Als u surft op een openbaar netwerk, is het verstandig om dat anoniem te doen. U wilt immers niet dat andere personen uw gegevens onderscheppen. Maar ook thuis hebt u wellicht liever niet dat medebewoners of huisgenoten zien wat u online doet. Daarnaast is het met betrekking tot uw privacy nuttig om uw downloads te beschermen. Dankzij slimme tools blijft u zelfs onzichtbaar voor uw internetprovider!

Internet Explorer

Met de meeste browsers kunt u tegenwoordig anoniem surfen. Dat is nuttig als u bijvoorbeeld een cadeautje voor uw partner zoekt of een weekendje weg aan het regelen bent. In Internet Explorer 8 navigeert u naar Beveiliging / InPrivate-navigatie. Vervolgens opent er een nieuw venster waarin u in de adresbalk aan de indicator ziet dat de privémodus is ingeschakeld. De browser slaat geen cookies, tijdelijke internetbestanden, surfgeschiedenis, formuliergegevens, wachtwoorden en gebruikersnamen op. U kunt ook een nieuw tabblad openen en kiezen voor Browsen met InPrivate.

©PXimport

Ouderlijk toezicht

Niet alle gebruikers van een pc kunnen de functie InPrivate-navigatie activeren. Als er Ouderlijk toezicht in Windows is ingeschakeld dan is het niet mogelijk om anoniem te surfen. Op die manier wordt er voorkomen dat uw kinderen naar websites surfen die u hebt verboden. U achterhaalt namelijk gemakkelijk de surfgeschiedenis. Het juiste menu bereikt u simpel vanuit Internet Explorer via Extra / Internetopties / Inhoud / Ouderlijk toezicht. Vervolgens kiest u een gebruikersaccount van uw kind om Ouderlijk toezicht in te stellen.

Standaard privémodus

Met een slimme aanpassing surft u voortaan altijd met InPrivate-navigatie. U hoeft deze optie dan niet meer voortdurend handmatig in te schakelen. Klik met de rechtermuisknop op het Bureaublad en kies Nieuw / Snelkoppeling. Geef de volgende locatie op: "%ProgramFiles%\Internet Explorer\iexplore.exe"-private. Klik op Volgende en bedenk een naam voor de snelkoppeling. Sluit ten slotte af met de knop Voltooien. Gebruik voortaan de nieuwe snelkoppeling om anoniem te surfen.

©PXimport

Pornoknop

In 2008 deden er via internet de wildste speculaties de ronde dat het destijds aankomende Internet Explorer 8 een heuse 'porno­knop' zou bevatten. Vervolgens werd het nieuws breed uitge­meten in medialand. Microsoft bevestigde in een later stadium dat het inderdaad een functie ging toevoegen waarmee gebruikers anoniem kunnen surfen. De bewering dat het om een knop zou gaan was twee jaar geleden feitelijk onjuist. De functie ­InPrivate-navigatie is namelijk uitsluitend bereikbaar via het menuonderdeel Beveiliging of met behulp van de sneltoets Ctrl+Shift+P. Het is dus geen knop die u vanuit de werkbalk inschakelt. Inmiddels beschikken bijna alle bekende browsers over een mogelijkheid om te surfen zonder sporen achter te laten.

©PXimport

InPrivate-filtering

De inhoud van websites wordt vaak weergegeven door meerdere bronnen, zoals advertenties, afbeeldingen en analyseprogramma's. Dit soort content wordt aangeboden door websites van derden en biedt grote voordelen voor deze bedrijven. Deze inhoudsproviders houden namelijk precies het gedrag van de bezoeker op de betreffende website bij. Dankzij de functie InPrivate-filtering in Internet Explorer 8 bepaalt u zelf of indirecte websites toegang krijgen tot deze gegevens. Ga naar Beveiliging / InPrivate-filtering. Voor elke browsersessie dient u de functie opnieuw in te schakelen.

©PXimport

Instellingen aanpassen

Als u inhoud van indirecte sites niet automatisch wilt blokkeren, dan geeft u dat eenvoudig aan. Ga naar Beveiliging / Instellingen voor InPrivate-Filtering. Vervolgens verschijnt er een lijstje met inhoudsproviders. Standaard worden alleen de inhoudsproviders getoond die door minimaal tien bezochte websites zijn gebruikt. U wijzigt dat eenvoudig door bij de onderste optie een ander getal in te vullen en te klikken op Vernieuwen. Markeer de optie Selecteer welke inhoud u wilt blokkeren of toestaan. Selecteer één of meerdere websites en maak een keuze tussen Toestaan en Blokkeren.

