Als u surft op een openbaar netwerk, is het verstandig om dat anoniem te doen. U wilt immers niet dat andere personen uw gegevens onderscheppen. Maar ook thuis hebt u wellicht liever niet dat medebewoners of huisgenoten zien wat u online doet. Daarnaast is het met betrekking tot uw privacy nuttig om uw downloads te beschermen. Dankzij slimme tools blijft u zelfs onzichtbaar voor uw internetprovider!

Internet Explorer

Met de meeste browsers kunt u tegenwoordig anoniem surfen. Dat is nuttig als u bijvoorbeeld een cadeautje voor uw partner zoekt of een weekendje weg aan het regelen bent. In Internet Explorer 8 navigeert u naar Beveiliging / InPrivate-navigatie. Vervolgens opent er een nieuw venster waarin u in de adresbalk aan de indicator ziet dat de privémodus is ingeschakeld. De browser slaat geen cookies, tijdelijke internetbestanden, surfgeschiedenis, formuliergegevens, wachtwoorden en gebruikersnamen op. U kunt ook een nieuw tabblad openen en kiezen voor Browsen met InPrivate.

©PXimport

Ouderlijk toezicht

Niet alle gebruikers van een pc kunnen de functie InPrivate-navigatie activeren. Als er Ouderlijk toezicht in Windows is ingeschakeld dan is het niet mogelijk om anoniem te surfen. Op die manier wordt er voorkomen dat uw kinderen naar websites surfen die u hebt verboden. U achterhaalt namelijk gemakkelijk de surfgeschiedenis. Het juiste menu bereikt u simpel vanuit Internet Explorer via Extra / Internetopties / Inhoud / Ouderlijk toezicht. Vervolgens kiest u een gebruikersaccount van uw kind om Ouderlijk toezicht in te stellen.

Standaard privémodus

Met een slimme aanpassing surft u voortaan altijd met InPrivate-navigatie. U hoeft deze optie dan niet meer voortdurend handmatig in te schakelen. Klik met de rechtermuisknop op het Bureaublad en kies Nieuw / Snelkoppeling. Geef de volgende locatie op: "%ProgramFiles%\Internet Explorer\iexplore.exe"-private. Klik op Volgende en bedenk een naam voor de snelkoppeling. Sluit ten slotte af met de knop Voltooien. Gebruik voortaan de nieuwe snelkoppeling om anoniem te surfen.

©PXimport

Pornoknop

In 2008 deden er via internet de wildste speculaties de ronde dat het destijds aankomende Internet Explorer 8 een heuse 'porno­knop' zou bevatten. Vervolgens werd het nieuws breed uitge­meten in medialand. Microsoft bevestigde in een later stadium dat het inderdaad een functie ging toevoegen waarmee gebruikers anoniem kunnen surfen. De bewering dat het om een knop zou gaan was twee jaar geleden feitelijk onjuist. De functie ­InPrivate-navigatie is namelijk uitsluitend bereikbaar via het menuonderdeel Beveiliging of met behulp van de sneltoets Ctrl+Shift+P. Het is dus geen knop die u vanuit de werkbalk inschakelt. Inmiddels beschikken bijna alle bekende browsers over een mogelijkheid om te surfen zonder sporen achter te laten.

©PXimport

InPrivate-filtering

De inhoud van websites wordt vaak weergegeven door meerdere bronnen, zoals advertenties, afbeeldingen en analyseprogramma's. Dit soort content wordt aangeboden door websites van derden en biedt grote voordelen voor deze bedrijven. Deze inhoudsproviders houden namelijk precies het gedrag van de bezoeker op de betreffende website bij. Dankzij de functie InPrivate-filtering in Internet Explorer 8 bepaalt u zelf of indirecte websites toegang krijgen tot deze gegevens. Ga naar Beveiliging / InPrivate-filtering. Voor elke browsersessie dient u de functie opnieuw in te schakelen.

©PXimport

Instellingen aanpassen

Als u inhoud van indirecte sites niet automatisch wilt blokkeren, dan geeft u dat eenvoudig aan. Ga naar Beveiliging / Instellingen voor InPrivate-Filtering. Vervolgens verschijnt er een lijstje met inhoudsproviders. Standaard worden alleen de inhoudsproviders getoond die door minimaal tien bezochte websites zijn gebruikt. U wijzigt dat eenvoudig door bij de onderste optie een ander getal in te vullen en te klikken op Vernieuwen. Markeer de optie Selecteer welke inhoud u wilt blokkeren of toestaan. Selecteer één of meerdere websites en maak een keuze tussen Toestaan en Blokkeren.

