ID.nl logo
Zekerheid & gemak

Draadloze routers met simultane dualband

Draadloze routers zijn er in alle soorten en maten. Voor de veeleisende consument is vooral de nieuwste generatie routers interessant, omdat er steeds meer gevraagd wordt van het netwerk thuis. We testen voor u uitgebreid een aantal hotshots: dualbandrouters die simultaan op meerdere frequenties werken. De belofte is dat deze routers sneller zijn en beter bereik hebben dan hun voorgangers. Is dit ook echt het geval en is het de meerprijs waard?

Dit artikel bestaat uit zes pagina’s:

Pagina 1: Introductie; Dualband; Gebruikte testapparatuur;

Pagina 2: Netgear WNDR3700;

Pagina 3: Linksys WRT610N;

Pagina 4: Belkin Play Max Wireless Router;

Pagina 5: Sitecom Gaming Router II;

Pagina 6: DLNA; Conclusie; Is het nodig?

Consumenten kunnen tegenwoordig kiezen uit een overweldigend aanbod van draadloze routers. Niet alleen kunnen we eenvoudig meer dan tien verschillende merken opnoemen, ze hebben ook nog eens allemaal verschillende typen routers die bedoeld zijn voor verschillende soorten gebruikers. Grof gezegd kunnen we een onderscheid maken tussen routers die werken met de 2,4GHz-band en routers die werken met de 5GHz-band. De eerstgenoemde, de 2,4GHz-band, is de meest populaire frequentie voor huis-, tuin- en keukenapparatuur. Zo zitten draadloze telefoons, apparaten met Bluetooth en draadloze netwerkapparaten allemaal op deze frequentie, waardoor ze elkaar nog wel eens in de weg kunnen zitten. De 5GHz-band is veel rustiger, maar kent weer veel signaalverlies bij het afleggen van afstanden en kan moeilijker door muren, deuren of andere objecten reiken.

Dualband

De in deze test besproken routers beschikken op papier over het beste van twee werelden. Het zijn alle vier zogenaamde dualbandrouters, die communicatie op beide frequenties tegelijk ondersteunen. Uw nieuwe laptop of externe netwerkadapter kan gebruikmaken van de snelle en rustige 5GHz-frequentie, terwijl uw mobiele telefoon, spelcomputer en oudere computers communiceren via de 2,4GHz-band. Het resultaat? Op papier supersnelle verbindingen, vooral als het gaat om het transporteren van video of het spelen van games. Want los van de dualbandstack hebben de in deze test besproken routers nog veel meer gemeen. Zo beschikken ze allemaal over een vorm van traffic shaping, een techniek die de efficiëntie van het netwerk kan verbeteren door bepaalde verkeersstromen voorrang te geven. Bij Sitecom heet dit de StreamEngine, Belkin noemt het Bit Boost en de techniek blijft zonder verdere vermelding bij Linksys/Cisco en Netgear. Ook de hardware lijkt erg op elkaar: alle routers beschikken over vier gigabitpoorten voor computers die met een kabel verbonden moeten worden en ze hebben één of meerdere usb-poorten voor het aansluiten van een externe harde schijf, waarmee ze audio en video kunnen streamen naar compatibele apparaten of in sommige gevallen een printer kunnen delen.

Gebruikte testapparatuur

Er zijn verschillende methoden om draadloze netwerken aan de tand te voelen. Wij maken gebruik van simpele programma’s die het normale gebruik zo goed mogelijk nabootsen. Voor de bandbreedte jagen we met behulp van het programma Iperf gedurende tien seconden zoveel mogelijk data door een draadloze verbinding. We herhalen deze test viermaal om eventuele toevalligheden uit te sluiten. Na afloop van de tien seconden weten we hoeveel gegevens we hebben kunnen transporteren. Aan beide zijden van de verbinding staat een Apple Macbook Pro, de één verbonden met een bekabelde gigabit ethernetpoort en de andere via het draadloze netwerk.

Netgear WNDR3700

De Netgear WNDR3700 is een opvallende verschijning, want er zijn geen zichtbare antennes. Dat lijkt een nadelige keuze, want op het eerste gezicht past in de behuizing van de WNDR3700 geen antenne van het formaat dat we bij andere routers aantreffen. Netgear krijgt het echter toch voor elkaar om prestaties van formaat te leveren, door een nieuw soort antenne te gebruiken in combinatie met speciaal materiaal voor de behuizing. De gebruikte antennes heten metamateriaal-antennes en zijn gemaakt van een materiaal dat niet in de natuur voorkomt en dat zorgt voor een betere ontvangst. Hierdoor kunnen veel kleinere antennes gebruikt worden, zonder in te leveren op de kwaliteit van het radiosignaal. In het geval van Netgear zijn er acht antennes aanwezig, die als een soort ster in de behuizing zijn geplaatst, waardoor een goed bereik gehaald kan worden.

©PXimport

In de webinterface kan de router tot in details worden geconfigureerd. Zo kunnen de beide radiozenders los van elkaar geconfigureerd worden: het is mogelijk aan het deel dat op 5 GHz zendt een andere naam toe te kennen dan aan het radiodeel dat op 2,4 GHz werkt. Aangesloten computers kunnen dan eenvoudig zien op welke frequentie ze communiceren, omdat de beide radio’s verschillende namen hebben. Als extra functie kan de Netgear een gastnetwerk aanmaken, zodat u internet kunt aanbieden aan buren of gasten zonder dat uw eigen netwerk toegankelijk wordt gemaakt.

©PXimport

Het gastnetwerk van Netgear kan apart beveiligd worden.

De Netgear kent een ingebouwde functie voor het delen van bestanden. Dat houdt in dat het plaatsen van een usb-disk voldoende is om deze te delen met alle computers in het netwerk. Praktisch gezien kunnen aangesloten computers de netwerkschijf zien bij de netwerkverbindingen, maar het is ook mogelijk om de bestanden via een browser toegankelijk te maken. Standaard zijn gekoppelde harde schijven alleen via het interne netwerk te benaderen, maar indien gewenst kan dit zelfs via internet, zodat uw bestanden die thuis opgeslagen staan wereldwijd op te vragen zijn.

