Niet enkel redacteuren van tijdschriften maken schermafbeeldingen bij de vleet, ook gamers, docenten, IT'ers en gastsprekers hebben baat bij goede screenshots. Met zo'n opname van je scherm kun je immers aangeven welke handelingen iemand moet volgen of hoe een bepaalde interface er uit ziet.

Screenshots op je computer

Tip 01: Windows-tools

Je hebt helemaal geen speciale software nodig om snel een screenshot te maken in Windows. Druk tegelijkertijd op de Windows-knop en PrintScreen-knop (of PrtScn) op je toetsenbord om een opname van een volledig scherm te maken. Windows 7 kopieert het resultaat naar het klembord, zodat jij de schermafbeelding in een document of bestand kunt plakken met de toetscombinatie Ctrl+V. Lees ook: Zo doe je dat: Screenshots maken op al je apparaten.

In Windows 8.1 wordt het bestand automatisch opgeslagen in de map C:\Gebruikers\[gebruikersnaam]\Afbeeldingen\Schermopnamen onder de naam Schermopname(volgnummer).png. Wil je niet het volledige scherm vastleggen, maar enkel het actieve venster? Dan gebruik je de toetsencombinatie Alt+PrintScreen. Ook hier kopieert Windows 7 de afbeelding enkel naar het klembord en slaat Windows 8 het weer op in de eerdergenoemde map Schermopnamen.

En om gewoon een screenshot naar je klembord te kopiëren zonder het op te slaan, gebruik je uitsluitend de PrintScreen-knop. Dan kun je dat daarna plakken in elk gewenst programma.

Met de standaardtool Knipprogramma uit het startmenu heb je echter nog iets meer mogelijkheden. Hier kun je namelijk kiezen welke vorm je knipsel moet hebben: bijvoorbeeld rechthoekig of een vrij te tekenen vorm. Na het maken van de schermafbeelding kun je het opslaan, versturen per e-mail, aanwijzingen tekenen, stukken tekst markeren of delen weggummen.

©PXimport

Het is zelfs mogelijk om een vrije vorm te gebruiken voor de schermafbeelding.

Tip 02: Freeware PicPick

Wil je iets meer mogelijkheden dan wat Windows standaard biedt? Dan moet je PicPick eens een kans geven. Surf naar www.picpick.org en klik door naar Download om de software te installeren. In het startscherm kun je onder Screen Capture aangeven wat je precies wilt vastleggen. Naast een volledig scherm, een actief venster of bepaalde regio zijn er ook ietwat geavanceerdere mogelijkheden. Zo kun je met Windows Control erg eenvoudig knoppen en balken vastleggen.

Om volledige webpagina's vast te leggen, is de optie Scrolling Window ideaal en via Fixed Region kun je eerst een bepaald formaat instellen, bijvoorbeeld 600 x 450 pixels. Dat is vooral handig als je een reeks schermafbeeldingen met precies dezelfde afmetingen wilt maken. Ook handig zijn de extraatjes onder Graphic Accessories. Dankzij Magnifier krijg je bijvoorbeeld een vergrootglas in beeld om heel nauwkeurig te werken en Pixel Ruler geeft je een virtueel liniaal. Via PicPick Editor kun je het screenshot van stempels voorzien. Tekst toevoegen kan ook. Wil je bepaalde delen vervagen? Dan maak je eerst een selectie en vervolgens kies je Blur of Pixelate. Tevreden? Dan sla je het screenshot op of deel je het via Dropbox, Google Drive, OneDrive, Box.com, Facebook, Twitter en Skype.

©PXimport

De mogelijkheden en hulpmiddelen van PicPick lijken eindeloos.

Zoom-effect in Photoshop

Wil je in een screenshot iets specifieks benadrukken? Dat kan op een fraaie manier door middel van een vergrootglas. Speciaal voor Photoshop (Elements)-gebruikers is er het gratis hulpje Loupe van de Britse creatieve community Premium Pixels. Nadat je het psd-bestand gedownload hebt hoef je enkel het screenshot uit het voorbeeldbestand te vervangen door je eigen schermafbeelding. Klap de menu's mag en base image in het lagenvenster open en vervang de lagen img en img large door je eigen bestanden. Het eindresultaat is erg netjes.