©PXimport

Geschiedenis wissen

Wis na een surfsessie de geschiedenis in Internet Explorer. Open Extra / Internetopties en klik bij Browsegeschiedenis op Verwijderen. Plaats vervolgens vinkjes voor alle opties die u niet wilt bewaren. Bevestig de opschoonactie met Verwijderen. Handig is de mogelijkheid om de gegevens van uw favorieten niet te wissen, waardoor die sneller worden weergegeven. In dat geval plaatst u een vinkje voor Gegevens van favoriete websites behouden. U geeft in het dialoogvenster Internetopties desgewenst aan hoeveel dagen Internet Explorer de surfgeschiedenis moet bewaren.

©PXimport

Firefox

Ook met Firefox surft u volledig anoniem. U activeert deze functie via Extra / Privénavigatie starten. In het scherm dat verschijnt, bevestigt u dat u op deze manier wilt surfen. Firefox bewaart de openstaande tabbladen en opent vervolgens een schoon venster. Cookies, tijdelijke internetbestanden en de geschiedenis worden tijdens het surfen niet opgeslagen. Wel creëert u alsnog bladwijzers (favorieten) en downloadt u bestanden van internet. U ziet aan de venstertitel dat de privémodus is ingeschakeld. Wilt u de functie uitzetten? Navigeer dan naar Extra / Privénavigatie stoppen.

©PXimport

Altijd anoniem

Als u altijd anoniem wilt surfen met Firefox, dan is dat ook mogelijk. In dat geval worden er nooit gegevens op uw systeem opgeslagen, zodat u bijvoorbeeld altijd wachtwoorden in moet vullen. Ga naar Extra / Opties en kies het paneel Privacy. Selecteer bij Firefox zal: de optie Aangepaste instellingen gebruiken voor geschiedenis. Plaats een vinkje voor Automatisch Firefox in een privénavigatiesessie starten. Er worden standaard wel cookies bewaard met deze methode. Als u dat liever niet wilt, dan verwijdert u het vinkje voor Cookies van websites accepteren. Bevestig de wijzigingen met OK.

©PXimport

Aangepaste instellingen

Wellicht wilt u zelf bepalen welke informatie Firefox bewaart en welke sporen u liever niet achterlaat. Navigeer naar Extra / Opties en open het paneel Privacy. Selecteer bij Firefox zal: de optie Aangepaste instellingen gebruiken voor geschiedenis. Zorg dat er geen vinkje staat voor Automatisch Firefox in een privénavigatiesessie starten. U beslist nu zelf welke gegevens u wilt bewaren door de vinkjes in de selectievakjes voor de juiste onderdelen te plaatsen. Zo kiest u er bijvoorbeeld voor om de downloadgeschiedenis te onthouden en cookies van websites te accepteren.

©PXimport

Toggle Private Browsing

Dankzij de uitbreiding Toggle Private Browsing switcht u met slechts één muisklik naar de privémodus. Surf naar de webpagina mozilla en klik op Aan Firefox toevoegen. Installeer de uitbreiding en herstart vervolgens de browser. Rechtsonder in de statusbalk van Firefox nestelt er zich een nieuw pictogram. Hiermee start u gemakkelijk een privésurfsessie. Gebruikt u deze functie liever in de Navigatiewerkbalk? Ga naar Beeld / Werkbalken / Aanpassen en sleep de knop Toggle PB naar de gewenste locatie in de werkbalk.

©PXimport

Cookies

Veel websites plaatsen kleine bestandjes op uw pc waarin diverse gegevens worden opgeslagen. Deze zogeheten cookies zijn waardevol voor adverteerders. Firefox biedt een optie om ze eenvoudig te blokkeren. U kunt ook cookies van specifieke websites verwijderen. Dat is bijvoorbeeld handig als u wilt voorkomen dat een gezinslid ziet dat u een bepaalde website hebt bezocht. Open Opties en kies Privacy. Selecteer Aangepaste instellingen gebruiken voor geschiedenis. Klik op Cookies tonen en selecteer het bestand van een site dat u wilt wissen. Bevestig met Cookies verwijderen.

©PXimport

BetterPrivacy

Steeds vaker worden zogeheten flashcookies gebruikt om informatie over de gebruiker op te slaan. Helaas zijn ze niet zo gemakkelijk te verwijderen als de traditionele cookies. Bovendien worden flashcookies op een andere locatie opgeslagen en simpelweg weer in de oorspronkelijk staat teruggezet als u ze hebt verwijderd. Via de Firefox-uitbreiding BetterPrivacy doet u daar iets aan. Via Extra / BetterPrivacy opent u het onderdeel. Er verschijnt een lijst van de flashcookies op uw pc. Kies Remove All LSOs.

©PXimport

Flash-cookies

Wanneer u Firefox niet gebruikt, verwijdert u ook via een andere methode flash-cookies. Zelfs als u in de privémodus surft, worden deze hardnekkige bestanden op uw harde schijf bewaard. Hierdoor zien personen die dezelfde pc gebruiken evengoed welke websites u hebt bezocht. Als u geen sporen achter wilt laten, neemt u gemakkelijk maatregelen. Surf naar flashcookie, waarna er een overzicht van bestanden verschijnt die op uw computer staan. Kies voor de optie Alle sites verwijderen.

