Er zijn talloze programma's die hetzelfde kunnen, vaak met overbodig veel complexe instellingen. Programma's die geschikt zijn voor één specifieke taak zijn dun gezaaid. In dit artikel bespreken we 15 van deze onmisbare programma's.

Wat gaan we doen?

We bespreken onmisbare programma's die handig zijn om één specifieke taak uit te voeren: van anoniem internetten tot het geschikt maken van video's voor jouw tablet of iPhone.

Tip 01: Bestanden vinden

Windows heeft een ingebouwde zoekfunctie om bestanden te vinden, maar deze verbleekt bij Everything. Everything kan niet in bestanden zoeken, maar is gespecialiseerd in het vinden bestanden op naam. Het programma werkt op alle lokale harde schijven met een NTFS-indeling. De meeste Windows-computers gebruiken dit. Het is niet nodig om de volledige bestandsnaam te typen, een gedeelte ervan voldoet al. Stel: je zoekt het bestand dagboek vakantie Frankrijk 2013.docx. Met Everything is de zoekopdracht dagb fr 13 (of nog minder tekens) voldoende om het bestand boven water te toveren. Klik het bestand aan om het te openen in het bijbehorende programma.

©PXimport

Tip 01 Everything vindt in luttele seconden het bestand dat je zoekt.

Tip 02: Tekst in bestanden zoeken

Als je een bestand wil openen, maar niet meer weet hoe het bestand heet en/of waar het was opgeslagen, biedt TextCrawler uitkomst. TextCrawler vindt het bestand snel terug als je ook maar íéts weet over wat er in het bestand staat. Het programma is geavanceerd, maar de basis werkt eenvoudig.

Geef (als je dat weet) bij File filter aan om welk type bestand het gaat, bijvoorbeeld *.docx voor een Word-bestand of *.xlsx voor een Excel-bestand. Typ bij Find een klein stukje tekst waarvan je zeker weet dat het in het bestand voorkomt. Weet je de map waar het bestand staat? Geef dit dan op bij Start location. Als je de map niet weet, kun je hier C:\ opgeven om jouw volledige C-schijf te laten doorzoeken. Klik op Find om TextCrawler aan het werk te zetten. De resultaten verschijnen onder in beeld.

©PXimport

Tip 02 Ben je de bestandsnaam vergeten, maar weet je wel iets anders van het bestand? TextCrawler vindt jouw bestand terug!

Tip 03: Platte tekst plakken

Er zijn van die programma's die je niet elke dag nodig hebt, maar waarvan het wel prettig is dat ze er zijn! Voor wie een eigen website bijhoudt, regelmatig advertenties plaatst op bijvoorbeeld Marktplaats of teksten wil kopiëren vanaf internet naar een Word-document is PureText onmisbaar. Met de toetscombinatie Ctrl+V (plakken) plak je niet alleen de tekst, maar ook de opmaak. PureText geeft jouw computer een extra toetscombinatie, namelijk Windows-toets+V. Hiermee plak je alleen de platte tekst, dus zonder opmaak.

©PXimport

Tip 03 PureText plakt met Windows-toets+V alleen de platte tekst.

Tip 04: Snelle notitie

Om een notitie te maken, kun je losse papiertjes gebruiken, werken met Windows Kladblok of een geavanceerde oplossing als OneNote inzetten. Simple Sticky Notes is een goede middenweg en biedt de bekende 'geeltjes' op jouw bureaublad. Het is vergelijkbaar met het programma Plaknotities dat vanaf Windows 7 standaard met Windows meegeleverd wordt. In Simple Sticky Notes is het echter ook mogelijk om andere lettertypes en -kleuren te gebruiken of een alarm aan een notitie te hangen als je iets écht niet mag vergeten. Met Simple Sticky Notes kun je gemakkelijk een boodschappenlijstje of even snel een notitie van een telefoongesprek maken. Let tijdens de installatie wel goed op om ongewenste software of andere aanpassingen te voorkomen.

©PXimport

Tip 04 Simple Sticky Notes plakt de bekende 'geeltjes' op jouw bureaublad.

Tip 05: Foto-resolutie aanpassen

Elk fotobewerkingsprogramma kan het: de resolutie van fotobestanden aanpassen. Hiermee maak je een foto kleiner en dus beter geschikt voor gebruik op websites, sociale media of voor in een e-mail. Helaas zijn dit vrij veel handelingen, maar gelukkig is het proces met Image Resizer for Windows te vereenvoudigen.

