Een zoekmachine draaiend houden in een tijd waarin Google synoniem is voor zowat het hele internet, ga er maar aan staan. Toch is dat wat Startpage doet. De zoekmachine van Nederlandse makelij heeft daarbij één belangrijke troefkaart, namelijk een focus op privacy.

Startpage werd in 1998 opgericht door David Bodnick. Het was in de tijd dat Google nog maar net bestond, en toen andere grote namen zoals AskJeeves en Altavista groot waren. Startpage was gewoon één van de vele zoekmachines om het relatief lage aantal webpagina’s te doorzoeken. In 2002 werd de startup overgenomen door een Nederlands internetbedrijf, dat Startpage liet uitgroeien tot goedlopende activiteit. Veel aandacht voor privacy is het belangrijkste voordeel waarmee Startpage zich weet te onderscheiden van de concurrentie.

“In het begin verzamelden we veel informatie van gebruikers. Daar deden we vervolgens niks mee”, vertelt Christiaan Solcer, cmo van het bedrijf. Startpage was daarin niet de enige. Google verzamelde bijvoorbeeld ook al data voor het die gericht ging gebruiken voor advertenties. “Al die data werd verzameld ‘voor het geval dat’. Prima, maar daar zagen wij wel een mogelijkheid. Wij zeiden: ‘Wat nu als wij eens helemaal níks van onze gebruikers verzamelden?’ Daarmee houden we onze gebruikers anoniem. Dus dat deden we.”

Inmiddels is Startpage een serieuze speler op de zoekmachinemarkt en een prima alternatief voor gebruikers die hun zoekopdrachten graag voor zichzelf willen houden. De zoekmachine vraagt gebruikers geen account aan te maken, slaat geen zoekopdrachten op en koppelt die niet aan profielen van gebruikers. Door de jaren heen is de focus op privacy alleen maar groter geworden, met name om tegenwicht te bieden aan het datahongerige Google.

Hoeveel gebruikers? Tja...

Dat heeft ook een nadeel: Startpage kan niet zeggen hoeveel gebruikers het heeft. Solcer: “We kunnen wel zien uit welk land de meeste zoekopdrachten komen. We zijn bijvoorbeeld goed vertegenwoordigd in Duitsland.”

Startpage mag over het gebruik absoluut niet klagen: in veel tests komt het goed uit de bus. Niet zo heel gek: onder de motorkap maakt Startpage gebruik van… Google!

Solcer geeft toe dat het soms lastig is om aan mensen uit te leggen hoe dat zit. Je vol op privacy storten, maar toch Google gebruiken: kan dat wel? Voor veel gebruikers is het lastig te begrijpen dat Google weliswaar de algoritmes levert, maar dat dat alleen de technologie is en dat het daardoor niets over gebruikers leert. “Vroeger zetten we het er heel duidelijk bij. Inmiddels zijn we er minder prominent mee, al zijn we er wel gewoon open over als mensen erom vragen.”

©PXimport

Solcer denkt dat de Google-integratie Startpage juist een voordeel geeft. “Je kunt nu eenmaal niet anders. Mensen willen niet zoeken, ze willen vinden”, zegt Solcer. Wereldwijd zijn er maar een paar zoekmachines die écht goed zijn. Twee daarvan, Baidu en Yandex, komen bovendien uit China en Rusland. Als je een goede zoekmachine wilt hebben, dan ben je min of meer verplicht naar Google te gaan.”

Startpage is niet de enige alternatieve zoekmachine naast Google en Bing. Er zijn ook zoekmachines zoals DuckDuckGo, die ook privacy hoog in het vaandel hebben staan. DuckDuckGo is wereldwijd wat groter dat Startpage, maar gebruikt de technologie van Yahoo, en daar klagen gebruikers soms over. De zoekresultaten zouden minder goed zijn dat die van alternatieven. Baidu en Yandex zijn niet gericht op westerlingen, maar ook onder de grote Amerikaanse zoekmachines is Google verreweg de beste. Solcer: “Google is het beste in het verwerken van Europese talen en kan daardoor relevantere resultaten tonen dan andere zoekmachines.”

Privacy-vriendelijke zoekmachines

Zoekmachines die zich voornamelijk richten op privacy zijn populair. Ze gaan met trends mee, stijgen in populariteit als er grote privacyschandalen zijn. Startpage kabbelde lange tijd rustig door, tot Google in 2012 ineens een belangrijke mededeling deed: voortaan zouden alle zoekopdrachten en andere data van alle Google-diensten bij elkaar worden gegooid.

