Konami's voetbalreeks is de afgelopen jaren druk bezig met een comeback en lijkt dit jaar klaar om FIFA van de troon te stoten. Met het San Siro-stadium op de achtergrond spelen we alvast een vroege versie van PES 2017.

Het is nog té vroeg om te spreken over nieuwe gameplaymodi en licenties, daarom kijken we ook naar het belangrijkste: de daadwerkelijke gameplay, oftewel hoe speelt de game? Lees ook: Doom - Knetterhard en knettergoed.

Real Touch

Daar de gameplay van PES 2016 vorig jaar al als een huis stond is het geen verrassing dat PES 2017 hier overduidelijk op voortbouwt. De gameplay voelt bekend, maar is toch anders dankzij de toevoeging van de zogenaamde 'Real Touch'. Het aannemen, dribbelen en passen per individuele speler voelt hierdoor anders aan. Een verschil dat we meteen merken bij een kleinere speler zoals Santi Carzola en iets grotere spelers zoals Mesut Ozil. In combinatie met een reeks van nieuwe toegevoegde animaties voelt de bal hierdoor vrijer en volgt deze minder afgebakende paden.

©PXimport

Het aannemen van en dribbelen met de bal is niet voor elke speler even makkelijk.

Dit zorgt voor een realistischer spel dat ook van invloed is op passes. De snelheid van de bal en speler, hoe hard de bal wordt geraakt, waar met welk deel van de voet de bal wordt geraakt: het is allemaal van invloed. Op het eerste gezicht is die invloed minimaal, maar voor een ervaren speler iets wat direct opvalt. De controle over de bal is hierdoor vele malen groter en het leveren van een perfecte pass zorgt hierdoor voor nog meer voldoening.

Wat tevens direct opvalt is dat de keepers, na jarenlang een hekel punt te zijn geweest, flink op de schop zijn gegaan. In PES 2017 zijn deze beter dan ooit tevoren. Tijdens onze speelsessie stuitten we geen enkele keer op rare fratsen. Allesbehalve: keepers reageren adequater dan ooit, pakken de ballen die ze moeten hebben en staan razendsnel op voor een tweede of derde redding. Een verademing. Dit geldt evenzo voor de scheidsrechters die veel beter op overtredingen reageren, zonder de flow uit het spel te halen.

©PXimport

De keepers in PES 2017 zijn eindelijk flink op de schop gegaan.

Tiki-taka

PES 2017 biedt ook veel meer strategische hulpmiddelen om zelf invloed uit te oefenen op de wedstrijd. Eén van deze zijn de geavanceerde instructies die vooraf aan de wedstrijd ingesteld kunnen worden. Zo is op aanvallend gebied Tiki-taka voetbal in te stellen, waarbij de prioriteit ligt op het blijven passen van de bal. Spelers nemen hiervoor ook actief betere posities in en rennen niet zomaar de ruimte in. Weer een andere strategie is False Full Backs, waarbij backs uit hun traditionele positie kruipen en naar het midden van het veld bewegen. Hierdoor krijgt het team tijdelijk meer spelers in het centrum.

In verdedigend opzicht is het bijvoorbeeld mogelijk om 'de bus te parkeren' en zoveel mogelijk spelers voor het doel te positioneren. Of het zogenaamde Gegenpressing in te stellen en bij balverlies heel erg veel druk te zetten, iets wat wel veel vraagt van het uithoudingsvermogen. Tijdens de wedstrijd zijn er vier van deze vooraf ingestelde instructies te activeren en dit levert een veel dynamischer spel op.

Dat geldt eveneens voor hoekschoppen, waarbij het mogelijk is om zowel aanvallend als defensief per speler instructies te geven. Een andere strategische optie is de mogelijkheid om tijdens het spelen in één keer van heel verdedigend naar zeer aanvallend te veranderen. Een optie die PES spelers van het eerste uur zondermeer herkennen van jaren terug.

©PXimport

Tijdens corners kun je spelers individuele instructies geven.