©PXimport

TrackMeNot

Google bewaart uw zoekactivi­teiten liefst negen maanden. Het is niet ondenkbaar dat deze informatie in sommige situaties beschikbaar wordt gesteld aan adverteerders of de overheid. Als u daar geen prijs op stelt, installeert u de Firefox add-on TrackMeNot. Deze tool stuurt periodiek willekeurige zoekopdrachten naar zoekmachines als Yahoo!, Bing en Google. Hierdoor raken uw werkelijke zoekopdrachten verstopt tussen een gigantische hoeveelheid valse data.

©PXimport

Anonieme zoekresultaten

Met Ixquick zoekt u op internet, zonder dat bezoekersinformatie wordt bewaard in de database van deze metazoekmachine. De website bevat ook een geïntegreerde proxydienst. Op die manier blijft niet alleen uw zoekgedrag anoniem, maar bent u tevens beschermd als u op een link klikt van een zoekresultaat. Surf naar ixquick en voer een willekeurig trefwoord in. Klik bij een resultaat op Proxy om de website anoniem te bekijken. Vervolgens haalt Ixquick met enige vertraging binnen een eigen frame de volledige website op.

©PXimport

Ssl inschakelen

Hoewel Ixquick geen zoekgegevens opslaat, ziet uw internetprovider nog altijd wat u online uitspookt. Gelukkig bevat de zoekmachine ook een handige oplossing voor. Door ssl in te schakelen worden de gegevens versleuteld verstuurd naar de servers van Ixquick. Uw internetprovider kan op die manier niet de zoekresultaten 'afluisteren'. Voer een zoekopdracht uit en klik op Mijn instellingen. Zet een vinkje voor Secure Socket Layer (SSL) / HTTPS en bevestig met Instellingen opslaan. Overigens is deze functie uitsluitend mogelijk als uw browser cookies accepteert.

©PXimport

Https

Veel websites bieden als extra service aan om via een ssl-versleuteling gegevens uit te wisselen. Voor buitenstaanders is het daardoor praktisch onmogelijk om de gegevens te onderscheppen. Een veilige website herkent u als het webadres met https begint. Verder controleert u met Firefox of er in de statusbalk een pictogram met een hangslotje te zien is. Als u daarop dubbelklikt, bekijkt u specifieke informatie over de versleuteling. U ziet bijvoorbeeld nauwkeurig welke encryptie er is toegepast. In de nieuwste versie van Internet Explorer vindt u het hangslotje in de adresbalk.

©PXimport

Google Chrome

Met Google Chrome surft u gemakkelijk anoniem door geen informatie te bewaren op de locale pc. Klik rechtsboven op de Gereedschap-knop en kies Nieuw incognitovenster. Er verschijnt een nieuw scherm, waarmee u zorgeloos over internet navigeert zonder sporen achter te laten. Verder stelt u eenvoudig in dat u geen cookies wilt accepteren als u in de normale modus surft. Klik op de Gereedschap-knop en ga naar Opties / Geavanceerde opties / Instellingen voor inhoud / Cookies. Selecteer tot slot Sites niet toestaan gegevens in te stellen.

©PXimport

Altijd incognitomodus gebruiken

Helaas bevat Chrome geen optie om standaard anoniem te surfen, waardoor u de functie iedere keer handmatig moet activeren. Met een trucje wijzigt u dat eenvoudig, zodat u voortaan altijd de privémodus gebruikt. Klik met de rechtermuisknop op Google Chrome in menu Start en kies Eigenschappen. Bij Doel voegt u -incognito aan het bestaande pad toe. Zorg er wel voor dat u eerst op Spatie drukt, voordat u de opdracht invoegt. Bevestig de wijziging met Toepassen en OK. Er worden vanaf nu geen gegevens meer bewaard op uw computer.

©PXimport

Safari

Ook gebruikers van Safari surfen eenvoudig in een privémodus, zodat er geen data wordt bewaard van uw surfsessie. Dat is nuttig als u op een openbare pc actief bent of als u niet wilt dat andere personen aan de hand van uw sporen zien welke online activiteiten u hebt uitgevoerd. Klik rechtsboven de knop Algemene Safari-instellingen en kies de optie Privémodus. Bevestig het venster dat verschijnt met OK. Een voordeel is dat er in tegenstelling tot andere browsers geen nieuw venster of tabblad wordt geopend. U hervat moeiteloos uw huidige surfsessie, terwijl er niets wordt bewaard.

