Digitale tools en technieken hebben vaak twee kanten. Ze kunnen worden ingezet voor nuttige en legitieme doeleinden, maar zijn tegelijkertijd soms ook in trek bij mensen met minder goede intenties. In dit artikel ligt de focus uiteraard op de ‘fair use’ van dergelijke software.

Dual-use technologie verwijst naar tools en technieken die zowel voor civiele als militaire doeleinden gebruikt kunnen worden. In dit artikel gebruiken we deze term voor software waarmee je legaal aan de slag kunt gaan, maar die sommigen ook voor minder nobele activiteiten aanwenden. Dit betreft meer toepassingen en diensten dan je misschien denkt. Veelal gaat het om het (vaak via encryptie) ontoegankelijk maken of het verbergen van privacygevoelige gegevens – en soms die van jezelf, wat dan anonimiseren heet. Maar het kan ook de andere richting uitgaan: soms staat er een slot op bepaalde producten of informatie terwijl je er, om de juiste redenen of na legitieme autorisatie, recht op hebt om toegang te krijgen.

De tools en technieken zijn op zichzelf amoreel; het is aan de gebruiker om ethisch verantwoord met deze middelen om te gaan. We gaan er dan ook vanuit dat je besproken software en diensten enkel voor (juridisch en moreel) acceptabele doeleinden inzet. De ‘duistere’ kanten laten we hier bewust onvermeld.

Volume-encryptie

Stel: je hebt veel privacygevoelige informatie die je wilt beschermen. Volume-encryptie is hier een uitstekende oplossing voor. Windows Pro en hogere versies bieden BitLocker, maar je kunt ook de gratis opensource-tool VeraCrypt gebruiken (beschikbaar voor diverse platformen).

Installeer de tool en start deze op voor het aanmaken van een versleuteld volume dat ook bij forensisch onderzoek verborgen blijft.

Klik op Volume aanmaken en kies voor Een versleutelde bestandscontainer aanmaken. Optioneel kies je voor een Verborgen VeraCrypt-volume. Ga verder in Normale modus, geef een pad en de naam voor een nieuw bestand op. Klik tweemaal op Volgende, stel de grootte van het buitenste volume in, voer een wachtwoord in en klik weer tweemaal op Volgende en dan op Formatteren. Na het formatteren klik je op Volgende en Ja totdat je bij de set-up van je verborgen volume komt. Klik weer tweemaal op Volgende, stel de grootte van dit verborgen volume in, voer een wachtwoord in en volg dezelfde stappen om te formatteren. Sluit af en keer terug naar het hoofdvenster.

Selecteer een vrije stationsletter, klik op Bestand selecteren, navigeer naar het zojuist gemaakte bestand, klik op Koppelen en voer het wachtwoord van je verborgen volume in. Je volume is nu toegankelijk via de gekozen stationsletter. Als je onder druk wordt gezet om het wachtwoord te onthullen, geef je het wachtwoord van het buitenste volume.

Tracering

Je kunt de locatie van smartphones of laptops volgen via ingebouwde traceringsfuncties in de meeste moderne besturingssystemen. Bij Apple-apparaten gebruik je de Zoek mijn-functie, voor Android is er Vind mijn apparaat, en Windows biedt deze mogelijkheid aan via Instellingen / Privacy en beveiliging onder Mijn apparaatzoeken. Zorg dat Locatieservices geactiveerd zijn bij Privacy en beveiliging / Locatie. Om de locatie van je apparaat op te vragen, bezoek je account.microsoft.com/devices, log je in met hetzelfde Microsoft-account en selecteer je Mijn apparaat zoeken / Zoeken. Hier kun je ook het apparaat vergrendelen, de gebruiker afmelden en een bericht op het scherm weergeven.

Als alternatief kun je Prey gebruiken, waarbij je een account aanmaakt en na installatie en enige configuratie je apparaat kunt lokaliseren op panel.preyproject.com/app via Update location. Met Set device to Missing laat je regelmatig een locatierapport genereren.