©PXimport

Laat bepaalde delen van je screenshot opvallen met een vergrootglaseffect.

Tip 03: Greenshot

Ook de opensource-toepassing Greenshot is een aanrader voor Windows-gebruikers. De sterke kanten van Greenshot? Het nestelt zich in het systeemvak en is nagenoeg onzichtbaar. Je klikt simpelweg op de knop met groene G in de balk of maakt gebruik van de gebruikelijke sneltoetsen. Leg een regio, venster, webpagina (met behoud van url's) of heel scherm vast en bewerk het resultaat daarna door tekst, genummerde labels of stempels toe te voegen, markeringen aan te brengen met een markeerstift of delen onherkenbaar te maken. Klaar? Dan deel je de screenshots via een rits diensten waaronder Dropbox, Flickr en Box.com.

©PXimport

De mogelijkheden van Greenshot zijn heel erg uitgebreid.

Tip 04: SnagIt voor pro's

Heb je behoefte aan een echt professionele tool? Dan heb je SnagIt 12 voor Windows of SnagIt 3 voor Mac nodig. Deze software van TechSmith kost 49,95 dollar (ca. 46 euro), maar is de investering absoluut waard. Je krijgt immers alle tools binnen handbereik om professionele screenshots en screencasts te maken, te bewerken en te delen.

Het is bijvoorbeeld mogelijk om webpagina's als pdf op te slaan met behoud van url's, je kunt heel eenvoudig Windows-menu's vastleggen en er is een timerfuntie. Ook op het vlak van bewerken, biedt TechSmith heel wat interessante functies. Je kunt tekstballonnen, pijlen, stempels, kaders en volgnummers toevoegen, het is mogelijk om delen wazig te maken en er zijn speciale effecten waarmee je screenshots een 3D-effect geeft, schaduwen toevoegt, het perspectief wijzigt of gebruikt maakt van reflecties en kleurenfilters. Ook de mogelijkheden om je creaties te delen zijn eindeloos. Facebook, Twitter, Evernote, Google Drive, Microsoft Office-toepassingen, je eigen ftp-server ... het kan allemaal. Dankzij de proefversie kun je de software volledig gratis uitproberen gedurende vijftien dagen.

©PXimport

Voeg wat stempels toe en geef je screenshot iets meer stijl door reflectie toe te voegen.

Tip 05: Screenshots in OS X

Ook voor Mac zijn er toetsencombinaties om snel een screenshot te maken. Met Cmd+Shift+3 maak je een afbeelding van het volledige scherm in png-formaat. Je vindt het bestand op je bureaublad met de naam schermafbeelding jaar-maand-dag om uur.minuut.second.png. Wil je een screenshot van een deel van je scherm? Dan gebruik je de toetsencombinatie Cmd+Shift+4. Nu kun je een rechthoek tekenen van het gewenste deel. Of je gebruikt de spatiebalk om één venster vast te leggen. Wil je geen bestand aanmaken? Volstaat het om een screenshot naar het klembord te kopiëren, zodat je het naderhand kunt plakken in een beeldbewerkingsprogramma naar keuze? Dan kun je bovenstaande toetsencombinatie gebruiken en tegelijkertijd ook de Ctrl-knop ingedrukt houden.

©PXimport

Met Cmd+Shift+4 kun je zelf kiezen welk deel van je scherm je wilt vastleggen.

Screencast

Naast screenshots kun je ook screencasts maken. Dat is voornamelijk handig voor video's waarin je uitlegt hoe iets werkt of game-walkthroughs. Standaard is hiervoor geen software op je Windows-computer of Mac beschikbaar. Het gratis programma Screenr is gebruisvriendelijk en werkt zowel op Windows als op OS X. Enig minpuntje is dat het fragment altijd openbaar is en op de Screenr-website komt te staan. Op zoek naar een professioneel pakket? Dan moet je Camtasia van TechSmith hebben.

