Koolstofmonoxide of CO is een stille killer, omdat het reukloos, smaakloos en kleurloos is. Je kunt het gas dus niet herkennen en je voelt het gevaar ook niet aankomen. Jaarlijks sterven er in Nederland zo'n 5 tot 10 mensen aan, terwijl honderden mensen met een CO-vergiftiging naar het ziekenhuis moeten. Wat kun jij doen om een CO-vergiftiging te voorkomen?

In dit artikel: Leggen we het gevaar van koolstofmonoxide uit en wat de oorzaken zijn van CO | We geven praktische tips van hoe je koolstofmonoxidevergiftiging kunt vermijden. | Vertellen we waarom een gesloten verwarmingstoestel veel veiliger dan een open toestel- (het onderscheid tussen beide toestellen zit hem in de manier waar ze verse lucht vandaan halen en hoe ze verbrandingsgassen afvoeren) | Lees je waarom een CO-meter een must is.

Lees ook: Zo kies je de beste plek voor jouw koolmonoxidemelder

Er is niet eens veel CO in de omgevingslucht nodig om gevaarlijk te zijn. 0,1% CO in de lucht is al dodelijk binnen 1 tot 3 uur en 1% is dodelijk binnen het kwartier. We nemen de koolstofmonoxide op in ons bloed waar het zich vasthecht aan de rode bloedcellen. Daar verdringt het de zuurstof, want het vermogen van CO om zich vast te hechten aan rode bloedcellen is vele malen groter dan dat van zuurstof. Daardoor hebben we al genoeg aan een kleine concentratie van CO om vergiftigd te worden.

Acuut gevaarlijk en chronisch ziek

Door het in te ademen raken slachtoffers nietsvermoedend bewusteloos en kunnen ze overlijden. Jaarlijks belanden er in Nederland honderden mensen in het ziekenhuis door zo’n vergiftiging en overlijden er een tiental mensen aan de gevolgen van CO-intoxicatie. De ernst van de intoxicatie is afhankelijk van de hoeveelheid CO, de hoeveelheid bloedcellen die met koolstofmonoxide zijn verzadigd en de duur van de blootstelling. Bovendien is de CO-vergiftiging vaak chronisch in plaats van acuut. Je voelt je dan niet lekker, je hebt hoofdpijn of last van duizeligheid en vermoeidheid. In dergelijke gevallen is de diagnose moeilijk vast te stellen door arts. Het begint meestal pas te dagen als verschillende personen in dezelfde omgeving over deze symptomen klagen.  

©Warning signs - stock.adobe.com

Oorzaken

De verbranding van 1m³ gas verbruikt 10 m³ lucht. Die verse lucht moet dus constant beschikbaar blijven. CO ontstaat wanneer brandstoffen onvolledige verbranden als gevolg van een slechte installatie, slecht onderhoud of een slecht werkende brander. Maar ook ventilatieproblemen of een schoorsteen die onvoldoende trekt, kunnen de oorzaak zijn. Bovendien zuigen bepaalde toestellen de lucht naar buiten. Denk maar aan een afzuigkap, een ventilator, of een droogautomaat met afvoer naar buiten. Al deze toestellen veroorzaken onderdruk in de kamer waardoor rookgassen in de schoorsteen terug naar binnen worden gezogen. Gasgeisers die de lucht uit de kamer verbranden zijn al jaren de koploper onder de boosdoeners. Toch bestaat risico op CO bij alle verwarmings- en warmwatertoestellen die werken op fossiele brandstoffen, dus ook bij verbranding van stookolie, hout, butaan, propaan, pellets en petroleum.  

©Ermishin Dmitrii

Opgepast bij mistig en windstil weer

De meeste ongevallen gebeuren uiteraard tijdens het verwarmingsseizoen. Maar ook de weersomstandigheden spelen een rol. Er is een verhoogd risico op CO-vergiftiging bij zogenaamde temperatuursinversie. Als de weerman (of -vrouw) van dienst die term laat vallen, dan heeft hij of zij het over een warme luchtlaag die boven een laag koude lucht schuift. Normaal neemt de temperatuur af met de hoogte. Bij temperatuursinversie gebeurt het omgekeerde. Onder deze bedekkende warmere luchtlagen hopen de uitgestoten gassen, waaronder koolstofmonoxide, zich op. Bovendien is er dan meestal te weinig wind om deze gassen af te voeren. Wees extra voorzichtig bij mistig weer en bij windstilte. 