©PXimport

Geschiedenis wissen

Wis na een surfsessie de geschiedenis in Internet Explorer. Open Extra / Internetopties en klik bij Browsegeschiedenis op Verwijderen. Plaats vervolgens vinkjes voor alle opties die u niet wilt bewaren. Bevestig de opschoonactie met Verwijderen. Handig is de mogelijkheid om de gegevens van uw favorieten niet te wissen, waardoor die sneller worden weergegeven. In dat geval plaatst u een vinkje voor Gegevens van favoriete websites behouden. U geeft in het dialoogvenster Internetopties desgewenst aan hoeveel dagen Internet Explorer de surfgeschiedenis moet bewaren.

©PXimport

Firefox

Ook met Firefox surft u volledig anoniem. U activeert deze functie via Extra / Privénavigatie starten. In het scherm dat verschijnt, bevestigt u dat u op deze manier wilt surfen. Firefox bewaart de openstaande tabbladen en opent vervolgens een schoon venster. Cookies, tijdelijke internetbestanden en de geschiedenis worden tijdens het surfen niet opgeslagen. Wel creëert u alsnog bladwijzers (favorieten) en downloadt u bestanden van internet. U ziet aan de venstertitel dat de privémodus is ingeschakeld. Wilt u de functie uitzetten? Navigeer dan naar Extra / Privénavigatie stoppen.

©PXimport

Altijd anoniem

Als u altijd anoniem wilt surfen met Firefox, dan is dat ook mogelijk. In dat geval worden er nooit gegevens op uw systeem opgeslagen, zodat u bijvoorbeeld altijd wachtwoorden in moet vullen. Ga naar Extra / Opties en kies het paneel Privacy. Selecteer bij Firefox zal: de optie Aangepaste instellingen gebruiken voor geschiedenis. Plaats een vinkje voor Automatisch Firefox in een privénavigatiesessie starten. Er worden standaard wel cookies bewaard met deze methode. Als u dat liever niet wilt, dan verwijdert u het vinkje voor Cookies van websites accepteren. Bevestig de wijzigingen met OK.

©PXimport

Aangepaste instellingen

Wellicht wilt u zelf bepalen welke informatie Firefox bewaart en welke sporen u liever niet achterlaat. Navigeer naar Extra / Opties en open het paneel Privacy. Selecteer bij Firefox zal: de optie Aangepaste instellingen gebruiken voor geschiedenis. Zorg dat er geen vinkje staat voor Automatisch Firefox in een privénavigatiesessie starten. U beslist nu zelf welke gegevens u wilt bewaren door de vinkjes in de selectievakjes voor de juiste onderdelen te plaatsen. Zo kiest u er bijvoorbeeld voor om de downloadgeschiedenis te onthouden en cookies van websites te accepteren.

©PXimport

Toggle Private Browsing

Dankzij de uitbreiding Toggle Private Browsing switcht u met slechts één muisklik naar de privémodus. Surf naar de webpagina mozilla en klik op Aan Firefox toevoegen. Installeer de uitbreiding en herstart vervolgens de browser. Rechtsonder in de statusbalk van Firefox nestelt er zich een nieuw pictogram. Hiermee start u gemakkelijk een privésurfsessie. Gebruikt u deze functie liever in de Navigatiewerkbalk? Ga naar Beeld / Werkbalken / Aanpassen en sleep de knop Toggle PB naar de gewenste locatie in de werkbalk.

©PXimport

Cookies

Veel websites plaatsen kleine bestandjes op uw pc waarin diverse gegevens worden opgeslagen. Deze zogeheten cookies zijn waardevol voor adverteerders. Firefox biedt een optie om ze eenvoudig te blokkeren. U kunt ook cookies van specifieke websites verwijderen. Dat is bijvoorbeeld handig als u wilt voorkomen dat een gezinslid ziet dat u een bepaalde website hebt bezocht. Open Opties en kies Privacy. Selecteer Aangepaste instellingen gebruiken voor geschiedenis. Klik op Cookies tonen en selecteer het bestand van een site dat u wilt wissen. Bevestig met Cookies verwijderen.

