ID.nl logo
Calibre via Docker: boekenplank op je server
© Paolese - stock.adobe.com
Huis

Calibre via Docker: boekenplank op je server

Verzamel je je e-books het liefst centraal op een server? Dan ligt het voor de hand om die verzameling daar ook te beheren. Een van de beste beheerprogramma’s is Calibre. Hoewel dit vaak onder Windows wordt gebruikt, kun je het ook via Docker installeren en gebruiken. Daarna beheer je alles via een browser. We laten zien hoe dat werkt.

Na het lezen van dit artikel weet je hoe je e-books via Calibre Web kunt beheren. Daarvoor ondernemen we de volgende stappen:

  • Docker installeren
  • Calibre instellen
    • Database maken
    • E-books toevoegen
  • Calibre Web configureren
  • Draadloos synchroniseren met Kobo-e-readers

Lees ook: Bladeren in stijl: Hoe kies je de perfecte e-reader?

Code downloaden

In dit artikel staat een voorbeeld van wat YAML-code (en diverse andere commando’s). Omdat YAML erg gevoelig is voor foute spaties, kun je die code beter downloaden en daarna bekijken of kopiëren. Zie het bestand code-calweb.txt.

Calibre is een populair en voor velen vertrouwd programma voor het beheren van e-books, dat al heel lang mee gaat (zie het kader ‘Calibre vereenvoudigt je e-bookbeheer’). De meeste mensen gebruiken het op een pc, maar daar kleven wel wat nadelen aan. Een installatie op een server is praktischer. Een centrale installatie zorgt ervoor dat je gemakkelijker toegang tot Calibre hebt, vanaf verschillende apparaten en met verschillende gebruikers.

Ook de regelmatige software-updates zijn eenvoudiger te installeren, desgewenst zelfs automatisch. Het maken van back-ups is eveneens makkelijker. Op een pc vergeten mensen dat vaak, waardoor bij een crash of herinstallatie van Windows de zorgvuldig opgebouwde verzameling verloren gaat.

In dit artikel gaan we Calibre via Docker draaien. Je kunt de software daarna via een browser gebruiken, met dezelfde vertrouwde gebruikersinterface. We combineren het met Calibre Web. Daarmee kun je, ook weer via de browser, comfortabel je e-books lezen.

Ook de communicatie met e-readers komt aan bod. We laten zien hoe je via Calibre Web rechtstreeks synchroniseert met een Kobo e-reader. En vanuit Calibre gaan we e-books naar een Kindle sturen.

Calibre vereenvoudigt je e-bookbeheer

Calibre is een populair programma voor het beheren van je verzameling e-books. Het is beschikbaar voor Windows, macOS en Linux. Calibre kan op basis van metadata alle relevante informatie over e-books voor je ophalen, zoals beschrijvingen en een omslagafbeelding.

Je kunt de details ook handmatig aanpassen, per bestand of op groepsniveau. Ook converteer je e-books direct in Calibre om ze compatibel te maken met jouw e-reader. Bovendien zijn er de nodige extra’s, zoals het omzetten van nieuwsartikelen naar een e-book op basis van rss-feeds.

De eerste versie van Calibre verscheen in oktober 2006. Dat was kort na de release van de Sony PRS-500, een van de eerste op e-ink gebaseerde e-readers. Aanvankelijk lag de kracht bij de conversie van e-books tussen verschillende formaten. Tegenwoordig staan vooral de beheerfuncties centraal, en de uitgebreide zoek- en sorteeropties. De software is gratis, opensource en vrij aanpasbaar.

Calibre is veruit het bekendste programma voor het beheren van e-books.

1 Calibre (Web) en Docker (Compose)

We gaan in dit artikel Calibre en Calibre Web installeren op een server. Hierbij maken we gebruik van Docker en Docker Compose. Hiervoor gebruiken we een Linux-server met Ubuntu 24.04 LTS. Voor het werken met Docker installeren we Docker CE (Community Edition). Daar zijn installatiegidsen voor. Hierna kun je zowel Docker als Docker Compose gebruiken.