Praktische tips

• Controleer jaarlijks of de schoorsteen of rookgasafvoer voldoende goed trek heeft waardoor de verbrandingsgassen vlot kunnen verdwijnen.
• Er moet genoeg aanvoer zijn van verse lucht in de ruimte waar het toestel staat. Zeker in de wintermaanden wanneer deze toestellen intensief worden gebruikt is dit van cruciaal belang. Verlucht je huis dus regelmatig en zorg voor een constante ventilatie. Hangt er een boiler of ketel in de badkamer dan is dat uitermate belangrijk.
• Neem een erkende installateur in de arm voor het plaatsen en onderhouden van het toestel. Dat wil zeggen: een jaarlijkse controle geldt voor toestellen op stookolie, steenkool en hout. Voor aardgastoestellen is een tweejaarlijkse controle verplicht.
• Als je in de winter een bijverwarmingstoestel op een van deze brandstoffen plaatst, dan gebruik je die nooit permanent. Bij zulke kleine toestellen is er vaak helemaal geen afvoer van verbrandingsgassen. Trouwens verwarmingsgeisers zonder afvoer naar een schoorsteen zijn uit den boze.
• Let op de vlammen bij gastoestellen. Een geel-oranje vlam wijst op een slechte verbranding. Een goede verbranding herken je aan een blauwe vlam.
• Plaats CO-melders.

Lees ook: Dit zijn de voordelen en nadelen van slimme rookmelders

Open en gesloten toestellen

Bij verbrandingstoestellen zijn twee dingen belangrijk. Waar halen ze de zuurstof vandaan die nodig is voor hun verbranding en hoe worden de verbrandingsgassen afgevoerd? Een open verbrandingstoestel is de term voor verbrandingstoestellen die de lucht verbruiken uit de ruimte waar het toestel is opgesteld. Als zo’n toestel in een niet goed geventileerde ruimte staat, zal het door gebrek aan lucht koolmonoxide produceren. Iedere installateur zal je vertellen dat een gesloten toestel veel veiliger is. Het heeft een eigen toevoer van buitenlucht en afvoer naar buiten. De lucht nodig voor de verbranding wordt dus van buiten via een buis aangevoerd en de rookgassen gaan ook via een buis naar buiten. Bij een moderne condenserende ketel is de aan- en afvoerbuis in één buis verwerkt door middel van een speciale concentrische dubbelwandige buis. De buitenste ring zuigt lucht aan, de binnenste buis voert de rookgassen af. 

CO-melder

Plaats twee CO-melders. Zo’n apparaat heb je al voor 30 euro. De eerste melder plaats je in de nabijheid van de slaapkamers, de tweede in de buurt van het verwarmingstoestel. Verwar een CO-melder niet met een CO₂-melder. CO₂ is geen koolstofmonoxide maar koolstofdioxide. Mensen ademen zuurstof in en ademen CO₂ uit. Wanneer er veel mensen in dezelfde ruimte zijn, is er steeds minder zuurstof in de ruimte en meer CO₂. Een CO₂-meter detecteert wanneer je een ruimte moet ventileren omdat de verhouding CO₂ in de lucht ongezond wordt.

Voor koolstofmonoxide gebruik je dus een CO-melder. Plaats hem niet tegen het plafond, maar op ooghoogte. CO stijgt niet op en blijft op ooghoogte hangen. Ten slotte zijn er ook gecombineerde rook- en CO-melders. Op die manier ben je tegelijk beveiligd tegen brand.

Lees ook: 5 onderhoudtips voor je rookmelders

©Leena Robinson | leekris - stock.adobe.com

Toch maar professioneel laten doen?

Wat maakt een mesh wifi systeem de allerbeste van het jaar? Natuurlijk, je kunt afgaan op specificaties, maar die zeggen niet alles. Je hebt veel meer aan eerlijke reviews. Het TP-Link Deco BE25 Smart Mesh WiFi 7-systeem is door consumenten op Kieskeurig.nl verkozen tot Best Reviewed van het Jaar 2025 in de categorie routers. Wat deze router zo bijzonder maakt, lees je in dit artikel.

