De Renault Scenic E-Tech Electric heeft de prestigieuze titel 'European Car of the Year 2024' in de wacht gesleept. In het eindoordeel van de 59-koppige jury wordt de volledig elektrische Scenic geprezen om zijn fraaie design, uitstekende laadprestaties, gunstige prijsstelling en goede rijeigenschappen. Kun je de Renault Scenic E-Tech Electric met een gerust hart 'blind' bestellen, of zijn er toch nog puntjes van aandacht?

©Igor Stuifzand

Scenic – waar ken ik die naam toch van?

Voor de naamgeving van zijn elektrische modellen grijpt Renault terug naar oude succesnummers. Zo kan de koper gemakkelijker inschatten in welke (prijs)segmenten deze EV's opereren. Binnen de compacte klasse is met de Renault 5 een klassieker nieuw leven ingeblazen, terwijl de Megane voor zowel de particuliere koper als de zakelijke rijder een interessante gezinsauto is. Volgens dezelfde logica heeft Renault ook voor het ruimtelijke Megane-alternatief een ingeburgerde naam afgestoft: Scenic.

Renault gebruikte de naam 'Scénic' in 1996 voor het eerst op een productiemodel. Bij deze auto werd het ruimtelijke MPV-concept van de innovatieve Espace in een kleinere jas gestoken. Een gouden greep, die Renault niet alleen de titel 'Auto van het Jaar 1997' opleverde, maar ook een stormloop naar de showrooms. Menig autofabrikant kopieerde het idee achter de Scénic; het MPV-succes had echter een beperkte houdbaarheid. Rond de eeuwwisseling stapten MPV-rijders massaal over op een compacte SUV.

©Igor Stuifzand

Een bron van inkomsten waarop veel autofabrikanten hun verdienmodel nog steeds hebben afgestemd. Volkomen begrijpelijk dus dat Renault in navolging van de Megane ook een compacte SUV op het volledig elektrische CMF-EV platform heeft ontwikkeld. Dit platform wordt trouwens ook gebruikt door alliantiepartner Nissan, voor de Ariya en de toekomstige Leaf. Vergeleken met de Renault Megane heeft de Scenic E-Tech echter een 10 centimeter grotere wielbasis. Gunstig voor de binnenruimte.

©Igor Stuifzand

Ja, want hoe riant zit je in de Renault Scenic?

Misschien is de binnenruimte wel het belangrijkste minpunt van de Renault Megane E-Tech. Niet zozeer voorin, want daar zit je prima. Maar op de achterbank zitten twee volwassenen ronduit krap. De Scenic maakt korte metten met dat ruimtegebrek. Niet alleen de grotere afstand tussen voor- en achterwielen, maar ook de 7 centimeter extra hoogte zorgt voor veel meer ruimte. Op welke plek je ook gaat zitten in de Scenic: je hoeft je nergens onderbedeeld te voelen. Op de achterbank is meer dan genoeg hoofd- en beenruimte. Geinig zijn de tablethouders in de middenarmsteun op de achterbank; een knipoog naar de handige vondsten die in zijn oude naamgenoten te vinden waren. En zo eist ook de nieuwe Scenic de rol van ideale gezinswagen op.

©Igor Stuifzand

Over het onderwerp 'zitten' toch een aantekening. Voorin neem je plaats in een uit de kluiten gewassen fauteuil, met een hoge rugleuning die je schouders een goede ondersteuning geeft. De bestuurdersstoel kan bovendien met een massagefunctie worden uitgevoerd. Desondanks is het even zoeken naar een comfortabele zitpositie achter het stuur. Wanneer je wat langer bent, zit je door de hoge vloer (waaronder het batterijpakket ligt) met geknikte knieën. Je moet de stoel daardoor algauw omhoog verstellen om tijdens een lange rit lekker te zitten. Een kantelfunctie op de zitting zou welkom zijn.

©Igor Stuifzand

Waar heb ik dat dashboard eerder gezien?

Het instrumentarium van de Scenic wordt ook in andere Renault-modellen toegepast. Niet alleen in de elektrische Megane, maar ook in Austral, Espace en Rafale – de grotere SUV's van het Franse merk, met benzine- en hybridetechniek. Door de afwerking in hoogglans zwart lijkt het L-vormige paneel uit één grote glazen plaat te bestaan. Mooi, maar afhankelijk van de lichtval kan het hinderlijk spiegelen.

©Igor Stuifzand

Afhankelijk van het rijprogramma dat je met de ronde Multi-Sense knop op het aan de boven- en onderzijde afgeplatte stuur kiest, veranderen de graphics in het instrumentarium en multimediascherm van kleur, net als de lichtstrips op het dashboard en deurpanelen. Groen voor ecologisch, blauw voor het normale programma, rood voor sportief, enzovoort. Het is een aantrekkelijk ogend geheel, waarvoor Renault mooie materialen gebruikt. Het kunstleer met witte stiksels en de panelen in houtstructuur creëren een chique atmosfeer.