©PXimport

BetterPrivacy

Steeds vaker worden zogeheten flashcookies gebruikt om informatie over de gebruiker op te slaan. Helaas zijn ze niet zo gemakkelijk te verwijderen als de traditionele cookies. Bovendien worden flashcookies op een andere locatie opgeslagen en simpelweg weer in de oorspronkelijk staat teruggezet als u ze hebt verwijderd. Via de Firefox-uitbreiding BetterPrivacy doet u daar iets aan. Via Extra / BetterPrivacy opent u het onderdeel. Er verschijnt een lijst van de flashcookies op uw pc. Kies Remove All LSOs.

©PXimport

Flash-cookies

Wanneer u Firefox niet gebruikt, verwijdert u ook via een andere methode flash-cookies. Zelfs als u in de privémodus surft, worden deze hardnekkige bestanden op uw harde schijf bewaard. Hierdoor zien personen die dezelfde pc gebruiken evengoed welke websites u hebt bezocht. Als u geen sporen achter wilt laten, neemt u gemakkelijk maatregelen. Surf naar flashcookie, waarna er een overzicht van bestanden verschijnt die op uw computer staan. Kies voor de optie Alle sites verwijderen.

©PXimport

TrackMeNot

Google bewaart uw zoekactivi­teiten liefst negen maanden. Het is niet ondenkbaar dat deze informatie in sommige situaties beschikbaar wordt gesteld aan adverteerders of de overheid. Als u daar geen prijs op stelt, installeert u de Firefox add-on TrackMeNot. Deze tool stuurt periodiek willekeurige zoekopdrachten naar zoekmachines als Yahoo!, Bing en Google. Hierdoor raken uw werkelijke zoekopdrachten verstopt tussen een gigantische hoeveelheid valse data.

©PXimport

Anonieme zoekresultaten

Met Ixquick zoekt u op internet, zonder dat bezoekersinformatie wordt bewaard in de database van deze metazoekmachine. De website bevat ook een geïntegreerde proxydienst. Op die manier blijft niet alleen uw zoekgedrag anoniem, maar bent u tevens beschermd als u op een link klikt van een zoekresultaat. Surf naar ixquick en voer een willekeurig trefwoord in. Klik bij een resultaat op Proxy om de website anoniem te bekijken. Vervolgens haalt Ixquick met enige vertraging binnen een eigen frame de volledige website op.

©PXimport

Ssl inschakelen

Hoewel Ixquick geen zoekgegevens opslaat, ziet uw internetprovider nog altijd wat u online uitspookt. Gelukkig bevat de zoekmachine ook een handige oplossing voor. Door ssl in te schakelen worden de gegevens versleuteld verstuurd naar de servers van Ixquick. Uw internetprovider kan op die manier niet de zoekresultaten 'afluisteren'. Voer een zoekopdracht uit en klik op Mijn instellingen. Zet een vinkje voor Secure Socket Layer (SSL) / HTTPS en bevestig met Instellingen opslaan. Overigens is deze functie uitsluitend mogelijk als uw browser cookies accepteert.

©PXimport

Https

Veel websites bieden als extra service aan om via een ssl-versleuteling gegevens uit te wisselen. Voor buitenstaanders is het daardoor praktisch onmogelijk om de gegevens te onderscheppen. Een veilige website herkent u als het webadres met https begint. Verder controleert u met Firefox of er in de statusbalk een pictogram met een hangslotje te zien is. Als u daarop dubbelklikt, bekijkt u specifieke informatie over de versleuteling. U ziet bijvoorbeeld nauwkeurig welke encryptie er is toegepast. In de nieuwste versie van Internet Explorer vindt u het hangslotje in de adresbalk.

©PXimport

Google Chrome

Met Google Chrome surft u gemakkelijk anoniem door geen informatie te bewaren op de locale pc. Klik rechtsboven op de Gereedschap-knop en kies Nieuw incognitovenster. Er verschijnt een nieuw scherm, waarmee u zorgeloos over internet navigeert zonder sporen achter te laten. Verder stelt u eenvoudig in dat u geen cookies wilt accepteren als u in de normale modus surft. Klik op de Gereedschap-knop en ga naar Opties / Geavanceerde opties / Instellingen voor inhoud / Cookies. Selecteer tot slot Sites niet toestaan gegevens in te stellen.

