Als je je internetverkeer wilt beveiligen via een vpn-verbinding, kun je een vpn-app gebruiken. Die installeer je dan op je pc of je smartphone. Maar daarmee zijn lang niet al je apparaten beveiligd. Dat kan wél door een vpn op je router te installeren. Maar wat zijn de beste vpn-routers van het moment?

Een vpn-verbinding loopt vaak via een speciale app of programma op je computer, smartphone en tablet. Dat werkt prima, maar is niet zonder nadelen. Zo werken de meeste vpn’s niet op slimme tv’s, waardoor die kwetsbaar blijven. Een vpn-app heeft bovendien een nadelige invloed op de accuduur van mobiele toestellen, zoals je telefoon of laptop. Tot slot moet je niet vergeten de vpn-verbinding actief te houden.

Deze nadelen maken een router met vpn-ondersteuning een interessant alternatief. Voordelen? Je internetverkeer is altijd beveiligd, de accu van je mobiele toestel gaat langer mee en je kunt de vpn-verbinding gebruiken op apparaten die er standaard niet geschikt voor zijn. Dat laatste betekent bijvoorbeeld dat je het (grotere) Amerikaanse Netflix-aanbod op je smart-tv kunt bekijken.

Welke vpn?

In onze zoektocht naar de beste vpn vertelden we je al over de talrijke aanbieders die er zijn. Voor installatie op een router staan we even extra stil bij ExpressVPN en NordVPN.

Fabrikanten van vpn-geschikte routers raden doorgaans ExpressVPN aan vanwege de compatibiliteit en het gebruiksgemak. De dienst biedt onbeperkte bandbreedte en is inclusief apps voor de router, computer, smartphone en tablet. Een jaarabonnement kost zo’n 90 euro en biedt een maand ‘niet goed, geld terug’-garantie. ExpressVPN heeft naar eigen zeggen snelle servers in 94 landen, registreert geen activiteiten of verbindingen en ondersteunt anonieme betalingen via onder meer Bitcoin.

ExpressVPN werkt op routers van onder meer ASUS, D-Link, TP-Link, Linksys en Netgear. Let er wel op dat lang niet alle modellen van deze merken (toegankelijke) ondersteuning voor een vpn bieden.

Net als ExpressVPN is NordVPN een vpn-dienst die geschikt is voor ondersteunde routers. Zo’n router moet OpenVPN ondersteunen, en dan specifiek als client. NordVPN werkt onder meer met routers van ASUS WRT, GL.iNET en routers met OpenWRT, en gebruikt de speciale FlashRouter-app. Via deze app zet je de vpn-verbinding van de router aan en uit, wissel je tussen servers en kun je de killswitch gebruiken (die verbreekt de internetverbinding met al je apparaten als het internet wegvalt).

NordVPN zegt meer dan 5500 servers in 58 landen te hebben en niet aan ‘loggen’ te doen. De vpn-dienst werkt via een router ook met apparaten die standaard geen vpn ondersteunen. Van een Roku-stick en Apple TV tot smart-tv en gameconsoles. Een NordVPN-account werkt op je router én is inclusief apps voor je apparaten, voor als je niet thuis bent. Een jaarabonnement kost 75 euro; voor drie jaar toegang betaal je 111 euro en heb je een maand ‘niet goed, geld terug’-garantie.

Andere aanbevolen vpn’s voor routers zijn PrivateVPN, IPVanish en CyberGhost. Al deze vpn-diensten zijn betaald en inclusief apps voor al je andere apparaten en een (verschillende) ‘niet goed, geld terug’-periode. Heb je een keuze gemaakt, dan kun je de vpn op een van de volgende routers installeren.

Linksys WRT3200ACM

©PXimport

De Linksys WRT3200ACM is een slimme keuze voor wie een vpn-router zonder gedoe wil. Dit model draait OpenWRT, waarbij de software is geoptimaliseerd voor de populaire vpn-dienst ExpressVPN. Schaf via de site van ExpressVPN een abonnement aan, vul de activatiecode in op het admin-deel van de router en de vpn is direct geactiveerd. De WRT3200ACM kan onder meer wisselen tussen servers, werkt met meer dan acht apparaten tegelijk en haalt in de praktijk vpn-snelheden van om en nabij de 40 Mbit/s.