©Igor Stuifzand

Maar belangrijker: is de bediening begrijpelijk?

Als je rondom het stuur kijkt, zie je een wirwar aan hendels, schakelaars en knopjes. Je kiest de rijrichting met een pookje aan de rechterkant van de stuurkolom, en bedient het audiosysteem, je telefoon, de ruitenwissers, de boordcomputer, de adaptieve cruisecontrol, de richtingaanwijzers, het Multi-Sense rijprogramma én de mate van regeneratie bij het loslaten van het acceleratiepedaal met allerlei verschillende besturingselementen op en om het stuur.

©Igor Stuifzand

Maar wat een overdaad aan functies lijkt, gaat in het dagelijks gebruik snel wennen. Na een paar dagen vonden we alle knopjes en hendels als vanzelf. Ook de bediening van het multimediascherm roept weinig vragen op, wat mede te danken is aan de integratie van Google Play, Google Assistant en Google Maps op het OpenR Link multimediasysteem. Een doordacht systeem. De verplichte waarschuwingssignalen bij het overschrijden van de maximum snelheid en stuurcorrectie bij het naderen van de wegbelijning zijn eenvoudig buitenspel te zetten door twee keer een knopje links op het dashboard in te drukken.

©Igor Stuifzand

Hoe zit het met de bagageruimte van de Scenic?

De extra lengte en hoogte van de carrosserie heeft een gunstig effect op het laadvolume van de Renault Scenic E-Tech Electric. Wanneer de achterbank in gebruik is, past er 545 liter achter. Dat is meer dan 100 liter extra in vergelijking met de Megane. Opvallend is dat de kofferbak 4 centimeter smaller is dan in de Megane, maar dat zal in de praktijk zelden of nooit leiden tot transportproblemen. Handig is de diepe bak onder de vloer van de kofferruimte; minder handig is de hoge tildrempel. Vooral bij het in- en uitladen van zware spullen worden de spieren in je onderrug dan extra op de proef gesteld.

©Igor Stuifzand

Naar de titel 'Trekauto van het Jaar' zal de Auto van het Jaar 2024 niet meedingen. Met een hoogste trekgewicht van 1100 kilo kan er hooguit een compacte tweepersoons caravan aan de trekhaak – die je vervolgens nauwelijks meer mag beladen. Voor een fietsendrager met twee e-bikes, een vouwwagen of een boedelbak laat de Renault Scenic E-Tech Electric zich echter prima voor de kar spannen.

©Igor Stuifzand

Praat me bij over alle batterij- en motorkeuzes!

Net als bij de Megane is het keuzepakket aan batterijformaten en vermogensvarianten voor de Renault Scenic E-Tech Electric uiterst overzichtelijk. Er is een basisversie met een 60kWh-batterij en een elektromotor van 170 pk, en er is een Long Range-variant met 87 kWh aan batterijcapaciteit en een motorvermogen van 220 pk. Voor de aandrijving beperkt Renault zich tot de voorwielen; een variant met twee motoren en vierwielaandrijving bestaat niet.

©Igor Stuifzand

Ongeacht de batterij die je kiest, levert Renault standaard een boordlader met een vermogen van 22 kW. Dat is beslist een pluspunt ten opzichte van veel concurrenten, die aan de publieke laadpaal doorgaans een hoogste laadvermogen van 11 kW bereiken. Minder hoogdravend zijn de prestaties aan de snellader. De versie met de 60kWh-batterij haalt een piekvermogen van 130 kW (15-80% in 32 minuten), de Scenic met 87 kWh bereikt 150 kW (15-80% in 37 minuten). De laadpoort zit boven het rechter voorwiel; een ideale plek.

©Igor Stuifzand

Zo'n Renault Scenic E-Tech rijdt vast erg lekker.

Voor dit EV-profiel reden we een week lang met de Scenic E-Tech Electric Long Range in de meest luxueuze Iconic-uitvoering. Genoeg tijd om hem te leren kennen als een veelzijdige auto waar alles op en aan zit. Tijdens de testweek hebben we geen onoverkomelijke tekortkomingen kunnen ontdekken. Dankzij de 220 pk sterke elektromotor levert de auto prima prestaties: met het acceleratiepedaal gevloerd neemt de 0-100-sprint 7,4 seconden in beslag. Je beschikt bovendien over volop snelheidsreserves, tot een maximum van 170 km/h.

©Igor Stuifzand

Dankzij de voorwielaandrijving ligt de Scenic stabiel en koersvast op de (snel)weg. Renault heeft gekozen voor een tamelijk directe besturing. Daardoor laat de SUV zich speels over een bochtige weg sturen. Voor een EV van dit formaat heeft de Scenic geen last van overgewicht; hij staat voor 1817 kilo op kenteken. Ter vergelijking: de Mini Countryman E met (veel kleinere, veel lichtere) 64,6kWh-batterij is net zo zwaar.