Zorg dat het systeem dat je gaat gebruiken genoeg geheugen heeft. Er is geen schokkende hoeveelheid voor nodig, maar 2 GB is geen overbodige luxe. Dit heeft vooral te maken met de ‘remote desktop’-opzet: op de achtergrond wordt een VNC-verbinding opgezet om de gebruikersinterface van Calibre weer te geven. Gebruik je een container in Proxmox VE, dan is 4 GB een veilige bovengrens. Meestal ligt het geheugengebruik rond 500 MB, maar tijdens het gebruik loopt dat snel op naar 1 GB met wat uitschieters naar boven.

Alle e-books staan bij onze opzet op een NAS. Daarom koppelen (‘mounten’) we die map aan het systeem, op de locatie /mnt/nas/boeken. Die locatie gaan we (in de volgende paragraaf) als volume toevoegen aan Calibre. Het voordeel is dat je vanuit Calibre gemakkelijk door die map kunt bladeren om e-books toe te voegen aan de bibliotheek in Calibre zelf.

Zorg dat je op het systeem over Docker en Docker Compose beschikt.

2 Docker Compose

Op het systeem maken we een mapje voor Calibre en plaatsen daarin een bestand docker-compose.yml met de onderstaande inhoud. We kiezen voor zowel Calibre als Calibre Web het Docker-image van het bekende LinuxServer.io.

Mogelijk zijn voor jouw situatie wat aanpassingen nodig. De belangrijkste opties nemen we in de volgende twee paragrafen met je door. Bij twijfel kun je ook de documentatie voor de genoemde Docker-images raadplegen. Bij de uitleg maken we onderscheid tussen de host en de container. De host is daarbij uiteraard jouw server met Docker.

Met de hulp van Docker Compose beheren we de instellingen voor beide containers.

3 Volumes koppelen

Volumes zorgen feitelijk voor de mogelijkheid bestanden uit te wisselen tussen de host en container. Voor Calibre maken we onder volumes: een koppeling tussen de map ./config op de host en /config in de container. Hier bewaart Calibre de configuratie en straks ook de Calibre-bibliotheek.

Verder koppelen we de gemounte map /mnt/nas/boeken met daarin alle ongesorteerde e-books aan /media. Binnen Calibre kun je straks door de map /media bladeren om eenvoudig e-books aan je bibliotheek toe te voegen.

Optioneel kun je een map, zoals de hier voorgestelde map /mnt/nas/boeken/Toevoegen, koppelen aan de container onder bijvoorbeeld /toevoegen. We laten in paragraaf 7 zien hoe je met een kleine aanpassing de e-books in die map automatisch aan Calibre kunt toevoegen. Bij de container voor Calibre Web zie je onder volumes: alleen de koppeling met de lokale map ./config. Daar staat straks de bibliotheek van Calibre, die we bij de configuratie van Calibre Web alleen nog hoeven aan te wijzen. Controleer voor beide containers onder environment: de waardes bij PUID en PGID. Dat is de ID van respectievelijk de eigenaar en groep van de gekoppelde volumes. Deze waardes kun je nagaan met de opdracht id gebruiker. Dit voorkomt problemen met rechten bij bestandstoegang.

In een onderliggende map worden de configuratie en bibliotheek bewaard.

Back-up maken van Calibre

Het is raadzaam om af en toe een back-up te maken van Calibre en Calibre Web. Het gaat hierbij om het bestand docker-compose.yml en de onderliggende map config. In de map met het bestand docker-compose.yml kun je daarvoor de onderstaande opdracht geven. Bewaar vervolgens het bestand calibre.tar op een veilige plek. Gebruik deze opdracht:

tar --exclude=config/.cache -cvf calibre.tar docker-compose.yml config/

Hierbij sluiten we overigens de folder .cache die in de map config te vinden is uit.