©PXimport

Screenr is een leuke gratis tool voor screencasts.

Tip 06: Ember voor Mac

Ember (49,99 euro) van Realmac Software is een professionele toepassing voor Mac-gebruikers. Via www.realmacsoftware.com is het mogelijk om gedurende 14 dagen een proefversie zonder beperkingen te gebruiken. De grootste pluspunten? Allereerst kun je instellen dat alle screenshots automatisch opgeslagen worden in je Dropbox zodat ze overal beschikbaar zijn. Daarnaast zijn er browserextensies voor Safari en Google Chrome om volledige webpagina's in één keer vast te leggen.

Bovendien werkt Ember ook erg eenvoudig. Zodra de toepassing geopend is, kun je met de knop met het cameraatje screenshots maken. Je hebt de keuze uit Fullscreen snap, Timed Fullscreen Snap, Area Snap, Windows Snap. Om video vast te leggen, is er de knop Record screen. Elk screenshot dat je maakt, belandt in de Ember Library. Wil je de schermafbeelding bewerken? Eén keer dubbelklikken volstaat om naar de bewerkmodus te gaan. Hier kun je onder andere inzoomen, bijsnijden, roteren, vervagen, tekst toevoegen of pijlen tekenen.

©PXimport

Zodra het screenshot gemaakt is, kun je het onmiddellijk bewerken.

Tip 07: Wat wil je in beeld?

Denk bij het maken van een schermafbeelding goed na wat je precies in beeld wilt hebben. Soms is het handig om een volledig scherm te kiezen, maar als je iets in detail wilt uitleggen, is een venster of zelfs een deel van een venster beter geschikt. Elke besproken tool biedt meerdere oplossingen aan. Hetzelfde geldt voor de cursor. Is het noodzakelijk om die ook vast te leggen? Via menu-opties als Instellingen, Settings, Voorkeuren of Preferences (afhankelijk van het programma en de taal) vind je ongetwijfeld een optie om de cursor al dan niet in beeld te hebben. Heb je de cursor toch in beeld? Bij SnagIt, Greenshot en Ember kun je 'm achteraf in de bewerkmodus nog weghalen. Met PicPick kan dat niet, maar daar vind je bij de stempels dan weer verschillende cursors die je achteraf kunt toevoegen. Ook handig is dat je - zowel bij PicPick als bij SnagIt - een aantal seconden uitgesteld de schermopname kunt maken.

©PXimport

Jij beslist of de cursor mee in beeld moet.

Tip 08: Screenshot bewerken

Stempels, pijlen, kaders etc. Zowel bij Ember, SnagIt, Greenshot als PicPick heb je heel wat mogelijkheden om je schermafbeelding te verfraaien. Je kunt dit echter ook doen in professionele fotobewerkingspakketten zoals Photoshop. Houd wel in het achterhoofd dat overdaad schaadt. Hier en daar wat omcirkelen of een pijl toevoegen om ergens op te focussen kan geen kwaad, maar wees wel consequent. Gebruik bijvoorbeeld één kleur voor alle pijlen in een reeks screenshots. Staat er een naam of e-mailadres van iemand in een schermafbeelding? Dan kun je dat omwille van privacyredenen maar beter wazig maken. Je selecteert simpelweg de tekst of foto die je wazig wilt maken en gaat vervolgens op zoek naar de 'blur'-tool. Nog niet wazig genoeg? Dan druk je nog enkele keren op de blur-knop.

©PXimport

Croppen (bijsnijden), blurren (vervagen) en stempelen zijn de drie vaakst gebruikte bewerkingen voor screenshots.

Multiplatformtool Skitch

Een erg interessante toepassing die zowel voor Windows, Mac, smartphone als tablet beschikbaar is? Skitch. Deze gratis tool blinkt uit in gebruiksgemak en veelzijdigheid. Een voorbeeld: je maakt (al dan niet getimed) een schermafbeelding van een volledig scherm of venster, en vervolgens voeg je pijlen, kaders, stempels of tekst toe. Vervagen of bijsnijden? Ook dat kan. Klaar? Skitch is van dezelfde makers als Evernote en werkt daarom ook naadloos met die toepassing samen. Log in met je Evernote-account en bekijk je creaties op al je toestellen.