AI

De allergrootste verandering in PES 2017 lijkt echter die van de kunstmatige intelligentie te zijn. Bij wedstrijden tegen de computer leert deze gedurende de wedstrijd jouw spel en past daarop zijn tactiek aan. Komen alle aanvallen via de vleugels, dan worden deze extra afgedekt en ook overmatig gebruik van een sterspeler, zoals Antoine Griezmann, levert een dubbele mandekking op. Het zorgt ervoor dat ook ervaren spelers op de hoogste moeilijkheidsgraad nog uitdaging weten te vinden.

Waar we de afgelopen jaren bij vroege versies die aan het einde van de zomer verschenen vaak nog onze twijfels hadden, is de staat van de versie die wij speelden al van een indrukwekkend niveau. De Fox Engine maakt dit jaar bovendien een behoorlijke stap vooruit. Dat is vooral te zien in de kleine details: de ademwolkjes in de winter, regendruppels die van het net af spatten, het claimen van een corner bij een achterbal, de spuitbuslijnen bij vrije trappen die langzaam vervagen en de tv-kabels die langs het veld liggen. Ook andere kleine toevoegingen stemmen ons enthousiast, van de licentie van Arsenal tot bijgewerkte menu's met kleine foto's van spelers. Het levert een veelbelovend beeld op van een game die pas in het najaar moet verschijnen.

Gamer.nl speelde een vroege versie van PES 2017 op de PlayStation 4. PES 2017 verschijnt later dit jaar voor pc, PlayStation 4, Xbox One, PlayStation 3 en Xbox 360.

Onderweg telt soms iedere gram, zeker als je veel reist. Voor wie niet houdt van een zware rugtas heeft HP de OmniBook 7 Aero. Deze laptop weegt nog geen kilogram, maar heeft toch een processor met 8 cores in combinatie met 32 GB RAM. Dat klinkt als een uitstekend product voor wie veel onderweg is. Of dat echt zo is? Wij hebben hem getest.

Natuurlijk wist ik dat de HP OmniBook 7 Aero ongeveer een kilogram weegt, maar toch was ik positief verrast toen ik hem uit de doos haalde. De OmniBook 7 Aero is zó licht dat het bijna een stuk speelgoed lijkt. Dat is gelukkig niet het geval, want de behuizing van een aluminium-magnesium-legering zit ondanks het geringe gewicht degelijk in elkaar. Het is daardoor een laptop die je zonder zorgen in je rugtas stopt, waarna je eigenlijk niet meer merkt dat je hem bij je hebt. Mijn eigen laptop is met 1,35 kilogram ook niet bijzonder zwaar, maar toch voel ik een duidelijk verschil als ik de OmniBook 7 Aero meeneem. Fijn als je dagelijks met de trein naar kantoor of studie gaat.

©Jeroen Boer - ID.nl

Waar ik ook blij van word, is dat HP ondanks de compacte behuizing toch in een fijne verzameling aansluitingen heeft voorzien. Natuurlijk wordt de basis tegenwoordig gedekt door usb-c en daarvan krijg je er twee die allebei geschikt zijn voor zowel laden als het aansluiten van een beeldscherm. Thuis of op kantoor kun je hem dus met één kabel aansluiten op je werkplek. Maar omdat je een lichte laptop waarschijnlijk juist onderweg gebruikt, is het fijn dat HP je ook twee normale usb-poorten, een HDMI-aansluiting en een headsetaansluiting geeft. Zo kun je hem ook gewoon gebruiken op plekken waar nog een oudere monitor of beamer staat en heb je ook voor een usb-stickje geen adapter nodig. Het enige dat een klein beetje jammer is, is dat de usb-c-poorten geen usb 4 ondersteunen terwijl de gebruikte processor dat op zich wel kan.

©Jeroen Boer - ID.nl

Lekker tikken

Als je het scherm openklapt, wordt het palmgedeelte in een lichte hoek gezet zodat je fijner kunt tikken. Dat is op de OmniBook sowieso geen straf. Het toetsenbord heeft een prettige aanslag met duidelijke feedback. Prettig, zeker als je net als ik veel met teksten werkt. Het toetsenbord ziet er met zijn grijze toetsen ook overzichtelijk uit en heeft toetsverlichting in twee helderheidsstanden. Een eigenschap die wat mij betreft vooral weer onderweg als je werkt op allerlei ongunstige locaties onmisbaar is. De touchpad met geïntegreerde fysieke knop laat zich eerder omschrijven als oké. Het geheel werkt op zich goed, maar voelt wel minder premium dan het uitstekende toetsenbord.