Partnerbijdrage - in samenwerking met TP-Link

Best Reviewed 2025: de strengste jury van Nederland

Op Kieskeurig.nl delen elke dag duizenden mensen eerlijke ervaringen met producten die ze écht gebruiken. Die collectieve feedback vormt de basis voor de Best Reviewed‑awards: producten die zich het hele jaar lang in de praktijk hebben bewezen en keer op keer hoge tevredenheid laten zien bij echte gebruikers. Het gaat dus niet om mooie beloftes en marketingtaal, maar om wat mensen dagelijks merken in de praktijk: is het apparaat betrouwbaar? Doet het wat het moet doen? Is het makkelijk in gebruik? De strengste jury van Nederland heeft gesproken: in de categorie Routers werd de TP‑Link Deco BE25 Smart Mesh WiFi 7 uitgeroepen tot dé favoriet van 2025.

Wat maakt de TP-Link Deco BE25 zo bijzonder?

Wat dit mesh-systeem technisch zo aantrekkelijk maakt, is de combinatie van moderne wifi-technologie en slimme netwerkfuncties. De TP-Link Deco BE25 ondersteunt Dual-Band WiFi 7 met een gecombineerde snelheid tot 3,6 Gbps, waardoor bandbreedte-intensieve toepassingen zoals 4K-streaming en online gaming soepel verlopen. Elke unit is bovendien voorzien van twee 2,5 Gbps-bekabelde poorten, wat zorgt voor maximale doorvoercapaciteit en flexibele aansluitmogelijkheden voor bijvoorbeeld een NAS, pc of gameconsole.

Een ander sterk punt is de mogelijkheid tot gecombineerde bekabelde en draadloze backhaul: dit zorgt ervoor dat de verbinding tussen de verschillende wifi-punten niet alleen snel, maar ook uiterst stabiel is, met minder latentie. Dankzij Multi-Link Operation (MLO) wordt data via meerdere frequentiebanden en kanalen tegelijk verzonden, wat zowel de betrouwbaarheid als de snelheid van het netwerk ten goede komt.

Daarnaast zorgt AI-gestuurde roaming ervoor dat je apparaten automatisch verbinden met het sterkste wifi-punt, zonder dat je daar iets voor hoeft te doen. Met TP-Link HomeShield beschik je over uitgebreide netwerkbeveiliging, waaronder realtime IoT-beveiliging en ouderlijk toezicht. Tot slot is het systeem universeel compatibel met alle internetproviders, modems én eerdere Deco-modellen, zodat je eenvoudig kunt uitbreiden of upgraden.

Dankzij deze optelsom van slimme functies is de TP-Link Deco BE25 een toekomstbestendige keuze voor iedereen die thuis wil genieten van stabiele, snelle en veilige wifi overal in huis.

©TP-Link

TP-Link Deco BE25: waarom gebruikers zo tevreden zijn

De titel Best Reviewed van het Jaar 2025 is gebaseerd op wat gebruikers in het dagelijks gebruik écht belangrijk vinden: betrouwbaarheid, gebruiksgemak en prestaties. Juist op die vlakken scoort dit mesh-systeem keer op keer hoog.

Dat begint al met het installatieproces. Gebruikers geven aan dat het instellen van de set bijzonder eenvoudig is. "De installatie was erg eenvoudig dankzij de intuïtieve Deco-app, waarbij het systeem binnen een paar minuten operationeel was." Ook de snelheid en prestaties vallen in de smaak. De reacties liegen er niet om: "Ik was gelijk onder de indruk van de snelheid, op sommige plekken in huis haal ik met gemak 400 Mbps." En: "De snelheid is werkelijk top: zelfs in de verste hoeken van het huis blijft de verbinding stabiel en razendsnel."

Dat is mede te danken aan de sterke mesh-dekking en de soepele roaming tussen de units. Een gebruiker vat het krachtig samen: "De mesh WiFi zorgt voor een sterke en stabiele verbinding in het hele huis. Zelfs op zolder blijft de snelheid hoog en zonder haperingen." Anderen merken op dat apparaten automatisch overschakelen naar het dichtstbijzijnde wifi-punt: "Alle apparaten melden zich netjes aan bij het punt dat het dichtste in de buurt is. Telefoons schakelen vloeiend over."