©PXimport

Wil je één toepassing voor al je apparaten? Dan heb je Skitch nodig.

Tip 09: Geavanceerd

(Half-)transparante kaderranden of vensters zijn dan wel mooi, als je er screenshots van wilt maken, leveren ze spuuglelijke resultaten want je ziet alles erdoorheen. Wil je dat vermijden? Dan moet je zorgen dat het venster waarvan je een screenshot wilt maken zich op een witte achtergrond bevindt. Open een nieuw, leeg document in Microsoft Word of Paint (of gebruik een wit bureaublad) en gebruik dat als basis. Houd er bovendien ook rekening mee om voornamelijk standaardthema's in je besturingssysteem of browser te kiezen zodat het vertrouwd overkomt.

Wil je scrollende pagina's vastleggen? Ook dat vergt iets meer precisiewerk. Zowel PicPick, Greenshot als SnagIt hebben hier echter automatische functies voor. En om uitklappende vensters vast te leggen, is een timerfunctie ideaal.

©PXimport

Paint of Microsoft Word is een ideale achtergrond.

Tip 10: YouTube-screenshot

Een screenshot van een stilstaand scherm maken is niet moeilijk, maar een afbeelding van een videofragment vergt wat meer moeite. Om bijvoorbeeld een screenshot van een YouTube-fragment te maken, kun je de clip pauzeren en SnagIt, Greenshot of PicPick gebruiken. Zorg wel dat het YouTube-fragment in de beste beeldkwaliteit staat. Ons advies? Maak er met SnagIt een video-opname en kies daarna handmatig het frame dat je nodig hebt met de Capture Frame-knop. Gebruik je SnagIt niet? Dan kun je ook beroep doen op www.youtubescreenshot.com. Als je hier de url van het YouTube-fragment plakt, krijg je vier willekeurige screenshots voorgeschoteld.

©PXimport

De website youtubescreenshot.com is ongetwijfeld de makkelijkste manier om een willekeurig screenshot van een YouTube-fragment te maken.

Screenshots op je smartphone of tablet

Tip 11: Toetscombinatie

Ook op je iPhone, iPad, Android-apparaat of Windows Phone kun je heel eenvoudig screenshots maken. Op een iOS-apparaat volstaat het om de home-knop en aan/uit-knop tegelijkertijd in te drukken. Je vindt de gemaakt schermafbeelding terug in de app Foto's. Van hieruit kun je het screenshot bewerken of delen. Op Android-apparaten is de toetscombinatie afhankelijk van het merk. Bij een Samsung- of LG-toestel is het meestal de home-knop en aan/uit-knop, bij HTC en Sony moet bestaat de combinatie uit de aan/uit-knop en volume omlaag. Heb je een Windows Phone? Dan gebruik je de aan/uit-knop en volume omhoog. Afbeeldingen worden dan opgeslagen in de map Schermafbeeldingen in Foto's.

©PXimport

Maak snel een schermafbeelding door twee knoppen tegelijkertijd in te drukken.

Tip 12: iOS-apps

Om gewoon een paar screenshots te maken met je iOS-apparaat heb je voldoende aan de toetscombinaties uit de vorige stap. Toch zijn er ook enkele interessante apps om net iets meer met je schermafbeeldingen te doen. De gratis app Tailor maakt het bijvoorbeeld mogelijk om verschillende schermafbeeldingen aan elkaar te plakken. Dat kan handig zijn als je een conversatie of webpagina wilt vastleggen. Je maakt simpelweg een reeks schermafbeeldingen en daarna open je Tailor. De lange schermafbeelding kun je delen of opslaan in de filmrol. Screeny (ook gratis) is ook de moeite waard. Deze app herkent screenshots in je filmrol en laat deze vervolgens in enkele tikjes allemaal tegelijkertijd verwijderen. Handig is dat je kunt aangeven dat enkel alle screenshots ouder dan 15 of 30 dagen verwijderd mogen worden.