©Igor Stuifzand

Het onderstel van de Scenic is in de basis soepel geveerd, en dat levert op een goed onderhouden weg heel veel rijcomfort op. Op korte oneffenheden in de weg valt de schokdemping soms even uit zijn rol, en worden de inzittenden verrast met een onverwacht stevige optater. Maar ook de grote 20-inch wielen onder de testauto spelen daarbij een rol. Overigens is de Renault Scenic E-Tech Electric daarin beslist niet uniek: het is een kwaaltje waar veel meer, door de bank genomen zwaarlijvige, EV's last van hebben.

©Igor Stuifzand

Hoe zit 't met het verbruik en de actieradius?

De getallen die Renault zelf opgeeft voor het stroomverbruik en de te verwachten actieradius (berekend volgens de WLTP-normering) zien er veelbelovend uit. Bij een gemiddelde van 15,8 kWh/100 km moet de versie met 60kWh-batterij een afstand van 430 kilometer op een volle batterij kunnen halen – voor de meeste EV-rijders is dat al een prima range. De Scenic Long Range met 87kWh-batterij 'doet' volgens Renault 15,5 kWh/100 km, bij een maximum rijbereik van 625 kilometer. Kijk, nu gaan we het ergens over hebben!

Maar de praktijk is weerbarstig. In tegenstelling tot de Megane, waarmee we op onze verbruiksronde het WLTP-verbruik van 16,1 kWh/100 km wisten te evenaren, komen we met de Scenic niet bij de officiële opgave in de buurt. Op een koele zomeravond, waarbij de temperatuur schommelt tussen de 20 en 15 graden, noteert de boordcomputer een gemiddelde van 17,5 kWh/100 km. Met name tijdens de 130-etappe, waarbij de auto een stevige westenwind vol op de kop krijgt, zien we het verbruik fors toenemen. Stond de teller bij het betreden van de snelweg nog op 15,8 kWh/100 km, aan het einde van de 130-etappe is het gemiddelde opgelopen naar 18,9 kWh/100 km. Bij de beloofde 625 kilometer komen we dan ook niet in de buurt. Met een terughoudende rijstijl is een actieradius van 500 kilometer echter realistisch.

©Igor Stuifzand

Wat kost de Renault Scenic E-Tech en wat voor leuks krijg je allemaal?

Wie gebruik wil maken van de SEPP-subsidieregeling, ziet in de prijslijst van de Renault Scenic dat alleen de versie met 60 kWh-batterij en 170 pk elektromotor hiervoor in aanmerking komt. De prijs voor instapmodel Evolution bedraagt 42.470 euro. Deze versie heeft standaard al een warmtepomp. En ook de veiligheidsuitrusting is behoorlijk compleet: adaptieve cruisecontrol, noodremhulp met herkenning van voetgangers en fietsers, een centrale airbag tussen de bestuurder en bijrijder, full-led koplampen en actieve rijbaancontrole zijn allemaal standaard.

©Igor Stuifzand

Tweede uitrustingsniveau is de Techno (+ 2500 euro in geval van de 60kWh-uitvoering). De Techno-uitvoering staat tevens aan de basis van de Scenic E-Tech Long Range met 87kWh-batterij. Deze versie staat voor een bedrag van 47.970 euro in de prijslijst, en zit daarmee boven de SEPP-grens. De Techno biedt onder meer Multi Sense, adaptieve led-koplampen met grootlichtautomaat, een regeneratief remsysteem met vier vertragingsgradaties, een combinatie van stof en kunstleer uit gerecycled materiaal en het OpenR Link multimediasysteem met 12-inch aanraakscherm.

Voor de versie met de kleine batterij blijft de keuze beperkt tot de Evolution en Techno, voor de Long Range heeft Renault nog twee omvangrijkere uitrustingspakketten. De Esprit Alpine (+ 1800 euro) staat op speciale 20-inch wielen, stoelverwarming is standaard en het interieur is gedecoreerd met blauwe elementen.

©Igor Stuifzand

Topmodel is de Iconic, die voor 51.670 euro in de prijslijst staat. Deze versie beschikt over nog wat extra veiligheidsfuncties, zoals waarschuwing voor achterlangs kruisend verkeer bij achteruit rijden, dodehoekwaarschuwing met stuurcorrectie en uitstapbeveiliging, die je vóór het uitstappen een seintje geeft wanneer een fietser of andere auto in de buurt is. Maar ook een bestuurdersstoel met elektrische verstelling en massage is standaard. Ruimte voor smakelijke, niet overdreven kostbare opties blijft er zeker over, onder meer voor een panoramadak met elektrochromatisch glas à 1500 euro (een mooie vertoning hoe het zich 'opent' en 'sluit'), een camerabinnenspiegel à 800 euro en tweekleurige lak voor 1300 euro.