©PXimport

Altijd incognitomodus gebruiken

Helaas bevat Chrome geen optie om standaard anoniem te surfen, waardoor u de functie iedere keer handmatig moet activeren. Met een trucje wijzigt u dat eenvoudig, zodat u voortaan altijd de privémodus gebruikt. Klik met de rechtermuisknop op Google Chrome in menu Start en kies Eigenschappen. Bij Doel voegt u -incognito aan het bestaande pad toe. Zorg er wel voor dat u eerst op Spatie drukt, voordat u de opdracht invoegt. Bevestig de wijziging met Toepassen en OK. Er worden vanaf nu geen gegevens meer bewaard op uw computer.

©PXimport

Safari

Ook gebruikers van Safari surfen eenvoudig in een privémodus, zodat er geen data wordt bewaard van uw surfsessie. Dat is nuttig als u op een openbare pc actief bent of als u niet wilt dat andere personen aan de hand van uw sporen zien welke online activiteiten u hebt uitgevoerd. Klik rechtsboven de knop Algemene Safari-instellingen en kies de optie Privémodus. Bevestig het venster dat verschijnt met OK. Een voordeel is dat er in tegenstelling tot andere browsers geen nieuw venster of tabblad wordt geopend. U hervat moeiteloos uw huidige surfsessie, terwijl er niets wordt bewaard.

©PXimport

Tor

Hoewel u in nagenoeg alle browsers de mogelijkheid hebt om geen gegevens te bewaren, maakt het u niet anoniem. Met het Tor-netwerk bent u dat wel. Hiermee maakt u niet direct verbinding met een server van een bepaalde site, maar verloopt het dataverkeer langs een willekeurige route via een aantal andere Tor-gebruikers. De afkomst van de berichten blijft onbekend, omdat iedere schakel herkomstinformatie uit de bestanden wist. Bovendien wordt er versleuteling toegepast. Download een installatiebundel voor Windows, Mac OS of Linux via Torproject.

©PXimport

Censuur

Voor inwoners uit sommige landen met een dictoriaal regime is Tor een belangrijk hulpmiddel om bepaalde websites te bezoeken. In Iran vindt er bijvoorbeeld censuur plaats op duizenden websites, waaronder Facebook, Twitter, YouTube en verschillende nieuwssites. De machthebbers zijn kennelijk bang dat informatie over dubieuze activiteiten uit dat land snel worden verspreid via het net. Met behulp van Tor is het voor Iraniërs evengoed mogelijk om bijvoorbeeld een filmpje up te uploaden of een blog te publiceren.

©PXimport

Servers gehackt

Begin dit jaar zijn er drie servers van Tor gehackt. Nadat de beheerders de inbraak hadden vastgesteld, werden de servers direct uit het netwerk gehaald. Vervolgens zijn ze opnieuw

geïnstalleerd en weer in gebruik genomen. Volgens een ontwikkelaar hadden de hackers niet door dat ze op het anoniemiteitsnetwerk terecht waren gekomen. Vermoedelijk is om die reden de privacy van duizenden gebruikers niet op straat komen te liggen. Wel werden de servers vanwege de grote bandbreedte gebruikt voor andere aanvallen.

Verbinding maken

Als u de installatiebundel van Tor hebt geïnstalleerd, staan er enkele tools op uw pc. Rechtsonder in het Systeemvak van Windows, controleert u of de pc verbinding hebt met het netwerk. De Torbutton nestelt zich rechtsonder in de statusbalk van deze browser, zodat u gemakkelijk switcht naar een modus om anoniem te surfen. Houd er rekening mee dat pagina's langzamer worden geladen. Verder wordt de proxy webserver Polipo meegeleverd en beheert u met de applicatie Vidalia diverse instellingen van het netwerk. Deze tool is ook geschikt om anoniem webdownloads binnen te halen.

©PXimport

I2P

I2P past een soortgelijke technologie toe als Tor. Het verkeer verloopt daarbij via meerdere pc's met een encryptie. U downloadt het programma vanaf I2p2. Het is een voorwaarde dat u over een recente versie van Java beschikt. Open via het startmenu I2P en start vervolgens via het Systeemvak de router console op. Lees de Nederlandstalige ­beschrijving nauwkeurig om een http-proxy in uw browser in te stellen. Open met behulp van de instructies een zogeheten 'eepsite' om anoniem te surfen via het beschermde netwerk.