Tot die tijd was je YouTube-zoekgedrag gescheiden van je Gmail-inbox, waren je routes uit Maps niet gekoppeld aan je zoekgedrag. Toen Google in 2012 besloot al die bergen informatie alsnog te koppelen aan individuele gebruikersprofielen, waren de reacties niet van de lucht. Gebruikers spraken schande, en dat merkte Startpage. “Plotseling verdubbelden we in zoekopdrachten”, zegt Solcer.

De tweede grote sprong volgde een jaar later. Toen lekte klokkenluider Edward Snowden miljoenen geheime documenten van de Amerikaanse inlichtingendienst NSA. “Mensen zagen ineens dat al die data die Google verzamelde ook bij overheden terechtkwam. Veel gebruikers gingen dus op zoek naar een veiliger alternatief en kwamen bij Startpage terecht.” Het aantal zoekopdrachten verdubbelde opnieuw.

©PXimport

De Snowden-onthullingen zijn inmiddels alweer een aantal jaren oud en de interesse in privacy is weer wat weggeëbd. Toch zag Startpage dit jaar opnieuw een opvallende opleving. “De grote Europese privacywet heeft zeker onder bedrijven voor extra interesse in privacyvriendelijke tools gezorgd”, zegt Solcer. De Algemene Verordening Gegevensbescherming werd vorig jaar mei van kracht en zette veel bedrijven aan het denken over hun privacybeleid.

Terecht, denkt Solcer. “Moet je eens nagaan hoeveel er in grote bedrijven wordt gegoogeld. Informatie over juridische en financiële zaken, over patenten … Als duizenden medewerkers dagelijks zoeken naar zulke informatie zegt dat héél veel over een bedrijf.” Volgens Solcer is een alternatieve zoekmachine geen hoge prioriteit voor de meeste bedrijven, maar de maatregel is wel makkelijk en goedkoop door te voeren. “We zien dat veel bedrijven dat dan ook doen.” Ook overheden zijn zich daar in toenemende mate bewust van. Solcer: “We horen in de wandelgangen dat het Ministerie van Justitie en Veiligheid ons gebruikt, en leden van het Europees Parlement ook.”

De toekomst

Binnenkort vernieuwt Startpage de website. Het bedrijf gaat onder andere de tekst aanpassen, zodat die de privacyfilosofie van het bedrijf beter uitgedragen. De nieuwe tagline: “It’s your data, not big data”.

Startpage wil laten zien dat het niet ‘anti-Google’ of ‘anti-Facebook’ is. “We zijn niet tegen die bedrijven. Als die diensten voor jou goed werken, prima. Wat we willen is dat mensen bewust worden wat er met hun gegevens wordt gedaan. Ze moeten de keus hebben daar iets tegen te doen, een alternatief waarbij ze niet gevolgd worden.”

Startpage heeft sinds kort ook een proxy-functie. Lees er hier meer over.

Disney en Lucasfilm hebben gisteren een nieuwe trailer van de aankomende bioscoopfilm The Mandalorian and Grogu uitgebracht.

Tijdens de Super Bowl werd er al een trailer uitgezonden, maar die viel niet bij alle fans even goed in de smaak. Lucasfilm lijkt het goed te willen maken met deze nieuwe trailer, die veel meer als een trailer voor een traditionele Star Wars-film voelt.

The Mandalorian en Grogu worden in de aankomende film ingehuurd om Colonal Ward te redden uit de klauwen van Rotta the Hutt - de zoon van Jabba the Hutt. De rol van The Mandalorian wordt zoals in de serie gespeeld door Pedro Pascal, maar ook acteurs als Jeremy Allen White en Sigourney Weaver zijn van de partij.

De film, die de Disney+-serie The Mandalorian opvolgt, draait vanaf 20 mei in Nederlandse bioscopen.

SSD's zijn snel, stil en energiezuinig, maar ze vragen om een iets andere aanpak dan klassieke harde schijven. Windows 11 biedt heel wat instellingen die de prestaties en levensduur van je SSD beïnvloeden. Met deze tips ontdek je welke functies je beter inschakelt, uitschakelt of controleert, zodat je SSD jarenlang betrouwbaar blijft werken.

Solid state drives (SSD) zijn tegenwoordig de standaardopslag in laptops en pc's. Maar ze werken fundamenteel anders dan traditionele harde schijven. Ze gebruiken geheugencellen in plaats van roterende platen, wat enorme snelheidsvoordelen biedt, maar ook specifieke aandacht vraagt voor schrijfbewerkingen, caching en systeeminstellingen. Met enkele gerichte optimalisaties haal je maximale prestaties uit de SSD en verleng je de levensduur. 