4 Poorten configureren

Er zijn voor beide containers poorten gekoppeld. Dit zie je onder ports:. Het poortnummer links is steeds de poort op de host. Die mag je eventueel veranderen, bijvoorbeeld omdat een poort (zoals de populaire poort 8080) al in gebruik is. Het poortnummer rechts is de poort in de container. Die mag je niet veranderen. We houden hier dezelfde poortnummers aan. Bij de container voor Calibre geeft poort 8080 toegang tot Calibre zelf en poort 8081 dient voor de ingebouwde contentserver (zie paragraaf 8 en het kader ‘Inhoudsserver van Calibre gebruiken’). Calibre Web maken we via poort 8083 toegankelijk.

Poort 8083 geeft toegang tot Calibre Web, waarmee je e-books via een browser kunt lezen.

5 Beheer van de containers

Als je alle gewenste aanpassingen hebt gemaakt en de configuratie hebt bewaard, kun je beide containers starten met één opdracht:

docker compose up -d

Om de containers te stoppen, geef je deze opdracht:

docker compose down

Merk op dat er regelmatig updates verschijnen voor Calibre, waar je ook een melding van zult krijgen. Je hoeft dan in Calibre zelf niets te doen. Enkele commando’s vanaf de opdrachtregel volstaan. Stop als eerste de containers met:

docker compose down

Haal dan de nieuwe images op waarop de containers zijn gebaseerd. Dit kan in één keer met:

docker compose pull

Daarna kun je de containers opnieuw starten met:

docker compose up -d

Daarbij zullen de containers op basis van de nieuwe images worden opgebouwd. Controleer eventueel de status met:

docker ps

Dit laat zien welke containers actief zijn en welke poorten ze gebruiken.

Via enkele eenvoudige commando’s kun je de Docker-containers beheren.

6 Eerste stappen in Calibre

We gaan nu verder in de browser en beginnen met het instellen van Calibre. Log in op het ip-adres van het systeem waarop Calibre staat en poort 8080, zoals http://ipadres:8080. Kies in het eerste scherm Nederlands als taal. Kies daarna de locatie voor de bibliotheek voor Calibre. Hier worden alle toegevoegde boeken naartoe gekopieerd. We accepteren de standaardlocatie /config/Calibre Bibliotheek.

In het volgende scherm kies je je type e-reader. We kiezen voor een model van Kobo. Klik op Volgende om verder te gaan en dan Voltooien. Je komt nu direct in Calibre. Als je eerder met deze software hebt gewerkt, zal de gebruikersinterface vertrouwd zijn. Je ziet nog maar één boek in je Calibre-bibliotheek: de snelstartgids voor het werken met Calibre. Tijd dus voor wat extra leesvoer!

Bij het eerste gebruik moet je enkele instellingen aanpassen.

7 Boeken toevoegen

Om een e-book toe te voegen aan Calibre ga je naar Boeken toevoegen. Blader via de bestandsbeheerder vervolgens naar /media. Hier zie je de gemounte map met alle e-books. Wil je ook automatisch boeken aan Calibre kunnen toevoegen? Dit kun je instellen onder Voorkeuren. Kies onder Importeren/Exporteren de optie Boeken toevoegen. Op het tabje Automatisch toevoegen kun je naar de map bladeren waar de automatisch toe te voegen e-books staan. In ons voorbeeld is dat /toevoegen. Alle boeken die je in die map zet, zullen automatisch aan Calibre worden toegevoegd en daarna uit die map worden verwijderd. Kies na deze wijziging voor het herstarten van Calibre.

Boeken in deze speciale map worden automatisch aan Calibre toegevoegd.

8 Calibre Web

Met Calibre Web kun je een Calibre-database via een browser toegankelijk maken, zodat je door je verzameling e-books kunt bladeren en deze kunt lezen of downloaden. Het geeft je meer mogelijkheden dan de contentserver van Calibre (zie kader ‘Inhoudsserver van Calibre gebruiken’). Zo kun je in Calibre Web boekenplanken maken en beheren. Deze kun je vervolgens synchroniseren met een Kobo e-reader.

