Wie op zeker speelt, wil graag een image van zijn harde schijf. Inclusief Windows met alle persoonlijke instellingen. Dat scheelt heel veel tijd als er onverhoopt een systeemcrash is en u 'opnieuw moet beginnen'. En het mooiste is, de software is gratis. Het hebben van een bootable image van de harde schijf is de beste 'schadevergoeding' voor als uw harde schijf het plotseling begeeft.

Wie op zeker speelt, wil graag een image van zijn harde schijf. Inclusief Windows met alle persoonlijke instellingen. Dat scheelt heel veel tijd als er onverhoopt een systeemcrash is en u 'opnieuw moet beginnen'. En het mooiste is, de software is gratis. Het hebben van een bootable image van de harde schijf is de beste 'schadevergoeding' voor als uw harde schijf het plotseling begeeft. Daarmee kunt u - ook wanneer Windows niet meer wil opstarten - het systeem snel en gemakkelijk herstellen. Inclusief alle persoonlijke instellingen. Er zijn kant en klare pakketten te koop voor deze actie. Maar wij hebben twee gratis programma's gevonden die tot hetzelfde resultaat leiden. Omdat de gehele operatie nogal uitvoerig is, splitsen we de workshop in twee delen. Voor het maken van een boot cd-rom is BartPE beschikbaar. En DriveImage XML halen we van stal voor het maken van de images. In deel 1 doorloopt de workshop de installatie van de gebruikte software en het maken van een image plus het weer terugzetten van dat image. In het volgende nummer komt deel 2, waarin u een image maakt van uw Windows met al zijn instellingen (bootable cd-rom) plus een beschrijving hoe u die gebruikt. De gebruikte tools zijn alleen geschikt voor Windows XP en Windows Server 2003. We wijzen u erop dat deze workshop vooral bedoeld is voor de wat verder gevorderde lezer, en dat het terugzetten van een image kan leiden tot het verlies van gegevens!

Stap 1

[afbeelding0]Als eerste downloaden we BartPE. Klik op de aangegeven link om naar een pagina met mirrors te gaan.

Stap 2

[afbeelding0]Op de mirror-pagina selecteert u een downloadlocatie dichtbij, bijvoorbeeld die van Xs4all. Klik op de downloadlink en sla het bestand op de harde schijf op. Wij plaatsen het bestand voor het gemak op het Bureaublad, maar misschien hebt u een aparte map Downloads.

Stap 3

[afbeelding0]Surf naar Runtime.org en klik op de link Download. Sla ook dit bestand op, op uw harde schijf, want dit is het programma DriveImage XML.

Stap 4

[afbeelding0]Download de plugin die nodig is om beide programma's goed te laten samenwerken. Ga hiertoe naar Runtime.org. Hier downloadt u de plug-in voor BartPE, door op de link DriveImage XML V1.1.8 te klikken. Dit bestand slaat u wederom op uw harde schijf op.

Stap 5

[afbeelding0]Om DriveImage XML te installeren dubbelklikt u op het opgeslagen bestand dixmlsetup.exe. In het eerste scherm klikt u op de knop Next. In het volgende scherm leest u de licentievoorwaarden en daarna vinkt u Yes, I agree with all the terms of this license agreement aan. Daarna klikt u weer op de knop Next. Vervolgens kiest u een installatiemap. Als u het niet zeker weet laat u de standaardwaarde staan. Klik op de knop Next. U kunt nu aangeven waar DriveImage XML in het menu Start zal verschijnen. Klik weer op de knop Next. Wederom klikt u op Next, deze keer om de installatie te starten. Nadat het programma geïnstalleerd is, klikt u op de knop Finish om de installatie af te ronden.

Stap 6

[afbeelding0]Start nu DriveImage XML op, als u de locatie in stap 8 niet hebt gewijzigd doet u dit via Start, Programma's, Runtime Software, DriveImage XML. In het welkomstscherm van DriveImage XML klikt u op Backup. U krijgt een overzicht te zien van de harde schijven in uw systeem. Daaronder toont een scherm allerlei details van de harde schijven. Selecteer de schijf waarvan u een image wilt maken en klik daarna op Next.

Stap 7

[afbeelding0]Een wizard verschijnt. U krijgt ter controle te zien van welke schijf u een image wilt maken. Als dat klopt, klikt u op Next.

