Je zou denken dat de iPhone 11 de iPhone XS (10S) opvolgt. Maar eigenlijk is deze smartphone meer te vergelijken met de iPhone XR, die Apple vorig jaar gelijktijdig aankondigde. De iPhone 11 is niet Apple’s beste smartphone, dat is de iPhone 11 Pro. Maar is het een verstandige keuze? Dat lees je in deze review.

In 2018 lanceerde Apple de iPhone XR, een iets minder dure smartphone naast de iPhone XS, die op zijn beurt de iPhone X opvolgde. De iPhone XR voelde een beetje aan als een smartphone die expres wat minder goed gemaakt was om mensen alsnog over te halen voor de duurdere iPhone XS te kiezen. Dat gevoel heb ik nu iets minder, nu de iPhone XR op is gevolgd door deze iPhone 11 en de iPhone XS door de iPhone 11 Pro. Dat heeft te maken met het feit dat iPhone 11 Pro dankzij zijn camera indrukwekkender is dan de iPhone XS een jaar terug en ook de iPhone 11 een veelzijdigere camera heeft dan iPhone XR. Hierdoor kan deze nieuwe iPhone 11 op dat gebied ook meekomen met andere smartphones in deze prijsklasse. Tevens zijn prestaties van de iPhone 11 en iPhone 11 Pro nagenoeg gelijk.

Het ontwerp is onmiskenbaar, net als de iPhone XR is de smartphone is diverse fraaie kleuren verkrijgbaar en is de bouwkwaliteit dik in orde. Hoewel het toestel door zijn glazen achterzijde kwetsbaar is. Het maakt echter wel het draadloze opladen van de iPhone 11 mogelijk. De achterzijde van deze iPhone 11 heeft net als de Pro-uitvoering een vierkant camera-eiland, wat niet echt een fraai design is. Het vierkant steekt uit de behuizing en uit het vierkant steken de camera’s. Een hoesje is daardoor ook echt wel nodig om dit nog een beetje weg te werken.

©PXimport

©PXimport

©PXimport

Krachtige chipset

Ten opzichte van zijn voorganger heeft de iPhone 11 meer rekenkracht verkregen, sterker nog de A13-processor waar de iPhone 11 over beschikt is ook aanwezig op de iPhone 11 Pro. Deze processor is uitermate krachtig en presteert beter dan de Snapdragons waarmee Androids uitgerust zijn. Ook is de iPhone 11 redelijk zuinig in gebruik. Met een opgeladen accu kun je zo’n anderhalve dag doen, en dat is prima. Dat komt enerzijds door de accucapaciteit, die ietsje vergroot is ten opzichte van iPhone XR (3.110 mAh in plaats van 2.942 mAh), maar ook door de gebruikte onderdelen. Positief, in de vorm van de chipset en negatief in de vorm van het scherm, waar ik zo op terugkom.

Aanmerkingen

Toch zijn er dingen aan te merken op de iPhone 11, die ook niet goed waren op de iPhone XR van vorig jaar. Zo is er de prijs, die nog altijd niet in verhouding staat met wat je ervoor terugkrijgt. Ook het scherm is wat op niet goed genoeg. Waar LCD-panelen door concurrenten alleen gebruikt worden in budgetsmartphones en hoofwaardige oledpanelen de standaard zijn, durft Apple net als de iPhone XR de iPhone 11 te voorzien van een lcd-scherm, dat bovendien een te lage resolutie heeft die nog niet eens full-HD genoemd kan worden. En dat zie je, ondanks dat het scherm voor lcd-begrippen goede beeldkwaliteit biedt en de schermhelderheid in orde is. Apple’s marketing prijst het scherm aan met nietszeggende termen als ‘liquid retina’ en ‘het beste lcd scherm ooit’, maar het is een strik om een drol. Een smartphone van 800 euro verdient gewoon beter: oled en full-HD. Keerzijde is echter wel dat het verouderde scherm minder zwaar weegt op de accu, wat de aardige accuduur verklaart.