Image Resizer for Windows integreert in het menu van jouw rechtermuisknop. Open een map met foto's in de Windows Verkenner. Klik rechts op een afbeelding of maak een selectie van meerdere afbeeldingen. Kies Resize pictures en vervolgens een nieuw formaat voor de foto('s), bijvoorbeeld Medium of Large. Plaats een vinkje bij Replace pictures als je de originele afbeeldingen wilt overschrijven. Zonder dit vinkje maakt Image Resizer for Windows kopieën met de verkleinde afbeelding(en), wel zo veilig!

©PXimport

Tip 05 Image Resizer for Windows verkleint foto's vanuit de Windows Verkenner via het rechtermuisknopmenu.

Tip 06: Foto's omzetten naar ander formaat

Fotobestanden zijn er in allerlei formaten. De bekendste zijn bmp, png en jpg. SageThumbs maakt het eenvoudig om een afbeelding snel om te zetten naar een andere indeling. Stel: je hebt een jpg-afbeelding en je wil hier een png-bestand van maken. Open met de Windows Verkenner de map met het fotobestand. Klik met de rechtermuisknop op het jpg-bestand (je kunt ook eerst meerdere bestanden selecteren) en kies SageThumbs / Convert to png. Het bestand wordt direct omgezet. Naast jpg ondersteunt SageThumbs de indelingen bmp, gif en png.

©PXimport

Tip 06 SageThumbs zet foto's snel om naar een andere indeling.

Tip 07: Krachtige mini-fotobewerker

Photoshop is een echte 'alleskunner', maar het pakket is duur, heeft een leercurve en stelt hoge eisen aan jouw computer. Voor veelvoorkomende handelingen (dus niet echte bewerkingen!) helpt Image Tuner je uit de brand. Image Tuner maakt het eenvoudig om meerdere foto's snel te verkleinen, te voorzien van een watermerk en te hernoemen. Dit principe wordt ook wel 'batchverwerking' genoemd. Sleep een fotoselectie vanuit de Windows Verkenner naar het Image Tuner-venster. Kies rechtsonder in beeld de bewerkingen die je wil toepassen.

Geef bij Save to aan waar je de foto's wil bewaren en voer de handelingen in één keer uit met F9. Je kunt de gekozen bewerkingen optioneel opslaan via File / Save om deze later op andere foto's toe te passen. Wees alert tijdens de installatie om ongewenste extra software of andere aanpassingen te voorkomen.

©PXimport

Tip 07 Image Tuner is een batch fotobewerker waarmee je fotobewerkingen in één keer toepast op meerdere afbeeldingen.

Tip 08: Ondertiteling zoeken

Een film binnengehaald zonder ondertiteling? Dan kun je allerlei websites afspeuren op zoek naar de juiste ondertiteling. Sublight 4 neemt je dit tijdrovende karwei uit handen. Sleep het filmbestand vanuit de Windows Verkenner naar het Sublight 4-venster. De film wordt automatisch gevonden aan de hand van de naam van het videobestand. Je kunt de zoekopdracht optioneel handmatig aanpassen. Dubbelklik op een zoekresultaat. Sublight 4 haalt de ondertiteling binnen en bewaart deze met dezelfde bestandsnaam als het filmbestand zodat de ondertiteling direct werkt.

©PXimport

Tip 08 Ondertiteling nodig voor jouw films? Sublight 4 vindt automatisch de juiste bestanden aan de hand van de naam van het videobestand.

Tip 09: Alle filmbestanden afspelen

VLC media player is geavanceerde afspeelsoftware waarmee je video's kunt omzetten en streamen. Deze laatste opties worden in de praktijk nauwelijks gebruikt. VLC is vooral populair omdat het programma alle mogelijke videobestanden en -indelingen probleemloos afspeelt. Bovendien betekent het een einde aan het gezeur over ontbrekende codecs of problemen met beeld en geluid.

Via Bestand / Ondertiteling laden kun je handmatig een ondertitelingsbestand aanwijzen. Als het ondertitelingsbestand dezelfde naam heeft als het filmbestand, pakt VLC dit automatisch op. Indien er meerdere talen voor ondertiteling beschikbaar zijn, selecteer dan de gewenste taal via Navigatie / Ondertitelingstaal.