©PXimport

Tor

Hoewel u in nagenoeg alle browsers de mogelijkheid hebt om geen gegevens te bewaren, maakt het u niet anoniem. Met het Tor-netwerk bent u dat wel. Hiermee maakt u niet direct verbinding met een server van een bepaalde site, maar verloopt het dataverkeer langs een willekeurige route via een aantal andere Tor-gebruikers. De afkomst van de berichten blijft onbekend, omdat iedere schakel herkomstinformatie uit de bestanden wist. Bovendien wordt er versleuteling toegepast. Download een installatiebundel voor Windows, Mac OS of Linux via Torproject.

©PXimport

Censuur

Voor inwoners uit sommige landen met een dictoriaal regime is Tor een belangrijk hulpmiddel om bepaalde websites te bezoeken. In Iran vindt er bijvoorbeeld censuur plaats op duizenden websites, waaronder Facebook, Twitter, YouTube en verschillende nieuwssites. De machthebbers zijn kennelijk bang dat informatie over dubieuze activiteiten uit dat land snel worden verspreid via het net. Met behulp van Tor is het voor Iraniërs evengoed mogelijk om bijvoorbeeld een filmpje up te uploaden of een blog te publiceren.

©PXimport

Servers gehackt

Begin dit jaar zijn er drie servers van Tor gehackt. Nadat de beheerders de inbraak hadden vastgesteld, werden de servers direct uit het netwerk gehaald. Vervolgens zijn ze opnieuw

geïnstalleerd en weer in gebruik genomen. Volgens een ontwikkelaar hadden de hackers niet door dat ze op het anoniemiteitsnetwerk terecht waren gekomen. Vermoedelijk is om die reden de privacy van duizenden gebruikers niet op straat komen te liggen. Wel werden de servers vanwege de grote bandbreedte gebruikt voor andere aanvallen.

Verbinding maken

Als u de installatiebundel van Tor hebt geïnstalleerd, staan er enkele tools op uw pc. Rechtsonder in het Systeemvak van Windows, controleert u of de pc verbinding hebt met het netwerk. De Torbutton nestelt zich rechtsonder in de statusbalk van deze browser, zodat u gemakkelijk switcht naar een modus om anoniem te surfen. Houd er rekening mee dat pagina's langzamer worden geladen. Verder wordt de proxy webserver Polipo meegeleverd en beheert u met de applicatie Vidalia diverse instellingen van het netwerk. Deze tool is ook geschikt om anoniem webdownloads binnen te halen.

©PXimport

I2P

I2P past een soortgelijke technologie toe als Tor. Het verkeer verloopt daarbij via meerdere pc's met een encryptie. U downloadt het programma vanaf I2p2. Het is een voorwaarde dat u over een recente versie van Java beschikt. Open via het startmenu I2P en start vervolgens via het Systeemvak de router console op. Lees de Nederlandstalige ­beschrijving nauwkeurig om een http-proxy in uw browser in te stellen. Open met behulp van de instructies een zogeheten 'eepsite' om anoniem te surfen via het beschermde netwerk.

©PXimport

Ip-adres

Elke pc die is aangesloten op internet, beschikt over een eigen ip-adres. Dit is zichtbaar voor onder meer sitebeheerders en uw internetprovider. In de meeste gevallen is hiermee de identiteit van een persoon binnen korte tijd te achterhalen. Dankzij anonimiteitsnetwerken zoals Tor en I2P wordt het ip-adres gecamoufleerd met een andere cijferreeks. Niemand ziet daardoor wat u op internet aan het doen bent. U controleert dat door te surfen naar Watismijnip. Dit is een handig hulpje om te kijken of het beschermde netwerk daadwerkelijk actief is.

©PXimport

PeerGuardian 2

Het is een publiek geheim dat overheidsinstellingen en opsporingsinstanties burgers controleren bij verschillende online activiteiten, zoals uw download- en uploadverkeer. PeerGuardian 2 blokkeert inkomende ip-adressen van dergelijke organisaties. Verder houdt de tool spyware en advertenties tegen. Surf naar Phoenixlabs en download het programma. Na de installatie geeft u in de openingswizard aan van welke soorten instanties het de ip-adressen moet blokkeren. Verder bepaalt u hoe vaak het programma de zwarte lijst moet bijwerken.

©PXimport

Vpn-verbinding

Met een versleutelde vpn-verbinding maakt u veilig contact met de servers van een bedrijf dat de vpn-dienst aanbiedt. De servers verbinden u vervolgens met de website die u wilt bezoeken. Op die manier blijft u voor buitenstaanders anoniem. Er zijn diverse aanbieders, die verschillende tarieven berekenen. U probeert gratis een proefversie uit van CyberGhost VPN of Cryptocloud. Houd er rekening mee dat deze proefversies enkele beperkingen hebben. Na de installatie creëert u een ­account, waarmee u verbinding maakt met de servers.