De algehele gebruikservaring wordt bovendien als zeer positief ervaren. Niet alleen vanwege de prestaties, maar ook dankzij de handige app-functies. "Overal in huis een stabiele verbinding. De app biedt handige functies zoals apparaatbeheer en statusweergave," aldus een reviewer. En over de nieuwe WiFi 7-technologie zegt iemand: "Dankzij WiFi 7 profiteer je van extreem hoge doorvoersnelheden en minimale latency, ideaal voor gamen, streamen en zware downloads."

Hoewel er hier en daar kleine opmerkingen zijn - zoals dat de snelheidswinst van WiFi 7 niet altijd zichtbaar is op oudere apparaten - overheerst de positieve toon duidelijk. Wat consumenten vooral waarderen, is hoe de TP-Link Deco BE25 hun wifi-ervaring in huis structureel verbetert: minder uitval, meer snelheid en stabiel internet in elke ruimte. Dat maakt het tot een set waar je echt op kunt bouwen.

©TP-Link

Een eerlijk oordeel

De TP‑Link Deco BE25 combineert technische kracht met eenvoud en gebruiksgemak - precies wat veel consumenten zoeken in hun thuisnetwerk. Door de combinatie van snelle prestaties, brede dekking en een intuïtieve app‑gestuurde installatie verdient dit systeem de titel Best Reviewed van het Jaar 2025. Of je nu een groot huis hebt, meerdere apparaten tegelijk gebruikt of gewoon een stabielere en snellere wifi‑ervaring wilt: de TP-Link Deco BE25 is volgens gebruikers een uitstekende keuze.

Ontdek de TP‑Link Deco BE25 op Kieskeurig.nl

Achtpotige mottenballen, levende huidplooien en gemuteerde pelikanen: in het ‘schattige’ Reanimal kom je het allemaal tegen. Gelukkig sta je er niet alleen voor, want je kunt er voor kiezen om samen met een medespeler via coöp dit levende schilderij in te duiken - al is het resultaat vooral dat je sámen geen snars van het verhaal snapt.

Het Zweedse Tarsier Studios heeft al even geoefend met het concept van Reanimal. De game heeft namelijk een hoop weg van hun vorige games, Little Nightmares 1 en 2: ook hier wandel je door een stel surrealistische, levende horrorschilderijen.

Hoewel het niet letterlijk om een schilderij gaat, kan ik het gevoel niet anders beschrijven. Je beweegt je door een reeks prachtige omgevingen gevuld met bizarre monsters, die vooral de logica volgen van nachtmerries en kinderangsten. Reanimal lijkt in de verte wel een verhaal te willen vertellen, maar Tarsier beseft dondersgoed dat minimalisme het alleen maar griezeliger maakt.

Simpel doch effectief

De mist hangt over het waterlichaam. Er zit een kind in een bootje. Als je aan de knoppen zit te morren, heb je door dat jij het kind bestuurt - tijd om naar dat rode licht in de verte te varen. Als je dichterbij komt, blijkt het een boei te zijn, met daarnaast spartelend in het water een vriendje. Ze klimt bij je in de boot. Als je een tweede controller aansluit of online speelt, is dit je coöp-partner. Zo niet, dan blijft het een computergestuurde vriend die vooral gezelschap biedt.

Terwijl je samen van boei naar boei vaart, doemt er in de verte een rotspartij op. Oh, die ziet er groot uit. Wacht, die is écht groot! Als je eenmaal bij het strand komt, ram je je bootje het zand in. Zo, die ligt lekker stevig.

Als je een dichte deur tegenkomt, snap je als gamer wel wat je missie is: zoek maar naar een sleutel. Vervolgens blijf je zonder echte reden maar een pad volgen, al kom je er gaandeweg achter dat je andere kinderen probeert te redden van monsters.

©THQ Nordiq/Tarsier Studios

Een versleten screenshotknop

Het verhaal staat dus niet echt voorop - en eerlijk gezegd staat diepgaande gameplay óók niet echt voorop. Maar wat maakt deze game dan in godsnaam zo indrukwekkend? Dat komt allemaal neer op fenomenaal ontworpen omgevingen en geniaal ontworpen monsters.