©PXimport

Tip 09 VLC media player ondersteunt alle (on)bekende videobestanden en speelt deze probleemloos af.

Tip 10: Video's naar tablet

Gedownloade films zijn meestal niet direct af te spelen op jouw smartphone of tablet. Je dient de film eerst om te zetten naar een geschikt formaat. Met Freemake Video Converter krijgt je dit snel voor elkaar. Sleep de films die je wil omzetten vanuit de Windows Verkenner naar het Freemake Video Converter-venster. Optioneel kun je ondertiteling bijvoegen. Kies onder in beeld het gewenste uitvoerformaat, bijvoorbeeld Apple iPad. Freemake Video Converter bepaalt automatisch de juiste instellingen voor het uitvoerbestand, maar je kunt dit ook handmatig bijstellen. Wees alert tijdens de installatie van Freemake Video Converter om overbodige programma's te voorkomen.

©PXimport

Tip 10 Freemake Video Converter zet filmbestanden om naar het juiste formaat voor jouw tablet of smartphone.

Tip 11: Schoonmaakhulp

Er zijn talloze schoonmaakprogramma's om overbodige bestanden en resten van jouw computer te verwijderen. BleachBit is een grondig- en gebruiksvriendelijk hulpprogramma om dit voor je te regelen. In tegenstelling tot vergelijkbare programma's maakt BleachBit standaard niets schoon. Selecteer in de linkerkolom welke onderdelen BleachBit moet aanpakken, bijvoorbeeld jouw browser(s) en systeem, en zet BleachBit aan het werk met Opschonen.

BleachBit verwijdert alleen overbodige bestanden en instellingen en geen persoonlijke bestanden. Toch is een waarschuwing van kracht: BleachBit is krachtig gereedschap. Verwijder nooit onderdelen die je niet kent en maak bij twijfel altijd eerst een back-up.

©PXimport

Tip 11 BleachBit is een krachtig alternatief voor het bekende CCleaner.

Tip 12: Spyware verwijderen

Als het goed is gebruik je beveiligingssoftware, bijvoorbeeld het gratis Microsoft Security Essentials. Hiermee wordt jouw systeem permanent in de gaten gehouden en maken virussen, spyware en andere ellende geen kans. Toch kan het voorkomen dat er iets door de mazen van het beveiligingsnet glipt en je toch malware oploopt. In dit geval biedt Anti-Malware Free uitkomst.

De gratis versie biedt geen permanente achtergrondbeveiliging en is dus geen vervanging voor jouw beveiligingssoftware. Wel is Anti-Malware Free uitstekend in staat om aanwezige malware op te sporen en verwijderen. Sluit voor gebruik alle openstaande vensters. Voer bij voorkeur eerst een schoonmaakactie uit met bijvoorbeeld BleachBit (zie tip 11) voor een snellere doorloop van de systeemcontrole.

©PXimport

Tip 12 Heb je spyware of andere malware opgelopen? Verwijder de ellende met Anti-Malware Free.

Tip 13: Veilig en anoniem internetten

Het TOR-netwerk is al jaren bekend (en berucht) vanwege de extreme anonimiteit op internet. Voor normale computergebruikers was het configureren van TOR lastig, maar dit is veranderd sinds de website een compleet pakket aanbood: Tor Browser Bundle. De download bestaat uit een geconfigureerde toegang tot het TOR-netwerk en een aangepaste Firefox-browser.

Tor Browser Bundle kun je naast jouw bestaande browser(s) gebruiken, installatie is niet nodig. Download Tor Browser Bundle en pak het geheel uit naar een willekeurige map. Voer het bestand Start Tor Browser.exe uit via de Windows Verkenner. De aangepaste versie van Firefox wordt automatisch gestart waarna je je anoniem en via een ander IP-adres op internet kunt begeven.

©PXimport

Tip 13 Tor Browser Bundle geeft op een eenvoudige manier toegang tot het TOR-netwerk zodat je direct anoniem kunt internetten.

Tip 14: Stabieler draadloos netwerk

Er zijn weinig programma's die zo doeltreffend zijn als inSSIDer als het gaat om het opsporen van problemen met draadloze netwerken. Je ziet de signaalsterkte van jouw draadloze netwerk (en andere relevante informatie) in een grafiek. inSSIDer toont deze gegevens ook van alle overige netwerken in de buurt. Zo zie je snel of er overlap is en of netwerken elkaar mogelijk storen, bijvoorbeeld omdat ze hetzelfde kanaal gebruiken. Met deze informatie kun je een beter kanaal kiezen en dit instellen in jouw draadloze router of modem. Dit laatste dient te gebeuren in de beheermodule van jouw modem/router en vereist technische kennis.