Schakel Snel opstarten uit

Snel opstarten is bedoeld om het opstartproces te versnellen, maar de tijdwinst die je hiermee boekt op een SSD is verwaarloosbaar. De functie slaat de kern van het systeem, inclusief essentiële stuurprogramma's, op de schijf op in de toestand waarin je de vorige sessie hebt afgesloten. Daardoor lijkt het systeem sneller te starten, maar eigenlijk hervat het deels de vorige sessie. Snel opstarten kan er ook voor zorgen dat bepaalde updates niet worden geïnstalleerd, omdat de computer niet echt volledig afsluit. Wanneer je deze optie uitschakelt, start het systeem altijd volledig opnieuw op, wat stabieler werkt en problemen voorkomt. Om Snel opstarten uit te schakelen, typ je in de zoekbalk Configuratiescherm en open je Systeem en beveiliging. Klik op Energiebeheer.

Kies in de linkerkolom Het gedrag van de aan/uit-knoppen bepalen. Wanneer je dit venster voor de eerste keer opent dan zal het selectievakje grijs staan, waardoor je niets kunt wijzigen. In dat geval moet je eerst klikken op de optie Instellingen wijzigen die momenteel niet beschikbaar zijn.

Controleer regelmatig op firmware-updates

Firmware-updates kunnen de prestaties van je SSD optimaliseren en de levensduur verlengen. Ze verlopen wel iets complexer dan gewone software-updates, omdat elke fabrikant zijn eigen methode heeft om de firmware bij te werken. Ga daarom altijd naar de officiële website van de fabrikant van de SSD en volg zorgvuldig de instructies.

Een handig hulpmiddel is CrystalDiskInfo. Deze gratis tool toont gedetailleerde informatie over de schijf, waaronder de firmwareversie. Zo kun je snel zien of er een update beschikbaar is. Heeft Windows ondertussen nieuwe stuurprogramma's gedownload maar nog niet geïnstalleerd, dan kun je die toepassen via Apparaatbeheer. Klik met de rechtermuisknop op het Startmenu en kies Apparaatbeheer. Vouw Schijfstations uit. Klik met de rechtermuisknop op je SSD en kies Stuurprogramma bijwerken.

Controleer de S.M.A.R.T.-status

Met tools zoals CrystalDiskInfo zie hoe gezond de SSD is. Van elke harde schijf krijg je bovenaan heel wat informatie: de gezondheidstoestand, het volume, het type schijf, de temperatuur, de interface, het aantal keren dat de schijf is opgestart en het aantal bedrijfsuren dat dit stukje elektronica al meedraait. Het programma toont bovendien het merk en het serienummer van de schijf. Die informatie kan van pas komen als er sprake is van garantie. Daaronder lees je of de schijf de S.M.A.R.T.-technologie ondersteunt en of TRIM actief is. Daarnaast zie je nog een aantal technische parameters die vooral voor specialisten interessant zijn. Wanneer alle indicatoren blauw zijn, kun je op beide oren slapen. Fouten die in het geel verschijnen, zullen mettertijd verergeren. Wanneer bijvoorbeeld het onderdeel Media en Data Integriteit Fouten geel wordt gemarkeerd, is het tijd om een back-up te maken en de schijf te vervangen.

Alle informatie en de status van je SSD via CrystalDiskInfo.

Laat voldoende vrije ruimte over

Een SSD bestaat uit geheugencellen waarin data wordt opgeslagen. Die cellen slijten telkens wanneer ernaar wordt geschreven. Zonder bescherming zouden sommige cellen, zoals diegene waarop vaak systeemdata wordt geschreven, veel sneller verslijten dan andere. Daarom zit diep in de ingebouwde controllerchip van de SSD, een ingebouwde functie die zorgt dat alle geheugencellen evenwichtig worden aangesproken, zodat de schijf gelijkmatig slijt en betrouwbaar blijft. Wear leveling verdeelt de schrijfbewerkingen gelijkmatig over alle cellen, maar deze technologie heeft ruimte nodig om goed te kunnen werken. Als de schijf bijna vol is, kan de controller minder efficiënt herschikken en dan slijten bepaalde cellen sneller. Probeer slechts 75% van de SSD te gebruiken voor opslag en laat de overige 25% vrij om de schijf snel te houden. Dit zal de duurzaamheid op de lange termijn ook vergroten. Er zijn verschillende manieren om opslagruimte vrij te maken in Windows 11. Ga naar Instellingen / Systeem / Opslag en schakel Opslaginzicht in. Of gebruik Schijfopruiming om tijdelijke en ongewenste bestanden te verwijderen.