Tip 13: Android-app

Eén van de betere screenshot-apps voor Android is de gratis app OK Screenshot. Met deze app kun je heel eenvoudig schermafbeeldingen bewerken. Nadat je het screenshot bijgesneden hebt, tik je op Edit om het vervolgens te roteren, te spiegelen of tekst toe te voegen. Via Draw teken je aanwijzingen of pijlen. Met de Add tekst-knop voer je zelf tekst in en in één tik geef je desgewenst ook de Android-versie, het IP-adres, de datum en het tijdstip of informatie over het toestel mee. Nog snel een speciaal effectje? Kleuren wijzigen, omzetten naar zwart-wit of grijstinten? Het kan allemaal.

Tip 14: Overzetten naar pc

Wil je de screenshots overbrengen naar je computer? Dat kan op verschillende manieren. Als je slechts één, twee of hooguit drie screenshots gemaakt hebt, kun je ze simpelweg naar jezelf mailen. Tussen twee Apple-toestellen kun je desgewenst gebruik maken van AirDrop. Om veel schermafbeeldingen in één keer over te zetten, maak je beter gebruik van clouddiensten zoals Dropbox, OneDrive, iCloud of Google Drive.

Een minuut wachten kan eindeloos lijken, bijvoorbeeld tussen het indrukken van de aanknop en het uiteindelijk erschijnen van het Windows-bureaublad. Met de juiste aanpassingen kun je die wachttijd vaak flink verkorten. En wie wil er nu niet sneller uit de startblokken?

Het is je vast al opgevallen dat je Windows-pc na maanden intensief gebruik trager opstart dan in het begin. Dat lijkt vreemd, maar is goed verklaarbaar: je hebt waarschijnlijk allerlei programma’s geïnstalleerd die automatisch met Windows mee opstarten. Deze automatisch opstartprogramma’s controleren en uitschakelen is dan ook een belangrijke optimalisatiestap.

Maar daarnaast bestaan nog wel andere trucs om de opstarttijd te verkorten. Staat Windows nog op een klassieke harde schijf, dan kun je de tijd vaak makkelijk met een minuut of meer inkorten door over te stappen op een ssd (Solid State Drive). Dit kost wel wat tijd en geld, maar levert meteen een flinke tijdwinst op. En als we het toch over drastische ingrepen hebben: ook een volledige, schone (her)installatie van Windows (op dezelfde schijf) geeft je pc gegarandeerd een snellere start.

Draait Windows al op een ssd en wil je geen nieuwe installatie uitvoeren, lees dan vooral verder: er zijn ook minder ingrijpende maatregelen die het opstarten van je computer merkbaar versnellen. 

Meten is weten

Hoeveel tijd je met de tips en technieken uit dit artikel precies wint, is lastig te voorspellen, want dit hangt af van meerdere factoren. We raden je aan dit zelf te meten. Dat kan met een stopwatch, maar gespecialiseerde applicaties doen dit nauwkeuriger. Windows Performance Analyzer (https://apps.microsoft.com/detail/9n0w1b2bxgnz) is een optie, maar is erg technisch. Een veel gebruiksvriendelijker alternatief is BootRacer (www.greatis.com/bootracer). Deze app is ook gratis en die kun je na enkele testrondes gerust weer verwijderen. We tonen eerst hoe je BootRacer gebruikt om de opstarttijd(en) te meten, want de tool biedt daarnaast ook enkele optimaliseringsopties.

BootRacer (meten)

Download de app en pak het zip-bestand uit. Start het uitgepakte exe-bestand en installeer het. Laat de vier opties aan het einde van de setup aangevinkt, rond af met Voltooien en start BootRacer op. Sluit alle andere applicaties, klik op Start en kies bij Perform a full boot time test voor Start Test / Yes. Na de herstart van Windows verschijnt rechtsonder een pop-upvenster met de opstartduur. Standaard meet BootRacer dit bij elke nieuwe Windows-opstart, waarna je via History de opeenvolgende tijden kunt volgen. Deze duur is telkens opgesplitst in drie delen: de eigenlijke boottijd, de wachttijd om aan te melden, en de tijd tussen aanmelding en een gebruiksklaar bureaublad. De BIOS-tijd (Pre-boot) aan het begin zit er niet bij omdat BootRacer begrijpelijkerwijs dan nog niet draait. Tijdens de boottijd laadt Windows de kernel, start essentiële systeemservices en initialiseert stuurprogramma’s. Na je aanmelding worden je profiel, instellingen, de shell (Verkenner), achtergrondprocessen en automatische opstartprogramma’s geladen.