Overigens werkt de router ook met andere vpn-diensten via het OpenVPN-protocol. Je kunt met de WRT3200ACM ook gebruikmaken van het tor-netwerk. De router heeft vier gigabit-ethernetpoorten en een eSata-/usb2.0-combipoort om randapparatuur en opslagmedia aan te sluiten. De maximumsnelheid op de 2,4GHz-band bedraagt 600 Mbit/s en op de 5GHz-band 2,6 Gbit/s. De totale snelheid van deze wifi5-router (802.11ac) bedraagt hiermee 3,2 Gbit/s. Je bedient de (instellingen van de) router via de Linksys Smart wifi-app.

AVM Fritz!Box 7590 International

©PXimport

De Fritz!Box 7590 International van AVM is geen doorsnee vpn-router. Net als veel andere vpn-routers ondersteunt dit model vpn-server en vpn-client, net als vpn pass-through. Je kunt hem dus voor veel verschillende toepassingen gebruiken, al gaat wrt gebruiken wat lastiger dan op sommige andere routers in dit artikel. Daar staat tegenover dat deze Fritz!Box allerlei functies biedt die je niet terugvindt op concurrerende routers.

Zo kun je twee bekabelde telefoons op deze wifi-router met ingebouwd dsl-modem (tot 300 Mbit/s) aansluiten. Een ingebouwd dect-basisstation maakt het mogelijk om andere toestellen te verbinden en er is zelfs een compleet antwoordapparaat aanwezig. Je kunt daarnaast je Google-adresboek aan de Fritz!Box koppelen om eenvoudiger door contacten te bladeren. In totaal ondersteunt de Fritz!Box 7590 zes draadloze telefoons.

De router heeft vier gigabit-ethernetpoorten en biedt daarmee een maximale internetsnelheid van 1733 Mbit/s via de 5GHz-band. De 2,4GHz-band gaat tot 800 Mbit/s. Randapparatuur sluit je aan op de twee usb3.0-poorten. De Frit!Box ondersteunt een meshnetwerk en kan dus samenwerken met andere geschikte Fritz-apparaten om een uitgebreider en beter wifi-netwerk te realiseren. De fabrikant biedt allerlei software om alles uit de router te halen.

GL.iNet GL-MT300N-V2

©PXimport

De GL-MT300N-V2 is een draagbare router gericht op vakanties of zakenreizen. Je verbindt het routertje met een (openbaar) wifi-netwerk via een ethernetkabel, wifi-repeater, usb-modem of via tethering. De router onderscheidt zich met zijn compacte afmetingen, geringe gewicht (40 gram) en scherpe prijs van zo’n twee tientjes. Hij is onder meer te koop via Amazon.

Stroom krijgt de router van een powerbank of standaard micro-usb-stekker. De GL-MT300N-V2 heeft OpenVPN- en WireGuards-clients vooraf geïnstalleerd en draait op OpenWRT met een aangepaste softwareschil van de fabrikant. Via het admin-paneel op de site kun je allerlei instellingen aanpassen en een vpn-dienst op routerniveau toevoegen. GL.iNet claimt dat de router geschikt is voor meer dan twintig vpn-diensten.

De router ondersteunt naast wifi ook 3G en 4G via tethering, heeft twee ethernetpoorten en een usb2.0-poort om een extern opslagmedium te verbinden. De maximale internetsnelheid van de router bedraagt 300 Mbit/s. GL.iNet voorziet de draagbare router van een eenvoudige kunststof behuizing, maar biedt ook vier ontwerpen aan voor DIY-fans.

ASUS RT-AX88U

©PXimport

De ASUS RT-AX88U is een van de beste routers die je als vpn-client kunt gebruiken. Dat wil zeggen dat je de router verbinding met je vpn-dienst kunt laten maken, waarna de router verbinding met je apparaten maakt. Die gebruiken op deze manier direct een vpn-verbinding.

De RT-AX88U is geschikt voor een groot huis en heeft acht antennes: vier voor de 2,4GHz- en vier voor de 5GHz-band. De router ondersteunt zowel OpenVPN-server als OpenVPN-client en werkt daarom met vpn-diensten als ExpressVPN. Dankzij de 802.11ax-connectiviteit kan de router enorm hoge wifisnelheden doorsturen naar geschikte apparaten, waaronder nieuwe premium smartphones.