©Igor Stuifzand

Het langverwachte vijfde seizoen van sciencefictionserie For All Mankind begint op 27 maart op Apple TV.

Dat heeft Apple aangekondigd. Daarbij werd de eerste trailer uitgebracht, die hieronder kan worden bekeken. Elke week zal er een nieuwe aflevering online komen te staan, met de seizoensfinale die op 29 mei wordt uitgezonden. De eerste vier seizoenen zijn nu op Apple TV te zien.

Alternatieve geschiedenis

De serie For All Mankind schetst een alternatieve geschiedenis waarbij de Sovjet-Unie de eerste man op de maan weet te krijgen. Daardoor verandert de loop van de geschiedenis - vooral met betrekking tot ruimtevaart - enorm.

In de serie zien we bijvoorbeeld dat de Koude Oorlog ook deels op de maan wordt uitgevochten, en de mensheid bouwt zelfs een basis op Mars op. Elk seizoen speelt zich daarbij af in een ander decennium.

Ook in het vijfde seizoen wordt er een flinke tijdsprong gemaakt, waarbij te zien is hoe Happy Valley - de nederzetting op Mars - uitgebouwd is. Ondertussen lopen de spanningen tussen de Mars-kolonisten en de overheden op aarde op.

Spin-off in ontwikkeling

Overigens werkt Apple ook aan een spin-off serie op For All Mankind, genaamd Star City. Deze zal zich afspelen in het Russische kosmonautentrainingscentrum. Details over deze spin-off serie zijn er nog niet. Fans kunnen zich ondertussen in ieder geval opmaken voor het vijfde seizoen van de hoofdserie.

Het was de grote verrassing van The Game Awards in 2024: CD Projekt Red keert na Cyberpunk 2077 terug naar de Witcher-franchise met een vierde deel. Als vervolg op het grandioze The Witcher 3: Wild Hunt heeft de ontwikkelaar grote - en eigen - schoenen te vullen, dus de ontwikkeling kan nog wel even duren. In dit artikel houden we je op de hoogte over alles rondom The Witcher 4.

Dit overzicht is bijgewerkt op 19 januari .

Releasedatum en platforms

CD Projekt Red heeft nog geen releasedatum voor The Witcher 4 bekendgemaakt, al is er reden om te geloven dat het spel in 2027 of later in de winkels moet liggen.

Tijdens de aankondiging op The Game Awards werd al bekendgemaakt dat de game 'in 2026 of later' zou uitkomen, en bij het onthullen van de fiscale cijfers in 2025 heeft CDPR definitief wereldkundig gemaakt dat The Witcher 4 niet in 2026 uitkomt. Volgens Chief Financial Officer Piotr Nielubowicz is de game in het najaar van 2024 volledig in productie gegaan.

Daarentegen nam Eurogamer in 2024 - voor de onthulling van het spel - een uitgebreid interview af met verschillende ontwikkelaars bij CDPR, waarin onder andere duidelijk werd dat het bedrijf probeert hun nieuwe games binnen twee jaar na onthulling uit te brengen. In het geval van The Witcher 4 zou deze regel een release in december 2026 betekenen, maar het lijkt er dus eerder op dat we de game later in 2027 in handen krijgen.

Cyberpunk 2077-launch zorgde voor verandering

CD Projekt Red heeft in een interview met Digital Foundry aangegeven dat de consoleversies van The Witcher 4 leidend zijn bij de ontwikkeling. De game moet op 60 fps draaien op de PlayStation 5 en Xbox Series X en S. Het is een verandering voor de ontwikkelaar, die zijn games normaliter ontwikkelt met voornamelijk een pc-publiek in het achterhoofd. De aanname is dat dit besluit is voortgekomen uit de desastreuze launch van Cyberpunk 2077, waarbij de game voor velen bijna onspeelbaar was op consoles en zelfs pc-spelers problemen ervoeren.

CDPR is zich ervan bewust dat deze problemen nog in het achterhoofd van spelers hangen, en zegt alles op alles te zetten om te zorgen dat dit niet nog een keer gebeurt. Dat lieten de regisseur van The Witcher 4, Sebastian Kalemba, en executive producer Małgorzata Mitręga weten aan IGN. "Allereerst: let it cook," zegt Kalemba, doelend op het niet overhaast uitbrengen van de game. "Ten tweede is de manier waarop we games produceren inmiddels veranderd, op een erg goede manier. We definiëren heel bewust de verschillende stadia van ontwikkeling. Zo zorgen we dat de fundering eerst in orde is."

Dat leidt volgens Kalemba nu al tot merkbare verbeteringen ten opzichte van de Cyberpunk 2077-ontwikkeling: "Het helpt ons met het feit dat alles dat we creëren enorm goed samenhangt met de rest van het spel. Daardoor hebben we het gevoel dat we meer controle hebben over een enorm complexe omgeving. En het geeft iedereen ook meer zelfvertrouwen over de gameontwikkeling op een dagelijkse basis."