Voor personen, zoals je kinderen, of voor voorwerpen als reiskoffers of sleutelbossen, kun je trackers als Apples AirTag (circa 35 euro) of Tile Mate (circa 40 euro voor twee stuks) gebruiken, die samenwerken met de bijbehorende apps.

Forensisch onderzoek

Je zou verbaasd zijn over de hoeveelheid data die, vaak ongemerkt, lokaal op je computersysteem wordt opgeslagen. Neem bijvoorbeeld Windows. In plaats van handmatig je weg door talrijke logs en sporen te zoeken (probeer het maar eens met Windows-toets+R, voer eventvwr.msc uit en open Windows-logboeken / Systeem, of start je browser en druk op Ctrl+H), kun je een forensische tool gebruiken als OSForensics (proefversie voor 30 dagen).

Na een eenvoudige installatie biedt deze app direct toegang tot vele opties die uiteenlopende informatie onthullen, over het huidige systeem of over een systeem waarvan je een schijfkopiebestand hebt gemaakt, zoals met het gratis, opensource OSFClone.

Experimenteer bijvoorbeeld met System Information (druk op Scan), File System Browser (selecteer een bron, zoals een schijfkopiebestand), Raw Disk Viewer (om bootsectoren te bekijken) en Create Index om een bestandsindex samen te stellen voor snelle, gerichte zoekacties via Search Index. Bijzonder indrukwekkend is de sectie User Activity. Selecteer de gewenste items, druk op Scan, en bekijk via Create Full Timeline de gedetecteerde activiteiten.

Shredding

Wil je gevoelige informatie veilig van je schijf verwijderen, dan is het niet genoeg om bestanden alleen naar de prullenbak te verplaatsen en deze te legen. Evenmin biedt de methode om met de Shift-toets bestanden direct te verwijderen bescherming tegen herstelprogramma’s zoals Recuva of fysieke schijf- en bestandseditors als Active@ Disk Editor.

Om echt te voorkomen dat je data kunnen worden hersteld, moet je ze ‘shredden’ door overschrijving met pseudowillekeurige data. Gebruik hiervoor een tool als Eraser. Open na installatie de app, rechtsklik in het hoofdvenster en kies NewTask. Stel Type Taak in op Run manually, voeg data toe en selecteer bij Target Type de gewenste optie: File, Files in Folder, Recycle bin (prullenbak), Unused disk space (schijfruimte die mogelijk nog oude data bevat), Secure Move (bestanden shredden nadat ze elders zijn gekopieerd) of Drive/Partition. Kies uit verschillende wismethodes, al is Pseudorandom Data (1 pass) doorgaans voldoende. Bevestig met OK (2x) en voer de taak uit door erop te rechtsklikken en Run Now te selecteren.

Voor het shredden van harde schijven kun je ook een tool als Parted Magic gebruiken (op te starten vanaf een live medium). Dit programma bevat commando’s als (Enhanced) Secure Erase voor het veilig wissen van ssd’s. Voor ssd’s kun je uiteraard ook specifieke tools van de fabrikant gebruiken, zoals Samsung Magician of SSD Manager van Kingston.

Wachtwoordherstel

Als je geen toegang meer hebt tot Windows of een onlinedienst omdat je het wachtwoord vergeten bent, hangt de aanpak af van de specifieke applicatie of dienst, en hoe sterk het wachtwoord is. Een optie is het gebruik van OSForensics, waar je via de rubriek Passwords mogelijk wachtwoorden van Windows en diverse browsers kunt terugvinden. Voor ‘brute force’-aanvallen kun je hier ook gebruikmaken van lijsten met wachtwoorden en wachtwoordhashes (zogeheten rainbow tables).

Een andere bron voor wachtwoordhersteltools is Nirsofts Windows Password Recovery Tools, met gratis tools voor onder meer browsers en draadloze netwerken.