©PXimport

Nieuwsgroepen

Het downloaden van films en ­muziek staat wereldwijd onder druk. Het is dan ook verstandig uw downloadverkeer te versleutelen. De meeste nieuwsservers en downloadprogramma's ondersteunen ssl-encryptie. Providers en andere instanties kunnen niet meer zien welke bestanden u downloadt. Helaas vormt het wel een zwaardere belasting voor uw pc, omdat het alle data moet ontsleutelen. U vraagt de ssl-gegevens van uw nieuwsserver op die u vervolgens invoert bij de downloadinstellingen. Geschikte tools zijn bijvoorbeeld GrabIt, NewsLeecher en SABnzbd+.

©PXimport

Bittorrent

Ook bittorrentverkeer versleutelt u eenvoudig, zodat u luistervinken buiten de deur houdt. Dat is bijvoorbeeld mogelijk met de populaire cliënt µTorrent. Navigeer naar Opties / Voorkeuren / Bittorrent. Zet bij het onderdeel Protocolversleuteling de optie op Ingeschakeld. Zodra de connectie hapert, valt µTorrent terug op een onversleutelde verbinding. Wilt u dat liever niet? Selecteer dan de optie Geforceerd. Sluit af met Toepassen en OK. Ook bij de meeste andere bittorrentcliënts, zoals Vuze, is encryptie mogelijk.

©PXimport

Waarom start een computer met een SSD binnen enkele seconden op, terwijl een oude harde schijf blijft ratelen? Het vervangen van een HDD door een SSD is de beste upgrade voor een trage laptop of pc. We leggen in dit artikel uit waar die enorme snelheidswinst vandaan komt en wat het fundamentele verschil is tussen deze twee opslagtechnieken.

Iedereen die zijn computer of laptop een tweede leven wil geven, krijgt vaak hetzelfde advies: vervang de oude harde schijf door een SSD. De snelheidswinst is direct merkbaar bij het opstarten en het openen van programma's. Maar waar komt dat enorme verschil in prestaties vandaan? Het antwoord ligt in de fundamentele technologie die schuilgaat onder de behuizing van deze opslagmedia.

De vertraging van mechanische onderdelen

Om te begrijpen waarom een Solid State Drive (SSD) zo snel is, moeten we eerst kijken naar de beperkingen van de traditionele harde schijf (HDD). Een HDD werkt met magnetische roterende platen. Dat kun je vergelijken met een geavanceerde platenspeler. Wanneer je een bestand opent, moet een fysieke lees- en schrijfkop zich naar de juiste plek op de draaiende schijf verplaatsen om de data op te halen. Dat fysieke proces kost tijd, wat we latentie noemen. Hoe meer de data op de schijf verspreid staat, hoe vaker de kop heen en weer moet bewegen en wachten tot de juiste sector onder de naald doordraait. Dit mechanische aspect is de grootste vertragende factor in traditionele opslag.

©Claudio Divizia

Flashgeheugen en directe gegevensoverdracht

Een SSD rekent definitief af met deze wachttijden omdat er geen bewegende onderdelen in de behuizing zitten. De naam 'Solid State' verwijst hier ook naar; het is een vast medium zonder rammelende componenten. In plaats van magnetische platen gebruikt een SSD zogenoemd NAND-flashgeheugen. Dat is vergelijkbaar met de technologie in een usb-stick, maar dan veel sneller en betrouwbaarder. Omdat de data op microchips wordt opgeslagen, is de toegang tot bestanden volledig elektronisch. Er hoeft geen schijf op toeren te komen en er hoeft geen arm te bewegen. De controller van de SSD stuurt simpelweg een elektrisch signaal naar het juiste adres op de chip en de data is direct beschikbaar.

Toegangstijd en willekeurige leesacties

Hoewel de maximale doorvoersnelheid van grote bestanden bij een SSD indrukwekkend is, zit de echte winst voor de consument in de toegangstijd. Een besturingssysteem zoals Windows of macOS is constant bezig met het lezen en schrijven van duizenden kleine systeembestandjes. Een harde schijf heeft daar enorm veel moeite mee, omdat de leeskop als een bezetene heen en weer moet schieten. Een SSD kan deze willekeurige lees- en schrijfopdrachten (random read/write) nagenoeg gelijktijdig verwerken met een verwaarloosbare vertraging. Dat is de reden waarom een pc met een SSD binnen enkele seconden opstart, terwijl een computer met een HDD daar soms minuten over doet.

©KanyaphatStudio

Van SATA naar NVMe-snelheden

Tot slot speelt de aansluiting een rol in de snelheidsontwikkeling. De eerste generaties SSD's gebruikten nog de SATA-aansluiting, die oorspronkelijk was ontworpen voor harde schijven. Hoewel dat al een flinke verbetering was, liepen snelle SSD's tegen de grens van deze aansluiting aan. Moderne computers maken daarom gebruik van het NVMe-protocol via een M.2-aansluiting. Deze technologie communiceert rechtstreeks via de snelle PCIe-banen van het moederbord, waardoor de vertragende tussenstappen van de oude SATA-standaard worden overgeslagen. Hierdoor zijn snelheden mogelijk die vele malen hoger liggen dan bij de traditionele harde schijf.