ASUS levert de RT-AX88U met een levenslang abonnement op AiProtection Pro, digitale beveiligingssoftware van Trend Micro. De router heeft acht gigabit-lan-poorten en is geschikt voor AiMesh. Dat laatste betekent dat je de RT-AX88U kunt koppelen aan andere geschikte ASUS-routers voor een mesh-opstelling.

D-Link DIR-885L/R

©PXimport

D-Link heeft bij het ontwerpen van de DIR-885L/R goed gekeken naar het lieveheersbeestje, dat kan haast niet anders. Deze router is bijna drie jaar te koop en dus niet het nieuwste model met de laatste functies. Daar staat tegenover dat hij met minder dan 200 euro goed betaalbaar is en voorlopig nog updates krijgt.

De DIR-885L/R biedt vier ethernetpoorten met een totale maximuminternetsnelheid van 3,1 Gbit/s: 1 Gbit/s op de 2,4GHz-band en 2,1 Gbit/s op de 5GHz-band, verdeeld over vier antennes. Deze wifi5-router (802.11ac) bevat ook een usb3.0-poort om randapparatuur aan te sluiten. De installatie van de DIR-885L/R is eenvoudig en dankzij de opensource-software (DD-WRT) kun je allerlei aanpassingen doen. Je favoriete vpn-dienst koppelen is daar een van.

Zo versleutelt de router al het internetverkeer naar je apparaten; van je smartphone en laptop tot gameconsole en tablet. Let op: D-Link schrijft op zijn website dat bij het installeren van aangepaste firmware de productgarantie vervalt. Dat doe je dus op eigen risico – niet ideaal. De DIR-88L/R werkt via een app van D-Link, die verschillende functies bevat om de werking van de router naar eigen wens aan te passen.

Netgear Nighthawk AC1750

©PXimport

De Netgear Nighthawk AC1750 is een wifi5-router (802.11ac) met vier ethernetpoorten die op 5 GHz een maximale internetsnelheid van 1,3 Gbit/s bieden. Op de 2,4GHz-band is dat 450 Mbit/s. De router ondersteunt vpn-diensten als ExpressVPN en biedt gratis een aangepaste url om je eigen ftp-server op te zetten. Dat is een fijne optie die niet alle routers aanbieden.

Netgear levert de AC1750 met een usb3.0-poort en de mogelijkheid om de router met je stem te bedienen via Google Assistent. Wie zich niet comfortabel voelt bij een mogelijk op de achtergrond meeluisterend Google, kan de spraakbediening uiteraard uitschakelen. Bij aanschaf van de router krijg je toegang tot drie apps van Netgear.

De Nighthawk-app biedt de nodige instellingen om de AC1750 naar eigen smaak te gebruiken. Met de Circle-app kun je als ouder instellen welke websites of hele websitecategorieën je kind niet mag gebruiken. Om je apparaten veilig te houden, kun je ten slotte gebruikmaken van de Netgear Armor-app.

Keezel 2.0

©PXimport

Een router met vpn-functie is handig voor thuis of op kantoor, maar je hebt er onderweg weinig aan. De Nederlandse bedenkers van Keezel kwamen in 2017 daarom met een draagbaar routertje dat verbindt met openbare wifi-netwerken en je via zijn eigen wifi-netwerk veiliger laat internetten. Vorig jaar verscheen de Keezel 2.0. De internetsnelheid is beperkt tot 5 Mbit/s, je kunt gebruikmaken van zestien wereldwijde vpn-servers en de phishing-filters worden wekelijks geüpdatet.

Voor 60 euro per jaar koop je een premium-abonnement waarbij de internetsnelheid maximaal 18 Mbit/s bedraagt, je de keuze hebt uit meer dan duizend vpn-servers en elke dag nieuwe phishing-filters krijgt. Een levenslang abonnement kost 400 euro.

De Keezel is kleiner dan je smartphone, ondersteunt 2,4 GHz en 5 GHz, en werkt op een ingebouwde 8000mAh-accu. Keezel belooft een accuduur van 20 uur. Je kunt het routertje ook gebruiken als powerbank om je smartphone mee op te laden. De Keezel kan maximaal twaalf apparaten tegelijk verbinden, biedt onbeperkt internet en bevat een optionele adblocker om online-advertenties uit te schakelen. Voor deze functies maakt het niet uit of je wel of geen abonnement hebt. Als er geen wifi-netwerk beschikbaar is, kun je ook een (los verkrijgbare) 4G-dongel of ethernet-usb-adapter op de Keezel aansluiten.