©PXimport

Rondom dit scherm zijn ook flinke schermranden aanwezig, evenals een scherminkeping aan de bovenzijde voor de microfoon, camera en andere sensoren. Fraai is het niet. Herkenbaar wel. Ook de andere aanmerkingen laten zich raden. De 3,5 mm-poort ontbreekt en zelfs naar een dongel kun je fluiten. Ook een snellader ontbreekt in de doos, punten waarmee Apple ongekend gierig overkomt. Wil je je toestel sneller opladen dan de 5 watt-oplader uit de doos, dan kun je nog eens 35 euro aftikken voor alleen de 18 watt stekker. Bovendien gaat het opladen nog altijd via de verouderd rakende Lightning-poort, terwijl de concurrentie en andere Apple-apparatuur al mijlenver voorop liggen met usb-c.

Camera van de iPhone 11

Het voelde vorig jaar flauw dat Apple ook op de camera beknibbelde bij de iPhone XR, terwijl de ontwikkelingen op dit gebied zo hard gaan. De camera maakte prima foto’s, maar functioneel bleven de mogelijkheden achter. Omdat de iPhone 11 is uitgerust met een dualcam, komt de camera qua mogelijkheden ook weer mee. Dankzij de twee lenzen heb je naast de mogelijkheid om gewone foto’s te maken, ook de mogelijkheid om groothoekfoto’s te maken. Waarmee je dus meer kunt vastleggen. Opvallend is dat de groothoeklens qua kwaliteit niet erg veel onderdoet, terwijl bij veel andere smartphones met meerdere lenzen je behoorlijk in moet boeten op de kwaliteit wanneer je de groothoeklens gebruikt. Ook is er een nachtmodus toegevoegd, waarmee je in het donker alsnog behoorlijk wat weet vast te leggen.

De camera van de iPhone 11 maakt kwalitatief erg goede foto’s. Realistisch, gedetailleerd en met een prima dynamisch bereik. Ondanks de nachtmodus weet de camera in moeilijke lichtomstandigheden echter niet de beste foto’s te maken. Wil je echter de allerbeste camera, dan kun je beter voor de iPhone 11 Pro kiezen, of de Huawei P30 Pro die functioneel veel meer kan met zijn nachtmodus en periscoop-zoomlens.

©PXimport

©PXimport

©PXimport

©PXimport

©PXimport

De gewone camera (links) en de groothoekcamera (rechts) van de iPhone 11.

iOS 13

Natuurlijk draait de iPhone op Apple’s eigen besturingssysteem iOS 13. Het maakt de iPhone enerzijds bijzonder gebruiksvriendelijk en stabiel, maar anderzijds oogt het verouderd, statisch en voelt het voor gevorderde gebruikers als een gesloten inrichting, waarbij basisfuncties als het veranderen van de standaardbrowser nog altijd ontbreken. Daarentegen legt iOS je in een gespreid bedje van Apple-diensten en kan iedereen ermee overweg, of je nu 4 of 80 jaar oud bent. Het grootste voordeel is echter dat Apple zorgt voor prima ondersteuning middels updates, die niet alleen snel worden uitgerold, maar ook jarenlang deze updates blijven ontvangen.

Alternatieven voor de iPhone 11

Zelfs voor de betaalbaarste nieuwe iPhone betaal je schrikbarend veel te veel. Bedenk daarbij dat het basismodel (€ 809,-) van de iPhone 11 64GB heeft, wat een beetje karig is. Het is niet verrassend, bij Apple, maar wees je ervan bewust dat je voor minder geld beter kunt krijgen. Een Xiaomi Mi 9T Pro biedt voor praktisch de helft van de prijs een completere telefoon en als je vergelijkbare veiligheid en ondersteuning zoekt, kun je ook terecht bij de Google Pixel 3A of een smartphone met Android One.