Voor een vergeten Windows-wachtwoord dat gelinkt is aan een Microsoft-account, volg je de instructies op account.live.com/password/reset. Als het een lokaal account betreft en je toegang hebt tot een ander administratoraccount, kun je het vergeten wachtwoord resetten via het Configuratiescherm bij Gebruikersaccounts.

Een andere methode is het opstarten van de pc met een usb-stick van HBCD PE. Download het iso-bestand en maak er een bootstick van met een tool als Ventoy. Na het opstarten van deze live Windows-omgeving open je All programs / Security / Passwords / NT Password Edit. Verwijs bij Path to SAM naar de map \Windows\System32\Config op de Windows-partitie, open het bestand SAM, selecteer het betreffende account, en klik op Change password. Laat de velden Verify en New Password leeg, bevestig met OK /SaveChanges en Exit. Het (vergeten) wachtwoord is nu verwijderd.

Pentesting

Pentesting, voluit penetration testing, wordt vaak geassocieerd met hacken, maar is er ook zoiets als ethisch hacken en je kunt ook je eigen systeem testen op kwetsbaarheden. Dit is volkomen legitiem en zelfs aan te raden. Hoewel we hier niet diep kunnen ingaan op het beschikbare hackersarsenaal, is Kali Linux een uitstekende tool die je kunt downloaden als iso-bestand voor een live medium of als virtuele machine (bijvoorbeeld voor het gratis VirtualBox).

Een veelgebruikte methode tijdens de verkenningsfase van pentesting is de poortscan, om te bepalen welke poorten openstaan en welke diensten erop draaien. Voor het uitvoeren van zo’n scan (vanuit je netwerk) kun je Nmap of de grafische variant Zenmap gebruiken.

Wij tonen hier kort hoe je van buiten je netwerk scant met de tool ShieldsUP!. Klik op Proceed en daarna op All Service Ports. Je publieke ip-adres wordt weergegeven en alle poorten van 0 tot 1025 op je router worden gescand. Rode poortnummers duiden op een open poort, terwijl blauwe en groene poortnummers aangeven dat een poort gesloten is. Blauw betekent dat er een (afwijzende) reactie is, wat een hacker kan informeren dat er een actief systeem is. Idealiter kleuren dus alle poorten groen (afbeelding 6). Deze site biedt verder nog GRC’s Instant UPnP Exposure Test aan om te controleren of je router reageert op UPnP-verzoeken (Universal Plug and Play) van buitenaf, die een veiligheidsrisico vormen.

Anonimisering

Wie anoniem wil surfen en denkt dat de incognitomodus in de browser volstaat, komt bedrogen uit. Deze modus voorkomt wel dat er surfsporen op je eigen pc achterblijven, maar het heeft weinig effect op de informatie die webservers verzamelen via allerlei traceertechnieken, waaronder diverse vormen van fingerprinting.

Voor meer inzicht in effectievere methoden, verwijzen we naar het artikel Kun je nog anoniem surfen? Met deze instellingen verberg je jezelf online. Hierin lees je over het installeren van privacy-extensie Privacy Badger, het uitschakelen van gepersonaliseerde advertenties bij Google en Microsoft, het gebruiken van wegwerp-e-mailadressen (bijvoorbeeld via https://email1.io), en het aanscherpen van de privacy-instellingen in je browser, zoals bij Chrome onder Privacy en beveiliging en bij Edge onder Privacy / Zoeken en services, waar je Traceringspreventie op Strikt kunt zetten.

Je kunt ook kiezen voor browsers die standaard betere privacy-opties bieden, zoals Brave en LibreWolf. Beide bieden verbeterde privacy, maar je ip-adres blijft wel zichtbaar voor de bezochte webservers, waardoor je niet volledig anoniem bent.

Brave biedt hiervoor wel de optie Nieuw privévenster met Tor die ook je ip-adres verbergt. Je kunt het verschil zelf zien door te surfen naar www.browserleaks.org/ip, zowel met als zonder dit privévenster. Op www.browserleaks.com vind je trouwens nog een reeks andere interessante tools waarmee je de privacykwaliteit van je browser kunt testen.