TP-Link Archer C2300

©PXimport

Zoek je een vpn-router, maar kun of wil je geen honderden euro’s uitgeven? Dan is de TP-Link Archer C2300 een interessant model. Deze router is zo goedkoop omdat hij al bijna drie jaar te koop is en qua prestaties en functies niet kan tippen aan de nieuwste modellen van honderden euro;s. Logisch, en helemaal geen probleem. De Archer C2300 ondersteunt gewoon 2.4GHz en 5GHz wifi, haalt goede snelheden en bevat vier ethernetpoorten.

Dankzij de ondersteuning voor Link Aggregation kun je twee poorten combineren om een maximale snelheid van 2gbps te bereiken. Een usb 3.0-poort laat je een externe harde schijf aansluiten om media te delen met apparaten op je thuisnetwerk. De router ondersteunt OpenVPN en is geschikt voor meerdere vpn-diensten. TP-Link’s VPN Acceleration-techniek zou de internetsnelheid verhogen ten opzichte van een normale vpn-verbinding. Volgens de fabrikant gebeurt dit zonder in te leveren op de veiligheids- en privacyfuncties van de vpn-verbinding.

Je bedient de Archer C2300 via de TP-Link Tether-app. Het HomeCare-pakket van TP-Link en Trend Micro biedt onder meer antivirus en ouderlijk toezicht voor de router, en dus voor alle apparaten die ermee verbonden zijn.

Microsoft Gaming-ceo Phil Spencer en Xbox-directeur Sarah Bond vertrekken bij het Amerikaanse bedrijf.

Dat hebben verschillende media vernomen, en Spencer zelf heeft het inmiddels ook bevestigd via social media. Daarbij publiceerde IGN ook interne e-mails van Microsoft's ceo Satya Nadella, de te vertrekken Spencer en de nieuwe Microsoft Gaming-ceo Asha Sharma en Matt Booty.

Naar verwachting vertrekt Spencer, die bijna veertig jaar bij Microsoft werkzaam was, aanstaande maandag. Xbox-president Sarah Bond - waarvan voorheen werd gedacht dat ze Spencer uiteindelijk zou vervangen - gaat ook weg. Asha Sharma is op dit moment nog de president van Microsofts CoreAI en gaat dus Microsoft Gaming bestieren. Matt Booty, het hoofd van Xbox Game Studios, wordt gepromoot naar chief content officer en zal nauw samenwerken met Sharma.

"Afgelopen najaar deelde ik met Satya dat ik nadacht over mijn vertrek en het beginnen aan het volgende hoofdstuk van mijn leven", zo stelt Spencer in zijn e-mail. "Vanaf dat moment gingen we aan de slag met onze aanpak, met het oog op het behoud van stabiliteit en het versterken van de fundering die we hebben gebouwd. Xbox is altijd meer dan een bedrijf geweest. Het is een levendige gemeenschap bestaande uit spelers, makers en teams die erg veel geven om wat we bouwen en hoe we dat doen. Het verdient een goed doordacht plan voor de toekomst."

"Ik wil Phil bedanken voor zijn uitzonderlijke leiderschap en samenwerking", aldus Nadella in zijn e-mail naar werknemers. "In meer dan 38 jaar bij Microsoft, waaronder 12 jaar aan het hoofd van de gamedivisie, heeft Phil geholpen met het transformeren van wat we doen en hoe we dat doen."

De nieuwe Microsoft Gaming-ceo aan het woord

Sharma, de nieuwe ceo van Microsoft Gaming, meldt in haar e-mail: "Mijn eerste taak is simpel: begrijpen hoe dit werkt en het vervolgens beschermen. Dat begint bij drie verplichtingen. Ten eerste geweldige games - daar begint alles mee. We moeten geweldige games hebben die door onze spelers geliefd worden." Vervolgens vertelt Sharma over het belang van onvergetelijke personages, de macht geven aan ontwikkelstudio's en iconische franchises.