Verhaal en de wereld van The Witcher 4

Op het moment is er nog zeer weinig bekend over het verhaal van de nieuwe game, maar we weten wel dat we in dit deel Ciri - ofwel Cirilla Fiona Elen Riannon - onder de knoppen krijgen. In The Witcher 3: Wild Hunt was Geralt of Rivia het hoofdpersonage, al waren er ook secties waarin Ciri speelbaar was. In dit nieuwe deel is de 'Child of the Elder Blood' daarentegen de hoofdpersoon, al heeft ze een nieuwe stemactrice. Ciri werd in de vorige game namelijk ingesproken door Jo Wyatt, maar in dit nieuwe deel neemt Ciara Berkeley de rol op zich.

Ciri is een ontzettend belangrijk personage in de Witcher-reeks. Naast dat ze de prinses van het koninkrijk Cintra is, beschikt ze ook over magische krachten dankzij het zogenaamde 'Elder Blood' dat door haar aderen pompt. De boekenreeks waarin de Witcher-franchise is ontstaan toont in detail hoe de band tussen Geralt en Ciri ontstaat en evolueert, terwijl het jonge meisje continu achterna wordt gezeten door krijgers, tovenaars en een keizer. In The Witcher 3: Wild Hunt speelt ze ook een grote rol, omdat de Wild Hunt uit de titel – een bovennatuurlijke groep krijgers – achter haar aan zit.

De implicatie van The Witcher 4 is vrij duidelijk: Ciri is in een Witcher. De onthullingstrailer laat vrij 'standaard' bezigheden voor de monsterjagers zien, waarin Ciri op een monster jaagt en juist mensen haar verraden. Hoewel specifieke details rondom het verhaal ontbreken, kunnen we vanuit de beelden wel het een en ander opmaken over de nieuwe status quo.

Verschillende eindes van The Witcher 3 en magische krachten

Dat Ciri een Witcher is, is bijvoorbeeld opvallend. Er zijn verschillende scenario's mogelijk in The Witcher 3: Wild Hunt op basis van de keuzes die je maakt, waaronder één waar Ciri inderdaad door het leven gaat als een monsterjager. Ook is het mogelijk dat ze de koningin van Nilfgaard wordt, of ze kan op pad gaan met de Wild Hunt. Volgens regisseur Sebastian Kalemba moet geen van deze eindes botsen met het verhaal in The Witcher 4, dus het maakt niet uit welk einde je in jouw playthrough hebt behaald.

Desalniettemin zijn de magische krachten die Ciri gebruikt in de eerste trailer opvallend. Witchers beschikken weliswaar over een sterker metabolisme, snellere reflexen en een paar simpele magische spreuken - in de vorm van Signs - maar Ciri lijkt nóg sterkere magie te hebben. In The Witcher 3 had zij al magische krachten, maar dat was nog voordat Ciri een volwaardige Witcher was. Volgens executive producer Małgorzata Mitręga gaat het spel uiteindelijk duidelijkheid scheppen over haar krachten.

School of the Lynx

In de Witcher-games is er sprake van verschillende 'scholen' waar de monsterjagers worden opgeleid en muteren. Zo valt Geralt of Rivia bijvoorbeeld onder de Wolf-school, maar zijn er ook Witchers uit de Cat-, Bear- en Griffin-school te vinden. In The Witcher 4 wordt hier een nieuwe school aan toegevoegd: de School of the Lynx. In de beelden is namelijk te zien dat Ciri een Witcher-medaillon van een Lynx draagt, wat herbevestigd wordt in de CD Projekt Red Store, waar de Lynx-ketting te koop is. Hoe deze school is ontstaan is niet duidelijk, maar het is mogelijk dat Ciri hem zelf heeft opgericht.

Nieuwe regio en grootte van de spelwereld

Ook is inmiddels bekend dat je in The Witcher 4 de regio Kovir kunt verkennen. Een Unreal Engine 5-techdemo laat deze locatie uit de Witcher-boeken namelijk zien. Het is voor het eerst dat we in een Witcher-game deze locatie kunnen bezoeken. Kovir is een bergachtig gebied dat hier en daar voorkomt in de Witcher-boeken, en bekendstaat om glashandel. Uit de demo blijkt dat er daarbij ook een heus smokkelwereldje in de regio schuilt, en dat er monsters zoals manticores ronddwalen. Genoeg voor een Witcher om de tanden in te zetten, dus.