Heb je een probleem gelokaliseerd en gebruik je een draadloos modem van jouw internetaanbieder? Neem contact op met de helpdesk van jouw internetaanbieder om de instelling te vinden in jouw modem en het kanaal aan te passen.

©PXimport

Tip 14 inSSIDer helpt bij het identificeren van draadloze problemen, bijvoorbeeld als het netwerk van de buurman hetzelfde kanaal gebruikt als jouw netwerk.

Tip 15: Digitale boekencollectie beheren

Heb je een e-reader? Dan gebruik je waarschijnlijk de meegeleverde software van de fabrikant. Hieraan zitten meestal veel beperkingen. De software Calibre ondersteunt bijna alle merken en typen e-readers en maakt het eenvoudig om jouw digitale boekenkast te beheren. Zo kun je gedownloade boeken eenvoudig toevoegen en categoriseren. Bovendien kan Calibre digitale boekformaten ook onderling converteren en zo geschikt maken voor jouw e-reader.

©PXimport

Tip 15 Calibre kan digitale boeken converteren en beheert jouw e-reader en digitale boekencollectie.

Microsoft Gaming-ceo Phil Spencer en Xbox-directeur Sarah Bond vertrekken bij het Amerikaanse bedrijf.

Dat hebben verschillende media vernomen, en Spencer zelf heeft het inmiddels ook bevestigd via social media. Daarbij publiceerde IGN ook interne e-mails van Microsoft's ceo Satya Nadella, de te vertrekken Spencer en de nieuwe Microsoft Gaming-ceo Asha Sharma en Matt Booty.

Naar verwachting vertrekt Spencer, die bijna veertig jaar bij Microsoft werkzaam was, aanstaande maandag. Xbox-president Sarah Bond - waarvan voorheen werd gedacht dat ze Spencer uiteindelijk zou vervangen - gaat ook weg. Asha Sharma is op dit moment nog de president van Microsofts CoreAI en gaat dus Microsoft Gaming bestieren. Matt Booty, het hoofd van Xbox Game Studios, wordt gepromoot naar chief content officer en zal nauw samenwerken met Sharma.

"Afgelopen najaar deelde ik met Satya dat ik nadacht over mijn vertrek en het beginnen aan het volgende hoofdstuk van mijn leven", zo stelt Spencer in zijn e-mail. "Vanaf dat moment gingen we aan de slag met onze aanpak, met het oog op het behoud van stabiliteit en het versterken van de fundering die we hebben gebouwd. Xbox is altijd meer dan een bedrijf geweest. Het is een levendige gemeenschap bestaande uit spelers, makers en teams die erg veel geven om wat we bouwen en hoe we dat doen. Het verdient een goed doordacht plan voor de toekomst."

"Ik wil Phil bedanken voor zijn uitzonderlijke leiderschap en samenwerking", aldus Nadella in zijn e-mail naar werknemers. "In meer dan 38 jaar bij Microsoft, waaronder 12 jaar aan het hoofd van de gamedivisie, heeft Phil geholpen met het transformeren van wat we doen en hoe we dat doen."

De nieuwe Microsoft Gaming-ceo aan het woord

Sharma, de nieuwe ceo van Microsoft Gaming, meldt in haar e-mail: "Mijn eerste taak is simpel: begrijpen hoe dit werkt en het vervolgens beschermen. Dat begint bij drie verplichtingen. Ten eerste geweldige games - daar begint alles mee. We moeten geweldige games hebben die door onze spelers geliefd worden." Vervolgens vertelt Sharma over het belang van onvergetelijke personages, de macht geven aan ontwikkelstudio's en iconische franchises.