"Ten tweede: de terugkeer van Xbox. We verbinden ons opnieuw aan onze trouwe Xbox-fans en -spelers, die de afgelopen 25 jaar in ons hebben geïnvesteerd, en de ontwikkelaars waar we de uitgebreide universa en ervaringen die onze spelers wereldwijd omarmen mee hebben gebouwd. We zullen onze afkomst eren met een vernieuwde inzet voor Xbox, te beginnen bij de console, die heeft gevormd wie we zijn." Sharma benadrukt daarbij dat games tegenwoordig op meerdere apparaten te vinden zijn, en spreekt uit dat Microsoft zich niet wil limiteren aan één apparaat. "Terwijl we uitbreiden op pc, mobiel en cloud, moet Xbox naadloos, onmiddellijk en waardig voor de gemeenschappen die we serveren voelen."

Het derde punt van Sharma is "de toekomst van spelen. We nemen de heruitvinding van spelen waar. Daarom zullen we investeren in nieuwe zakenmodellen en nieuwe manieren om te spelen door gebruik te maken van wat we al hebben: iconische teams, personages en werelden waar mensen van houden. Maar we zullen die werelden niet behandelen als statische IP om uit te melken en geld uit te onttrekken. We bouwen een gedeeld platform en gereedschappen die ontwikkelaars en spelers de macht geven om hun eigen verhalen te creëren en delen."

Over Spencer en de staat van Xbox

Phil Spencer werd in 2014 hoofd van Xbox, toen hij de opdracht had Xbox One van een gebrekkige release het jaar ervoor te redden. Tijdens die consolegeneratie werd onder andere het populaire Xbox Game Pass gelanceerd. Dankzij onder andere die service en zijn veelvuldige interviews werd hij al snel populair onder gamers.

Na de Xbox Series X en S-release in 2020 begon de mening over Spencer om te slaan, vooral gevoed door de veranderingen rondom Xbox als merk. Sinds enkele jaren komen de spellen van Xbox-ontwikkelaar zelfs vaak ook op andere platforms uit - bijvoorbeeld op PlayStation 5 en Nintendo Switch. Tegelijkertijd loopt de verkoop van de huidige Xbox Series X en S-consoles flink terug. Spencer zelf verscheen de afgelopen jaren steeds minder vaak in interviews, en ook de vele ontslagrondes en studiosluitingen binnen de Xbox-divisie zorgden voor reputatieschade.

Tegelijkertijd werden onder Spencers leiding grote aankopen als Bethesda en Activision Blizzard gedaan, bekend van gamefranchises als The Elder Scrolls, Fallout en Call of Duty.

Microsoft heeft eerder laten weten aan een nieuwe console te werken, die de grenzen tussen consoles en pc moet vervagen. Voor zover bekend wordt dit een apparaat die in feite pc-games af gaat spelen, alsmede Xbox-games, en waarop verschillende digitale pc-winkels bereikbaar zullen zijn - en dus niet alleen die van Microsoft zelf.

Het vertrek van twee belangrijke kopstukken binnen Microsofts gamedivisie is opvallend, zeker in combinatie met het feit dat de gametak van het bedrijf schijnbaar in een transitieperiode zit. Ook het feit dat de nieuwe ceo van Microsoft Gaming van CoreAI afkomt, houdt de gemoederen onder gamers bezig. Microsoft zet groots in op kunstmatige intelligentie, maar onder gamers heerst vooral onvrede over de invloed die AI tegenwoordig heeft op hun hobby. Sharma benadrukte in haar interne e-mail echter dat Xbox zich niet gaat richten op "zielloze AI-slop".

Toen je je laptop kocht, keek je waarschijnlijk vooral naar de processor, de grafische chip en hoeveel GB werkgeheugen erin zit. Of dat werkgeheugen DDR4 of DDR5 is, is voor de meeste mensen geen doorslaggevende factor. Toch is het wel handig om te weten wat de verschillen zijn tussen DDR4, dat je vooral in oudere laptops tegenkomt, en DDR5, dat bij nieuwe modellen meestal de standaard is. DDR5 kan per seconde meer data verwerken dan DDR4. Wat dat verschil betekent en wanneer extra gigabytes meer opleveren dan de stap naar DDR5, lees je in dit artikel.

De techniek achter DDR4 en DDR5

Het grootste verschil tussen DDR4 en DDR5 zit in de datasnelheid en bandbreedte. Zie het als een digitale weg: DDR4 is een prima route waar het verkeer netjes doorrijdt, DDR5 is een bredere snelweg waar per seconde meer data overheen kan. Daardoor hoeft de processor bij zware taken waarbij veel data heen en weer gaat (denk bijvoorbeeld aan videobewerking) minder vaak te wachten op nieuwe informatie. Let wel: die extra 'rijstroken' leveren pas winst op als je processor, grafische chip en software er ook echt gebruik van maken. Bij lichte taken, zoals browsen en tekstverwerken, is werkgeheugenbandbreedte zelden de bottleneck. Gaat dat langzaam, dan heeft dat eerder te maken met de processor, opslag, of de browser.