©Jeroen Boer - ID.nl

Geen last van spiegeling

Het 13,3inch-scherm maakt gebruik van een IPS-paneel en heeft een resolutie van 2560 × 1600 pixels. Hierdoor krijg je goede inkijkhoeken en een scherp beeld. Handig voor onderweg is dat HP het paneel mat heeft afgewerkt, zodat je geen last hebt van storende lichtinval. Ook de helderheid is voor veel omstandigheden hoog genoeg. Verder is het scherm niet heel bijzonder. Zo wordt er slechts een maximale verversingssnelheid van 60 Hz ondersteund, terwijl steeds meer duurdere laptops schermen met een hogere verversingssnelheid hebben. Dat heeft misschien ook iets met de accuduur te maken, iets waarover je verderop meer leest. Boven het scherm vind je een prima webcam die ook geschikt is voor inloggen met gezichtsherkenning via Windows Hello. Prettig is dat de webcam een schuifje heeft om de lens fysiek te bedekken; zo weet je zeker dat je niet bespied wordt.

©Jeroen Boer - ID.nl

Goede prestaties

Op papier stelt de configuratie met een Ryzen AI 7 350, 32 GB RAM en een 1TB-ssd niet teleur. Misschien is 32 GB RAM een beetje overdreven voor een laptop die zich niet laat omschrijven als workstation, maar het is voor een laptop waarvan je het geheugen niet kunt uitbreiden ook weer niet heel gek. Dit is wellicht juist het moment om nog even je slag te slaan voordat laptops met veel geheugen veel duurder worden. De opslag wordt verzorgd door een ssd van 1 TB die gewoon prima presteert. Het is een M.2-ssd die je eventueel kunt vervangen als je opslag tekort komt.

De Ryzen AI 7 350 combineert vier normale met vier energiezuinige cores en heeft een npu die voldoet aan de eisen voor een Copilot+-pc. Je krijgt dus alle extra AI-functies van Windows 11. De prestaties van de chip zijn goed en de laptop scoort een mooie 7527 punten in PCMark 10. Ook de score van 1975 en 12433 punten in CineBench R23 voor respectievelijk single-core- en multi-core-prestaties zijn voor een mobiele processor uitstekend. De prestaties kennen bovendien weinig verval als je de laptop langdurig aan het werk zet. Helaas verandert de koeling dan wel in een soort stofzuiger: de laptop laat goed van zich horen als je hem wat langer aan het werk zet. Bij lichte dingen als browsen of tekstverwerken is de laptop gelukkig wel stil.

©Jeroen Boer - ID.nl

Best wel kleine accu

Wanneer een laptop zo dun en licht mogelijk is, kan het bijna niet anders dan dat er ergens concessies gedaan zijn. Dat is in het geval van deze HP overduidelijk de accu, want een accu met een capaciteit van slechts 43 Wh is tegenwoordig wel heel magertjes. Toch wist de HP me positief te verrassen, want de werktijd bij alledaagse (kantoor)werkzaamheden is met zo'n 12 uur helemaal niet zo verkeerd. Natuurlijk zijn er genoeg laptops met een veel langere accuduur (waaronder de eveneens ook superlichte ASUS ZenBook A14), maar een echte dealbreaker is de werktijd ook weer niet.

©Jeroen Boer - ID.nl

En gamen?

De Ryzen AI 7 350 heeft een geïntegreerde AMD Radeon 860M-gpu en is volgens AMD ook geschikt voor gamen. Je kunt natuurlijk niet verwachten dat een geïntegreerde gpu echt topprestaties biedt. Een score van 2571 punten in 3D mark Time Spy is in ieder geval niet heel indrukwekkend. Ik heb Shadow of the Tomb Raider geïnstalleerd, een spel waarvan ik weet dat het inmiddels goed speelbaar is op een geïntegreerde gpu. Het is een spel van alweer zeven jaar oud, maar grafisch nog altijd mooi. Om op Full HD een beetje soepel te kunnen spelen, moest ik kiezen voor de voorinstelling Lowest waarmee je zo'n 54 fps haalt. Opvallend is dat er met AI-upscaler Intel XeSS niet significant meer frames gehaald worden. Jammer, want op andere laptops heb ik goede ervaringen met zulke AI-upscalers. Het hangt natuurlijk ook een beetje van het spel af en een titel met ondersteuning voor AMD's eigen FSR presteert misschien wel wat beter. De prestaties in Shadow of the Tomb Raider geven wel een goed beeld van de mogelijkheden. Voor soepel gamen zul je wat oudere spellen met lagere kwaliteitsinstellingen of esports-titels moeten spelen. Dit klinkt misschien teleurstellend, maar voor een dunne en lichte ultrabook zijn de prestaties helemaal niet zo verkeerd. 