Stap 8

[afbeelding0]Kies de map waarin u de image wilt opslaan. Bij voorkeur is dat op een andere schijf dan die waarvan u een image gaat maken. (Ons voorbeeld is wat dat betreft niet correct, wij maken een backup op dezelfde C-schijf. Maar dat kon even niet anders.) U kunt desgewenst de optie Compressed aanvinken, de image zal dan kleiner worden en u bespaart zo ruimte op de harde schijf. Het maken en terugzetten van de image in gecomprimeerde vorm duurt wel langer, maar het scheelt ruimte. Kies eventueel een bestandsnaam onder Filename en klik dan op Next.

Stap 9

[afbeelding0]DriveImage XML gaat nu aan het werk. Dat duurt al gauw een uur of langer. Eventueel krijgt u tijdens deze stap een melding van XP dat er nieuwe hardware gevonden is. Dit is een ‘harde schijf' die alleen virtueel bestaat. DriveImage XML heeft deze schijf nodig om een image te maken van bestanden die op dat moment in gebruik zijn. U installeert dan ook de Volume shadow copy hardware, waarna DriveImage XML verder kan met zijn werk. Als de image succesvol is aangemaakt, verschijnt er een dialoogvenster dat na vijf seconden weer verdwijnt. Daarna keert het programma terug naar het menu. Om te controleren of alles succesvol is verlopen, gaat u in Windows Verkenner naar de door u gekozen opslaglocatie. Daar treft u als het goed is een .xml, een .dat en meerdere .00x bestanden aan. Die laatste bestanden zijn per stuk even groot als een cd-rom van 650 megabyte. Als u wilt kunt u alle bestanden uit de opslaglocatie op cd-rom of dvd wegschrijven.Zo kunt u zelfs als er een probleem met de harde schijf is, altijd nog bij de image komen. Wegschrijven kunt u doen met het brandprogramma dat u altijd gebruikt.

Stap 10

[afbeelding0]Als u nog gewoon vanuit Windows kunt werken, maar toch een image wilt herstellen volgt u stap 10 tot en met 13. Let op: dit werkt niet als u de partitie met XP erop wilt herstellen. Daarvoor gaat u naar Stap 14 (zie dl 2). Start DriveImage XML en klik op Restore.

Stap 11

[afbeelding0]Klik meteen op Next. Er verschijnt een wizard. Klik op het map-icoontje en zoek het .xml bestand dat u eerder hebt aangemaakt. Klik daarna weer op Next.

Stap 12

[afbeelding0]Kies in het nieuwe venster de partitie die u wilt overschrijven.
Let op: alle data op de partitie verdwijnt, en wordt overschreven met de situatie zoals die was toen u de image aanmaakte. Alle bestanden die nieuw of gewijzigd zijn sinds het aanmaken van de image moet u wegschrijven naar een andere partitie of naar cd/dvd-rom, anders bent u die bestanden voorgoed kwijt!

Stap 13

[afbeelding0]Als u zeker bent dat u de juiste partitie hebt geselecteerd én alle bestanden van de doelpartitie hebt gered, klikt u op Next. Klik nogmaals op Next om de hersteloperatie te starten.

Microsoft Gaming-ceo Phil Spencer gaat met pensioen. Daarnaast vertrekt Xbox-directeur Sarah Bond.

Dat hebben verschillende media vernomen, en Spencer zelf heeft het inmiddels ook bevestigd via social media. Daarbij publiceerde IGN ook interne e-mails van Microsoft's ceo Satya Nadella, de te vertrekken Spencer en de nieuwe Microsoft Gaming-ceo Asha Sharma en Matt Booty.

Naar verwachting gaat Spencer, die bijna veertig jaar bij Microsoft werkzaam was, aanstaande maandag met pensioen. Xbox-president Sarah Bond - waarvan voorheen werd gedacht dat ze Spencer uiteindelijk zou vervangen - heeft ontslag genomen. Asha Sharma is op dit moment nog de president van Microsofts CoreAI en gaat dus Microsoft Gaming bestieren. Matt Booty, het hoofd van Xbox Game Studios, wordt gepromoot naar chief content officer en zal nauw samenwerken met Sharma.

"Afgelopen najaar deelde ik met Satya dat ik nadacht over mijn vertrek en het beginnen van het volgende hoofdstuk van mijn leven", zo stelt Spencer in zijn e-mail. "Vanaf dat moment gingen we aan de slag met onze aanpak, met het oog op het behoud van stabiliteit en het versterken van de fundering die we hebben gebouwd. Xbox is altijd meer dan een bedrijf geweest. Het is een levendige gemeenschap bestaande uit spelers, makers en teams die erg veel geven over wat we bouwen en hoe we dat doen. Het verdient een goed doordacht plan voor de toekomst."

