dus de handleiding van de ketel blijft leidend. Bij veel cv-installaties ligt de normale druk rond 1,5 tot 2 bar. Remeha adviseert bijvoorbeeld bij te vullen zodra de druk onder 1,5 bar komt en daarna uit te komen tussen 1,5 en 2 bar.

Is de waterdruk van de cv-ketel te laag, dan moet je de cv-installatie mogelijk bijvullen. Dat mag je gewoon zelf doen. Een te lage druk kan ervoor zorgen dat radiatoren niet goed warm worden of dat de ketel een storing geeft. Daalt de druk na het bijvullen telkens opnieuw, dan kan er meer aan de hand zijn en is het verstandig een installateur te laten kijken.

Bij een lucht-water- of lucht-luchtwarmtepomp hoort een andere controle. Kijk of de buitenunit vrij kan aanzuigen en uitblazen. In het najaar kunnen bladeren, stof en ander vuil zich rond de unit ophopen en de luchtstroom belemmeren.

Losse bladeren en takjes rond de buitenunit kun je zelf verwijderen. Blijf daarbij van kwetsbare lamellen en technische onderdelen af. Bij systemen met reinigbare luchtfilters kun je in de handleiding controleren of die schoongemaakt moeten worden. Welke filters aanwezig zijn en hoe vaak dat moet gebeuren, verschilt per systeem.

Kijk voordat je de cv-ketel weer volop gaat gebruiken ook even naar de onderhoudssticker. Daarop staat vaak wanneer de installatie voor het laatst is gecontroleerd.

Laat je cv-ketel minimaal eens per twee jaar controleren, en liever jaarlijks. De Rijksoverheid adviseert gasverbrandingsinstallaties minstens eens per twee jaar te laten nakijken. Controle, onderhoud en reparaties aan een cv-ketel of andere gasverbrandingsinstallatie moeten worden uitgevoerd door een CO-vrij gecertificeerd bedrijf. De waterdruk controleren, bijvullen en radiatoren ontluchten mag je wel zelf.

Ruik je gas, verschijnt er steeds opnieuw een storing of twijfel je aan de veilige werking van de ketel, ga dan niet zelf sleutelen maar schakel een gecertificeerd installatiebedrijf in.

Nu kun je de verwarming daadwerkelijk aanzetten. Doe dat liefst vóór de eerste echt koude avond, zodat je rustig kunt controleren wat er gebeurt.

Zet de thermostaat tijdelijk wat hoger dan de huidige kamertemperatuur en kijk of de installatie reageert. Slaat de ketel of warmtepomp aan? Worden de radiatoren warm? Komt de vloerverwarming op gang? En reageren eventuele slimme verwarmingszones?

Luister ook naar de installatie. Borrelende radiatoren kunnen wijzen op lucht in het systeem. Een foutcode op de ketel of warmtepomp verdient eveneens aandacht; kijk daarvoor eerst in de handleiding.

Wordt een radiator niet warm, terwijl andere radiatoren het wel doen, dan kan de radiatorkraan of thermostaatknop de oorzaak zijn. Controleer eerst of de kraan daadwerkelijk openstaat.

Bij een thermostatische radiatorkraan kan het kleine metalen pinnetje achter de knop vastzitten. Dat pinnetje opent en sluit de klep waardoor warm water de radiator in stroomt. Als het vast blijft zitten, kan de knop op stand 5 staan terwijl er toch geen water door de radiator loopt. Vaillant noemt een vastzittend of verkalkt pinnetje als mogelijke oorzaak wanneer een radiator niet warm wordt.

Bij veel typen kun je de thermostaatknop verwijderen zonder het water uit de installatie te laten lopen; je haalt dan alleen de bedieningsknop van de klep. Het pinnetje eronder hoort een klein stukje in te kunnen veren en weer terug te komen. Beweegt het niet, gebruik dan geen tang om eraan te trekken en forceer niets. Lukt het niet om het voorzichtig weer gangbaar te krijgen, laat de kraan dan nakijken.

Een radiator die bovenaan koud blijft terwijl de onderkant wel warm wordt, of duidelijk borrelt, bevat mogelijk lucht. Het begin van het stookseizoen is daarom een logisch moment om te controleren of ontluchten nodig is. Vaillant adviseert radiatoren ongeveer eenmaal per jaar te ontluchten, bij voorkeur vóór de winter.