Ten opzichte van de iPhone 11 Pro heb je met deze iPhone 11 wel een prima deal. De Pro-variant wint het met name op cameragebied en beschikt wel over een modern smartphonescherm, maar ben je bereid op deze gebieden genoegen te nemen met wat minder, dan bespaar je daar wel veel geld mee. Bovendien zijn de prestaties nagenoeg gelijk.

Conclusie: iPhone 11 kopen?

Met de iPhone 11 heb je weer een veilige keuze voor een smartphone waar je jaren mee vooruit kunt. De camera is veelzijdiger, wat wel zo prettig is, de chipset presteert uitmuntend en ook de accuduur is dik in orde. Alleen moet je genoegen nemen met een verouderd scherm en andere typische Apple-hebberigheid, zoals de prijs, ontbreken van een snellader, aansluitingen en het basis-opslaggeheugen.

Actrice Kristen Bell zal de stem van Amy Rose inspreken in de aankomende vierde Sonic the Hedgehog-film.

Het personage, dat veelvuldig in de Sonic-games voorkomt, had al een gastrolletje aan het einde van de film Sonic the Hedgehog 3. Deze week heeft The Hollywood Reporter onthuld dat het personage in de vierde Sonic-film ingesproken zal worden door Kristen Bell.

Bell heeft al ervaring met stemacteerwerk: ze speelde ook de rol van Princess Anna in de Frozen-films. Verder is ze bekend van series als The Good Place, Veronica Mars en Deadwood. Ze speelde ook de rol van Lucy in de allereerste Assassin's Creed-game.

De vierde Sonic the Hedgehog-film draait vanaf 19 maart 2027 in de bioscoop.

Over de Sonic the Hedgehog-films

De Sonic the Hedgehog-films zijn gebaseerd op het populaire gamepersonage van Sega, een blauwe egel die zijn dierenvrienden probeert te redden en extreem snel kan rennen. De films combineren live-action acteerwerk met computergeanimeerde beelden.

De drie uitgekomen verfilmingen zijn een megasucces: begin 2025 werd al aangekondigd dat de drie Sonic-films bij elkaar meer dan een miljard dollar aan bioscoopopbrengsten hadden gegenereerd.

De films staan mede bekend om hun goedgevulde cast. Zo zijn James Marsden en Jim Carrey te zien, en verlenen onder andere Ben Schwartz, Keanu Reeves en Idris Elba hun stemmen aan computergeanimeerde personages.

Eind 2025 kregen we eindelijk de langverwachte eerste beelden van Tomb Raiders toekomst te zien. Het was al een aantal jaren bekend dat Amazon de franchise met zowel een serie als nieuwe games wilde terugbrengen, maar hoe precies, dat was nog lang giswerk. Nu is bekend dat er maar liefst twee nieuwe games op stapel staan: Tomb Raider: The Legacy of Atlantis en Tomb Raider: Catalyst.

Releasedata van de nieuwe Tomb Raider-games

Tijdens The Game Awards in 2025 werd aangekondigd dat Tomb Raider: The Legacy of Atlantis (een remake van de allereerste Tomb Raider-game uit 1996) in 2026 moet verschijnen. Een geheel nieuwe Tomb Raider-game die zich later in de tijdlijn afspeelt is Catalyst, de game die in 2027 moet verschijnen. Beide spellen komen uit op de PlayStation 5, Xbox Series X en S en pc.

Beide titels worden ontwikkeld door Crystal Dynamics, dat eerder Tomb Raider uit 2013 en Rise of the Tomb Raider uit 2015 maakte. Ook hielp de studio mede-ontwikkelaar Eidos Montréal met de productie van Shadow of the Tomb Raider (2018). De studio Flying Wild Hog (Shadow Warrior, Trek to Yomi) ondersteunt de ontwikkeling van Tomb Raider: The Legacy of Atlantis.