Darkweb

Hoe verbergt het Tor-privévenster van Brave je eigen ip-adres? Brave verbindt zich via drie of meer willekeurige tussenstations (nodes of relays) van het Tor-netwerk (The Onion Router) met de doelwebserver. Webserver zien enkel het ip-adres van de laatste relay, niet dat van je eigen systeem.

Sommige sites, bekend als onion-sites, zijn alleen bereikbaar via dit versleutelde netwerk en gebruiken domeinen als .onion, in plaats van .nl of .com. Deze sites bevinden zich op het zogenaamde darknet of darkweb, een internetdeel dat traditionele zoekmachines niet indexeren en waar allerlei ‘duistere’ sites te vinden zijn. Maar tegelijk biedt het onderdak aan onder meer klokkenluiders en, jawel, dual use-technologie.

Het is zeker toegestaan het darkweb te bezoeken, maar doe dit veilig, bij voorkeur vanuit een virtuele machine. Je kunt dit doen via de Tor-privémodus van Brave of met behulp van een zogeheten Tor2Web-proxy als www.onion.ly. Hiervoor zet je .ly aan het einde van het .onion-adres (dus: .onion.ly). Voor regelmatig of uitgebreid gebruik adviseren we zeker de gespecialiseerde Tor Browser. Zie het kader hieronder voor wat aanknopingspunten.

VPN

Het Tor-netwerk is een manier om je ip-adres te anonimiseren, maar voor meer privacy is een VPN-dienst (Virtual Private Network) aan te raden. Een VPN maakt een veilige, versleutelde verbinding tussen je apparaat en een server van de VPN-provider, die als een privétunnel functioneert. Dit beschermt je activiteiten tegen buitenstaanders zoals hackers of internetproviders en geldt bovendien voor al je internetverbindingen, niet alleen binnen je browser.

Bij het kiezen van een VPN-provider let je op zaken als een goede transfersnelheid, ondersteuning voor verschillende platformen (desktop en mobiel; of eventueel rechtstreeks op je router als je hele netwerk in één keer wilt beveiligen), de mogelijkheid om de dienst op meerdere apparaten tegelijk te gebruiken, een no-logs beleid, een operationele basis in Europa, een killswitch die je internetverbinding verbreekt zodra de VPN uitvalt, compatibiliteit met diensten zoals streaming media, een breed aanbod van servers en een redelijke prijs.

Aanbevolen diensten zijn AirVPN, ProtonVPN, NordVPN en Mullvad VPN, met prijzen vanaf ongeveer 5 euro per maand.

Een VPN verbergt niet alleen je ip-adres; dankzij de versleuteling kun je ook veiliger gebruikmaken van draadloze hotspots en geografische beperkingen van bepaalde diensten omzeilen. Door in de app een VPN-server in een ander land te kiezen, kun je deze diensten ook vanuit andere locaties gebruiken, zoals in je thuisland of wanneer je in het buitenland bent.

Lees ook: Virtual Private Nachtmerrie? Dit zijn de grootste nadelen van een VPN

Torrenting

Wanneer je iets downloadt, gebeurt dit vaak via een download-knop in je browser. Maar voor bepaalde software, zoals Kali Linux en andere Linux-distributies, net als bepaalde datasets, kun je ook torrents gebruiken. Dit gaat via een peer-to-peer- (P2P-)netwerk, waarbij bestanden rechtstreeks worden gedownload en geüpload zonder een centrale server.

Een torrent-bestand met metadata en informatie over de tracker, faciliteert de verbinding tussen gebruikers (peers) die delen van het bestand nodig hebben. Deze methode is vaak efficiënter en zorgt ervoor dat bestanden beschikbaar blijven omdat ze door meerdere peers worden gehost. Soms kun je hiervoor een speciale hyperlink (magnet-link of magneetkoppeling) gebruiken in plaats van een torrent-bestand.