Misschien heb je wel eens een vraag gesteld aan een AI-chatbot als ChatGPT, Microsoft Copilot of Perplexity. Maar hoe ontwerp je zelf nu zo'n chatbot? Met de juiste tools is daar zelfs weinig tot geen programmeerwerk voor vereist. We bekijken twee uiteenlopende oplossingen.

Een AI-chatbot is een digitale gesprekspartner die wordt aangedreven door kunstmatige intelligentie. Meestal is de intelligentie gebaseerd op een taalmodel dat is getraind om mensachtige gesprekken te voeren. In tegenstelling tot traditionele op regels gebaseerde chatbots, die alleen vooraf ingestelde antwoorden geven, kan een AI-chatbot vrije tekst begrijpen en ‘natuurlijke’ reacties geven.

In dit artikel kijken we naar het bouwen van een eigen chatbot die je op je desktop of mobiel kunt gebruiken en zelfs op een eigen website kunt plaatsen. We bespreken twee manieren. De eenvoudigste is een no-code chatbotplatform dat het AI-gedeelte achter de schermen afhandelt en je via een gebruiksvriendelijke interface laat bepalen hoe de gespreksflow verloopt. Typische voorbeelden zijn Chatfuel en Chatbot voor zakelijke toepassingen. Daarnaast zijn er de meer toegankelijke Poe en Coze, die we hier behandelen. Onze tweede oplossing is technischer, maar flexibeler. Daarbij gebruik je de Application Programming Interface (API) van een AI-taalmodel om de AI-functionaliteit in je eigen omgeving te integreren. Hiervoor werken we graag met de online omgeving Google Colab.

Poe

Laten we starten met een gebruiksvriendelijke optie: het no-code chatbotplatform Poe (www.poe.com). Je kunt hier ook de app voor desktop of mobiel downloaden en installeren, met vrijwel dezelfde interface en functies als in de browser. De eerste keer maak je een account aan of meld je je aan met je Google- of Apple-account. Via Bots and apps kun je met allerlei AI-chatbots praten, maar in dit geval willen we vooral een eigen chatbot maken. Concreet gaat het om het creëren van een eigen ‘persona’ binnen een gekozen AI-model. Zo’n persona kun je zien als het perspectief, de rol of identiteit die je een AI-bot meegeeft.

Klik hiervoor op Create +. Je krijgt nu verschillende opties, zoals Image generation bot, Video generation bot en Prompt bot. Wij kiezen dit laatste.

Creatie

Je hoeft nu eigenlijk alleen maar een onlineformulier in te vullen. We doorlopen kort de belangrijkste onderdelen. Naast het gekozen bottype moet je een naam verzinnen. Omdat deze deel uitmaakt van de url, kies je bij voorkeur een originele, korte naam in kleine letters. Voeg ook een beschrijving toe, die zichtbaar is voor gebruikers van je bot.

Bij Base bot selecteer je een geschikt AI-model, bijvoorbeeld Claude-Haiku-3, GPT-4o-mini, GPT-5 of Grok-4. Afhankelijk van het model gelden er soms beperkingen. Poe-abonnees krijgen doorgaans uitgebreidere toegang tot de duurdere modellen.

Bij Prompt beschrijf je nauwkeurig en uitgebreid hoe de bot moet reageren. De optie Optimize prompt for Previews kun je uitgeschakeld laten. Vul bij Greeting message een welkomstwoord in dat de bot bij elke start toont. Het onderdeel Advanced kun je eigenlijk ongemoeid laten, maar interessant is wel dat je bij Custom temperature het ‘creativiteitsgehalte’ van de bot kunt instellen: hoe hoger de waarde, hoe creatiever en onvoorspelbaarder.

Bij Access kies je de zichtbaarheid van je bot. Wellicht is Only people with the access link de handigste optie, waarna de url zichtbaar wordt en je deze kunt verspreiden. Klik bovenin op Edit picture en kies of ontwerp een passend pictogram. Is alles ingevuld, klik dan onderin op Publish. Je bot is nu klaar voor gebruik. Om je bot te bewerken, hoef je deze maar bij Bots and apps te selecteren en via het knopje met de drie puntjes op Edit te klikken. Ook de optie Delete is beschikbaar.

GPT's van OpenAI

Binnen de omgeving van OpenAI (https://chat.openai.com) kun je ook je eigen AI-chatbots maken, de zogeheten GPT’s. Hiervoor heb je wel een plusabonnement nodig (23 euro per maand). Je bent daarbij ook beperkt tot de GPT-modellen van OpenAI, maar je kunt je creaties wel delen via een link of in de GPT-store.