Wil je niet langer dat BootRacer de opstarttijd meet, ga dan naar Options en selecteer op het tabblad Show de optie Disable BootRacer AutoStart in plaats van Every boot.

Automatisch opstarten

Je weet nu hoe je de opstartduur kunt meten en bekijken, dus kunnen we aan de slag om deze te optimaliseren en te verkorten. Vaak win je tijd door enkel noodzakelijke programma’s automatisch met Windows te laten starten. Dit overzicht vind je in het Windows Taakbeheer, bereikbaar via het contextmenu van de startknop. Klik hier op Opstart-apps. Zet overbodige apps (tijdelijk) uit door er met rechts op te klikken en Uitschakelen te kiezen, al blijft het hier gissen hoeveel tijd zo’n app werkelijk kost bij het opstarten.

Daarvoor gebruik je BootRacer, dat ook per app de opstarttijd kan vastleggen. Start BootRacer, ga naar Options, open het tabblad Startup Control, klik op Enable Control en vink Measure program’s startup time en Log history of started apps aan. Bevestig met Save. Na een nieuwe Windows-opstart klik je in BootRacer op History en kies je History of Executed Startup Programs, voor een exacte opstarttijd van elke app, in chronologische volgorde.

Opstart-optimalisatie

Je weet nu precies hoeveel impact elke app heeft op de totale opstarttijd. In BootRacer kun je deze apps niet alleen tijdelijk uitschakelen, maar ook de startvolgorde aanpassen. Open het onderdeel Startup Control voor een overzicht. Verwijder het vinkje om apps uit te schakelen. Klik je met rechts op een app, dan kies je Info om het pad naar het programma te zien of eventueel Delete als je de opstartverwijzing (in het register) helemaal wilt verwijderen. Met de knop Set Order links bovenin bepaal je via de pijlknoppen welke apps eerder of juist later starten. Bevestig je wijzigingen met Finish Reordering.

Opstart-vertraging

In BootRacer kun je het opstarten van specifieke apps niet uitstellen om sneller je bureaublad te zien, omdat de app pas daarna wordt gestart. Dat kan wel met de gratis HiBit start-up Manager (www.hibitsoft.ir/StartupManager.html). Kies bij voorkeur voor de installeerbare versie, want de portable editie mist enkele opties. Installeer de app en start deze op. Wil je een app later laten opstarten, klik er dan met rechts op, kies Add to Delay en stel de gewenste vertraging in (Hour, Minute, Seconds). Of kies Automatic Delay en bepaal hoeveel procent cpu- en/of schijfbelasting er maximaal mag zijn voordat de app start. Bevestig met OK.

Start-up Manager heeft bij de rubriek Tools ook enkele handige extra’s. Zo meldt System Monitoring zich zodra een nieuwe app met Windows wil opstarten en geeft Boot Optimizer de opstarttijden weer, ook van achtergrondservices (zie ook bij Service-optimalisatie).

Functie: ‘Snel opstarten’

Windows heeft een functie ‘Snel opstarten’ die de boottijd verkort. Normaal sluit Windows bij het afsluiten alle apps en logt het systeem de gebruiker uit, waarna bij de volgende start alles opnieuw wordt geladen. Met ‘Snel opstarten’ bewaart Windows de status van de systeemkernel en stuurprogramma’s (in het verborgen bestand c:\hiberfil.sys). Bij een volgende start wordt dit snapshot ingeladen, waardoor Windows sneller opstart. In de meeste gevallen is het zinvol deze functie in te schakelen, behalve bij dual-bootconfiguraties of bij stuurprogramma’s die er niet goed mee werken.