©PXimport

Ip-adres

Elke pc die is aangesloten op internet, beschikt over een eigen ip-adres. Dit is zichtbaar voor onder meer sitebeheerders en uw internetprovider. In de meeste gevallen is hiermee de identiteit van een persoon binnen korte tijd te achterhalen. Dankzij anonimiteitsnetwerken zoals Tor en I2P wordt het ip-adres gecamoufleerd met een andere cijferreeks. Niemand ziet daardoor wat u op internet aan het doen bent. U controleert dat door te surfen naar Watismijnip. Dit is een handig hulpje om te kijken of het beschermde netwerk daadwerkelijk actief is.

©PXimport

PeerGuardian 2

Het is een publiek geheim dat overheidsinstellingen en opsporingsinstanties burgers controleren bij verschillende online activiteiten, zoals uw download- en uploadverkeer. PeerGuardian 2 blokkeert inkomende ip-adressen van dergelijke organisaties. Verder houdt de tool spyware en advertenties tegen. Surf naar Phoenixlabs en download het programma. Na de installatie geeft u in de openingswizard aan van welke soorten instanties het de ip-adressen moet blokkeren. Verder bepaalt u hoe vaak het programma de zwarte lijst moet bijwerken.

©PXimport

Vpn-verbinding

Met een versleutelde vpn-verbinding maakt u veilig contact met de servers van een bedrijf dat de vpn-dienst aanbiedt. De servers verbinden u vervolgens met de website die u wilt bezoeken. Op die manier blijft u voor buitenstaanders anoniem. Er zijn diverse aanbieders, die verschillende tarieven berekenen. U probeert gratis een proefversie uit van CyberGhost VPN of Cryptocloud. Houd er rekening mee dat deze proefversies enkele beperkingen hebben. Na de installatie creëert u een ­account, waarmee u verbinding maakt met de servers.

©PXimport

Nieuwsgroepen

Het downloaden van films en ­muziek staat wereldwijd onder druk. Het is dan ook verstandig uw downloadverkeer te versleutelen. De meeste nieuwsservers en downloadprogramma's ondersteunen ssl-encryptie. Providers en andere instanties kunnen niet meer zien welke bestanden u downloadt. Helaas vormt het wel een zwaardere belasting voor uw pc, omdat het alle data moet ontsleutelen. U vraagt de ssl-gegevens van uw nieuwsserver op die u vervolgens invoert bij de downloadinstellingen. Geschikte tools zijn bijvoorbeeld GrabIt, NewsLeecher en SABnzbd+.

©PXimport

Bittorrent

Ook bittorrentverkeer versleutelt u eenvoudig, zodat u luistervinken buiten de deur houdt. Dat is bijvoorbeeld mogelijk met de populaire cliënt µTorrent. Navigeer naar Opties / Voorkeuren / Bittorrent. Zet bij het onderdeel Protocolversleuteling de optie op Ingeschakeld. Zodra de connectie hapert, valt µTorrent terug op een onversleutelde verbinding. Wilt u dat liever niet? Selecteer dan de optie Geforceerd. Sluit af met Toepassen en OK. Ook bij de meeste andere bittorrentcliënts, zoals Vuze, is encryptie mogelijk.

©PXimport

Wil je échte privacy? Zorg dan voor een computer die privacy op één zet. Bijvoorbeeld met aangepaste instellingen, een alternatief besturingssysteem en de juiste onlinediensten. Slimme tips en adviezen voor iedereen die een privacyvriendelijke computer serieus neemt.

Een van de stappen die je kunt nemen voor een privacybestendige computer is het installeren van een besturingssysteem dat privacy hoog in het vaandel heeft staan. Dat kan in eerste instantie prima naast je bestaande besturingssysteem. Ken je Tails al? De makers zelf beschrijven Tails als een portable besturingssysteem dat je beschermt tegen nieuwsgierige blikken van buitenaf en eventuele censuur. Je start de computer met Tails op in plaats van een regulier besturingssysteem, zoals Windows of macOS. Vervolgens kun je Tails gebruiken voor het uitvoeren van taken op de computer.