"Ik wil Phil bedanken voor zijn uitzonderlijke leiderschap en samenwerking", aldus Nadella in zijn e-mail naar werknemers. "In meer dan 38 jaar bij Microsoft, waaronder 12 jaar aan het hoofd van de gamedivisie, heeft Phil geholpen met het transformeren van wat we doen en hoe we het doen."

De nieuwe Microsoft Gaming-ceo aan het woord

Sharma, de nieuwe ceo van Microsoft Gaming, meldt in haar e-mail: "Mijn eerste taak is simpel: begrijpen hoe dit werkt en het beschermen. Dat begint bij drie verplichtingen. Ten eerste geweldige games - daar begint alles mee. We moeten geweldige games hebben die door onze spelers geliefd worden." Vervolgens vertelt Sharma over het belang van onvergetelijke personages, de macht geven aan ontwikkelstudio's en iconische franchises.

"Ten tweede: de terugkeer van Xbox. We verbinden ons opnieuw aan onze trouwe Xbox-fans en -spelers, die de afgelopen 25 jaar in ons hebben geïnvesteerd, en de ontwikkelaars waar we de uitgebreide universums en ervaringen die onze spelers wereldwijd omarmen mee hebben gebouwd. We zullen onze wortels eren met een vernieuwde inzet voor Xbox, te beginnen bij de console, die heeft gevormd wie we zijn." Sharma benadrukt daarbij dat games tegenwoordig op meerdere apparaten te vinden zijn, en spreekt uit dat Microsoft zich niet wil limiteren aan één apparaat. "Terwijl we uitbreiden op pc, mobiel en cloud, moet Xbox naadloos, onmiddellijk en waardig voor de gemeenschappen die we serveren voelen."

Het derde punt van Sharma is "de toekomst van spelen. We nemen de heruitvinding van spelen waar. Daarom zullen we investeren in nieuwe zakenmodellen en nieuwe manieren om te spelen door gebruik te maken van wat we al hebben: iconische teams, personages en werelden waar mensen van houden. Maar we zullen die werelden niet behandelen als statische IP om uit te melken en geld uit te onttrekken. We bouwen een gedeeld platform en gereedschappen die ontwikkelaars en spelers de macht geven om hun eigen verhalen te creëren en delen."

Over Spencer, Bond en de staat van Xbox

Phil Spencer werd in 2014 hoofd van Xbox, toen hij de opdracht had Xbox One van een gebrekkige release het jaar ervoor te redden. Tijdens die consolegeneratie werd onder andere het populaire Xbox Game Pass gelanceerd. Onder zijn leiding werden ook aankopen als Bethesda en Activision Blizzard gedaan, bekend van gamefranchises als The Elder Scrolls, Fallout en Call of Duty.

Bond ging in 2017 aan de slag na haar werk bij T-Mobile. Na haar rol als vicepresident van gameontwikkeling en ecosysteem bij Microsoft werd ze in 2022 de directeur van Xbox.

De laatste jaren is Xbox flink aan het veranderen. Sinds enkele jaren komen de spellen van Xbox-ontwikkelaar zelfs vaak ook op andere platforms uit - bijvoorbeeld op PlayStation 5 en Nintendo Switch. Tegelijkertijd loopt de verkoop van de huidige Xbox Series X en S-consoles flink terug. Microsoft heeft eerder laten weten aan een nieuwe console te werken, die de grenzen tussen consoles en pc moet vervagen. Voor zover bekend wordt dit een apparaat die in feite pc-games af gaat spelen, alsmede Xbox-games, en waarop verschillende digitale pc-winkels bereikbaar zullen zijn - en dus niet alleen die van Microsoft zelf.

Het vertrek van twee belangrijke kopstukken binnen Microsofts gamedivisie is opvallend, zeker in combinatie met het feit dat de gametak van het bedrijf in een transitieperiode zit.

Toen je je laptop kocht, keek je waarschijnlijk vooral naar de processor, de grafische chip en hoeveel GB werkgeheugen erin zit. Of dat werkgeheugen DDR4 of DDR5 is, is voor de meeste mensen geen doorslaggevende factor. Toch is het wel handig om te weten wat de verschillen zijn tussen DDR4, dat je vooral in oudere laptops tegenkomt, en DDR5, dat bij nieuwe modellen meestal de standaard is. DDR5 kan per seconde meer data verwerken dan DDR4. Wat dat verschil betekent en wanneer extra gigabytes meer opleveren dan de stap naar DDR5, lees je in dit artikel.