©PXimport

Bestanden kunnen niet alleen via de netwerkomgeving worden benaderd, maar ook vanuit een browser of via ftp.

De router van Netgear kent ingebouwde DLNA-functionaliteit. Hiermee kunt u muziek- en videobestanden verspreiden over alle DLNA-compatible apparaten, zoals een spelcomputer of mediaspeler. Zodra een usb-disk wordt aangesloten, zoekt de Netgear-router automatisch naar video en audio en stelt dit ter beschikking aan het netwerk. De Netgear is telkens de snelste of op één na snelste router in de test, waarmee het aantoont de juiste keuze gemaakt te hebben voor de metamateriaal-antennes. De Netgear-router haalt hiermee wat ons betreft de hoogste plaats in de test en die belonen we traditiegetrouw natuurlijk met het predicaat Best Getest.

©PXimport

Beide frequenties kennen eigen instellingen voor bijvoorbeeld de beveiliging.

Netgear RangeMax Dual Band Wireless-N Gigabit Router (WNDR3700)

Prijs € 119,-

Garantie 1 jaar

Pluspunten

Slim gebruik van materialen voor antennes

Gastnetwerk

Uitgebreide configuratie

Minpunten

Niet printen via usb

Linksys WRT610N

Linksys heeft een naam hoog te houden. Als onderdeel van netwerkgigant Cisco Systems zijn producten van Linksys met name bedoeld voor thuisgebruik en midden- en kleinbedrijf. Linksys heeft momenteel twee routers in haar portfolio die zowel de 5GHz-als de 2,4GHz-band ondersteunen, de WRT610N en de WRT320N. De laatstgenoemde is echter niet in staat om beide frequenties simultaan te ondersteunen.

©PXimport

Bij het testen van routers van Linksys zijn we al jarenlang gewend aan dezelfde interface. Ook nu verrast Linksys weer niet, met precies dezelfde interface als alle andere routers en slechts af en toe een knopje erbij of eraf. Voor mensen die wel eens eerder met een Linksys hebben gewerkt, zal het configureren van de WRT610N dan ook geen enkel probleem opleveren. De meegeleverde software bevat een installatieprogramma maar dat biedt nauwelijks extra functionaliteit boven configuratie via een webbrowser.

©PXimport

Iedereen die ooit met een Linksys heeft gewerkt, snapt meteen hoe het werkt.

Net als de andere routers beschikt de Linksys over een usb-poort voor het delen van bestanden. Dat kan via het standaard Windows-protocol (CIFS), maar ook als mediaserver voor spelcomputer of mediaspeler. Het instellen van de router voor media is overigens niet eenvoudig: voor het handmatig scannen van een usb-disk moeten diverse taken worden uitgevoerd die op een onlogische manier over de configuratieschermen zijn verdeeld.

©PXimport

De router van Linksys kent Quality of Service, maar er is niet veel in te stellen.

De routers van Linksys zijn populair bij hobbyisten die aanpassingen willen maken in de hard- of software van Linksys. Zo zijn de antennes meestal eenvoudig te vervangen door betere exemplaren en zijn bepaalde soorten erg populair voor het modificeren van de firmware. Voor beide wijzigingen is het niet verstandig om op dit moment voor de WRT610N te kiezen: de antennes zijn ingebouwd in de behuizing en dus niet eenvoudig te vervangen, daarnaast maakt de router gebruik van firmware die nog niet ondersteund wordt door alternatieve firmwareversies zoals OpenWRT of DD-WRT.

Linksys Simultaneous Dual-N Band Wireless Router (WRT610N)

Prijs € 146,-

Garantie 1 jaar

Pluspunten

Vertrouwde interface

Draadloos printen via usb

Minpunten

Geen externe antennes

Omslachtig om handmatig usb-disk te scannen

Belkin Play Max Wireless Router

Belkin heeft de laatste tijd een aantal spectaculaire modellen uitgebracht, die qua uiterlijk écht afweken van concurrenten, bijvoorbeeld door de toevoeging van een klein schermpje op de router. De Play Max-router die wij tot onze beschikking hadden heeft in tegenstelling tot deze eerdere modellen een nogal basic uiterlijk en is onderdeel van een hele reeks routers die het 802.11n-protocol ondersteunen. De Play Max-router is de meest uitgebreide router uit de productportfolio, waarvan de andere routers naar namen luisteren als Play, Share en Surf.

©PXimport

De router van Belkin kent net als de Netgear een instelling voor ‘Guest Access’. Als deze instelling wordt ingeschakeld, verschijnt in de lijst met draadloze netwerken een extra netwerknaam voor gasten. Computers die met dit netwerk verbonden zijn, kunnen wél gebruik maken van internet, maar communicatie met het lokale netwerk is niet mogelijk. Op die manier schermt u uw lokale netwerk af en stelt u buren of bezoekers tóch in staat om via uw netwerk gebruik te maken van internet.

©PXimport

De 2,4GHz- en 5GHz-band worden bij Belkin in één scherm getoond.

Net als de Netgear kan de Belkin fungeren als DLNA-server. Bij Netgear is het mogelijk om daarbij wat opties mee te geven, zoals de naam van de DLNA-server, maar bij de Belkin kan de functie alleen aan of uit worden gezet. Bovendien vereist de Belkin dat alle muziek een speciaal label krijgt via de meegeleverde software, voordat ze op een usb-stick gezet kan worden en herkend wordt door de router. Voor het aanbieden van een grote muziekbibliotheek die slechts af en toe wordt bijgewerkt lijkt ons dat geen onoverkomelijk bezwaar, maar als de muziekbestanden dagelijks wijzigen is het telkens labelen van muziekbestanden alleen maar lastig.

©PXimport

Regular Maintenance betekent bij Belkin: regelmatig herstarten.

De twee usb-poorten van de Belkin kunnen voor diverse functies gebruikt worden. We meldden al even de mogelijkheid om muziek aan te bieden, maar de Belkin-router kan eveneens fungeren als printserver. Daarmee is het mogelijk om elke usb-printer te delen met alle computers op het draadloze netwerk. Een opmerkelijke functie is ‘Self Healing’. Met deze optie ingeschakeld (standaard vanuit de fabriek), herstart de router zich automatisch elke week om het netwerk ‘gezond’ te houden. Eerlijk gezegd kunnen we ons niet voorstellen wat iemand hiermee zou opschieten, tenzij de software die Belkin op haar router heeft geïnstalleerd periodieke reboots vereist.