Voor het downloaden met deze methode is een (bit)torrentclient nodig, zoals qBittorrent. Open na installatie de tool, druk op de blauwe plusknop en navigeer naar torrent-bestanden die je kunt downloaden op sites als Ubuntu of Kali. Gaat het om een magnetische link, klik dan op de blauwe knop Torrent-koppeling toevoegen.

Stel de doellocatie in bij Opslaan als en start de download met de groene pijlknop. Een voortgangsbalk toont de status van de download. Let op: tijdens het downloaden upload je in principe zelf ook bestandsdelen, zorg dus dat je alleen legitieme software downloadt.

Spatial audio, oftewel ruimtelijke audio, belooft een luisterervaring waarbij het geluid niet alleen van links en rechts komt, maar je volledig omringt. Hoewel de marketingkreten je geregeld om de oren vliegen, is de techniek niet in elke situatie even zinvol. In dit artikel ontdek je wanneer ruimtelijke audio je ervaring verrijkt en wanneer je prima zonder kunt.

Vergeet het statische geluid van je oude vertrouwde stereo-set. Met spatial audio krijgt geluid eindelijk de diepte die het verdient. Dankzij slimme algoritmes die de akoestiek van de echte wereld nabootsen, ontsnapt de audio aan je koptelefoon of soundbar. Geluid beweegt vrij door de kamer, waardoor een helikopter in een film ook echt boven je hoofd lijkt te cirkelen. Het is de overstap van een platte foto naar een hologram, maar dan voor je oren.

Bioscoopervaring thuis

De meest logische toepassing voor spatial audio is zonder twijfel de moderne filmervaring. Wanneer je een blockbuster kijkt die is gemixt in formaten zoals Dolby Atmos, komt de techniek pas echt tot leven. Een helikopter die overvliegt of regen die op een dak klatert, krijgt een verticale dimensie die voorheen onmogelijk was met een standaard hoofdtelefoon of een simpele soundbar.

Voor filmliefhebbers die niet de ruimte hebben voor een volledige surround-installatie met fysieke speakers in het plafond, biedt spatial audio een overtuigend en compact alternatief dat de zogenaamde immersie aanzienlijk vergroot.

©ER | ID.nl

Muziek met een extraatje

Voor muziek is het nut van ruimtelijke audio iets genuanceerder en sterk afhankelijk van de productie. Bij klassieke concerten of live-opnames kan de techniek je het gevoel geven dat je midden in de concertzaal zit, waarbij de akoestiek van de ruimte tastbaar wordt. Ook bij moderne popmuziek die specifiek voor dit formaat is geproduceerd, kunnen artiesten creatiever omgaan met de plaatsing van instrumenten of subtiele geluidseffecten.

Toch blijft voor de purist die zweert bij een eerlijke, ongefilterde weergave van een studio-album de traditionele stereomix vaak de voorkeur genieten, omdat spatial audio de oorspronkelijke balans soms onnatuurlijk kan veranderen.

Gaming en de functionele voorsprong

In de wereld van gaming verschuift de waarde van spatial audio van puur esthetisch naar functioneel. Vooral in competitieve shooters is het horen van de exacte positie van een tegenstander een serieus dingetje. Door gebruik te maken van ruimtelijke audio kun je voetstappen boven, onder of achter je nauwkeurig lokaliseren. Dat geeft niet alleen een intensere spelervaring waarbij je volledig wordt opgeslokt door de spelwereld, maar biedt ook een tactisch voordeel dat met standaard audio simpelweg niet te evenaren is. Hierdoor is de techniek voor fanatieke gamers bijna onmisbaar geworden.

Wanneer kun je het beter uitschakelen?

Ondanks de indrukwekkende demonstraties is spatial audio niet altijd de beste keuze. Voor dagelijks gebruik, zoals het luisteren naar podcasts of het kijken van het journaal, voegt de extra ruimtelijkheid weinig toe en kan het de verstaanbaarheid van stemmen zelfs negatief beïnvloeden. Ook bij oudere opnames die door softwarematige kunstgrepen naar ruimtelijk geluid worden omgezet, ontstaat er vaak een hol en onnatuurlijk resultaat. In dergelijke gevallen is een zuivere stereoweergave nog altijd de meest betrouwbare weg naar een prettige luisterervaring.