De techniek achter DDR4 en DDR5

Het grootste verschil tussen DDR4 en DDR5 zit in de datasnelheid en bandbreedte. Zie het als een digitale weg: DDR4 is een prima route waar het verkeer netjes doorrijdt, DDR5 is een bredere snelweg waar per seconde meer data overheen kan. Daardoor hoeft de processor bij zware taken waarbij veel data heen en weer gaat (denk bijvoorbeeld aan videobewerking) minder vaak te wachten op nieuwe informatie. Let wel: die extra 'rijstroken' leveren pas winst op als je processor, grafische chip en software er ook echt gebruik van maken. Bij lichte taken, zoals browsen en tekstverwerken, is werkgeheugenbandbreedte zelden de bottleneck. Gaat dat langzaam, dan heeft dat eerder te maken met de processor, opslag, of de browser.

DDR5 kan ook helpen met het energieverbruik, omdat het op een lagere spanning werkt: 1,1 volt in plaats van 1,2 volt bij DDR4. In een laptop kan dat iets schelen, al hangt het effect af van wat je doet en hoe de rest van het systeem is opgebouwd. Daarnaast zit bij DDR5 een deel van de stroomregeling op de geheugenmodule zelf. Dat kan de stroomvoorziening stabieler maken, maar het maakt de module ook wat complexer om te produceren.

Wat biedt DDR5 in de praktijk?

DDR5 komt vooral tot zijn recht bij taken die veel werkgeheugenbandbreedte vragen, zoals 8K videobewerking of complexe simulaties. Daarbij blijft de processor (en soms de GPU) meestal de doorslaggevende factor: die bepaalt of je systeem zo'n klus überhaupt vlot aankan. DDR5 kan helpen om wachttijd te verminderen, maar het maakt een trage CPU niet ineens snel. Een ander voordeel is dat je per module hoge capaciteiten kunt halen. Voor zware desktop-werkstations zijn systemen met 256 GB aan werkgeheugen inmiddels realiteit. Bij laptops ligt die grens doorgaans lager, vaak rond de 128 GB, omdat ze meestal minder geheugenslots hebben. Bovendien is het werkgeheugen bij veel modellen vastgesoldeerd, waardoor je later niet kunt uitbreiden.

©Batorskaya Larisa

DDR5 voor gamers: nodig of niet?

Voor gamers blijft het voordeel van DDR5 vaak beperkt. In veel games gaat het om een klein verschil, en op 1440p of 4K zie je dat meestal nog minder terug omdat je dan eerder tegen de grens van de videokaart aanloopt dan tegen die van het werkgeheugen. Ook hier geldt: de keuze voor CPU en vooral GPU bepaalt je gameprestaties veel sterker dan de stap van DDR4 naar DDR5. Dat verschil tussen DDR4 en DDR5 is onderzocht in een vergelijkingstest van de gezaghebbende site Tom's Hardware. Daarbij ging het bijvoorbeeld om 3% verschil in gameprestaties in Assassin's Creed Valhalla, 2% in Far Cry 6, Tom Clancy's Ghost Recon Breakpoint, Watch Dogs: Legion en Borderlands 3, en 1% in Shadow of the Tomb Raider en Wolfenstein: Youngblood.

©Crystal Dynamics

Is een laptop met DDR4 nog goed genoeg?

Ja, voor de meeste Nederlanders is een laptop met DDR4 nog steeds goed genoeg. Gebruik je hem vooral voor internetten, Netflix kijken, Microsoft Office en af en toe een simpele fotobewerking, dan merk je in de praktijk nauwelijks verschil tussen DDR4 en DDR5. Bij laptops is DDR4 of DDR5 bovendien vaak geen losse keuze: het hangt samen met de generatie processor die in het model zit.

DDR5 kan wel voordeel geven bij zwaardere taken waarbij de computer grote hoeveelheden data tegelijk moet verwerken, maar dat wordt pas echt interessant als je met zware programma's werkt, of als je games zo soepel mogelijk wilt laten lopen - ervan uitgaande dat je CPU en GPU die werklast ook aankunnen. Denk aan situaties waarin je merkt dat je laptop moeite heeft om alles bij te houden, ook al staat de beeldkwaliteit niet eens extreem hoog. In veel situaties blijft het verschil klein. Belangrijker is vaak de hoeveelheid werkgeheugen: 16 GB voelt meestal merkbaar fijner dan 8 GB, ongeacht of het DDR4 of DDR5 is.