DDR5 kan ook helpen met het energieverbruik, omdat het op een lagere spanning werkt: 1,1 volt in plaats van 1,2 volt bij DDR4. In een laptop kan dat iets schelen, al hangt het effect af van wat je doet en hoe de rest van het systeem is opgebouwd. Daarnaast zit bij DDR5 een deel van de stroomregeling op de geheugenmodule zelf. Dat kan de stroomvoorziening stabieler maken, maar het maakt de module ook wat complexer om te produceren.

Wat biedt DDR5 in de praktijk?

DDR5 komt vooral tot zijn recht bij taken die veel werkgeheugenbandbreedte vragen, zoals 8K videobewerking of complexe simulaties. Daarbij blijft de processor (en soms de GPU) meestal de doorslaggevende factor: die bepaalt of je systeem zo'n klus überhaupt vlot aankan. DDR5 kan helpen om wachttijd te verminderen, maar het maakt een trage CPU niet ineens snel. Een ander voordeel is dat je per module hoge capaciteiten kunt halen. Voor zware desktop-werkstations zijn systemen met 256 GB aan werkgeheugen inmiddels realiteit. Bij laptops ligt die grens doorgaans lager, vaak rond de 128 GB, omdat ze meestal minder geheugenslots hebben. Bovendien is het werkgeheugen bij veel modellen vastgesoldeerd, waardoor je later niet kunt uitbreiden.

©Batorskaya Larisa

DDR5 voor gamers: nodig of niet?

Voor gamers blijft het voordeel van DDR5 vaak beperkt. In veel games gaat het om een klein verschil, en op 1440p of 4K zie je dat meestal nog minder terug omdat je dan eerder tegen de grens van de videokaart aanloopt dan tegen die van het werkgeheugen. Ook hier geldt: de keuze voor CPU en vooral GPU bepaalt je gameprestaties veel sterker dan de stap van DDR4 naar DDR5. Dat verschil tussen DDR4 en DDR5 is onderzocht in een vergelijkingstest van de gezaghebbende site Tom's Hardware. Daarbij ging het bijvoorbeeld om 3% verschil in gameprestaties in Assassin's Creed Valhalla, 2% in Far Cry 6, Tom Clancy's Ghost Recon Breakpoint, Watch Dogs: Legion en Borderlands 3, en 1% in Shadow of the Tomb Raider en Wolfenstein: Youngblood.

©Crystal Dynamics

Is een laptop met DDR4 nog goed genoeg?

Ja, voor de meeste Nederlanders is een laptop met DDR4 nog steeds goed genoeg. Gebruik je hem vooral voor internetten, Netflix kijken, Microsoft Office en af en toe een simpele fotobewerking, dan merk je in de praktijk nauwelijks verschil tussen DDR4 en DDR5. Bij laptops is DDR4 of DDR5 bovendien vaak geen losse keuze: het hangt samen met de generatie processor die in het model zit.

DDR5 kan wel voordeel geven bij zwaardere taken waarbij de computer grote hoeveelheden data tegelijk moet verwerken, maar dat wordt pas echt interessant als je met zware programma's werkt, of als je games zo soepel mogelijk wilt laten lopen - ervan uitgaande dat je CPU en GPU die werklast ook aankunnen. Denk aan situaties waarin je merkt dat je laptop moeite heeft om alles bij te houden, ook al staat de beeldkwaliteit niet eens extreem hoog. In veel situaties blijft het verschil klein. Belangrijker is vaak de hoeveelheid werkgeheugen: 16 GB voelt meestal merkbaar fijner dan 8 GB, ongeacht of het DDR4 of DDR5 is.

DDR4 is niet meer vanzelfsprekend goedkoop

Lange tijd was DDR4 de slimme, goedkope keuze als je vooral op de prijs lette: het verschil met DDR5 was groot. Door de huidige tekorten klopt dat beeld minder. DDR4-geheugen is flink duurder geworden; in sommige gevallen is de prijs zelfs meer dan verdubbeld. DDR5 is ook duurder geworden, maar omdat de productie van DDR4 wordt afgebouwd, kan DDR4 relatief harder in prijs oplopen. Daardoor ligt DDR4 in veel gevallen dichter tegen DDR5 aan dan je zou verwachten. Wie nu een nieuw systeem koopt, is met DDR4 vaak nog steeds het minst kwijt, alleen is 'goedkoop' bij werkgeheugen momenteel een rekbaar begrip.