Ben je klaar, dan sluit je de computer af. De gebruikerssessie wordt afgesloten, vergeten en de gemaakte stappen zijn niet meer herleidbaar. Dankzij deze opzet kun je Tails ook tijdelijk gebruiken op een computer die je niet volledig vertrouwt of niet van jezelf is: de gegevens worden immers na elke gebruikerssessie verwijderd. Prettig is dat je Tails kunt gebruiken ‘naast’ je bestaande besturingssysteem zoals Windows. Je hebt dus geen aparte computer nodig wanneer je extra waarde hecht aan privacy.

Aan de slag

Prettig aan Tails is dat je het relatief eenvoudig kunt proberen op een computer waarop je al een besturingssysteem hebt geïnstalleerd: het gaat immers om een portable besturingssysteem dat je niet blijvend installeert. Het installatiebestand is een kleine 2 GB groot en de installatie neemt ongeveer een halfuur in beslag. Je vindt de nieuwste versie via deze link. Selecteer jouw besturingssysteem – bijvoorbeeld Windows – en klik op de downloadknop. Sla het bestand op een eenvoudige locatie op, bijvoorbeeld het bureaublad of in de map Downloads.

Het bestand plaats je vervolgens op de usb-stick (zie ook het kader Systeemvereisten hierboven). Je maakt daarvoor gebruik van het gratis programma Rufus. Dit kun je downloaden via https://rufus.ie/nl/, waarbij je kiest voor de Portable-variant. Open Rufus en koppel de lege usb-stick aan de computer. In Rufus selecteer je de usb-stick in het menu Device. Klik op Select en wijs het zojuist gedownloade bestand van Tails aan. Klik op Start: de opstartbare usb-stick wordt gemaakt.

Opstarten maar

Open het menu Start en kies Uitschakelen, Opnieuw opstarten. Een opstartmenu van Windows verschijnt: kies Een apparaat gebruiken, Opstartmenu. Zodra de computer opnieuw is gestart, kies je voor de usb-stick als opstartapparaat. Het menu dat je ziet, verschilt per computermerk. Tails start vervolgens automatisch op. Een wizard verschijnt, waarin je snelle instellingen van Tails configureert, zoals taal, toetsenbordinstelling en datumnotatie.

Persistent storage

Na elke Tails-sessie worden alle gegevens verwijderd: een van de aspecten die Tails relatief privacyvriendelijk maken. Uiteraard is dit minder handig voor documenten en bestanden die je gewoon wilt bewaren en telkens wilt gebruiken. In Tails stel je hiervoor Persistent storage in. Dit is een gedeelte op de usb-stick dat wordt gereserveerd voor de opslag van je persoonlijke bestanden. Je kunt Persistent storage direct inschakelen in het opstartmenu van Tails. Zet de schuif op Aan bij Create Persistent Storage. Volg de stappen van de wizard. De eerstvolgende keer dat je Tails opstart, wordt Persistent storage herkend en kun je de ruimte direct ontgrendelen na het opgeven van het wachtwoord. Klik tot slot op Start Tails om het besturingssysteem te laden.

Verkennen

Tails wordt geleverd met allerhande apps die kunnen helpen bij het verhogen van je privacyniveau. Linksboven vind je de opties in de navigatiebalk. Klik op Apps voor een overzicht. Hier vind je bijvoorbeeld diverse verwijzingen naar Tor, maar ook naar e-mailclient Thunderbird en wachtwoordmanager KeePassXC. Neem meteen een kijkje in de map Favorites. Deze bevat een selectie van programma’s die vaak door Tails-gebruikers worden ingezet. Bijvoorbeeld de Tor-browser (waarover je verder meer leest), de Persistent storage en de eerdergenoemde e-mailclient en wachtwoordmanager. Ook vind je hier de bestandenverkenner, waarmee Persistent storage gebruikt wordt (verderop lees je hierover meer).

Tails leunt hevig op het gebruik van het Tor-netwerk voor online activiteiten. Het Tor-netwerk staat bekend om de bescherming van persoonsgegevens, doordat de communicatie op verschillende lagen wordt geanonimiseerd. In Tails verschijnt de wizard Tor Connection zodra je online wilt. Je kunt ervoor kiezen om automatisch met Tor verbinding te maken (kies Connect to Tor automatically). In het notificatiegedeelte van Tails zie je op elk moment of je bent verbonden met Tor. Zie je het pictogram van een ui, dan is de verbinding met Tor actief. Zie je hetzelfde pictogram in combinatie met een kruis, dan is de Tor-verbinding niet actief.