In het kort werkt dit als volgt. Meld je aan en klik links op GPT’s. Klik rechtsboven op + Maken. Via Configureren stel je alles handmatig in, maar via Maken kan het ook ‘al converserend’. Beschrijf kort wat je GPT moet doen en voor wie. Laat de tool een naam en profielfoto voorstellen en beantwoord de vragen om toon en werking af te stemmen. Test je GPT in de preview en ga daarna naar Configureren, waar je naam, beschrijving, instructies en gespreksopeningen ziet. Bij Kennis kun je bestanden uploaden zodat je GPT ook informatie uit je eigen documenten haalt. Via Nieuwe handeling maken koppel je eventueel acties aan externe API’s, gebruik alleen API’s die je vertrouwt. Bevestig met Maken en bepaal hoe je je GPT deelt: Alleen ik, Iedereen met de link of GPT-winkel (in een zelfgekozen categorie). Rond af met Opslaan. Je kunt de link (https://chatgpt.com/g/<code><naam>) daarna kopiëren en verspreiden. Via GPT’s / Mijn GPT’s kun je eerder gemaakte GPT’s bewerken of verwijderen.

Je kunt ook je ook eigen ‘chatbots’ (GPT’s) ontwerpen, gebruiken en met anderen delen.

Poe biedt ook geavanceerdere mogelijkheden als een Server bot-type (waarmee je ook andere API’s kunt aanroepen). Via Knowledge base kun je verder eigen informatiebronnen toevoegen waaruit de bot kan putten. Voor complexere bots gebruiken we toch liever het no-code platform Coze (www.coze.com) dat veel extra opties kent. Meld je aan met je Google-account, klik op + Create in de linkerkolom en daarna op + Create bij Create agent.

Coze

Coze gebruikt de term agent in plaats van bot om duidelijk te maken dat je er een digitale assistent mee kunt maken die niet alleen met een AI-model antwoorden geeft, maar ook geheugen of context kan gebruiken en meerdere kanalen kan bedienen, zoals een website of een Discord-server, maar zover gaan we hier niet.

Vul een passende naam voor je bot of agent in en schrijf een korte maar duidelijke omschrijving, bijvoorbeeld “Deze bot haalt allerlei informatie uit onze eigen documenten rond computerbeveiliging.” Laat Personal geselecteerd bij Workspace en klik linksonder op het knopje om een geschikt pictogram te uploaden of klik op het sterretje om er een te laten genereren. Klik daarna op Confirm.

Uitwerking

Je komt nu in je dashboard waar je de bot verder vorm kunt geven. Ontwerp de persona door in het linkerdeelvenster een uitvoerige omschrijving van de bot in te vullen. Optimaliseer deze omschrijving snel met het blauwe knopje Auto Optimize prompt rechtsboven. Na bevestiging met Auto-optimize werkt Coze meteen een geoptimaliseerde prompt uit voor de persona. Klik op Replace om deze te gebruiken. In het rechterdeelvenster kun je je bot direct testen. De antwoorden komen uit de kennisdatabank van het geselecteerde model (zoals GPT-4o).

Wil je dat de bot ook uit eigen bronnen put, dan moet je deze eerst uploaden. Dit doe je in het middelste deelvenster, bij

Knowledge, waar je uit Text, Table en Images kunt kiezen. Klik op het plusknopje bij bijvoorbeeld Text en daarna op Create knowledge. Selecteer Text format en geef een naam aan je informatiebundel. Je kunt data ophalen uit bronnen als Notion of Google Doc, maar wij kiezen voor Local documents om eigen bestanden te uploaden. Klik op Create and import en versleep de gewenste documenten naar het venster. Klik daarna op Next (3x) en wat later zijn je documenten verwerkt. Rond af met Confirm en met Add to Agent rechtsboven. Je vindt je informatiebundel nu terug bij Knowledge en de bot put voortaan (ook) uit deze gegevens.

Om je bot beschikbaar te maken, klik je rechtsboven op Publish en daarna op Confirm. Je kunt hem op diverse platformen publiceren, onder meer in de Coze Agent Store. Selecteer een passende categorie en bevestig met Publish.

Extra's

Daarnaast biedt Coze nog diverse andere nuttige opties, zoals talrijke plug-ins. Klik hiervoor op het plusknopje bij Plugins of gebruik het A-knopje om automatisch geschikte plug-ins te laden op basis van je persona-beschrijving. Deze kun je meteen inzetten, eventueel na optimale afstelling via het tandwielpictogram.