"Ten tweede: de terugkeer van Xbox. We verbinden ons opnieuw aan onze trouwe Xbox-fans en -spelers, die de afgelopen 25 jaar in ons hebben geïnvesteerd, en de ontwikkelaars waar we de uitgebreide universa en ervaringen die onze spelers wereldwijd omarmen mee hebben gebouwd. We zullen onze afkomst eren met een vernieuwde inzet voor Xbox, te beginnen bij de console, die heeft gevormd wie we zijn." Sharma benadrukt daarbij dat games tegenwoordig op meerdere apparaten te vinden zijn, en spreekt uit dat Microsoft zich niet wil limiteren aan één apparaat. "Terwijl we uitbreiden op pc, mobiel en cloud, moet Xbox naadloos, onmiddellijk en waardig voor de gemeenschappen die we serveren voelen."

Het derde punt van Sharma is "de toekomst van spelen. We nemen de heruitvinding van spelen waar. Daarom zullen we investeren in nieuwe zakenmodellen en nieuwe manieren om te spelen door gebruik te maken van wat we al hebben: iconische teams, personages en werelden waar mensen van houden. Maar we zullen die werelden niet behandelen als statische IP om uit te melken en geld uit te onttrekken. We bouwen een gedeeld platform en gereedschappen die ontwikkelaars en spelers de macht geven om hun eigen verhalen te creëren en delen."

Over Spencer en de staat van Xbox

Phil Spencer werd in 2014 hoofd van Xbox, toen hij de opdracht had Xbox One van een gebrekkige release het jaar ervoor te redden. Tijdens die consolegeneratie werd onder andere het populaire Xbox Game Pass gelanceerd. Dankzij onder andere die service en zijn veelvuldige interviews werd hij al snel populair onder gamers.

Na de Xbox Series X en S-release in 2020 begon de mening over Spencer om te slaan, vooral gevoed door de veranderingen rondom Xbox als merk. Sinds enkele jaren komen de spellen van Xbox-ontwikkelaar zelfs vaak ook op andere platforms uit - bijvoorbeeld op PlayStation 5 en Nintendo Switch. Tegelijkertijd loopt de verkoop van de huidige Xbox Series X en S-consoles flink terug. Spencer zelf verscheen de afgelopen jaren steeds minder vaak in interviews, en ook de vele ontslagrondes en studiosluitingen binnen de Xbox-divisie zorgden voor reputatieschade.

Tegelijkertijd werden onder Spencers leiding grote aankopen als Bethesda en Activision Blizzard gedaan, bekend van gamefranchises als The Elder Scrolls, Fallout en Call of Duty.

Microsoft heeft eerder laten weten aan een nieuwe console te werken, die de grenzen tussen consoles en pc moet vervagen. Voor zover bekend wordt dit een apparaat die in feite pc-games af gaat spelen, alsmede Xbox-games, en waarop verschillende digitale pc-winkels bereikbaar zullen zijn - en dus niet alleen die van Microsoft zelf.

Het vertrek van twee belangrijke kopstukken binnen Microsofts gamedivisie is opvallend, zeker in combinatie met het feit dat de gametak van het bedrijf schijnbaar in een transitieperiode zit. Ook het feit dat de nieuwe ceo van Microsoft Gaming van CoreAI afkomt, houdt de gemoederen onder gamers bezig. Microsoft zet groots in op kunstmatige intelligentie, maar onder gamers heerst vooral onvrede over de invloed die AI tegenwoordig heeft op hun hobby. Sharma benadrukte in haar interne e-mail echter dat Xbox zich niet gaat richten op "zielloze AI-slop".

Toen je je laptop kocht, keek je waarschijnlijk vooral naar de processor, de grafische chip en hoeveel GB werkgeheugen erin zit. Of dat werkgeheugen DDR4 of DDR5 is, is voor de meeste mensen geen doorslaggevende factor. Toch is het wel handig om te weten wat de verschillen zijn tussen DDR4, dat je vooral in oudere laptops tegenkomt, en DDR5, dat bij nieuwe modellen meestal de standaard is. DDR5 kan per seconde meer data verwerken dan DDR4. Wat dat verschil betekent en wanneer extra gigabytes meer opleveren dan de stap naar DDR5, lees je in dit artikel.

De techniek achter DDR4 en DDR5

Het grootste verschil tussen DDR4 en DDR5 zit in de datasnelheid en bandbreedte. Zie het als een digitale weg: DDR4 is een prima route waar het verkeer netjes doorrijdt, DDR5 is een bredere snelweg waar per seconde meer data overheen kan. Daardoor hoeft de processor bij zware taken waarbij veel data heen en weer gaat (denk bijvoorbeeld aan videobewerking) minder vaak te wachten op nieuwe informatie. Let wel: die extra 'rijstroken' leveren pas winst op als je processor, grafische chip en software er ook echt gebruik van maken. Bij lichte taken, zoals browsen en tekstverwerken, is werkgeheugenbandbreedte zelden de bottleneck. Gaat dat langzaam, dan heeft dat eerder te maken met de processor, opslag, of de browser.