DDR4 is niet meer vanzelfsprekend goedkoop

Lange tijd was DDR4 de slimme, goedkope keuze als je vooral op de prijs lette: het verschil met DDR5 was groot. Door de huidige tekorten klopt dat beeld minder. DDR4-geheugen is flink duurder geworden; in sommige gevallen is de prijs zelfs meer dan verdubbeld. DDR5 is ook duurder geworden, maar omdat de productie van DDR4 wordt afgebouwd, kan DDR4 relatief harder in prijs oplopen. Daardoor ligt DDR4 in veel gevallen dichter tegen DDR5 aan dan je zou verwachten. Wie nu een nieuw systeem koopt, is met DDR4 vaak nog steeds het minst kwijt, alleen is 'goedkoop' bij werkgeheugen momenteel een rekbaar begrip.

©ronstik

Upgraden: wat wel en niet kan

DDR4 en DDR5 zijn nooit onderling uitwisselbaar, ook niet in een desktop. De inkeping zit op een andere plek en het platform moet het juiste type werkgeheugen ondersteunen. Je kunt dus geen DDR5 plaatsen in een systeem dat voor DDR4 is gemaakt, en andersom ook niet.

Bij laptops betekent dit meestal dat als je wilt overstappen op DDR5 je een nieuwe laptop zult moeten kopen. Veel laptops hebben namelijk geen uitbreidbaar werkgeheugen meer: de geheugenchips zitten voor ruimte- en kostenbesparing op het moederbord gesoldeerd, en bij sommige ontwerpen zelfs in hetzelfde pakket als de processor. Dan kun je later niets meer bijprikken. Dat is ook precies waarom DDR4 vs DDR5 bij laptops zelden de hoofdvraag is: je kiest een model, en daar hoort dit type geheugen bij.

Bij een desktop heb je vaak meer speelruimte, maar ook daar is het geen kwestie van alleen de geheugenmodules wisselen. Wil je van DDR4 naar DDR5, dan heb je een moederbord nodig dat DDR5 ondersteunt, en vaak ook een processor die bij dat moederbord past. Heb je vooral te weinig werkgeheugen (bijvoorbeeld 8 of 16 GB) en merk je dat je pc daardoor traag wordt, dan is extra DDR4 bijplaatsen meestal de goedkoopste verbetering. Pas als je toch al toe bent aan een grotere upgrade van je pc, wordt de stap naar DDR5 logisch.

Wanneer moet je echt upgraden?

Echt upgraden is pas zinvol als je merkt dat je huidige machine niet meer probleemloos werkt bij zware klussen zoals grote fotobestanden bewerken, video's monteren of veel dingen tegelijk doen. Heb je nu een laptop met 16 GB of 32 GB DDR4 die nog vlot werkt? Blijf die dan vooral gebruiken zolang de prijzen zo hoog liggen. Twijfel je, kijk dan eerst wat de oorzaak van de mindere prestaties is: zit je werkgeheugen tegen zijn limiet, of zijn het vooral je processor of GPU die de klus niet bijbenen?

Zo controleer je of je extra RAM nodig hebt

Voordat je besluit om een flinke investering te doen in een nieuw systeem of extra geheugen, is het slim om te kijken hoe je huidige computer presteert onder druk. Je kunt dit eenvoudig zelf testen op zowel Windows als Mac.

Windows

Open eerst de programma's die je normaal gesproken tegelijk gebruikt, zoals je browser met veel tabbladen, Word en een videocall. Druk daarna op Ctrl + Shift + Esc om Taakbeheer te openen. Ga naar het tabblad Prestaties en klik op Geheugen. Kijk vervolgens naar de grafiek en het percentage dat in gebruik is: blijft dat langere tijd rond de 80 tot 90 procent hangen terwijl je gewoon je dagelijkse werk doet, dan zit je tegen de grens van je werkgeheugen aan. Dat merk je vaak aan kleine haperingen, zoals tabbladen die trager laden of apps die later reageren. Zie je tegelijk dat je pc veel met de schijf bezig is, bijvoorbeeld omdat programma's ineens langzamer worden terwijl je opslaglampje blijft knipperen, dan is de kans groot dat Windows tijdelijk data op de SSD parkeert omdat het werkgeheugen volloopt.

Apple

Open je gebruikelijke programma's en druk daarna op Command + Spatiebalk. Typ Activiteitenweergave en druk op enter. Klik bovenin op het tabblad Geheugen en kijk onderaan naar de grafiek bij Geheugendruk. Is die groen, dan is er niets aan de hand. Wordt de grafiek geel of rood, dan heeft je Mac meer geheugen nodig om alles vlot te blijven draaien. Let ook op Gebruikte swap: als dat oploopt tot meerdere gigabytes, dan is je werkgeheugen in de praktijk te krap.