In het configuratiescherm van de Belkin kunnen we verder alle overige functies terugvinden, zoals de beveiligingsinstellingen, de firewall en computers die vanaf het internet bereikbaar zouden moeten zijn. Qua snelheid hebben we niet zo veel te klagen over de Belkin, alhoewel de Netgear bijna dubbel zo snel is in de 5GHz-band als er geen encryptie gebruikt wordt. Schakelen we de encryptie wél in, dan liggen de snelheden erg dicht bij elkaar.

Belkin Play Max Wireless Router (F7D4301ed)

Prijs € 115,-

Garantie 2 jaar

Pluspunten

Twee usb-poorten

Gastnetwerk (Guest Access)

Minpunten

Applicaties moeten op pc worden uitgevoerd voor het delen bestanden

Self Healing-functie nutteloos

Sitecom Gaming Router II

De routers in deze test presenteren zich als uitermate geschikt voor video, audio en het spelen van games. Sitecom doet dat zelfs zeer specifiek door haar router een Gaming Router te noemen en alle vormgeving van verpakking, apparaat en webinterface helemaal af te stemmen op fervente gamers. Het is niet zo vreemd dat Sitecom juist gamers probeert aan te spreken. De populariteit van spelcomputers en computerspellen is immers zeer groot, dus is er een grote doelgroep. Bovendien vereist het spelen van online games een heel snelle en goede netwerkverbinding, zonder vertraging of problemen in de verbinding.

©PXimport

Deze Gaming Router II (WL-309), is het meest geavanceerde model van Sitecom. Hij kent dezelfde specificaties als de andere routers en is een opvolger van de eerder gelanceerde Gaming Router. De nieuwste router, de WL-309, kan echter simultaan dualband werken en dat kon de voorganger, de WL-308, niet. Daarnaast is de hoeveelheid antennes aangepast van drie externe antennes naar twee interne en twee externe exemplaren. De router van Sitecom beschikt over StreamEngine, een techniek die we ook al in eerdere routers van Sitecom aantroffen. StreamEngine is een combinatie van hard- en software die automatisch zorgt voor een optimale doorvoersnelheid van de internetverbinding. Concreet houdt het in dat de hardware binnen de router detecteert welk type packets precies langskomen en deze meer of minder prioriteit geeft al naar gelang de overige verkeersstromen.

©PXimport

Het is een kwestie van smaak, maar de webinterface van Sitecom is in elk geval niet saai.

De webinterface van de Sitecom is even wennen in vergelijking met de andere routers, want het geheel is nogal donker en zwart. In het scherm voor de firewall vinden we de voor gamers belangrijke opties voor Virtual Servers en Special Applications die de firewall eenvoudig aanpassen aan de programma’s die internet nodig hebben. Het delen van een usb-schijf verloopt wat minder intuïtief, maar uiteindelijk is het met een paar klikken voor elkaar. In de interface zien we geen mogelijkheid om printers te delen via het netwerk.

©PXimport

Het delen en beveiligen van bestanden is niet erg ingewikkeld.

Sitecom Gaming Router II (WL-309)

Prijs € 147,-

Garantie 10 jaar na registratie

Pluspunten

StreamEngine voor optimale doorvoersnelheid

Eenvoudig te configureren firewall

Minpunten

Webinterface niet altijd even duidelijk

Geen printerdeling

DLNA

Steeds meer routers kennen ondersteuning voor de protocollen die de DLNA (Digital Living Network Alliance) ontwikkelt. Dit is vaak eenvoudig terug te vinden op de verpakking van een router, want DLNA gebruikt een eigen logo om de DLNA-gecertificeerde producten herkenbaar te maken. Achter DLNA schuilt de gedachte dat steeds meer apparaten in huis met elkaar moeten kunnen communiceren en dat het instellen voor consumenten zo gemakkelijk mogelijk moet zijn. Op die manier kunnen bijvoorbeeld zowel de Playstation 3 als de Xbox 360 als een mediastreamer gebruikmaken van hetzelfde netwerk voor het ophalen van muziek en video. Ook televisies worden af en toe uitgerust met DLNA, zodat u direct kunt streamen vanaf uw

netwerk naar de televisie. De routers in onze test ondersteunen DLNA via de usb-functionaliteit.

Conclusie

De hoeveelheid routers in deze test is maar beperkt gebleven. Veel fabrikanten hebben nog geen model dat draadloos simultaan dualband aankan en dat maakt de groep kandidaten bijzonder klein. Dat maakt onze test echter niet minder interessant. Alle routers hebben ongeveer dezelfde specificaties, maar het zijn zeker geen identieke routers met slechts een andere behuizing erom. Bij Netgear treffen we een nieuw soort antenne en behuizing aan, Belkin heeft twee usb-poorten en een ingebouwd gastnetwerk en Sitecom prijst zichzelf aan met StreamEngine. Alleen Linksys heeft geen spetterende toeters en bellen die we exclusief bij de WRT610N aantreffen, maar dat maakt de router van Linksys natuurlijk nog geen slecht product. Dan is er nog het thema van de snelheid en performance. Een heikel punt bij testen van draadloze routers, want we testen deze niet in een laboratoriumopstelling. Die hebben jullie, onze lezers, namelijk ook niet. En in déze test zijn onze resultaten nog minder relevant dan in andere tests, omdat de behaalde snelheid erg afhankelijk is van het netwerk. De zenders in de 5GHz-band halen bijvoorbeeld zonder uitzondering slechte cijfers als onze testapparatuur verder dan enkele meters verwijderd is, maar dat hoeft in veel situaties geen enkel probleem te zijn. Het maakt ook nogal uit wat voor hardware de draadloze apparaten gebruiken: een dualband-netwerkkaart haalt natuurlijk heel wat meer performance dan een ingebouwde netwerkkaart van een iets oudere laptop. Toch kunnen we wel een aantal trends ontdekken als we naar de cijfers kijken van de routersnelheden. Werken op de 5GHz-band heeft zin, de snelheid neemt aanzienlijk toe, soms zelfs tot het dubbele van dezelfde configuratie in de 2,4GHz-band. Het bereik is echter zeer beperkt. Soms was een afstand van enkele meters al te ver, maar dit is sterk afhankelijk van de opstelling thuis. De testwinnaar is de Netgear WNDR3700. Dit is niet alleen een van de voordeligste routers uit de test, maar hij is ook nog eens zeer veelzijdig en maakt gebruik van geavanceerde antennes om prima bereik en dito snelheid te leveren.