©ronstik

Upgraden: wat wel en niet kan

DDR4 en DDR5 zijn nooit onderling uitwisselbaar, ook niet in een desktop. De inkeping zit op een andere plek en het platform moet het juiste type werkgeheugen ondersteunen. Je kunt dus geen DDR5 plaatsen in een systeem dat voor DDR4 is gemaakt, en andersom ook niet.

Bij laptops betekent dit meestal dat als je wilt overstappen op DDR5 je een nieuwe laptop zult moeten kopen. Veel laptops hebben namelijk geen uitbreidbaar werkgeheugen meer: de geheugenchips zitten voor ruimte- en kostenbesparing op het moederbord gesoldeerd, en bij sommige ontwerpen zelfs in hetzelfde pakket als de processor. Dan kun je later niets meer bijprikken. Dat is ook precies waarom DDR4 vs DDR5 bij laptops zelden de hoofdvraag is: je kiest een model, en daar hoort dit type geheugen bij.

Bij een desktop heb je vaak meer speelruimte, maar ook daar is het geen kwestie van alleen de geheugenmodules wisselen. Wil je van DDR4 naar DDR5, dan heb je een moederbord nodig dat DDR5 ondersteunt, en vaak ook een processor die bij dat moederbord past. Heb je vooral te weinig werkgeheugen (bijvoorbeeld 8 of 16 GB) en merk je dat je pc daardoor traag wordt, dan is extra DDR4 bijplaatsen meestal de goedkoopste verbetering. Pas als je toch al toe bent aan een grotere upgrade van je pc, wordt de stap naar DDR5 logisch.

Wanneer moet je echt upgraden?

Echt upgraden is pas zinvol als je merkt dat je huidige machine niet meer probleemloos werkt bij zware klussen zoals grote fotobestanden bewerken, video's monteren of veel dingen tegelijk doen. Heb je nu een laptop met 16 GB of 32 GB DDR4 die nog vlot werkt? Blijf die dan vooral gebruiken zolang de prijzen zo hoog liggen. Twijfel je, kijk dan eerst wat de oorzaak van de mindere prestaties is: zit je werkgeheugen tegen zijn limiet, of zijn het vooral je processor of GPU die de klus niet bijbenen?

Zo controleer je of je extra RAM nodig hebt

Voordat je besluit om een flinke investering te doen in een nieuw systeem of extra geheugen, is het slim om te kijken hoe je huidige computer presteert onder druk. Je kunt dit eenvoudig zelf testen op zowel Windows als Mac.

Windows

Open eerst de programma's die je normaal gesproken tegelijk gebruikt, zoals je browser met veel tabbladen, Word en een videocall. Druk daarna op Ctrl + Shift + Esc om Taakbeheer te openen. Ga naar het tabblad Prestaties en klik op Geheugen. Kijk vervolgens naar de grafiek en het percentage dat in gebruik is: blijft dat langere tijd rond de 80 tot 90 procent hangen terwijl je gewoon je dagelijkse werk doet, dan zit je tegen de grens van je werkgeheugen aan. Dat merk je vaak aan kleine haperingen, zoals tabbladen die trager laden of apps die later reageren. Zie je tegelijk dat je pc veel met de schijf bezig is, bijvoorbeeld omdat programma's ineens langzamer worden terwijl je opslaglampje blijft knipperen, dan is de kans groot dat Windows tijdelijk data op de SSD parkeert omdat het werkgeheugen volloopt.

Apple

Open je gebruikelijke programma's en druk daarna op Command + Spatiebalk. Typ Activiteitenweergave en druk op enter. Klik bovenin op het tabblad Geheugen en kijk onderaan naar de grafiek bij Geheugendruk. Is die groen, dan is er niets aan de hand. Wordt de grafiek geel of rood, dan heeft je Mac meer geheugen nodig om alles vlot te blijven draaien. Let ook op Gebruikte swap: als dat oploopt tot meerdere gigabytes, dan is je werkgeheugen in de praktijk te krap.