Systeemmenu

Tails is relatief gebruiksvriendelijk en de gebruikersomgeving spreekt na enige tijd voor zich. Rechtsboven in het venster vind je in de navigatiebalk de toegang tot het systeemmenu (herkenbaar aan het netwerk-, volume- en batterijpictogram). Klik erop om via het menu zaken zoals netwerk en andere verbindingen, zoals bluetooth, in te stellen. Via hetzelfde menu kun je de computer uitschakelen of opnieuw opstarten. Wil je andere systeeminstellingen aanpassen? Open het menu Apps (linksboven) en kies System Tools, Settings voor een overzicht van alle instellingen.

Als je Persistent storage hebt geactiveerd, kun je je persoonlijke bestanden veilig opslaan. Kies Apps, Accessories, Files. Open de map Persistent en plaats hier je persoonlijke bestanden.

Qubes OS als alternatief

Heb je de smaak te pakken, dan is ook het besturingssysteem Qubes OS het bekijken waard. Qubes OS is een gratis en opensource besturingssysteem. Het gebruikt van elkaar gescheiden silo’s waarin je verschillende activiteiten kunt verrichten. Je kunt hiermee de computer in verschillende compartimenten onderverdelen (vergelijk het met een fysiek gebouw met verschillende kamers). De ene silo gebruik je bijvoorbeeld voor het browsen op internet (relatief onveilig), terwijl je een andere ruimte gebruikt voor werkzaken (over het algemeen iets veiliger) of voor lokaal werk. Je kunt bovendien wegwerp-silo’s maken, die je na verloop van tijd verwijdert en alleen voor tijdelijke taken gebruikt. Voor het gebruik van Qubes OS is enige ervaring met Linux wel welkom. Ben je een relatief onervaren gebruiker, maar wil je toch met Qubes aan de slag, dan is de uitgebreide documentatie op de website van de makers een prima startpunt.

E-mail

Natuurlijk kun je kiezen voor een gratis e-maildienst, zoals Outlook.com of Gmail, maar ook zo’n account heeft uiteindelijk z’n prijs. Je betaalt immers met (al dan niet geanonimiseerde) data, waardoor de makers dergelijke diensten ‘gratis’ kunnen maken. In plaats hiervan kun je ook kiezen om te betalen voor de e-maildienst. Goed voorbeeld hiervan is Soverin (https://soverin.nl). Deze partij biedt een e-mailbox aan waarbij privacy op één staat. De dienst kent bijvoorbeeld geen advertenties en tracking. Je kunt je bestaande domein koppelen aan de dienst, zodat je zelf de volledige controle houdt. Soverin gebruikt meerdere technieken die je digitale correspondentie veiliger moeten maken, waaronder DMARC, SPF, DANE en DKIM. Bovendien staan de servers in Europa, zodat je te maken hebt met Europese wetgeving. Je betaalt 3,25 euro per maand voor de dienst.

Windows, maar dan anders

Geen zin om een ander besturingssysteem dan Windows te gebruiken? Gelukkig kun je Windows ook een handje op weg helpen en privacyvriendelijker maken. De makers van de website Privacy is sexy hebben een flinke hoeveelheid scripts geschreven waarmee je in één keer privacy-instellingen aanpast. Bezoek de website en klik op een categorie, bijvoorbeeld Privacy Cleanup. Een overzicht van beschikbare optimalisaties binnen die categorie verschijnt. Plaats vinkjes bij de opties die je wilt toepassen.

Herhaal deze stappen voor elke categorie. Zo zijn er categorieën waarmee je Windows verbiedt om gegevens van je te verzamelen (Disable OS Data Collection), waarmee je de gebruikersomgeving meer respect voor je privacy laat geven (UI for privacy) en waarmee je veelgebruikte apps aan banden legt (Configure Programs). Die laatste categorie stelt je in staat om ‘telemetrie’-data – informatie over je gebruik – voor die programma’s te blokkeren.