Diezelfde techdemo onthult ook dat Ciri beschikt over een paard om mee rond te rijden, Kelpie genaamd. Je gaat het paard ook nodig hebben, aangezien de game minstens net zo groot wordt als The Witcher 3: Wild Hunt - een game die al honderd uur aan content biedt voor spelers die alles willen voltooien. Zowel qua oppervlakte en hoeveelheid quests moet dit nieuwe deel vergelijkbaar zijn met diens voorganger. Maar CDPR heeft ook ambitie, zo vertelde Sebastian Kalemba in een interview met SkillUp.

"De kaart is vergelijkbaar qua grootte, net als de hoeveelheid missies. Nogmaals: het spel wordt groot. Maar we hebben ook veel ambitie, dus het allerbelangrijkste is dat we een enorm boeiende ervaring willen leveren. Kwaliteit boven kwantiteit. Maar we kunnen beloven dat dit spel behoorlijk groot wordt. Het wordt groot vergeleken met al het andere wat we tot nu toe hebben gedaan."

Eerder vertelden andere ontwikkelaars bij CD Projekt Red echter dat The Witcher 4 'groter en beter' moet worden dan hun vorige werk, al is het ook mogelijk dat daarmee niet de fysieke grootte van de kaart wordt bedoeld. De studio lijkt namelijk ook sterk in te zetten op immersie en de geloofwaardigheid van de wereld, blijkt uit een interview met Gamertag Radio.

"We hebben de regel om elke NPC (in The Witcher 4) eruit te laten zien alsof ze een leven hebben, met een eigen verhaal." Volgens Kalemba wordt dit ondersteund door het verhaal in de onthullingstrailer, waarin inwoners van een dorp geloven dat er een god in het bos woont. Eigenlijk is dit een monster, waar de dorpelingen al jaren jonge meisjes aan offeren.

"We willen de kwaliteit van NPC's echt zoveel mogelijk vooruit stuwen. Hun uiterlijk, hun gedrag, de gezichtsanimaties. We willen er een nog meeslependere ervaring van maken dan wat we gewend zijn. We willen grenzen verleggen."

Waar is Geralt?

Het einde van The Witcher 3: Blood and Wine - de tweede uitbreiding van het spel - deed een aardige strik om het verhaal van Geralt of Rivia, dus dat we in dit nieuwe deel als Ciri spelen is weinig verrassend. Maar Geralt is voor velen toch synoniem aan de Witcher-reeks, en er zijn dus veel vragen rondom zijn aanwezigheid in The Witcher 4. CDPR heeft in ieder geval aangegeven dat de White Wolf een rol speelt in de nieuwe game, wat ook al te herleiden was uit de aankondiging op The Game Awards, waar de trailer werd opgevolgd door stemacteur Dough Cockle die zegt: "Tijd voor een nieuwe saga. Zie je op het Pad". Wat Geralts rol in de game precies gaat worden, is vooralsnog onbekend.

Gameplay in The Witcher 4

Over de gameplay van The Witcher 4 is momenteel nog weinig te zeggen. De onthullingstrailer was een geregisseerd filmpje, en hoewel CD Projekt Red samen met Epic Games een Unreal Engine 5-techdemo heeft uitgebracht, representeren die beelden niet het eindproduct - daarover later meer.

In ieder geval is duidelijk dat The Witcher 4 net als zijn voorganger een openwereld-RPG wordt, waarin verschillende quests te ondernemen zijn. Daaronder valt onder andere het jagen op en verslaan van monsters en menselijke vijanden, terwijl spelers keuzes maken die de voortgang van die quests en de overkoepelende verhaallijn beïnvloeden.

Ciri als Witcher

Wat gameplay betreft moet The Witcher 4 spelers meer vrijheid geven, zoals Cyberpunk 2077 toegang geeft tot uiteenlopende builds. Hoewel je in The Witcher 3 vooral met een zwaard wappert, is dit verder in te vullen door onder andere te focussen op het gebruik van signs (magische vaardigheden), alchemie voor extra status-effecten of speciale aanvallen. Het zal ons benieuwen hoe dit systeem er voor Ciri uit gaat zien.

Verhaalsgewijs biedt de verandering naar Ciri als hoofdpersonage ook mogelijkheden, zo geeft de regisseur van het spel aan. Spelers krijgen zo meer controle over hoe zij haar willen definiëren, gezien ze ook een stuk jonger is dan Geralt. "Ze staat op het punt de Witcher te worden. (...) Ze gaat op haar eigen manier om met monsters, missies en avonturen. Het geeft ons ook meer ruimte om andere verhalen te vertellen."

Daarbij hoort volgens Kalemba ook de mogelijkheid om betekenisvolle (romantische) relaties op te bouwen met personages in het spel, net zoals dat in The Witcher 3 bijvoorbeeld kon met tovenaressen Yennefer of Vengerberg en Triss Merigold.

"Het maakt onderdeel uit van hoe we spellen ontwikkelen. Het maakt ook onderdeel uit van de menselijke natuur. Het is doodnormaal. Zonder dat zouden we niet het volledige verhaal kunnen vertellen. We willen er veel tijd aan besteden en het enorm boeiend en erg betekenisvol maken. Het wordt geen romantiek alleen maar om romantiek in de game te hebben. Daar doen we niet aan bij CD Projekt Red."