©PXimport

Is het nodig?

De gemiddelde breedbandverbinding in Nederland haalt bijna nooit een hogere snelheid dan de door ons geteste routers aankunnen. Het is daarom rechtvaardig om de vraag te stellen of al die snelheid nu wel nodig is voor e-mail en wat surfen op het web. Voor het beantwoorden van die vraag is het belangrijk om te beseffen dat door dit soort hoge snelheden toepassingen als centraal back-uppen of het centraal aanbieden van een muziekcollectie via het thuisnetwerk, opeens binnen bereik komen. Bovendien is de dualbandfunctionaliteit heel wat waard: in menige stad is de 2,4GHz-band zó vol dat er bijna geen frequenties meer zijn waar u ongestoord gebruik van kunt maken.

▼ Volgende artikel
Alles over The Witcher 4 - Releasedatum, het verhaal en een nieuwe trilogie
Huis

Alles over The Witcher 4 - Releasedatum, het verhaal en een nieuwe trilogie

Het was de grote verrassing van The Game Awards in 2024: CD Projekt Red keert na Cyberpunk 2077 terug naar de Witcher-franchise met een vierde deel. Als vervolg op het grandioze The Witcher 3: Wild Hunt heeft de ontwikkelaar grote - en eigen - schoenen te vullen, dus de ontwikkeling kan nog wel even duren. In dit artikel houden we je op de hoogte over alles rondom The Witcher 4.

Dit overzicht is bijgewerkt op 19 januari .

Releasedatum en platforms

CD Projekt Red heeft nog geen releasedatum voor The Witcher 4 bekendgemaakt, al is er reden om te geloven dat het spel in 2027 of later in de winkels moet liggen.

Tijdens de aankondiging op The Game Awards werd al bekendgemaakt dat de game 'in 2026 of later' zou uitkomen, en bij het onthullen van de fiscale cijfers in 2025 heeft CDPR definitief wereldkundig gemaakt dat The Witcher 4 niet in 2026 uitkomt. Volgens Chief Financial Officer Piotr Nielubowicz is de game in het najaar van 2024 volledig in productie gegaan.

Watch on YouTube

Daarentegen nam Eurogamer in 2024 - voor de onthulling van het spel - een uitgebreid interview af met verschillende ontwikkelaars bij CDPR, waarin onder andere duidelijk werd dat het bedrijf probeert hun nieuwe games binnen twee jaar na onthulling uit te brengen. In het geval van The Witcher 4 zou deze regel een release in december 2026 betekenen, maar het lijkt er dus eerder op dat we de game later in 2027 in handen krijgen.

Cyberpunk 2077-launch zorgde voor verandering

CD Projekt Red heeft in een interview met Digital Foundry aangegeven dat de consoleversies van The Witcher 4 leidend zijn bij de ontwikkeling. De game moet op 60 fps draaien op de PlayStation 5 en Xbox Series X en S. Het is een verandering voor de ontwikkelaar, die zijn games normaliter ontwikkelt met voornamelijk een pc-publiek in het achterhoofd. De aanname is dat dit besluit is voortgekomen uit de desastreuze launch van Cyberpunk 2077, waarbij de game voor velen bijna onspeelbaar was op consoles en zelfs pc-spelers problemen ervoeren.

CDPR is zich ervan bewust dat deze problemen nog in het achterhoofd van spelers hangen, en zegt alles op alles te zetten om te zorgen dat dit niet nog een keer gebeurt. Dat lieten de regisseur van The Witcher 4, Sebastian Kalemba, en executive producer Małgorzata Mitręga weten aan IGN. "Allereerst: let it cook," zegt Kalemba, doelend op het niet overhaast uitbrengen van de game. "Ten tweede is de manier waarop we games produceren inmiddels veranderd, op een erg goede manier. We definiëren heel bewust de verschillende stadia van ontwikkeling. Zo zorgen we dat de fundering eerst in orde is."

Dat leidt volgens Kalemba nu al tot merkbare verbeteringen ten opzichte van de Cyberpunk 2077-ontwikkeling: "Het helpt ons met het feit dat alles dat we creëren enorm goed samenhangt met de rest van het spel. Daardoor hebben we het gevoel dat we meer controle hebben over een enorm complexe omgeving. En het geeft iedereen ook meer zelfvertrouwen over de gameontwikkeling op een dagelijkse basis."

Verhaal en de wereld van The Witcher 4

Op het moment is er nog zeer weinig bekend over het verhaal van de nieuwe game, maar we weten wel dat we in dit deel Ciri - ofwel Cirilla Fiona Elen Riannon - onder de knoppen krijgen. In The Witcher 3: Wild Hunt was Geralt of Rivia het hoofdpersonage, al waren er ook secties waarin Ciri speelbaar was. In dit nieuwe deel is de 'Child of the Elder Blood' daarentegen de hoofdpersoon, al heeft ze een nieuwe stemactrice. Ciri werd in de vorige game namelijk ingesproken door Jo Wyatt, maar in dit nieuwe deel neemt Ciara Berkeley de rol op zich.

Ciri is een ontzettend belangrijk personage in de Witcher-reeks. Naast dat ze de prinses van het koninkrijk Cintra is, beschikt ze ook over magische krachten dankzij het zogenaamde 'Elder Blood' dat door haar aderen pompt. De boekenreeks waarin de Witcher-franchise is ontstaan toont in detail hoe de band tussen Geralt en Ciri ontstaat en evolueert, terwijl het jonge meisje continu achterna wordt gezeten door krijgers, tovenaars en een keizer. In The Witcher 3: Wild Hunt speelt ze ook een grote rol, omdat de Wild Hunt uit de titel – een bovennatuurlijke groep krijgers – achter haar aan zit.