Met het kiezen van een eigen thema, bedieningspanelen en omgeving zet je je Android- of iOS-toestel pas echt naar je hand. Android 16 en iOS/iPadOS 26 bevatten voldoende mogelijkheden voor een gepersonaliseerde omgeving. Hoe je te werk gaat, lees je hier.

In dit artikel kijken we naar Android 16 en iOS 26. Voor Android maken we gebruik van een Samsung-toestel in combinatie met One UI 8. We beginnen met Android, want de meest recente versie beschikt over interessante opties om de omgeving te personaliseren. Verderop lees je over iOS 26.

Ben je wat uitgekeken op de statische achtergronden van je Android-toestel, dan kun je een dynamische achtergrond gebruiken. Open de instellingen en kies Achtergrond en stijl, Achtergronden wijzigen. Blader naar beneden en tik op Dynamisch vergrendelscherm. Hier kun je verschillende categorieën kiezen. Kies maximaal vijf aansprekende categorieën. Vervolgens wordt elke 2 weken een nieuwe set afbeeldingen geladen. Standaard worden de nieuwe afbeeldingen alleen gedownload met een wifi-verbinding. Wil je dat de plaatjes ook via een mobiele verbinding worden bijgewerkt, dan activeer je Downloaden met mobiele gegevens. Als je geen veranderende foto’s wilt zien, maar in plaats hiervan veranderende kleuren, kies je in de sectie Kleuren voor Dynamisch.

Bediening met één hand

Als je gebruikmaakt van een telefoon met een relatief groot scherm, kun je het systeem hier beter rekening mee laten houden. Tik in de instellingen op Geavanceerde functies en schakel de optie Bediening met één hand in. Je kunt de verschillende elementen op het scherm nu beter met één hand (je duim) bedienen.

Wil je een specifieke app in een andere taal gebruiken, dan hoef je hiervoor niet de volledige gebruikersomgeving om te zetten. Kies in de instellingen voor

Algemeen beheer, Talen van app. Kies de app waarvoor je de taal wilt instellen en kies een taal uit de lijst Alle talen. Je kunt op elk moment terugkeren naar de oorspronkelijke instelling: kies in hetzelfde venster voor Systeemstandaard.

Snelle instellingen

Geef het onderdeel Snelle instellingen (Quick Panel) een eigen indeling. Het onderdeel verschijnt wanneer je met de vinger vanuit de rechterbovenhoek naar beneden veegt. Tik op de knop met de pen. Eerst bepaal je de volgorde van de elementen: tik op een component en sleep het vervolgens naar de gewenste locatie. Tik hierna op Bewerken: je vindt deze knop bij de onderdelen die je kunt aanpassen. Je kunt vervolgens de individuele knoppen verplaatsen naar een andere locatie. Ook kun je deze knoppen verwijderen (gebruik het minteken linksboven elk pictogram) en andere knoppen toevoegen via het venster Beschikbare knoppen. Tot slot is het mogelijk om het gedeelte met de knoppen groter te maken, zodat je meer knoppen in één keer ziet. Pak de onderrand van het blok en sleep de rand naar beneden, totdat een extra rij met knoppen verschijnt. Tevreden met de instellingen? Bevestig met een tik op Gereed.

Niet meer los

Geeft je Android-toestel het onderdeel Snelle instellingen apart weer van het scherm met de meldingen? In het verleden waren beide schermen gecombineerd in één weergave. Wil je terug naar die oude situatie? Open het onderdeel Snelle instellingen in de bewerkingsmodus (via de knop met de pen). Tik hierna op Vensterinstellingen. Kies voor Samen: beide vensters worden weer gecombineerd zoals vanouds. Je kunt ook kiezen om het venster Snelle instellingen links in plaats van rechts te tonen. Kies in hetzelfde scherm voor Quick Panel aan linkerkant.