Je beheert dit via de ingebouwde app Configuratiescherm. Ga naar Systeem en beveiliging / Energiebeheer, klik op Het gedrag van de aan/uit-knoppen bepalen en kies Instellingen wijzigen die momenteel niet beschikbaar zijn. Zet een vinkje bij Snel opstarten inschakelen (aanbevolen) en bevestig met Wijzigingen opslaan.

Energiemodi

De functie Snel opstarten werkt alleen bij een volledige afsluiting, maar in het venster Energiebeheer kom je ook Slaapstand en Sluimerstand tegen, die je hier meteen ook kunt activeren. Beide energiebesparende modi zorgen voor een nog snellere start.

Bij Sluimerstand (hibernate) schrijft Windows de volledige inhoud van het RAM naar schijf, zodat de pc geen stroom meer nodig heeft. Bij het opstarten hervat je de sessie exact waar je gebleven was, inclusief geopende programma’s. Nog sneller is Slaapstand, waarbij de sessie in het RAM-geheugen blijft, waardoor de pc wel nog een klein beetje stroom verbruikt.

De exacte opstarttijd hangt af van je hardware en opstartapps, maar grofweg kun je het volgende verwachten: volledig afsluiten zonder snel opstarten circa 30 tot 60 seconden, volledig afsluiten met snel opstarten circa 15 tot 30 seconden, sluimerstand circa 10 tot 20 seconden en slaapstand circa 5 seconden.

Procesoptimalisatie

Blijft de opstart lang duren, ook nadat je alle overtollige opstart-apps hebt uitgeschakeld, dan moet je dieper graven. Vaak zijn het services en achtergrondprocessen die vertraging veroorzaken, zoals cloud-synchronisatiesoftware, update-taken of diensten van derden.

Met een ietwat botte methode spoor je dit als volgt op. Druk op Windows-toets+R, voer msconfig uit, open het tabblad Services en vink Alle Microsoft-services verbergen aan. Klik op Alles uitschakelen en herstart de pc. Start hij nu merkbaar sneller op, dan veroorzaken een of meer van die processen de vertraging.

Met de Boot Optimizer van start-up Manager (zie bij ‘Opstart-vertraging’) kun je zien hoeveel tijd zulke processen kosten. Klik desgewenst met rechts op een proces en kies Disable om het uit te schakelen (het item kleurt grijs). Later kun je dit met Enable weer inschakelen. Kies Uninstall alleen als je zeker weet dat de software niet nodig is, want hiermee verwijder je deze. De optie Delete gebruik je beter niet, omdat dit enkel het item uit de lijst verwijdert terwijl het proces toch kan blijven opstarten.

Je kunt services ook rechtstreeks beheren in Windows via de ingebouwde app Services. Selecteer een service, klik met rechts en kies Eigenschappen. Op het tabblad Algemeen stel je het Opstarttype in op Handmatig of eventueel op Automatisch (vertraagd starten), zodat de service geen impact heeft tijdens de eigenlijke opstartfase. Bevestig met OK.

Autoruns

Vanuit Taakbeheer en met tools als BootRacer, Boot Optimizer en Services kun je de meeste automatisch startende apps en services beheren. Wil je echt alle autostartpunten van Windows zien, gebruik dan het gratis AutoRuns (https://learn.microsoft.com/en-us/sysinternals/downloads/autoruns), bij voorkeur als administrator. Op het tabblad Everything zie je alle opstartpunten in één overzicht en beheer je ze via het contextmenu. Met Jump to Entry spring je direct naar de locatie vanwaar ze worden gestart en met Delete verwijder je de opstartverwijzing uit Windows. Houd er rekening mee dat dit niet eenvoudig terug te draaien is, tenzij je de koppeling handmatig herstelt.

Autoruns lijst letterlijk elk mogelijk opstartpunt van Windows op.