Controleer TRIM

TRIM is essentieel om een SSD gezond en snel te houden. Wanneer je in Windows een bestand verwijdert, markeert het besturingssysteem die ruimte als beschikbaar, maar de SSD weet dat niet vanzelf. Voor de SSD lijkt het alsof de data nog steeds aanwezig zijn.

TRIM vertelt de SSD welke gegevens echt verwijderd zijn, zodat de schijf intern kan opruimen en die ruimte klaar kan maken voor nieuwe schrijfbewerkingen. In Windows 11 is TRIM standaard ingeschakeld, maar het is een kleine moeite om dit even te controleren. Open de Opdrachtprompt als administrator. Dan typ je fsutil behavior query DisableDeleteNotify. Krijg je als resultaat DisableDeleteNotify = 0 dan is TRIM ingeschakeld. Zie je daarentegen DisableDeleteNotify = 1 dan is TRIM uitgeschakeld. Om TRIM in dat geval te activeren, typ je fsutil behavior set DisableDeleteNotify 0 en druk je op Enter.

Laat de ingebouwde defragmentatie ingeschakeld

In de begindagen van SSD's waren deze schijven minder duurzaam dan nu. Daarom werd destijds afgeraden om te defragmenteren. Het leverde geen snelheidswinst op en kon zelfs schadelijk zijn, omdat het onnodig veel lees- en schrijfbewerkingen veroorzaakte. In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, kunnen SSD's nog steeds in beperkte mate fragmenteren. Met de huidige technologie is de ingebouwde defragmentatie-optie in Windows 11 toch een veilig en nuttig hulpmiddel om de schijf gezond te houden. Tijdens deze optimalisatie voert het systeem ook automatisch een TRIM-opdracht uit, zoals in de vorige tip werd uitgelegd. Laat de ingebouwde optimalisatie dus gewoon ingeschakeld. Zoek op Stations defragmenteren en optimaliseren. Selecteer dee SSD en klik op Optimaliseren. Controleer via Instellingen wijzigen of Geplande optimalisatie is ingeschakeld. De meeste experts raden een wekelijks schema aan om dit te doen. Gebruik liever geen defragmentatietools van derden. Veel van die tools beweren dat ze de SSD versnellen, maar in de praktijk doen ze vaak niets of voeren ze overbodige schrijfopdrachten uit.

Stel de energiemodus in op Beste prestaties

Wanneer je computer een tijdje inactief is geweest, kun je vooral bij een laptop merken dat hij in het begin traag reageert. Dat komt doordat Windows standaard de energie-instellingen aanpast om stroom te besparen. Door de energiemodus op Beste prestaties te zetten in plaats van op Beste energie-efficiëntie, kun je die vertraging elimineren en de snelheid merkbaar verhogen. Druk op Win+I om Instellingen te openen. Ga dan naar Systeem / Aan/uit en accu. Vouw het menu Energiemodus open en kies bij zowel Aangesloten op netstroom als Op batterijstroom de optie Beste prestaties.

Indexering uitschakelen, ja of nee?

Windows indexeert standaard de bestanden om sneller te kunnen zoeken. Daarvoor maakt het systeem een catalogus van alle bestanden op de schijf. Bij oudere, trage harde schijven had dit een merkbare invloed op de prestaties, omdat de schijf voortdurend kleine stukjes data moest lezen en schrijven. Op een SSD liggen de zaken anders. De toegangstijden zijn extreem kort en de kleine schrijfbewerkingen van de indexering zijn verwaarloosbaar op vlak van snelheid en levensduur. Alleen in uitzonderlijke gevallen kan het zinvol zijn de indexering uit te schakelen, bijvoorbeeld op een lichte pc met weinig RAM of op oudere hardware, of als je zelden zoekt via Verkenner of het Startmenu. In alle andere gevallen laat je de functie beter aan, of beperk je de indexering tot specifieke mappen, zoals Documenten. Op deze manier beperk je de indexering. Druk op Win+S en typ Indexeringsopties. Klik op het resultaat Indexeringsopties. Selecteer Wijzigen om te zien welke locaties worden geïndexeerd. Haal de vinkjes weg bij overbodige mappen en laat alleen Documenten (of andere gewenste mappen) geselecteerd.