Allemaal in één tijdlijn

Met dit nieuwe Tomb Raider-tijdperk willen Amazon en ontwikkelaar Crystal Dynamics harder dan ooit inzetten op de eenduidige tijdlijn van de franchise. In de allereerste Tomb Raider-game uit 1996 was Lara Croft al een geharde avonturier, en in 2012 begon Crystal Dynamics met het vertellen van haar 'oorsprongsverhaal'. De zogenaamde Survivor-trilogie omvat de games Tomb Raider (2013), Rise of the Tomb Raider (2015) en Shadow of the Tomb Raider (2018), die samen laten zien hoe Lara steeds meer in die rol van de geharde bad-ass groeit.

©Crystal Dynamics

De bedoeling is in principe altijd geweest dat de Survivor-trilogie een voorloper vormt op de originele games, al werd daar nog vaak over gediscussieerd door fans. Sommigen vinden bijvoorbeeld dat de sfeer van de modernere games niet goed overeenkomt met de originele titels. Desalniettemin gaat Amazon door met het plan, zo werd al aangekondigd in 2021, waar in een speciale video het volgende werd gezegd over de aankomende Tomb Raider-game:

"Het bevat alle elementen die de Tomb Raider-reeks een van de meest geprezen franchises in gaming heeft gemaakt. Spelers besturen een zelfverzekerde en multidimensionale heldin in een omgeving waarin verkenning en creatief routes vinden wordt beloond. Er zijn duizelingwekkende puzzels om op te lossen en er is een grote variatie aan vijanden om het tegen op te nemen."

©Crystal Dynamics

Tomb Raider: Legacy of Atlantis

Tomb Raider: The Legacy of Atlantis lijkt dit duidelijk te moeten maken. De game is dus een remake van het spel waar de franchise mee begon, met gemoderniseerde gameplay en visuals. Het verhaal rondom het krachtige artefact de Scion blijft intact, al gaat de verhaalvertelling in deze versie van het spel wat anders dan in 1996.

Dit biedt de ontwikkelaar ook genoeg kansen om het avontuur waar het voor Lara allemaal begon te koppelen aan de Survivor-delen, en dus het tijdperk tussen nieuw en oud te overbruggen. De dinosauriërs uit het origineel zijn dus nog gewoon aanwezig, al is dat nu met veren. Want we moeten wel rechtdoen aan de geschiedenis.

Tomb Raider: Catalyst

Dus wat betekent dat voor Tomb Raider: Catalyst, de andere game die tijdens The Game Awards voor het eerst getoond werd? Catalyst is eigenlijk een soort schone lei voor Tomb Raider, met een verhaal dat zich na alle voorgaande games, boeken, comics en series - ja, daar komen we later nog op - afspeelt.

De voorgaande verhalen worden wel als 'canon' (lees: onderdeel van de geschiedenis in deze tijdlijn) beschouwd. Dat kunnen we opmaken uit de onthullingstrailer van het spel, waarin gerefereerd wordt aan de gebeurtenissen uit Tomb Raider (2013) en de eerste Tomb Raider-game - alsmede Legacy of Atlantis dus.

Het spel speelt zich af in het noorden van India, in de nasleep van een cataclysmische gebeurtenis waardoor verschillende geheimen uit de geschiedenis plotseling geopenbaard zijn. Lara Croft en zo ongeveer iedere andere schattenjager in de wereld gaat dus op pad naar het gebied om de geheimen en rijkdommen van weleer te ontdekken. Aan Lara de taak om te zorgen dat de soms gevaarlijke mythische voorwerpen uit de verkeerde handen blijven, wat volgens de website voor een verhaal bomvol 'vertrouwen en verraad' zorgt.

De start van een trilogie?

Het is goed mogelijk dat Catalyst het eerste deel is van een gloednieuwe Tomb Raider-trilogie. In maart 2024 vond er bij het South by Southwest-filmfestival (SXSW) een panel plaats waarin (zo ontdekte het Tomb Raider fan-account Society of Raiders) Dimitri Johnson aan het woord kwam.

