Koffieliefhebbers die niet op een euro kijken en die eens bijzondere koffie willen proberen kunnen in de speciaalzaak Kopi Luwak bestellen: ’s werelds meest exclusieve en duurste koffie. Of hij echt zoveel beter en rijker smaakt is nog de vraag. Blijkbaar maakt het bijzondere verhaal achter dit product deel uit van de exclusiviteit.

Lees ook: 6 tips om je koffiebonen lekker vers te houden

Herkomst

Kopi Luwak is een koffiespecialiteit afkomstig uit Indonesië, maar ondertussen heeft de productie zich verspreid naar andere Zuidoost-Aziatische landen die een vergelijkbaar klimaat en ecosysteem hebben. Kopi Luwak wordt voornamelijk geproduceerd in Indonesië, de Filipijnen en Vietnam. Het eiland Sumatra in Indonesië is ’s werelds grootste producent van deze koffie. Hier in het Westen en in het Midden-Oosten is het recent een trend en tegelijk een luxeproduct geworden. 

Twee bonen in een koffiebes

Om te begrijpen wat Kopi Luwak is, moet je eerst een rudimentair begrip hebben van hoe koffie wordt geproduceerd. Koffiebonen zijn eigenlijk geen bonen maar zaden die in vruchten zitten die op kersen lijken. Om bij de twee bonen in de koffiebes te komen, moet je eerst het vruchtvlees wegspoelen. De gewassen bonen laat men vaak in het water gisten. Gaat het om ongewassen bonen ,dan worden deze bessen in de zon gelegd waar ze fermenteren en daarna wordt het vruchtvlees verwijderd. Afhankelijk van de methode die men volgt, worden er nog verschillende smaaktonen toegevoegd zodat je unieke regionale smaken krijgt. Maar ook het fermentatieproces zorgt voor de complexiteit van de koffiesmaak. 

Uit klonters poep

Kopi Luwak gaat ook uit van gefermenteerde koffiebonen. In plaats van de vruchten te laten gisten in water of in de zon, worden ze gefermenteerd in de darmen van de palmcivetkat. Het spijsverteringskanaal van dit dier verteert de vrucht van de koffiebes en zorgt dat de boon steeds meer smaak krijgt. Terwijl deze vrucht door het darmstelsel van de civetkat gaat, breekt de kers langzaam van de boon af. Omdat de bonen in de koffiebessen niet door de civetkatten worden verteerd, poept het dier ze in klonten uit. Uiteindelijk worden de klonters poep van dit dier verzameld, de bonen worden eruit gepulkt en klaargemaakt voor consumptie. De specifieke smaak is dus voornamelijk te danken aan de spijsverteringsenzymen en het afbraakproces van de kers. Letterlijk vertaald betekent Kopi Luwak ‘civetkoffie’. 

©ayselucar

Houd de civetkat gelukkig voor goede koffie

Dit proces is behoorlijk tijdrovend en arbeidsintensief. Daarom zit er aan Kopi Luwak een behoorlijk prijskaartje. Bovendien is de verzorging van de civetkat van belang voor de smaak en de kwaliteit van de bonen. Zowel het dieet als het stressniveau van het dier kan de smaak beïnvloeden. Civetkatten zijn kleine, slanke nachtdieren van de Viverridae-familie, die inheems zijn in Azië. Het zijn een soort wezels die het liefst in de jungle leven en die ’s nachts naar buiten komen om zich te voeden met vruchten. Sommige soorten zijn alleseters. Ondanks hun naam en hun vorm behoren ze niet tot de katachtigen, maar zijn ze eerder verwant met de mangoest. Over de hele wereld zijn er verschillende soorten civetkatten.

©MANO | leejoongyeul

Ben je op zoek naar een koffiemachine? Vraag dan de (gratis!) Kieskeurig.nl Koffiewijzer 2023 aan: 16 koffiemachines, uitgebreid getest door consumenten. Van gebruiksgemak tot onderhoud, van koffievariëteiten tot smaak: lees de onafhankelijke en eerlijke reviews van meer dan 100 testers.