Conclusie

De HP OmniBook 7 Aero is al met al een heel fijne laptop en dat komt voor een groot deel door het gewicht. Je moet hem dus ook vooral overwegen als je echt een lichte laptop wilt hebben. De laptop weegt nog geen kilo, waardoor je hem altijd makkelijk meeneemt. Ondanks het lage gewicht zijn de prestaties prima en kun je comfortabel werken. Over de stevigheid hoef je je geen zorgen te maken; de aluminium-magnesiumbehuizing is lekker degelijk. Natuurlijk heeft HP wel wat concessies moeten doen om dat lage gewicht te bereiken. Zo is de accucapaciteit niet heel indrukwekkend, al overleef je met 12 uur werktijd op zich wel een werkdag. Voor hetzelfde geld kun je zeker laptops kopen waar je langer op kunt werken, maar die wegen dan ook een stuk meer dan een kilo.

Sony zou overwegen de PlayStation 6 intern uit te stellen en de console pas ergens na 2028 uit te brengen.

Dat meent MST Financial-analist David Gibson via Sandstone Insights Japan. Hoewel de PlayStation 5 al meer dan vijf jaar beschikbaar is - de console kwam eind 2020 uit - is het volgens hem onwaarschijnlijk dat Sony de PlayStation 6 binnenkort uitbrengt.

"Sony verwacht dat de levenscyclus van de PlayStation 5 wordt verlengd, en dat de PlayStation 6-release langer op zich laat wachten dan de meesten voorspellen", zo stelt Gibson. Hij verwacht dat de nieuwe console pas ergens na 2028 uitkomt - op zijn vroegst dus in 2029.

PlayStation 6 is nog niet aangekondigd

Sony zelf heeft nog geen officiële releaseperiode gegeven voor de PlayStation 6. De console is immers nog niet officieel aangekondigd, al is het logisch dat het bedrijf achter de schermen al aan een opvolger van de PlayStation 5 werkt.

Eerder gingen er al wel geruchten over een PS6-release in 2027 of 2028, maar volgens bovengenoemde analyse wordt het dus pas later. Er gaan ook geruchten dat Sony twee apparaten wil uitbrengen: een traditionele console en een hybride versie die ook als handheld gebruikt kan worden - vergelijkbaar met de Nintendo Switch dus.

Reden voor vertraging

Een van de redenen voor een vertraagde komst van PlayStation 6 kunnen de alsmaar stijgende prijzen voor geheugen zijn. Prijzen van RAM (Random Access Memory) stijgen alsmaar doordat er massaal RAM nodig is om het alsmaar populairder wordende AI werkende te houden. RAM is echter nodig in spelcomputers.

De theorie is dat bedrijven nu hun plannen voor nieuwe consoles uitstellen, omdat de prijzen voor RAM zo hoog liggen. Dat zou immers betekenen dat men ook hogere prijzen voor nieuwe consoles moet vragen, en dat zou eventueel een negatief effect op het succes van deze consoles kunnen hebben.

Valkuil van uitstel

Het intern uitstellen van de PlayStation 6 - of andere consoles - kan echter een prijzige aangelegenheid zijn voor bedrijven. Sony heeft vele miljoenen dollars in de ontwikkeling van een nieuwe console gestoken en mogelijk de technologie die in deze console zit gekozen.

Door de PlayStation 6 uit te stellen, veroudert de technologie in de console ook, en komt het bedrijf voor een lastige keuze te staan: gooit Sony de vele miljoenen aan onderzoekskosten weg om nieuwe specificaties samen te stellen, of brengt het bedrijf op een later moment een console met ietwat achterhaalde specificaties uit?