Het helpt daarbij dat Reanimal een ontzettend goed gevoel van schaal weet over te brengen: je voelt je piepklein, en grote dingen in de spelwereld voelen gigantisch. Daar komt ook een sterk staaltje camerawerk bij kijken. Op precies de juiste momenten wordt de camera naar achteren getrokken om te onthullen dat er in de achtergrond al de hele tijd een of ander gemuteerd boerderijdier op je ligt te wachten.

Op de PlayStation 5, waar we de game op hebben gespeeld, ziet Reanimal er prachtig uit. Op een zeldzame lelijke texture na is het spel gevuld met visuele meesterwerkjes. Je kunt op ieder willekeurig moment een screenshot maken, en het bij wijze van spreken inlijsten en ophangen. In vijf uur speeltijd heb ik 108 screenshots gemaakt, mede vanwege de mooie lichtinval.

Previous slideNext slide

Niet meer dan een middag

Daar is dan ook meteen het grootste struikelblok: in vijf uurtjes was ik wel door de game heen, terwijl ik het best rustig aan deed. Het spel gaat voor vier tientjes over de toonbank - toch best een hoge prijs voor zo’n korte game. In coöp doe je er misschien nog iets langer over, maar ik zou er niet op rekenen.

In de omgeving zijn er nog enige collectibles te vinden: posters met concept art en dierenmaskers, waar je je personages mee kan aankleden. Dat is best leuk, want die art is belachelijk mooi en die maskers worden steeds absurder. Gelukkig spat de kwaliteit er wel van af, want iedere omgeving is een kunstwerk op zich.

©Tarsier Studios/Tijn Kranen

Lekker rondkijken

Om nog even op die coöp-gameplay terug te komen: we hebben hier niet te maken met een game als Portal 2, waarbij de puzzels zijn gebouwd om als duo op te lossen. Hoewel de functie een van de selling points is, heb je absoluut geen tweede speler nódig.

De coöp-modus is zowel online als lokaal beschikbaar, al is er geen matchmaking. Je moet de lobbycode invoeren van de persoon met wie je wil spelen, dus met een vreemdeling spelen is er niet bij. We hebben de functie daardoor niet uitvoerig kunnen testen, maar het lijkt prima te werken.

Voor de puzzels heb je ook geen twee sets hersenen nodig: het zijn vrij simpele puzzels die er vooral voor zorgen dat je aandacht naar de mooie locaties getrokken wordt. Ingewikkelder hoeft het ook niet te zijn, want als je echt je hersens had moeten gaan kraken, dan had het die melancholische droomsfeer misschien wel kapotgemaakt.

©Tarsier Studios/Tijn Kranen

Hypnotiserend

Tarsier Studios weet precies wat Reanimal moet zijn: hypnotiserend, surrealistisch, schattig en tegelijkertijd doodeng. Het minimalistische verhaal is lastig te volgen, maar de gevoelens raken wél - al is het einde wat abrupt. Het grijpt je niet bij de keel, maar glijdt langzaam om je strot heen en knijpt zonder dat je het doorhebt.

Het voelt als de vreemdste plekken uit Silent Hill, of de Dark Place uit Alan Wake 2, maar het heeft ook weer wat weg van Coraline en Guillermo Del Toro’s Pinocchio. Het deed me misschien nog het meest denken aan deze concept trailer van Silent Hills, een game die helaas nooit het daglicht heeft mogen zien.

Stel je voor dat je door een bioscoop heen loopt, waar een dood (of gehypnotiseerd) publiek zit te kijken naar iets dat je alleen kan vergelijken met de videoband uit The Ring. Als je naar buiten komt, staat er een grote spinachtige man met een ijscowagen op je te wachten om je op te grissen. Als je eenmaal aan hem bent ontsnapt, wordt je geconfronteerd met de volgende griezelige omgeving en een nieuw, prachtig, tragisch en doodeng gemuteerd monster. In Reanimal snap je misschien niet precies wat er gebeurt, maar je gaat het zeker niet vergeten.

Reanimal is vanaf 13 februari verkrijgbaar voor PlayStation 5, Xbox Series-consoles, Nintendo Switch 2 en pc. Voor deze review is de game op PlayStation 5 gespeeld.