De implicatie van The Witcher 4 is vrij duidelijk: Ciri is in een Witcher. De onthullingstrailer laat vrij 'standaard' bezigheden voor de monsterjagers zien, waarin Ciri op een monster jaagt en juist mensen haar verraden. Hoewel specifieke details rondom het verhaal ontbreken, kunnen we vanuit de beelden wel het een en ander opmaken over de nieuwe status quo.

Watch on YouTube

Verschillende eindes van The Witcher 3 en magische krachten

Dat Ciri een Witcher is, is bijvoorbeeld opvallend. Er zijn verschillende scenario's mogelijk in The Witcher 3: Wild Hunt op basis van de keuzes die je maakt, waaronder één waar Ciri inderdaad door het leven gaat als een monsterjager. Ook is het mogelijk dat ze de koningin van Nilfgaard wordt, of ze kan op pad gaan met de Wild Hunt. Volgens regisseur Sebastian Kalemba moet geen van deze eindes botsen met het verhaal in The Witcher 4, dus het maakt niet uit welk einde je in jouw playthrough hebt behaald.

Desalniettemin zijn de magische krachten die Ciri gebruikt in de eerste trailer opvallend. Witchers beschikken weliswaar over een sterker metabolisme, snellere reflexen en een paar simpele magische spreuken - in de vorm van Signs - maar Ciri lijkt nóg sterkere magie te hebben. In The Witcher 3 had zij al magische krachten, maar dat was nog voordat Ciri een volwaardige Witcher was. Volgens executive producer Małgorzata Mitręga gaat het spel uiteindelijk duidelijkheid scheppen over haar krachten.

School of the Lynx

In de Witcher-games is er sprake van verschillende 'scholen' waar de monsterjagers worden opgeleid en muteren. Zo valt Geralt of Rivia bijvoorbeeld onder de Wolf-school, maar zijn er ook Witchers uit de Cat-, Bear- en Griffin-school te vinden. In The Witcher 4 wordt hier een nieuwe school aan toegevoegd: de School of the Lynx. In de beelden is namelijk te zien dat Ciri een Witcher-medaillon van een Lynx draagt, wat herbevestigd wordt in de CD Projekt Red Store, waar de Lynx-ketting te koop is. Hoe deze school is ontstaan is niet duidelijk, maar het is mogelijk dat Ciri hem zelf heeft opgericht.

Nieuwe regio en grootte van de spelwereld

Ook is inmiddels bekend dat je in The Witcher 4 de regio Kovir kunt verkennen. Een Unreal Engine 5-techdemo laat deze locatie uit de Witcher-boeken namelijk zien. Het is voor het eerst dat we in een Witcher-game deze locatie kunnen bezoeken. Kovir is een bergachtig gebied dat hier en daar voorkomt in de Witcher-boeken, en bekendstaat om glashandel. Uit de demo blijkt dat er daarbij ook een heus smokkelwereldje in de regio schuilt, en dat er monsters zoals manticores ronddwalen. Genoeg voor een Witcher om de tanden in te zetten, dus.

Diezelfde techdemo onthult ook dat Ciri beschikt over een paard om mee rond te rijden, Kelpie genaamd. Je gaat het paard ook nodig hebben, aangezien de game minstens net zo groot wordt als The Witcher 3: Wild Hunt - een game die al honderd uur aan content biedt voor spelers die alles willen voltooien. Zowel qua oppervlakte en hoeveelheid quests moet dit nieuwe deel vergelijkbaar zijn met diens voorganger. Maar CDPR heeft ook ambitie, zo vertelde Sebastian Kalemba in een interview met SkillUp.

"De kaart is vergelijkbaar qua grootte, net als de hoeveelheid missies. Nogmaals: het spel wordt groot. Maar we hebben ook veel ambitie, dus het allerbelangrijkste is dat we een enorm boeiende ervaring willen leveren. Kwaliteit boven kwantiteit. Maar we kunnen beloven dat dit spel behoorlijk groot wordt. Het wordt groot vergeleken met al het andere wat we tot nu toe hebben gedaan."

Eerder vertelden andere ontwikkelaars bij CD Projekt Red echter dat The Witcher 4 'groter en beter' moet worden dan hun vorige werk, al is het ook mogelijk dat daarmee niet de fysieke grootte van de kaart wordt bedoeld. De studio lijkt namelijk ook sterk in te zetten op immersie en de geloofwaardigheid van de wereld, blijkt uit een interview met Gamertag Radio.

"We hebben de regel om elke NPC (in The Witcher 4) eruit te laten zien alsof ze een leven hebben, met een eigen verhaal." Volgens Kalemba wordt dit ondersteund door het verhaal in de onthullingstrailer, waarin inwoners van een dorp geloven dat er een god in het bos woont. Eigenlijk is dit een monster, waar de dorpelingen al jaren jonge meisjes aan offeren.

"We willen de kwaliteit van NPC's echt zoveel mogelijk vooruit stuwen. Hun uiterlijk, hun gedrag, de gezichtsanimaties. We willen er een nog meeslependere ervaring van maken dan wat we gewend zijn. We willen grenzen verleggen."

Waar is Geralt?

Het einde van The Witcher 3: Blood and Wine - de tweede uitbreiding van het spel - deed een aardige strik om het verhaal van Geralt of Rivia, dus dat we in dit nieuwe deel als Ciri spelen is weinig verrassend. Maar Geralt is voor velen toch synoniem aan de Witcher-reeks, en er zijn dus veel vragen rondom zijn aanwezigheid in The Witcher 4. CDPR heeft in ieder geval aangegeven dat de White Wolf een rol speelt in de nieuwe game, wat ook al te herleiden was uit de aankondiging op The Game Awards, waar de trailer werd opgevolgd door stemacteur Dough Cockle die zegt: "Tijd voor een nieuwe saga. Zie je op het Pad". Wat Geralts rol in de game precies gaat worden, is vooralsnog onbekend.