DDR5 kan ook helpen met het energieverbruik, omdat het op een lagere spanning werkt: 1,1 volt in plaats van 1,2 volt bij DDR4. In een laptop kan dat iets schelen, al hangt het effect af van wat je doet en hoe de rest van het systeem is opgebouwd. Daarnaast zit bij DDR5 een deel van de stroomregeling op de geheugenmodule zelf. Dat kan de stroomvoorziening stabieler maken, maar het maakt de module ook wat complexer om te produceren.

Wat biedt DDR5 in de praktijk?

DDR5 komt vooral tot zijn recht bij taken die veel werkgeheugenbandbreedte vragen, zoals 8K videobewerking of complexe simulaties. Daarbij blijft de processor (en soms de GPU) meestal de doorslaggevende factor: die bepaalt of je systeem zo'n klus überhaupt vlot aankan. DDR5 kan helpen om wachttijd te verminderen, maar het maakt een trage CPU niet ineens snel. Een ander voordeel is dat je per module hoge capaciteiten kunt halen. Voor zware desktop-werkstations zijn systemen met 256 GB aan werkgeheugen inmiddels realiteit. Bij laptops ligt die grens doorgaans lager, vaak rond de 128 GB, omdat ze meestal minder geheugenslots hebben. Bovendien is het werkgeheugen bij veel modellen vastgesoldeerd, waardoor je later niet kunt uitbreiden.

©Batorskaya Larisa

DDR5 voor gamers: nodig of niet?

Voor gamers blijft het voordeel van DDR5 vaak beperkt. In veel games gaat het om een klein verschil, en op 1440p of 4K zie je dat meestal nog minder terug omdat je dan eerder tegen de grens van de videokaart aanloopt dan tegen die van het werkgeheugen. Ook hier geldt: de keuze voor CPU en vooral GPU bepaalt je gameprestaties veel sterker dan de stap van DDR4 naar DDR5. Dat verschil tussen DDR4 en DDR5 is onderzocht in een vergelijkingstest van de gezaghebbende site Tom's Hardware. Daarbij ging het bijvoorbeeld om 3% verschil in gameprestaties in Assassin's Creed Valhalla, 2% in Far Cry 6, Tom Clancy's Ghost Recon Breakpoint, Watch Dogs: Legion en Borderlands 3, en 1% in Shadow of the Tomb Raider en Wolfenstein: Youngblood.

©Crystal Dynamics

Is een laptop met DDR4 nog goed genoeg?

Ja, voor de meeste Nederlanders is een laptop met DDR4 nog steeds goed genoeg. Gebruik je hem vooral voor internetten, Netflix kijken, Microsoft Office en af en toe een simpele fotobewerking, dan merk je in de praktijk nauwelijks verschil tussen DDR4 en DDR5. Bij laptops is DDR4 of DDR5 bovendien vaak geen losse keuze: het hangt samen met de generatie processor die in het model zit.

DDR5 kan wel voordeel geven bij zwaardere taken waarbij de computer grote hoeveelheden data tegelijk moet verwerken, maar dat wordt pas echt interessant als je met zware programma's werkt, of als je games zo soepel mogelijk wilt laten lopen - ervan uitgaande dat je CPU en GPU die werklast ook aankunnen. Denk aan situaties waarin je merkt dat je laptop moeite heeft om alles bij te houden, ook al staat de beeldkwaliteit niet eens extreem hoog. In veel situaties blijft het verschil klein. Belangrijker is vaak de hoeveelheid werkgeheugen: 16 GB voelt meestal merkbaar fijner dan 8 GB, ongeacht of het DDR4 of DDR5 is.

DDR4 is niet meer vanzelfsprekend goedkoop

Lange tijd was DDR4 de slimme, goedkope keuze als je vooral op de prijs lette: het verschil met DDR5 was groot. Door de huidige tekorten klopt dat beeld minder. DDR4-geheugen is flink duurder geworden; in sommige gevallen is de prijs zelfs meer dan verdubbeld. DDR5 is ook duurder geworden, maar omdat de productie van DDR4 wordt afgebouwd, kan DDR4 relatief harder in prijs oplopen. Daardoor ligt DDR4 in veel gevallen dichter tegen DDR5 aan dan je zou verwachten. Wie nu een nieuw systeem koopt, is met DDR4 vaak nog steeds het minst kwijt, alleen is 'goedkoop' bij werkgeheugen momenteel een rekbaar begrip.