Unreal Engine 5

Met de aankondiging van The Witcher 4 werd ook bekendgemaakt dat de ontwikkeling van het spel niet met de in-house RED Engine van CD Projekt Red gebeurt. In plaats daarvan gebruikt de studio nu Unreal Engine 5, waarvan de technische capaciteiten getoond werden met de eerder getoonde techdemo.

De beelden zijn dus niet representatief van hoe het spel er uiteindelijk uit gaat zien en hoe het speelt, maar moeten een indruk geven van wat er mogelijk is met de technologie. Een woordvoerder van CDPR zei er het volgende over:

"Het is belangrijk om in het achterhoofd te houden dat deze techdemo niet bedoeld is als representatie van The Witcher 4 - het is een tentoonstelling van de gereedschappen die we samen met Epic Games ontwikkelen. Dat betekent dat specifieke graphics, zoals de modellen van personages en omgevingen, anders kunnen zijn in The Witcher 4."

In ieder geval representeert de tech demo de kwaliteit waar CDPR op mikt, al is het nog te vroeg om te zeggen welke hardwarespecificaties hiervoor nodig zijn.

Levendige spelwereld

Naast het feit dat de Unreal-demo er bloedmooi uitziet, wordt er veel aandacht besteed aan het natuurlijke gedrag van de NPC's, wat aansluit bij wat de ontwikkelaar vertelde over immersie. Zoals je bij het stuk over het verhaal en de wereld hierboven al kon lezen zei de regisseur van het spel: "We willen de kwaliteit van NPC's echt zoveel mogelijk vooruit stuwen. Hun uiterlijk, hun gedrag, de gezichtsanimaties. We willen er een nog meeslependere ervaring van maken dan wat we gewend zijn. We willen grenzen verleggen."

Het begin van een trilogie

CD Projekt Red kondigde in 2022 aan dat The Witcher 4 (dat in 2022 alleen nog bekendstond als Project Polaris) het begin vormt van een nieuwe Witcher-trilogie. Verdere informatie over de invulling van deze trilogie is er niet, maar de eerste game is dan ook nog altijd niet uitgekomen.

Meer Witcher-games

Met die aankondiging van een trilogie bracht CDPR ook direct naar buiten dat er aan meer projecten werd gewerkt. Naast het vervolg op Cyberpunk 2077 - werknaam Orion - onthulde het bedrijf twee Witcher-titels. Helaas is één daarvan inmiddels geannuleerd: Drake Hollow-ontwikkelaar The Molasses Flood werkte aan een Witcher-game met multiplayer-elementen, maar die gaat het daglicht helaas niet zien.

Dan is er wel nog Project Canis Majoris, wat een remake is van het eerste Witcher-spel. De ontwikkeling daarvan wordt uitgevoerd door Fool's Theory, bekend van hun gameThe Thaumaturge en als ondersteunende studio voor onder andere Baldur’s Gate 3. De status van dit project is onbekend, maar er gaan geruchten dat de ontwikkelaar de laatste jaren de focus heeft verschoven naar een nieuwe uitbreiding voor The Witcher 3: Wild Hunt.

Het Poolse platform Strefa Inwestorów heeft namelijk van een aantal bronnen vernomen dat het bedrijf werkt aan een nieuwe DLC om de 'marketing' voor The Witcher 4 af te trappen en de tijdsperiode tussen de games te overbruggen. Het is dus mogelijk dat we in de uitbreiding dus ook als Ciri spelen, gezien het verhaal van Geralt volgens velen prachtig werd afgesloten in Blood and Wine - de tweede uitbreiding van The Witcher 3.

Borys Nieśpielak, een van de mensen die dit gerucht in de wereld heeft geholpen, had een maand later contact met Eurogamer. Hij vertelde nog altijd achter het gerucht te staan, en verwijst naar een specifieke zin van de ceo van CD Projekt Red bij het bekendmaken van de kwartaalcijfers:

"Gezien de huidige geboekte progressie is er een mogelijkheid dat nieuwe content waar recentelijk naar gehint is komend jaar uitkomt en een impact heeft op onze financiële resultaten."

Het klinkt absurd: een nieuwe The Witcher 3-uitbreiding, elf jaar na release. Neem dit gerucht dus uiteraard met een korreltje zout, ook al kunnen we het niet geheel negeren.

Meer van The Witcher

Met de gigantische populariteit van de Witcher-games weten nieuwkomers of minder ingelezen fans soms niet dat de franchise veel verder gaat dan steengoede RPG's. Hieronder vind je een paar tips om je verder te verdiepen in de wereld van The Witcher.