Zet de verwarming uit voordat je begint en laat het systeem even tot rust komen. Houd een doekje of klein bakje bij het ontluchtingsventiel; zodra de lucht eruit is, kan er wat water meekomen. Open het ventiel voorzichtig met een ontluchtingssleutel en sluit het zodra er een gelijkmatige stroom water verschijnt. Controleer daarna opnieuw de waterdruk van de cv-installatie. Door het ontluchten kan die iets zijn gedaald.

Heb je vloerverwarming, dan werkt het anders. De mogelijkheid om te ontluchten zit daar doorgaans bij de vloerverwarmingsverdeler. Controleer daarvoor de handleiding van jouw systeem.

Nu de verwarming draait, kun je ook zien hoe de warmte over het huis wordt verdeeld. Wordt de radiator vlak bij de ketel snel heet, terwijl een radiator verderop nauwelijks op temperatuur komt? Dan kan het verwarmingswater ongelijk over de installatie worden verdeeld.

De thermostaat hoger zetten lost dat niet op. Bij waterzijdig inregelen wordt per radiator afgestemd hoeveel water erdoorheen stroomt. Daardoor krijgt niet de ene radiator te veel en de andere te weinig warm water.

Eén radiator die bovenaan warm en onderaan koud blijft, kan ook last hebben van vuil of slib in plaats van lucht. Blijft het probleem bestaan nadat je de klep en ontluchting hebt gecontroleerd, laat er dan iemand naar kijken.

Werkt de installatie goed, dan kun je ook naar de aanvoertemperatuur kijken. Dit is de temperatuur van het water dat vanuit de ketel naar de radiatoren of vloerverwarming gaat. Bij veel ketels staat die hoger dan nodig. De Consumentenbond adviseert om te proberen of de woning ook comfortabel warm wordt wanneer je de maximale aanvoertemperatuur verlaagt naar 50 of 60 graden. Gaat er kouder water naar de radiatoren, dan komt het water ook kouder terug bij de ketel. Een hr-ketel werkt met dat koudere retourwater efficiënter.

Wordt het huis tijdens koude dagen niet meer goed warm, dan kun je de temperatuur weer stap voor stap verhogen. Hoe laag je de cv-temperatuur kunt instellen, hangt onder meer af van de isolatie en van het formaat en type radiatoren.

Verwar de aanvoertemperatuur niet met de temperatuur van het warme tapwater voor douche en kraan. Dat zijn twee verschillende instellingen. Heb je een boiler of ander systeem met een voorraadvat, verlaag de tapwatertemperatuur dan niet zomaar: voldoende hoge temperaturen zijn daar belangrijk om groei van legionellabacteriën tegen te gaan. Volg voor jouw installatie de instellingen in de handleiding.

Naast de temperatuur van het verwarmingswater maakt ook de instelling van je kamerthermostaat verschil voor je energieverbruik. Vooral 's nachts kun je vaak besparen.

Volgens Kenniscentrum Duurzaam Leven (voorheen Milieu Centraal) zet je de thermostaat overdag niet hoger dan 19 graden. Voor de nacht hangt het advies af van je verwarmingssysteem.

Heb je een cv-ketel met radiatoren, zet de thermostaat ’s nachts dan op 15 graden. Heb je vloerverwarming met een cv-ketel, dan is 17 of 18 graden verstandiger, omdat het opwarmen anders te lang duurt. Bij een warmtepomp, ook een hybride, verschilt het advies per installatie en woning. Met vloerverwarming, een bodemwarmtepomp of een goed geïsoleerd huis met ventilatie met warmteterugwinning zet je de thermostaat ’s nachts niet lager. Bij redelijke isolatie verlaag je 1 graad, bij matige isolatie 2 graden.

Een cv-installatie met radiatoren warmt een kamer vrij snel weer op. Vloerverwarming reageert veel trager, omdat eerst de hele vloer warm moet worden. Een warmtepomp werkt met lager temperatuurwater en verwarmt daardoor ook geleidelijk. Laat je het huis ’s nachts flink afkoelen, dan moet de warmtepomp ’s ochtends hard werken. Volgens het kenniscentrum kost dat meer energie dan het huis de hele nacht op temperatuur houden. De vuistregel is eigenlijk eenvoudig: hoe trager een verwarmingssysteem reageert, hoe minder zin het heeft om de temperatuur iedere nacht flink te laten zakken.

Wordt een radiator wel goed warm, maar blijft de kamer achter? Kijk dan ook even naar wat ervoor staat.

Een bank die strak tegen de radiator staat of een dik gordijn dat ervoor hangt, belemmert de verspreiding van warmte. Laat daarom ruimte rond de radiator zodat warme lucht de kamer in kan.