Opstartuitstel

Je hebt de totale opstarttijd waarschijnlijk al flink teruggebracht, maar er zijn nog extra ingrepen mogelijk. Mogelijk zag je in BootRacer een melding over een ‘Explorer start-up Delay’ van 10 seconden voorbij komen. Windows bouwt deze vertraging namelijk standaard in, zodat essentiële systeemdiensten rustig kunnen starten, maar op een modern en snel systeem is dit meestal niet nodig. In BootRacer kun je dit alleen met de betaalde Pro-versie uitschakelen, maar via het register kan het ook gratis.

Druk op Windows-toets+R, voer regedit uit en navigeer naar HKEY_CURRENT_USER\Software\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Explorer. Klik met rechts en kies Nieuw / Sleutel, geef deze de naam Serialize. Klik met rechts op deze nieuwe sleutel en kies Nieuw / DWORD (32-bits)-waarde. Noem deze StartupDelayInMSec en laat de waarde 0 staan. Sluit Regedit en herstart je pc.

Auto-doorstart

Wanneer je in BootRacer de totale opstartfase bekijkt, zie je mogelijk ook een ‘Password timeout’, de tijd dat Windows wacht tot je je wachtwoord hebt ingevoerd. Zonde van de verloren tijd, maar als je de enige gebruiker van de pc bent, kun je Windows ook automatisch laten doorstarten.

Druk op Windows-toets+R, typ netplwiz en klik op OK. Verwijder het vinkje bij Gebruikers moeten een gebruikersnaam en wachtwoord opgeven […]. Bevestig met OK en vul het wachtwoord in van het gewenste account.

Zie je deze optie niet, dan gebruik je waarschijnlijk een Microsoft-account. Wil je geen lokaal account aanmaken, dan omzeil je dit als volgt. Ga opnieuw naar Uitvoeren en voer regedit uit. Navigeer naar HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\Microsoft\Windows NT\CurrentVersion\PasswordLess\Device. Dubbelklik in het rechterdeelvenster op DevicePasswordLessBuildVersion en zet de waarde op 0 (in plaats van 2). Na een herstart van je pc zou de optie alsnog zichtbaar moeten zijn.

UEFI/BIOS

Hoewel tools (zoals BootRacer) de opstarttijd van het UEFI/BIOS niet kunnen meten, kan deze fase toch ook enige tijd kosten. Hier controleert de firmware van je moederbord de hardware en start zij het verdere proces. Met enkele instellingen kun je de opstarttijd wellicht iets verkorten.

Om in het UEFI/BIOS te komen, druk je direct na het aanzetten van de pc op een toets als F10, F2 of Del (zie je systeemhandleiding). Zoek daar naar opties als Fast Boot, Quick Boot of Quick Power on Self Test en schakel deze in om bepaalde zelftesten of wachttijden over te slaan. Controleer ook de bootvolgorde: je stelt de Windows-schijf bij voorkeur in als eerste boot device. Vaak kun je ook ongebruikte hardware, zoals bepaalde poorten, uitschakelen, wat soms wat extra tijdwinst oplevert bij de initialisatie.

Sony heeft bekendgemaakt welke spellen deze maand aan de gamecatalogus voor PlayStation Plus Extra- en Premium-leden worden toegevoegd, en Resident Evil Village is er een van.

Het lijkt geen toeval dat de game naar de catalogus komt, want eerder bleek al dat Village deze maand ook op Xbox Game Pass verschijnt. Daarbij zal eind februari het negende deel in de reeks, Resident Evil Requiem, uitkomen, dus dit is het ideale moment om nog even het geheugen op te frissen met Village, dat het achtste deel in de horrorfranchise betreft.

Deze games komen op 20 januari naar PS Plus Extra en Premium:

Andere spellen die vanaf 20 januari worden toegevoegd, zijn onder andere Like a Dragon: Infinite Wealth, A Quiet Place; The Road Ahead, de oorspronkelijke Ridge Racer en Art of Rally. Voor de duidelijkheid: de moderne spellen op onderstaande lijst zijn speelbaar voor alle PlayStation Plus Extra- en Premium-leden, de klassieke game is alleen voor Premium-leden bestemd.

Deze game komt op 20 januari naar PS Plus Premium:

Meer informatie over deze games valt te vinden op PlayStation Blog.