The Oprah Show 

Oorspronkelijk beschouwde men de civetkatten als ongedierte dat koffiebessen uit de koffievelden stal. Tot de bevolking de bonen in de poep begon schoon te maken, te drogen en te roosteren. In het begin dacht men dat deze keutelkoffie minderwaardig zou zijn, tot men besefte dat hij eigenlijk veel beter smaakte. De bevolking begon zelfs actief te zoeken naar koffiebonen in de keutels van de civetkat!

Dat arme koffieboeren een koffieboon konden produceren die meer smaak had dan hetgeen ze zelf op hun plantages produceerden, werd ook rijke plantage-eigenaren die fortuinen verdienden aan de koffieoogst duidelijk. Civet-farms (zie verderop) schoten als paddenstoelen uit de grond. 

In de jaren 90 bereikten deze bijzonder koffiebonen Groot-Brittannië en vandaar werden ze verspreid in de rest van de wereld. John Cleese, de Britse acteur-komiek, maakt er geen geheim van dat hij gek is op Kopi Luwak en de koffie werd zelfs onderwerp in The Oprah Show. 

Schaars

Op Java, Sumatra en Sulawesi – drie Indonesische eilanden - wordt jaarlijks 230 kilogram Kopi Luwak geproduceerd, maar na het uitbreken van het sars-virus zijn de civetkatten met duizenden tegelijk afgeslacht. Bovendien hebben Westerse landen de import van deze koffie een tijdlang gebannen uit vrees voor besmetting. De jaarlijkse productie van echte Kopi Luwak bedraag tussen 500 en 700 kilogram, wat bijzonder weinig is als je weet dat er ieder jaar 9,5 miljard ton koffie wordt geproduceerd. Dit maakt dus dat Kopi Luwak de duurste koffiesoort is. Een pak Kopi Luwak-koffiebonen kost in de handel 39,95 euro. En wil je in een koffiehuis zo’n kopje bestellen, dan betaal je tussen de 7 en de 16 euro.  

Lees ook: Verschillende soorten koffiebonen: welke kies je?

Lekker of hype?

Van nature is de civetkat kieskeurig over de koffiebes die hij naar binnen werkt. Zijn kieskeurigheid zorgt al voor een betere smaak van de koffie. In zo’n kopje Kopi Luwak proef je volgens kenners de aardse tonen, chocolade, citroen en citrus. Sommige koffie-connaisseurs beweren zelfs dat deze koffie een beetje naar siroop smaakt met jungle-ondertonen. Wat ze met dat laatste bedoelen is ons een raadsel. Andere koffiecritici zijn het er wel over eens dat de smaak van Kopi Luwak uniek is, maar daarom zou dit soort koffie nog geen voorkeur verdienen. De exclusiviteit en de zeldzaamheid zouden vooral een verklaring zijn voor de populariteit. 

Namaak en dwangvoer

Door de prijs en de vraag naar deze koffie konden de mistoestanden niet lang uitblijven. De eerste uitwas is namaak.  Men neemt aan dat maar liefst 80 procent van de wereldmarkt van Kopi Luwak nep is. Ondertussen zijn er hele boerderijen met Aziatische civetkatten die vaak in erbarmelijke omstandigheden worden gehouden. Ze zitten in te kleine kooien en krijgen uitsluitend koffiebessen als dwangvoer. Ongeveer anderhalve dag nadat ze de bessen hebben gegeten, worden de bonen ontlast. In deze legbatterijen hebben ze te weinig ruimte om te rennen en te bewegen. Bovendien vechten ze daar met elkaar, terwijl ze in het wild juist verlegen en vriendelijk zijn. Laat je ook niet voor de gek houden door het label ‘wild-sourced’ dat je op sommige verpakkingen aantreft. Dierenrechtenorganisatie PETA en de BBC kwamen erachter dat dit label vaak ten onrechte wordt gebruikt.  

©Akkharat Jarusilawong

Het kan zijn dat mensen die recentelijk aan Nioh 3 zijn begonnen geen progressie kunnen boeken vanwege verschillende bugs. Ontwikkelaar Team Ninja heeft aangegeven op de hoogte te zijn van de problemen en aan oplossingen te werken.