In één keer afdwingen

In plaats van elke optie individueel te markeren, kun je je het leven eenvoudiger maken door een profiel met vooraf ingestelde opties te kiezen. Linksboven in het venster van de website kies je voor Standard, Strict of All. Weet je nog niet zeker welke mate van privacy je wilt afdwingen, dan plaats je de muis op een van de opties. Een pop-up verschijnt met meer informatie over de aanpassingen die de scripts doorvoeren. Klik op een categorie om te controleren welke opties zijn geactiveerd.

Ben je tevreden? Klik op de knop Download. Die optie is interessant voor gebruikers die weten hoe je met een script omgaat. Houd er rekening mee dat Windows waarschuwingen geeft: het gaat immers om een script dat van alles kan bevatten. In plaats van een script kun je de instellingen ook via een app binnen Windows toepassen. Klik op Download en kies voor Download desktop version om de bijbehorende app te gebruiken.

Privacy in Edge verbeteren

Maak je gebruik van het in Windows ingebouwde Edge? Je kunt de privacy-instellingen van deze browser ook verbeteren. In de adresbalk van Edge typ je edge://settings/privacy en druk je op Enter. Eerst stellen we de tracking-preventie van Edge goed in. Dit mechanisme wordt door website-trackers gebruikt om informatie over de browser te verzamelen. Kies Privacy, zoeken en services. Klik op Traceringspreventie. In Edge kies je tussen drie modi: Basis, Gebalanceerd en Strikt. Wil je voor de meest privacyvriendelijke variant gaan, dan kies je Strikt. Onder elke modus lees je wat de gevolgen zijn.

Open hierna de sectie Privacy. Zet de schuif op Aan bij Niet volgen-verzoeken verzenden. Hiermee geef je bij websites aan dat je tracering niet op prijs stelt. Houd er rekening mee dat die methode niet waterdicht is en er mogelijk alsnog tracering plaatsvindt. Verder willen we niet dat er diagnostische gegevens worden verstuurd. In de sectie Privacy hebben de laatste drie opties hierop betrekking. Lees de beschrijving door en zet de schuif op Uit als je hierop geen prijs stelt.

Browser testen

Ben je benieuwd hoe je browser presteert op het gebied van privacy? Via de test op https://coveryourtracks.eff.org kun je de browser aan een test onderwerpen. Klik op de knop Test your browser. Na afloop lees je in een rapport in hoeverre de gebruikte browser informatie van je prijsgeeft. Zo zie je of er advertentietrackers worden geblokkeerd en of de browser beschermt tegen fingerprinting. Daarbij worden losse kenmerken van de computer verzameld die als geheel een uniek profiel vormen en je daarmee herkenbaar maken (bijvoorbeeld een combinatie van schermresolutie en geïnstalleerde systeemlettertypen). Op de website vind je instructies om de browserprivacy verder te verbeteren.

De Europese Commissie claimt dat het socialmediaplatform TikTok te verslavend is, en wil dan ook dat het oneindig kunnen scrollen in de app onmogelijk wordt.

Volgens de Europese Commissie verbreekt TikTok daarmee de Digital Services Act (DSA). Naast oneindig kunnen scrollen worden ook sommige pushnotificaties en autoplay als boosdoeners gezien.

Doomscrollen

De Commissie haalt specifiek oneindig scrollen aan als een gevaarlijk onderdeel van de app. De Commissie meent dat dit gebruikers in een soort trance brengt door dwangmatig gedrag - in feite waar de populaire term 'doomscrollen' op slaat.

De Commissie heeft echter nog geen bindend oordeel uitgebracht. Zo mag ByteDance, het bedrijf achter TikTok, zichzelf eerst verantwoorden. Ook gaat de Commissie eerst advies vragen aan de Europese Raad, om specifiek te zijn een adviesgroep hierbinnen die over digitale diensten gaat. Mocht de Europese Raad het eens zijn met de Commissie, dan moet TikTok in Europa mogelijk onderdelen van het socialmediaplatform aanpassen. Gebeurt dat niet, dan kan ByteDance forse boetes ontvangen.

Social media onder het vergrootglas

Social media - waaronder TikTok - ligt de laatste tijd toch steeds vaker onder een vergrootglas. In Australië bijvoorbeeld is social media sinds enige tijd verboden voor kinderen, en Spanje kondigde eerder deze week aan soortgelijke maatregelen te nemen.