©Crystal Dynamics

Johnson, een producent van onder andere de eerste Sonic the Hedgehog-film, heeft een deal gesloten met Amazon Studios voor het ontwikkelen van televisieseries, onder andere romdom Tomb Raider. In het panel over transmedia - oftewel het gebruiken van een IP (intellectual property) via verschillende mediums, waaronder live-action films, series, animatie en games - zei hij het volgende:

"Er is een franchise waar we aan werken waar ik niet te diep op in kan gaan. En dit is een groot experiment voor ons - de studio's en het gamebedrijf waar we werken aan animatie, live-action films, live-action televisie en een trilogie aan games die gebouwd zijn in Unreal 5. Daarbij kijken we naar een manier om de assets die voor de game gebruikt worden toe te passen om de productie van de live-action producties te ondersteunen."

©Amazon

De precieze franchise waar het om gaat wordt niet genoemd, maar gezien zijn betrokkenheid bij de live-action serie valt aan te nemen dat het om Tomb Raider gaat. Hij heeft dus mogelijk bevestigd dat Cataclysm het startschot is van een nieuwe Tomb Raider-trilogie.

Amazon en Crystal Dynamics lijken hier ook naar te hinten met de trailer van het spel. Na een lange monoloog van een antagonist over hoe de 'legende van Lara Croft tot een einde moet komen' stelt de avonturier zelf dat ze nog maar net begonnen is. Dat kan uiteraard een knipoog zijn naar haar langverwachte terugkeer, maar het lijkt erop dat Amazon hard op Tomb Raider gaat inzetten.

©Crystal Dynamics

De stem van Lara Croft

In de nieuwe games krijgt Lara een nieuwe stemactrice. Alix Wilton Regan - bekend van rollen in Mass Effect 3, Cyberpunk 2077 en Assassin's Creed: Origins - gaat het stokje overnemen van Camilla Luddington, die het personage vertolkte in de Survivor-trilogie. Na de aankondiging dat Regan de rol op zich gaat nemen, plaatste Luddington een emotioneel bericht op haar Instagram-account:

"Ik wil jullie laten weten dat ik van de fans heb gehouden. Het was een ongelooflijke eer om Lara Croft te spelen en ze blijft altijd onderdeel van mij uitmaken. De Survivor-trilogie bood mij een decennium aan avontuur dat ik nooit ga vergeten. Ik kan niet trotser zijn op wat we hebben gecreëerd. Zoals altijd ontvangt de nieuwe actrice een ongelooflijke gift door in haar laarzen te mogen stappen."

Gameplay van de nieuwe Tomb Raider

Van Legacy of Atlantis hebben we al wat gameplay - mogelijk gemaakt door Unreal Engine 5 - kunnen zien met de onthullingstrailer. Daaruit blijkt dat Lara net zo acrobatisch is als in de oorspronkelijke PlayStation-games - iets wat in de Survivor-trilogie minder aan bod kwam. In de trailer zien we in ieder geval dat Lara zich niet simpelweg omhoog drukt tijdens het klimmen, maar haar iconische 'cirkelmethode' nog altijd onder de knie heeft. Verder zijn er beelden te zien van het klimmen, een puzzel en de valstrikken die je in de verschillende tombes te wachten staan. Ook kregen we een glimp van de gunplay in het spel. Lara heeft haar twee vertrouwde pistolen, en kan die al ontwijkend en springend loslaten op dinosauriërs.

Van Catalyst is nog geen gameplay getoond, al onthult de cinematische trailer mogelijk wel een paar gameplaymogelijkheden. Denk aan de grijphaak die Lara op Spider-Man-achtige wijze aan haar pols heeft hangen, en die ze schijnbaar ook tijdens gevechten kan inzetten om vijanden af te leiden of uit te schakelen. Ook zien we haar een lamp kapotschieten om voor verwarring te zorgen, en daar een voordeel uit halen. Wellicht wordt de combat en stealth dus wel uitgebreid met mechanieken rondom lichtinval. Veel meer is er nog niet op te maken, al zijn er in de afgelopen jaren wellicht al een paar details naar buiten gekomen.