Gameplay in The Witcher 4

Over de gameplay van The Witcher 4 is momenteel nog weinig te zeggen. De onthullingstrailer was een geregisseerd filmpje, en hoewel CD Projekt Red samen met Epic Games een Unreal Engine 5-techdemo heeft uitgebracht, representeren die beelden niet het eindproduct - daarover later meer.

In ieder geval is duidelijk dat The Witcher 4 net als zijn voorganger een openwereld-RPG wordt, waarin verschillende quests te ondernemen zijn. Daaronder valt onder andere het jagen op en verslaan van monsters en menselijke vijanden, terwijl spelers keuzes maken die de voortgang van die quests en de overkoepelende verhaallijn beïnvloeden.

Ciri als Witcher

Wat gameplay betreft moet The Witcher 4 spelers meer vrijheid geven, zoals Cyberpunk 2077 toegang geeft tot uiteenlopende builds. Hoewel je in The Witcher 3 vooral met een zwaard wappert, is dit verder in te vullen door onder andere te focussen op het gebruik van signs (magische vaardigheden), alchemie voor extra status-effecten of speciale aanvallen. Het zal ons benieuwen hoe dit systeem er voor Ciri uit gaat zien.

Verhaalsgewijs biedt de verandering naar Ciri als hoofdpersonage ook mogelijkheden, zo geeft de regisseur van het spel aan. Spelers krijgen zo meer controle over hoe zij haar willen definiëren, gezien ze ook een stuk jonger is dan Geralt. "Ze staat op het punt de Witcher te worden. (...) Ze gaat op haar eigen manier om met monsters, missies en avonturen. Het geeft ons ook meer ruimte om andere verhalen te vertellen."

Daarbij hoort volgens Kalemba ook de mogelijkheid om betekenisvolle (romantische) relaties op te bouwen met personages in het spel, net zoals dat in The Witcher 3 bijvoorbeeld kon met tovenaressen Yennefer of Vengerberg en Triss Merigold.

"Het maakt onderdeel uit van hoe we spellen ontwikkelen. Het maakt ook onderdeel uit van de menselijke natuur. Het is doodnormaal. Zonder dat zouden we niet het volledige verhaal kunnen vertellen. We willen er veel tijd aan besteden en het enorm boeiend en erg betekenisvol maken. Het wordt geen romantiek alleen maar om romantiek in de game te hebben. Daar doen we niet aan bij CD Projekt Red."

Unreal Engine 5

Met de aankondiging van The Witcher 4 werd ook bekendgemaakt dat de ontwikkeling van het spel niet met de in-house RED Engine van CD Projekt Red gebeurt. In plaats daarvan gebruikt de studio nu Unreal Engine 5, waarvan de technische capaciteiten getoond werden met de eerder getoonde techdemo.

De beelden zijn dus niet representatief van hoe het spel er uiteindelijk uit gaat zien en hoe het speelt, maar moeten een indruk geven van wat er mogelijk is met de technologie. Een woordvoerder van CDPR zei er het volgende over:

"Het is belangrijk om in het achterhoofd te houden dat deze techdemo niet bedoeld is als representatie van The Witcher 4 - het is een tentoonstelling van de gereedschappen die we samen met Epic Games ontwikkelen. Dat betekent dat specifieke graphics, zoals de modellen van personages en omgevingen, anders kunnen zijn in The Witcher 4."

In ieder geval representeert de tech demo de kwaliteit waar CDPR op mikt, al is het nog te vroeg om te zeggen welke hardwarespecificaties hiervoor nodig zijn.

Levendige spelwereld

Naast het feit dat de Unreal-demo er bloedmooi uitziet, wordt er veel aandacht besteed aan het natuurlijke gedrag van de NPC's, wat aansluit bij wat de ontwikkelaar vertelde over immersie. Zoals je bij het stuk over het verhaal en de wereld hierboven al kon lezen zei de regisseur van het spel: "We willen de kwaliteit van NPC's echt zoveel mogelijk vooruit stuwen. Hun uiterlijk, hun gedrag, de gezichtsanimaties. We willen er een nog meeslependere ervaring van maken dan wat we gewend zijn. We willen grenzen verleggen."

Het begin van een trilogie

CD Projekt Red kondigde in 2022 aan dat The Witcher 4 (dat in 2022 alleen nog bekendstond als Project Polaris) het begin vormt van een nieuwe Witcher-trilogie. Verdere informatie over de invulling van deze trilogie is er niet, maar de eerste game is dan ook nog altijd niet uitgekomen.

Meer Witcher-games

Met die aankondiging van een trilogie bracht CDPR ook direct naar buiten dat er aan meer projecten werd gewerkt. Naast het vervolg op Cyberpunk 2077 - werknaam Orion - onthulde het bedrijf twee Witcher-titels. Helaas is één daarvan inmiddels geannuleerd: Drake Hollow-ontwikkelaar The Molasses Flood werkte aan een Witcher-game met multiplayer-elementen, maar die gaat het daglicht helaas niet zien.

Dan is er wel nog Project Canis Majoris, wat een remake is van het eerste Witcher-spel. De ontwikkeling daarvan wordt uitgevoerd door Fool's Theory, bekend van hun gameThe Thaumaturge en als ondersteunende studio voor onder andere Baldur’s Gate 3. De status van dit project is onbekend, maar er gaan geruchten dat de ontwikkelaar de laatste jaren de focus heeft verschoven naar een nieuwe uitbreiding voor The Witcher 3: Wild Hunt.

Het Poolse platform Strefa Inwestorów heeft namelijk van een aantal bronnen vernomen dat het bedrijf werkt aan een nieuwe DLC om de 'marketing' voor The Witcher 4 af te trappen en de tijdsperiode tussen de games te overbruggen. Het is dus mogelijk dat we in de uitbreiding dus ook als Ciri spelen, gezien het verhaal van Geralt volgens velen prachtig werd afgesloten in Blood and Wine - de tweede uitbreiding van The Witcher 3.