De boeken en comics

Net als veel welbekende fantasy-epieken ligt de oorsprong van The Witcher in boeken, en dan zowel in de korte verhalen en romans van Poolse schrijver Andrzej Sapkowski. Zijn saga neemt zes romans en twee bundels met korte verhalen in beslag waarvan die bundels zich voor het grote overkoepelende verhaal van de overige boeken afspelen. De volgorde van de boeken is als volgt:

-       The Witcher: Crossroads of Ravens

-       The Witcher: The Last Wish

-       The Witcher: Sword of Destiny

-       The Witcher: The Blood of Elves

-       The Witcher: Time of Contempt

-       The Witcher: Baptism of Fire

-       The Witcher: The Tower of the Swallows

-       The Witcher: The Lady of the Lake

-       The Witcher: Season of Storms

Het laatste boek in bovenstaande lijst, Season of Storms, is overigens een roman die zich afspeelt tussen de korte verhalen in The Last Wish, maar daarna pas uitkwam. Daarbij heeft Sapkowski in 2025 een nieuwe Witcher-roman uitgebracht: Crossroads of Ravens. Dit verhaal volgt een jonge Geralt of Rivia, die pas net zijn opleiding als Witcher heeft voltooid en vrij naïef de wijde wereld ingaat.

Daarbij heeft uitgever Dark Horse een fikse collectie Witcher-comics uitgebracht, waaronder ook adaptaties van Andrzej Sapkowski's korte verhalen. Sommige comics vertellen daarbij unieke verhalen met Geralt of andere - nieuwe - personages. The Witcher: Ronin heeft sterke Oosterse invloeden, en een verhaal als The Witcher: The Bear and the Butterflyvertelt een klassiek Witcher-verhaal waarin Geralt in een dorpje onderzoek doet naar een monster.

Overigens maakt CD Projekt Red met zijn games geen adaptaties van Sapkowski's verhalen. De games spelen zich in principe af na de gebeurtenissen van de boeken , maar Sapkowski hoeft het verhaal van de studio ook niet in acht te nemen als hij eventueel een boek in dat tijdperk wil schrijven.

The Witcher op Netflix

We gingen er met relatief goede moed in, maar het tijdperk van The Witcher op Netflix ging vrij snel bergafwaarts. In 2019 kwam het eerste seizoen van de serie uit, met Superman-acteur Henry Cavill als Geralt of Rivia. Dat seizoen was een adaptatie van verschillende gebeurtenissen in The Last Wish en Sword of Destiny, en werd ondanks wat klachten over Geralts karakterisatie en verwarring door het continu springen tussen tijdlijnen redelijk goed ontvangen.

In de seizoenen die daarop volgden steeg de onvrede met de serie en de karakterisatie van Geralt, die in de serie veel meer stoïcijns is dan in het bronmateriaal. Ook werden sleutelmomenten uit de romans maar losjes of helemaal niet overgeheveld naar de serie, wat bij fans in het verkeerde keelgat schoot. Na het derde seizoen werd bekendgemaakt dat in de laatste twee seizoenen van de serie Cavill niet langer zou doorgaan als Geralt. In seizoen 4 en 5 wordt de monsterjager nu dus gespeeld door Liam Hemsworth. Het laatste seizoen van The Witcher moet ergens in 2026 uitkomen.

Daarbij heeft Netflix twee geanimeerde films geproduceerd die zich in de wereld van The Witcher afspelen. Allereerst The Witcher: Nightmare of the Wolf, die het verhaal van de Witcher Vesemir vertelt, en onthult waarom er nog maar weinig Witchers over zijn op het Continent. Later kwam ook The Witcher: Sirens of the Deep uit, een adaptatie van het verhaal A Little Sacrifice uit The Sword of Destiny. De troubadour Jaskier en Geralt hebben daarin geen cent te makken, maar raken verwikkeld in een conflict tussen mensen en Meermensen met een Little Mermaid-sausje. Ook leuk: Geralt wordt in deze film ingesproken door Doug Cockle - de stemacteur van Geralt in The Witcher 3: Wild Hunt.

Thronebreaker: The Witcher Tales

Naast de genummerde Witcher-games is er ook een spin-off uitgebracht door CD Projekt Red, dat ook fungeert als een soort standalone-versie van het kaartspelGwent. Menig Witcher 3-speler is verknocht geraakt aan dit spel, en Thronebreaker is in grote lijnen een versie van Gwent waarin je daadwerkelijk een leger aanvoert.

Waar velen vooral mee weglopen na het spelen van Thronebreaker is echter het verhaal. Dat speelt zich af tijdens de gebeurtenissen van de Witcher-boeken, waarin spelers de controle krijgen over Queen Meve - de leider van Rivia Lyria. Keuzes staan ook weer centraal, dus als je The Witcher 3: Wild Hunt inmiddels wel gezien hebt en niet kunt wachten op The Witcher 4, is deze game een meer dan prima tussendoortje.