©Crystal Dynamics

Eerdere geruchten

Deze nieuwe Tomb Raider-games zijn al jaren in ontwikkeling, en er zijn in die tijd ook een flink aantal geruchten opgedoken rondom Catalyst. Niets is bevestigd, dus houd een korreltje zout bij de hand.

Het is de insider V Scooper en journalist Gregory Felipe namelijk ter ore gekomen dat de nieuwe Tomb Raider-game een soort Ubisoft-achtige open wereld-game betreft. V Scooper deelde eerder ook al details over het verhaal van Catalyst, die op basis van de onthulling goed overeenkomen.

Volgens V Scooper heeft Lara naast 'gebruikelijke Lara bewegingsmethodes' toegang tot een motor en parachute om zich door het noorden van India te begeven. Daarbij hint hij naar verschillende confrontaties met dieren als luiaarden en tijgers in gebieden als jungles, bergen en woestijnen.

©Crystal Dynamics

Felipe had het voor die berichten ook al over een motor waarmee Lara zich door de map kan verplaatsen. Daarbij had hij het ook over companions met unieke vaardigheden, en dat er bekende personages uit de vorige game terugkeren.

Het spel bevat volgens Felipe vijf Far Cry-achtige vijanden, die volgens hem bestaan uit de stereotiepe rijke man, een misdaadbaas en een duo van twee broers. Lara zelf zou daarbij toegang krijgen tot een skilltree met magische skills. Nogmaals: dit zijn allemaal geruchten. Geen van deze gameplayelementen is tot nu toe bevestigd en er kan in de tijd sinds de rapportage van alles veranderd zijn.

©Crystal Dynamics

De Tomb Raider-serie met Sophie Turner

Tomb Raider en Lara Croft zijn uiteraard game-iconen, maar de franchise is al geruime tijd ook onderdeel van het Hollywoodlandschap. In 2001 en 2003 kwamen respectievelijk de films Lara Croft: Tomb Raider en Lara Croft: Tomb Raider - The Cradle of Life uit. Ondanks de sterrenkracht van Angelina Jolie als Lara Croft waren de films niet bijster succesvol, dus het duurde tot 2018 totdat Lara weer op het witte doek verscheen. Ook met Alicia Vikander in de hoofdrol wist Tomb Raider niet veel indruk te maken als film.

Enfin, we geven niet op. In 2024 kwam Netflix met de animatieserie Tomb Raider: The Legend of Lara Croft - waarvan een tweede en laatste seizoen in 2025 verscheen. Deze serie volgt Lara Croft na de Shadow of the Tomb Raider-game, en overbrugt dus het tijdperk van de Survivor-trilogie en de originele games. Helaas werd ook de animatieserie niet bijster goed ontvangen. Een prima tussendoortje, maar niets om over naar huis te schrijven.

©Netflix

Maar Hollywood - en specifiek Amazon in dit geval - weet niet van ophouden. Er wordt namelijk ook al sinds eind 2023 gewerkt aan een live-action Tomb Raider-serie door Fleabag-maker Phoebe Waller-Bridge, die op een nog onbekend moment op Amazon Prime Video verschijnt. Het heeft even mogen duren voordat de serie in productie ging, maar begin 2026 was het eindelijk zover. In februari kwamen de eerste setfoto's van de serie naar buiten.

Daarbij werd ook bekendgemaakt dat Sophie Turner (van Game of Thrones- en X-Men-faam) de rol van de iconische avonturier op zich neemt. Ze wordt vergezeld door onder anderen Martin Bobb-Semple als Lara's compagnon Zip, Alien-actrice Sigourney Weaver als Evelyn Wallis, Harry Potter-ster Jason Isaacs als Atlas DeMornay en Bill Paterson (Fleabag) als Winston - Lara's butler. Het is nog niet geheel duidelijk hoe de live-action serie in de Tomb Raider-tijdlijn past, en details over het verhaal zijn momenteel nog schaars. Zodra er meer duidelijkheid is, lees je dat uiteraard in dit overzicht.