Borys Nieśpielak, een van de mensen die dit gerucht in de wereld heeft geholpen, had een maand later contact met Eurogamer. Hij vertelde nog altijd achter het gerucht te staan, en verwijst naar een specifieke zin van de ceo van CD Projekt Red bij het bekendmaken van de kwartaalcijfers:

"Gezien de huidige geboekte progressie is er een mogelijkheid dat nieuwe content waar recentelijk naar gehint is komend jaar uitkomt en een impact heeft op onze financiële resultaten."

Het klinkt absurd: een nieuwe The Witcher 3-uitbreiding, elf jaar na release. Neem dit gerucht dus uiteraard met een korreltje zout, ook al kunnen we het niet geheel negeren.

Meer van The Witcher

Met de gigantische populariteit van de Witcher-games weten nieuwkomers of minder ingelezen fans soms niet dat de franchise veel verder gaat dan steengoede RPG's. Hieronder vind je een paar tips om je verder te verdiepen in de wereld van The Witcher.

De boeken en comics

Net als veel welbekende fantasy-epieken ligt de oorsprong van The Witcher in boeken, en dan zowel in de korte verhalen en romans van Poolse schrijver Andrzej Sapkowski. Zijn saga neemt zes romans en twee bundels met korte verhalen in beslag waarvan die bundels zich voor het grote overkoepelende verhaal van de overige boeken afspelen. De volgorde van de boeken is als volgt:

-       The Witcher: Crossroads of Ravens

-       The Witcher: The Last Wish

-       The Witcher: Sword of Destiny

-       The Witcher: The Blood of Elves

-       The Witcher: Time of Contempt

-       The Witcher: Baptism of Fire

-       The Witcher: The Tower of the Swallows

-       The Witcher: The Lady of the Lake

-       The Witcher: Season of Storms

Het laatste boek in bovenstaande lijst, Season of Storms, is overigens een roman die zich afspeelt tussen de korte verhalen in The Last Wish, maar daarna pas uitkwam. Daarbij heeft Sapkowski in 2025 een nieuwe Witcher-roman uitgebracht: Crossroads of Ravens. Dit verhaal volgt een jonge Geralt of Rivia, die pas net zijn opleiding als Witcher heeft voltooid en vrij naïef de wijde wereld ingaat.

Daarbij heeft uitgever Dark Horse een fikse collectie Witcher-comics uitgebracht, waaronder ook adaptaties van Andrzej Sapkowski's korte verhalen. Sommige comics vertellen daarbij unieke verhalen met Geralt of andere - nieuwe - personages. The Witcher: Ronin heeft sterke Oosterse invloeden, en een verhaal als The Witcher: The Bear and the Butterflyvertelt een klassiek Witcher-verhaal waarin Geralt in een dorpje onderzoek doet naar een monster.

Overigens maakt CD Projekt Red met zijn games geen adaptaties van Sapkowski's verhalen. De games spelen zich in principe af na de gebeurtenissen van de boeken , maar Sapkowski hoeft het verhaal van de studio ook niet in acht te nemen als hij eventueel een boek in dat tijdperk wil schrijven.

The Witcher op Netflix

We gingen er met relatief goede moed in, maar het tijdperk van The Witcher op Netflix ging vrij snel bergafwaarts. In 2019 kwam het eerste seizoen van de serie uit, met Superman-acteur Henry Cavill als Geralt of Rivia. Dat seizoen was een adaptatie van verschillende gebeurtenissen in The Last Wish en Sword of Destiny, en werd ondanks wat klachten over Geralts karakterisatie en verwarring door het continu springen tussen tijdlijnen redelijk goed ontvangen.

In de seizoenen die daarop volgden steeg de onvrede met de serie en de karakterisatie van Geralt, die in de serie veel meer stoïcijns is dan in het bronmateriaal. Ook werden sleutelmomenten uit de romans maar losjes of helemaal niet overgeheveld naar de serie, wat bij fans in het verkeerde keelgat schoot. Na het derde seizoen werd bekendgemaakt dat in de laatste twee seizoenen van de serie Cavill niet langer zou doorgaan als Geralt. In seizoen 4 en 5 wordt de monsterjager nu dus gespeeld door Liam Hemsworth. Het laatste seizoen van The Witcher moet ergens in 2026 uitkomen.

Daarbij heeft Netflix twee geanimeerde films geproduceerd die zich in de wereld van The Witcher afspelen. Allereerst The Witcher: Nightmare of the Wolf, die het verhaal van de Witcher Vesemir vertelt, en onthult waarom er nog maar weinig Witchers over zijn op het Continent. Later kwam ook The Witcher: Sirens of the Deep uit, een adaptatie van het verhaal A Little Sacrifice uit The Sword of Destiny. De troubadour Jaskier en Geralt hebben daarin geen cent te makken, maar raken verwikkeld in een conflict tussen mensen en Meermensen met een Little Mermaid-sausje. Ook leuk: Geralt wordt in deze film ingesproken door Doug Cockle - de stemacteur van Geralt in The Witcher 3: Wild Hunt.

Thronebreaker: The Witcher Tales

Naast de genummerde Witcher-games is er ook een spin-off uitgebracht door CD Projekt Red, dat ook fungeert als een soort standalone-versie van het kaartspelGwent. Menig Witcher 3-speler is verknocht geraakt aan dit spel, en Thronebreaker is in grote lijnen een versie van Gwent waarin je daadwerkelijk een leger aanvoert.

Waar velen vooral mee weglopen na het spelen van Thronebreaker is echter het verhaal. Dat speelt zich af tijdens de gebeurtenissen van de Witcher-boeken, waarin spelers de controle krijgen over Queen Meve - de leider van Rivia Lyria. Keuzes staan ook weer centraal, dus als je The Witcher 3: Wild Hunt inmiddels wel gezien hebt en niet kunt wachten op The Witcher 4, is deze game een meer dan prima tussendoortje.

Nieuw op ID: het complete plaatje

Misschien valt het je op dat er vanaf nu ook berichten over games, films en series op onze site verschijnen. Dat is een bewuste stap. Wij geloven dat technologie niet stopt bij hardware; het gaat uiteindelijk om wat je ermee beleeft. Daarom combineren we onze expertise in tech nu met het laatste nieuws over entertainment. Dat doen we met de gezichten die mensen kennen van Power Unlimited, dé experts op het gebied van gaming en streaming. Zo helpen we je niet alleen aan de beste tv, smartphone of laptop, maar vertellen we je ook direct wat je erop moet kijken of spelen. Je vindt hier dus voortaan de ideale mix van hardware én content.