©ronstik

Upgraden: wat wel en niet kan

DDR4 en DDR5 zijn nooit onderling uitwisselbaar, ook niet in een desktop. De inkeping zit op een andere plek en het platform moet het juiste type werkgeheugen ondersteunen. Je kunt dus geen DDR5 plaatsen in een systeem dat voor DDR4 is gemaakt, en andersom ook niet.

Bij laptops betekent dit meestal dat als je wilt overstappen op DDR5 je een nieuwe laptop zult moeten kopen. Veel laptops hebben namelijk geen uitbreidbaar werkgeheugen meer: de geheugenchips zitten voor ruimte- en kostenbesparing op het moederbord gesoldeerd, en bij sommige ontwerpen zelfs in hetzelfde pakket als de processor. Dan kun je later niets meer bijprikken. Dat is ook precies waarom DDR4 vs DDR5 bij laptops zelden de hoofdvraag is: je kiest een model, en daar hoort dit type geheugen bij.

Bij een desktop heb je vaak meer speelruimte, maar ook daar is het geen kwestie van alleen de geheugenmodules wisselen. Wil je van DDR4 naar DDR5, dan heb je een moederbord nodig dat DDR5 ondersteunt, en vaak ook een processor die bij dat moederbord past. Heb je vooral te weinig werkgeheugen (bijvoorbeeld 8 of 16 GB) en merk je dat je pc daardoor traag wordt, dan is extra DDR4 bijplaatsen meestal de goedkoopste verbetering. Pas als je toch al toe bent aan een grotere upgrade van je pc, wordt de stap naar DDR5 logisch.

Wanneer moet je echt upgraden?

Echt upgraden is pas zinvol als je merkt dat je huidige machine niet meer probleemloos werkt bij zware klussen zoals grote fotobestanden bewerken, video's monteren of veel dingen tegelijk doen. Heb je nu een laptop met 16 GB of 32 GB DDR4 die nog vlot werkt? Blijf die dan vooral gebruiken zolang de prijzen zo hoog liggen. Twijfel je, kijk dan eerst wat de oorzaak van de mindere prestaties is: zit je werkgeheugen tegen zijn limiet, of zijn het vooral je processor of GPU die de klus niet bijbenen?

Zo controleer je of je extra RAM nodig hebt

Voordat je besluit om een flinke investering te doen in een nieuw systeem of extra geheugen, is het slim om te kijken hoe je huidige computer presteert onder druk. Je kunt dit eenvoudig zelf testen op zowel Windows als Mac.

Windows

Open eerst de programma's die je normaal gesproken tegelijk gebruikt, zoals je browser met veel tabbladen, Word en een videocall. Druk daarna op Ctrl + Shift + Esc om Taakbeheer te openen. Ga naar het tabblad Prestaties en klik op Geheugen. Kijk vervolgens naar de grafiek en het percentage dat in gebruik is: blijft dat langere tijd rond de 80 tot 90 procent hangen terwijl je gewoon je dagelijkse werk doet, dan zit je tegen de grens van je werkgeheugen aan. Dat merk je vaak aan kleine haperingen, zoals tabbladen die trager laden of apps die later reageren. Zie je tegelijk dat je pc veel met de schijf bezig is, bijvoorbeeld omdat programma's ineens langzamer worden terwijl je opslaglampje blijft knipperen, dan is de kans groot dat Windows tijdelijk data op de SSD parkeert omdat het werkgeheugen volloopt.

Apple

Open je gebruikelijke programma's en druk daarna op Command + Spatiebalk. Typ Activiteitenweergave en druk op enter. Klik bovenin op het tabblad Geheugen en kijk onderaan naar de grafiek bij Geheugendruk. Is die groen, dan is er niets aan de hand. Wordt de grafiek geel of rood, dan heeft je Mac meer geheugen nodig om alles vlot te blijven draaien. Let ook op Gebruikte swap: als dat oploopt tot meerdere gigabytes, dan is je werkgeheugen in de praktijk te krap.