API-sleutels

No code-platformen als Poe en Coze zijn handig, maar wil je meer flexibiliteit en schrik je niet terug voor enige basiscodering, dan werk je beter met de API van een AI-model. Deze fungeert als tussenpersoon die je script en de AI-dienst laat communiceren via een set regels en commando’s. We gaan uit van de API van OpenAI (GPT) en maken eerst een sleutel aan om de API-interface te gebruiken. Ga naar https://platform.openai.com/api-keys, meld je aan met je account (zoals Google) en klik op +Create new secret key. Geef de sleutel een naam, bijvoorbeeld aibot, en klik op Create secret key. Klik daarna op Copy en bewaar de sleutel op een veilige plek. Rond af met Done: de sleutel is nu toegevoegd. Je kunt deze hier op elk moment ook weer intrekken.

Interactie

Een snelle manier om een script te maken dat deze API aanroept, is via het gratis Google Colab (https://colab.research.google.com), een online notitieboek voor Python. Meld je aan met je Google-account, klik op + Nieuw notebook of ga naar Bestand en kies Nieuw notebook in Drive, en geef het ipynb-bestand (Interactive PYthon NoteBook) een zinvolle naam. Het notebook wordt automatisch in je Google Drive bewaard en is bereikbaar via het pictogram met de oranje cirkels.

Klik nu op + Code voor je eerste codecel, waarmee je de OpenAI-bibliotheek installeert:

!pip install openai

Voer dit uit met het pijlknopje en klik vervolgens op + Code voor de tweede cel met de volgende code:

from openai import OpenAI

client = OpenAI(api_key="<je_API-sleutel>")

response = client.chat.completions.create(

    model="gpt-3.5-turbo",

    messages=[{"role": "user", "content": "Wat weet je over Haarlem( Nederlands)?"}]

)

print(response.choices[0].message.content)

Je laadt hierbij eerst de geïnstalleerde Python-bibliotheek en zet je geheime sleutel in de clientconfiguratie. Vervolgens stuur je een chataanvraag naar OpenAI en bewaar je het antwoord in de variabele ‘response’. Vervolgens haal je de tekst van het (eerste) antwoord op en druk je dit af in de uitvoer van de code-cel.

Eigen chatbot

 We gaan nu een stap verder en maken er een heuse chatbot van die via een while-lus een doorlopend gesprek kan voeren:

from openai import OpenAI

client = OpenAI(api_key="<je_API-sleutel>")

messages=[

    {"role":"system","content":"Je beantwoordt elke prompt leuk, maar correct, met een rijmschema zoals ABAB of ABBA"}]

while True:

  user_input=input("Jij:")

  if user_input.lower() in ["stop","exit","quit"]:

    break

  messages.append({"role":"user","content":user_input})

  response=client.chat.completions.create(

      model="gpt-4o",messages=messages)

  bot_reply=response.choices[0].message.content

  print("Bot:",bot_reply)

  messages.append({"role":"assistant","content":bot_reply})

Zolang de gebruiker geen stopwoord invoert, blijft de lus actief. De bot antwoordt in de stijl en taal die je zelf hebt vastgelegd in de systeemrol (zie coderegel 3). Met de methode-aanroep messages.append voeg je telkens een nieuw bericht van zowel de gebruiker (user) als de bot (assistant) toe aan de gespreksgeschiedenis.

Mocht je ergens een fout hebben gemaakt in je script, dan is de kans groot dat je via de knop Fout uitleggen nuttige feedback krijgt en met de knop Accepteren (en uitvoeren) de fout zelfs automatisch kunt laten verbeteren.

In het kader ‘Mooi gepresenteerd’ lichten we kort toe hoe je dit script bijvoorbeeld ook op een eigen webpagina kunt laten draaien.

Mooi gepresenteerd

Je Colab-script werkt, maar het oogt niet fraai en je wilt het natuurlijk mooi gepresenteerd met anderen delen. Dit doe je het makkelijkst met Gradio, een opensource-Python-bibliotheek waarmee je snel een webinterface rond je script bouwt. Installeer en importeer daarvoor eerst Gradio in je Colab-omgeving:

!pip install -q gradio

import gradio

Via www.kwikr.nl/colabcode vind je de code (als py-bestand) waarmee je rond het Colab-script met Gradio een eenvoudige webinterface genereert. Deze verschijnt in je Colab-omgeving, maar je krijgt ook een publieke url te zien waar je de interface rechtstreeks kunt openen (https://<code>.gradio.live).

Dankzij de volgende aanroep in de laatste coderegel kunnen bezoekers van deze webpagina je chatbot-script ook als PWA-app op hun pc bewaren en starten:

demo.launch(share=True,pwa=True)

Een alternatief is deze webpagina via een <iframe>-instructie in de html-code van je eigen site op te nemen:

<iframe src=https://<code>.gradio.live></iframe>

Gradio heeft een eenvoudige webinterface gecreëerd voor ons chatbotscript.