Je hoeft geen genoegen te nemen met losse vensters.

Aangepaste pictogrammen

Toe aan andere vormen voor de pictogrammen in Android? Dat is mogelijk. Tik op een leeg gedeelte van het thuisscherm. Onderin verschijnt een balk met keuzen. Kies voor Achtergrond en stijl. Kies voor Pictogrammen. Vervolgens kun je kiezen uit verschillende vormen, waaronder een boog, vierkant en rechthoek. Of je deze functie aantreft op je telefoon, is afhankelijk van de fabrikant. Bij Samsung heb je de app Good Lock nodig. Je vindt deze als beschikbare download in de Galaxy Store. Bij Pixel-telefoons is de optie direct toegankelijk via de gebruikersomgeving. 

Verlichtingseffect

Krijg je een melding binnen, dan kun je het als een subtiele lijn rondom het scherm tonen. Via instellingen kies je voor Meldingen, Pop-upstijl melding. Tik op Verlichtingseffect toevoegen. De optie Basis geeft een subtiele lijn, maar je kunt ook uitgebreidere effecten tonen, zoals Spotlight of Echo. Kies de tab Kleur om een aangepaste kleur te kiezen. Normaal gesproken past de kleur zich aan de app aan. In de sectie Geavanceerd kun je details aanpassen, zoals transparantie, breedte en duur van het effect. De kleur kan ook op basis van een trefwoord veranderen. Tik op Kleur van verlichtingseffect op trefwoord. In de sectie Trefwoord tik je op het plusteken (+) om nieuwe trefwoorden (bijvoorbeeld van contactpersonen) op te geven. Kies hierna de kleur die je wilt toepassen op het verlichtingseffect.

iOS

Ook iOS (en iPadOS) kun je goed naar je hand zetten. Recent bracht Apple iOS 26 uit. Mogelijk verwachtte je iOS 19 als logische opvolger van versie 18, maar de makers uit Cupertino hanteren voortaan een ander naamschema. iOS 26 verwijst naar 2026. Opvallend aan deze editie is het nieuwe Liquid Glass Design, waarin transparantie en spiegelingen een grote rol spelen. Er zijn volop aanpassingsmogelijkheden, beginnend bij het vergrendelingsscherm. Tik hierop en kies Pas aan, Pas huidige achtergrond aan.

Tik op de datum bovenin om een widget te kiezen en meer informatie te tonen, bijvoorbeeld het weer. In het venster vind je een overzicht van bruikbare widgets en suggesties. Waar mogelijk gebruikt iOS het ‘glass’-ontwerp, dus ook bij de klok. Gelukkig kun je dit aanpassen als je niet enthousiast bent. Tik erop en schakel onderin het venster tussen Glas en Effen. In hetzelfde venster kun je ook een kleur selecteren, terwijl je met de schuifregelaar de dikte van de klok kiest. Via Voeg widgets toe kun je extra widgets op het vergrendelingsscherm plaatsen. Via het element onderin kun je swipen tussen verschillende achtergronden.

Thuisscherm

Ook het thuisscherm zetten we naar onze hand. Tik op een leeg gedeelte en kies Wijzig, Pas aan. Je kunt nu kiezen hoe de pictogrammen worden getoond. De standaardmodus ken je al van eerdere versies. Kies voor Donker om de pictogrammen donker te maken. Dit werkt nog niet voor alle pictogrammen: de app-maker moet hiermee rekening houden. Kies Helder als je alle pictogrammen een uniforme, lichte uitstraling wilt geven. Tot slot is er Getint: hiermee kun je de pictogrammen een eigen kleur en contrast geven.

Minderen

Je kunt de transparante uitstraling van iOS 26 niet volledig uitschakelen. Toch bestaan er een paar trucs om het Liquid Glass-ontwerp iets te verminderen. In de instellingen kies je voor Toegankelijkheid, Beweging en activeer je de optie Verminder beweging. Verder kies je Toegankelijkheid, Weergave en tekstgrootte en kies je Maak minder doorzichtig.