Een van de voornaamste problemen licht de ontwikkelaar ook uit op X. Spelers die de zogenaamde Crucible Manifesto voltooien en vervolgens naar de Eternal Rift gaan en daar dialogen van het personage Nekomoto overslaan - door bijvoorbeeld een menu te openen - kunnen daarna de missie niet voltooien. Hierdoor blijven ze dus vastzitten in de game. Ook het starten van een cutscene door bijvoorbeeld aan een Battle Scroll te beginnen, halteert progressie.

Team Ninja zegt dat de bug te vermijden is door dus geen menu’s te openen of tussenfilmpjes in te starten wanneer Nekomoto begint te praten. Wie nu al last heeft van dit probleem moet helaas wachten op de patch waar de ontwikkelaar momenteel aan werkt. Wanneer die uitrolt is nog niet bekend, maar gezien dit probleem op ieder beschikbaar platform optreedt wordt het - als het goed is - ook overal opgelost.

Over Nioh 3

In Nioh 3 doen spelers een open veld aan, dat overgenomen is door de zogenaamde Crucible en bomvol yokai - lees: geesten - zit. Je hebt twee gevechtssstijlen om deze monsters mee tegen te gaan: een meer actiegerichte Samurai-stijl en de Ninja-stijl die meer focus legt op snelheid en het gebruiken van speciale aanvallen. Door continu te wisselen tussen deze stijlen moet je deze soulslike kunnen overwinnen - als de code dus geen roet in het eten gooit.

Wie in Excel een contactlijst opstelt, merkt al snel dat de kolom met telefoonnummers zich niet altijd gedraagt zoals gehoopt. Zo verdwijnt de eerste 0 vaak vanzelf, waardoor de nummers minder bruikbaar worden. En dan hebben we het nog niet eens over de verwarring die kan ontstaan bij internationale telefoonnummers.

Telefoonnummers die beginnen met nul

Selecteer de cel met het telefoonnummer en ga naar het tabblad Start. Klik bij het onderdeel Getal op het kleine pijltje rechtsonder. In het dialoogvenster Cellen opmaken kies je in de linkerkolom Speciaal en daarna bij Type de optie Telefoonnummer. Let wel: deze optie verschijnt alleen als onderaan bij Locatie de optie Nederlands (standaard) is geselecteerd. Voor Belgische gebruikers geldt dat wanneer hier Locatie: Nederlands (België) staat, de optie Telefoonnummer niet beschikbaar is. Zij moeten dus de locatie wijzigen. Vanaf dan worden ook de voorloopnullen correct weergegeven.

Telefoonnummers formatteren

Wil je alle telefoonnummers op een vaste manier weergeven, bijvoorbeeld als (06) 1234 56 78, 06-1234 78 78 of 06 1234 56 78? Dat kan eenvoudig via het dialoogvenster Cellen opmaken. Kies eerst, zoals hierboven beschreven, de optie Telefoonnummer. Klik daarna links op Aangepast. In het vak Type verschijnt een standaardnotatie met hekjes, zoals 0#########. Deze kun je aanpassen naar een eigen indeling. Enkele voorbeelden: (0#) #### ## ## geeft (06) 1234 56 78,0#-#### ## ## geeft 06-1234 78 78 en 0# #### ## ## geeft 06 1234 56 78. Met de knop Opmaak kopiëren/plakken (het kwastje) kun je deze aangepaste weergave vervolgens toepassen op alle andere cellen. Let op, dit is puur een weergave. Excel behandelt de telefoonnummers nog steeds als getallen. Spaties, haakjes of streepjes maken dus geen deel uit van de waarde zelf. Dat betekent dat berekeningen ermee niet beïnvloed worden, maar dat je bij export of gebruik in andere programma's alleen de kale cijfers terugziet.

Internationale nummers

Bij internationale nummers wordt het landnummer voorafgegaan door het plusteken. Dat plusteken is betrouwbaarder dan een dubbele nul, omdat het internationale toegangsnummer niet in alle landen hetzelfde is. Ook deze weergave stel je in via Aangepast, met behulp van hekjes (#). Zorg ervoor dat je precies evenveel hekjes invult als het telefoonnummer cijfers telt. Vervolgens kun je de gewenste opmaak toevoegen door het plusteken en de spaties in de notatie op te nemen. Bijvoorbeeld +32 # ### ## ## geeft +32 3 456 78 90 en +31 # #### #### geeft +31 6 1234 5678.