▼ Volgende artikel
Waar voor je geld: 5 smartphones met 1 TB opslag
© MG | ID.nl
Huis

Waar voor je geld: 5 smartphones met 1 TB opslag

In de rubriek Waar voor je geld gaan we een paar keer per week voor je op zoek naar producten die voor een mooie prijs op Kieskeurig.nl te koop zijn, of die bijzondere eigenschappen hebben. Dit keer: vijf smartphones met royale opslag voor al je foto's, video's, e-mails en documenten.

Hoe meer we met onze smartphones doen, des te meer ruimte we nodig hebben om alles op te slaan. Wat te denken van al je (vakantie)foto's, gemaakte video's in 4K-kwaliteit of belangrijke e-mails? We gebruiken onze telefoon voor van alles, maar de opslagruimte is vaak beperkt. Met deze vijf smartphones hoef je je daar de komende tijd in ieder geval niet meer druk over te maken.

Motorola Edge 50 Ultra

De Motorola Edge 50 Ultra heeft een opslagcapaciteit van 1 TB en draait op Android. Met een 6,67‑inch OLED‑scherm en 5G‑ondersteuning biedt deze smartphone een ruime weergave en snelle verbindingen. Deze telefoon werd in 2024 geïntroduceerd en is nog volop verkrijgbaar . De 50 MP hoofdcamera is onderdeel van een drievoudige camerasetup, waardoor je foto’s met verschillende brandpunten kunt maken. Aan de voorkant bevindt zich een 50 MP selfiecamera, ondersteund door een flitser voor extra licht.

De accu heeft een capaciteit van 4 500 mAh en is niet verwisselbaar. Deze smartphone is geschikt voor 5G‑netwerken en heeft natuurlijk ook gps, wifi en Bluetooth voor connectiviteit. Aan de binnenkant combineert Motorola een krachtige chipset met voldoende RAM om apps soepel te laten draaien.

Energy Label B

Schermgrootte: 6,7 inch
Werkgeheugen: 16 GB
Energielabel: B
Gewicht: 197 gram
Opslag uitbreidbaar: Nee

Xiaomi 14T Pro 5G 

De Xiaomi 14T Pro 5G is een Android‑telefoon met 12 GB werkgeheugen en natuurlijk 1 TB opslagruimte. Het 6,67‑inch AMOLED‑scherm biedt een heldere weergave en ondersteunt een hoge resolutie, terwijl 5G connectiviteit zorgt voor de vlotte dataoverdracht. De accu van 5 000 mAh zorgt daarnaast voor een flinke gebruiksduur.

Aan de achterkant zit een 50 MP hoofdcamera, en aan de voorkant een enkele selfiecamera. Dankzij de moderne processor en het ruime werkgeheugen kun je meerdere apps zonder haperingen gebruiken.

Energy Label F

Schermgrootte: 6,67 inch
Werkgeheugen: 12 GB
Energielabel: F
Gewicht: 209 g
Opslag uitbreidbaar: NEE

Samsung Galaxy S25 Ultra

Deze Samsung Galaxy S25 Ultra richt zich op gebruikers die op zoek zijn naar een krachtig topmodel met 1 TB opslagcapaciteit. Het toestel heeft een 6,8‑inch AMOLED‑scherm en ondersteunt 5G. Binnenin zorgt een moderne chipset in combinatie met 16 GB RAM voor snelle prestaties, terwijl 1 TB opslag ruimte biedt voor veel foto’s, video’s en apps. De smartphone beschikt over een quad‑camera met een 200 MP hoofdsensor, waarmee je veel details vastlegt.

De accu van 5 000 mAh is niet verwisselbaar maar ondersteunt snelle laadtechnieken. Samsung levert Android 15 met langdurige softwareondersteuning. Dankzij IP68‑certificering is het toestel water‑ en stofbestendig. Voor connectiviteit ontbreken Bluetooth 5.4, wifi en gps uiteraard niet.

Energy Label B

Schermgrootte: 6,9 inch
Werkgeheugen: 12 GB
Energielabel: B
Gewicht: 218 g
Opslag uitbreidbaar: NEE

Apple iPhone 15 Pro Max

De iPhone 15 Pro Max is Apple’s high‑end toestel uit 2023 maar kan nog steeds prima meekomen. Het toestel beschikt over een 6,7‑inch OLED‑scherm. Onder de motorkap zorgt Apple’s eigen chip voor snelle prestaties en energie‑efficiëntie. De smartphone ondersteunt 5G en is uitgerust met een driedubbele camera met 48 MP hoofdsensor, waarmee je foto’s en video’s in hoge resolutie maakt.

De titanium behuizing zorgt voor stevigheid zonder dat het toestel te zwaar wordt. Met 1 TB opslagruimte heb je voldoende plek voor video’s, foto’s en grote apps.

Energy Label B

Schermgrootte: 6,7 inch
Werkgeheugen: 8 GB
Energielabel: B
Gewicht: 221 g
Opslag uitbreidbaar: NEE

Apple iPhone 16 Pro

De iPhone 16 Pro is een 2024‑model van Apple dat 1 TB opslagruimte biedt. Het is een handzaam 6‑inch model en dankzij Apple’s eigen processor en 16 GB RAM draait het iOS-besturingssysteem soepel, en geeft de interne opslag van 1 TB veel ruimte voor video’s, foto’s en apps. De drievoudige camerasetup omvat een 48 MP hoofdcamera; voor selfies is er een 12 MP camera.

De iPhone 16 Pro biedt functies zoals Face ID, draadloos laden en uitgebreide AR‑mogelijkheden dankzij de krachtige chip. De behuizing is water‑ en stofbestendig (IP68) en gemaakt van aluminium en glas.

Energy Label B

Schermgrootte: 6,3 inch
Werkgeheugen: 8 GB
Energielabel: B
Gewicht : 199 g
Opslag uitbreidbaar: NEE