Wil je de indexering volledig uitschakelen dan open je Verkenner en klik je in het linkerdeelvenster op Deze pc. Klik met de rechtermuisknop op het Windows-station (meestal C:). Kies Eigenschappen en onder het tabblad Algemeen verwijder je het vinkje bij De inhoud en eigenschappen van bestanden op dit station mogen worden geïndexeerd. Klik op Toepassen om de wijziging op te slaan.

Zet de slaapstand (hibernate) uit als je die niet gebruikt

Wanneer de slaapstand is ingeschakeld, schrijft je Windows 11-pc bij het afsluiten grote hoeveelheden gegevens naar de SSD. Het bestand hiberfil.sys, dat Windows hiervoor aanmaakt, kan tientallen gigabytes groot zijn. Gebruik je de slaapstand nooit, dan kun je die beter uitschakelen. Zo bespaar je schijfruimte en verminder je onnodige schrijfbewerkingen, wat de levensduur van de SSD ten goede komt. De slaapstand is bedoeld om je snel te laten hervatten waar je was gebleven, maar dat voordeel weegt niet altijd op tegen de extra belasting van de SSD. Om de slaapstand uit te schakelen, typ je Opdrachtprompt in het zoekvak en kies je Als administrator uitvoeren. Bevestig met Ja in de prompt van het Gebruikersaccountbeheer. Typ vervolgens het commando: powercfg /hibernate off en druk op Enter. Wil je later de slaapstand opnieuw activeren, gebruik dan hetzelfde commando met on in plaats van off: powercfg /hibernate on.

Schrijfcache inschakelen

De schrijfcache is een tijdelijk buffergeheugen (meestal RAM) waarin Windows en de SSD-controller gegevens eerst opslaan voordat ze fysiek naar de NAND-cellen van de SSD worden geschreven. Dat heeft twee voordelen. Het verhoogt de snelheid, omdat meerdere kleine schrijfbewerkingen worden samengevoegd tot één grotere, efficiëntere operatie, én het verlengt de levensduur van de SSD doordat er minder vaak hoeft te worden geschreven. Het enige risico is dat je bij stroomuitval of een plotselinge systeemcrash gegevens kunt verliezen als de data in de cache nog niet naar de SSD zijn weggeschreven. Bij laptops met een batterij is dat risico klein, maar bij desktops zonder noodvoeding (UPS) kan het wel voorkomen. Om de schrijfcache in te schakelen open je via het zoekvak Apparaatbeheer. Vouw Schijfstations open en dubbelklik op je SSD.

Open het tabblad Beleidsregels. Zorg dat de optie Schrijfcache op het apparaat inschakelen is aangevinkt. Dit bevordert zowel de prestaties als de duurzaamheid. Laat de optie Leegmaken van Windows-schrijfcachebuffer op apparaat uitschakelen uitgeschakeld, tenzij je zeker weet dat je computer beschermd is tegen stroomuitval (bijvoorbeeld met een noodstroomvoeding).

Laat het wisselbestand ingeschakeld

Sommige bronnen raden aan om het wisselbestand (pagefile.sys) voor de SSD uit te schakelen, omdat dit het aantal schrijfbewerkingen zou verhogen en zo de levensduur zou verkorten. In de praktijk is dat niet meer relevant. Moderne SSD’s kunnen enorme hoeveelheden schrijfcycli aan, gemeten in TBW (terabytes written). Het wisselbestand wordt door Windows zeer spaarzaam gebruikt, alleen wanneer het RAM tijdelijk tekortschiet. Bovendien gaat het meestal om kleine, tijdelijke blokken die continu worden overschreven. Zelfs bij intensief gebruik kom je met een SSD van 300 TBW pas na vele jaren in de buurt van de slijtagegrens. Een systeem met 16 GB RAM en normaal gebruik schrijft hoogstens enkele gigabytes per dag naar het wisselbestand. Zelfs bij 10 GB per dag is dat slechts 3,6 TB per jaar. Dat is nog geen 2% van de levensduur van een doorsnee SSD van 500 TBW. Laat het wisselbestand dus gewoon ingeschakeld. Zonder pagefile loop je kans op instabiliteit of "Out of memory"-fouten, en sommige programma's (zoals Photoshop, Premiere of CAD-software) vereisen het zelfs.

Laat het virtueel geheugen in de Systeemeigenschappen gewoon ingeschakeld.