Donkere modus

Via de app Instellingen kun je meer onderdelen van de gebruikersomgeving tweaken. Tik in de instellingen op Scherm en helderheid en kies tussen de lichte en donkere modus (Licht en Donker). Bovendien kun je hier de tekstgrootte aanpassen en de tekst op het scherm dikker tonen (via Vette tekst). Dit kan helpen om de tekst beter leesbaar te maken. Om eenvoudig achtergronden aan te passen, kun je via instellingen ook kiezen voor Achtergrond en tikken op Voeg nieuwe achtergrond toe.

Werp ook een blik bij Beginscherm en appbibliotheek. Hier bepaal je onder meer of aanbevolen en recente apps moeten worden getoond in het Dock (het gedeelte onderaan het scherm). Wil je het Dock zo opgeruimd mogelijk houden, dan haal je de vinkjes weg bij Toon appbibliotheek in Dock en Toon aanbevolen en recente apps in Dock.

Volledig scherm

Vooral als je een iPad hebt, kun je meer uit het schermoppervlak halen door te werken met vensters. Je kunt dan meerdere apps naast elkaar plaatsen. Werken met vensters is overigens niet verplicht. Schuif met je vinger vanaf de rechterbovenhoek naar beneden, zodat het bedieningspaneel opent. Tik op de knop Apps in vensters. Je vindt deze op de onderste rij, naast het pictogram van de batterij. Kies vervolgens tussen Apps in vensters of Stage Manager. Die laatste optie zorgt ervoor dat apps schermvullend worden getoond. 

Berichten

Ook voor veel apps hoef je niet genoegen te nemen met de standaardinstellingen en kun je deze personaliseren. Goed voorbeeld is de app Berichten. Geef personen met wie je vaak communiceert een eigen achtergrond. Open de app en tik op de naam van de persoon voor wie je een achtergrond wilt instellen. Tik op Achtergronden. Je kunt kiezen uit foto’s, maar ook uit vaste kleuren. In de sectie Suggesties vind je een combinatie van standaardfoto’s en foto’s die je eerder zelf hebt gemaakt. Sommige foto’s zijn geanimeerd: je kiest eerst de foto en kunt dan vaak ook een kleurenschema selecteren. Heb je na verloop van tijd geen behoefte meer aan een specifieke achtergrond, dan selecteer je de naam van de contactpersoon en kies je Geen. Houd er rekening mee dat de achtergrond ook wordt aangepast bij de contactpersoon.

Safari

Maak je gebruik van Safari? De gebruikersomgeving is ook onder handen genomen en vooral op dieet gegaan: het aantal knoppen is teruggebracht en het grootste deel van de bediening loopt nu via swipes. Zet ook de browser naar je hand. Via instellingen kies je voor Apps, Safari. In de sectie Tabbladen geef je aan in hoeverre je wél de bedieningselementen wilt zien. Standaard is Compact geactiveerd, maar je kunt hier ook kiezen voor Onder en Boven. 

Bestanden

De app Bestanden heeft in iOS 26 ook volwassen opties om de omgeving verder te personaliseren. Zo kun je mappen een eigen kleur geven zodat je ze beter kunt onderscheiden. Tik op een map en houd de map vast totdat het menu verschijnt. Kies Pas map en tags aan. Tik op Tags en kies de gewenste kleur. Je kunt via hetzelfde venster ook emoji’s aan de map toevoegen.

Op bestandsgebied kun je ook aangeven welke app voor het bestand moet worden geopend. Tik op een bestandsnaam en houd ingedrukt totdat het menu verschijnt. Kies voor Open met en selecteer de gewenste app. In hetzelfde menu kun je ook de elders besproken app Voorvertoning kiezen. Vooral bij documenten en foto’s (zoals pdf- en jpg-bestanden) werkt deze app goed.