Open om te beginnen Calibre Web op poort 8083, zoals http://ipadres:8083. Hier log je in met het initiële gebruikersaccount (gebruikersnaam admin en wachtwoord admin123). Eerst wordt gevraagd naar de locatie van de database van Calibre. Blader hiervoor naar /config/Calibre Bibliotheek en kies Select. Bewaar de instelling met Save. Als je naar Books gaat, zie je nu ook de eerdergenoemde gids voor Calibre en de boeken die je mogelijk zelf al had toegevoegd.

Voeg je in het vervolg in Calibre een boek toe, dan verschijnt deze ook direct in Calibre Web, omdat ze de database delen. Het is raadzaam om de taal van de gebruikersinterface op Nederlands te zetten. Klik daarvoor op je naam (admin) om je profiel te openen. Bij Language kies je Nederlands. Klik daarna op Save.

In Calibre Web verwijzen we naar de bibliotheek van Calibre.

Inhoudsserver van Calibre gebruiken

Calibre heeft een ingebouwde contentserver ofwel inhoudsserver. Schakel je deze in, dan kun je met een browser door je bibliotheek bladeren, en e-books te lezen of downloaden. Er is wat functionaliteit betreft wat overlap met Calibre Web. Je kunt ze eventueel naast elkaar gebruiken.

Voor de inhoudsserver hebben we poort 8081 op de host gekoppeld met poort 8081 in de container. Om de inhoudsserver te starten, ga je in Calibre naar Verbinden/delen en kies je Inhoudsserver starten. Open je browser en bezoek het ip-adres met poort 8081. Hier kun je je Calibre-bibliotheek bekijken. Dat kan ook direct vanaf de browser van een e-reader.

Er zijn ook andere, handigere methodes om e-books over te zetten. In dit artikel komt een directe synchronisatie met Kobo aan bod (paragrafen 9 en 10) en het versturen naar een Kindle vanuit Calibre (paragraaf 11).

De inhoudsserver maakt je bibliotheek beschikbaar via een browser.

9 Boekenplanken maken

Calibre Web kent het principe van boekenplanken, waarvan het beheer overigens los staat van Calibre. Begin hiervoor in het menu aan de linkerkant met Boekenplank maken. Open je vervolgens een e-book, dan kun je deze toevoegen aan een of meerdere boekenplanken. Handig aan de e-reader van Kobo is dat hij je boekenplanken met inhoud weergeeft in je bibliotheek als je naar het tabje Verzamelingen gaat. Hiervoor moet je de e-reader synchroniseren met Calibre Web. Je zou bijvoorbeeld een boekenplank kunnen maken voor boeken die je binnenkort wilt lezen. Of een boekplank voor elk genre. Ook kun je voor een specifieke e-reader een boekenplank maken. In de volgende paragrafen leggen we uit hoe je boekenplanken met je Kobo-e-reader kunt synchroniseren.

Je kunt boekenplanken maken voor synchronisatie met je e-reader.

10 Synchronisatie

Je kunt een e-reader van Kobo draadloos synchroniseren met Calibre Web. Hiervoor ga je naar het menu Beheer. Kies onder Instellingen de optie Bewerk basisconfiguratie. Onder het kopje Geavanceerde opties zet je vinkjes bij Zet Kobo sync aan en Proxy onbekende verzoeken naar Kobo winkel. Met die laatste optie zul je op je e-reader bij synchronisatie ook nog steeds boeken ontvangen die je bijvoorbeeld via bol.com hebt gekocht.

Op zoek naar leesvoer?

Koop een e-book bij bol

Controleer of de correcte poort is ingesteld voor Calibre Web (wij gebruiken de standaardpoort 8083). Als je een ander poortnummer hebt gekozen, moet je dat hier wijzigen. Kies daarna Opslaan. Open nu je profiel door op je gebruikersnaam te klikken (standaard is dat admin). Klik bij Kobo Sync Token op Aanmaken/Bekijken. Kopieer nu de regel die er als volgt uitziet:

api_endpoint=http://10.0.10.37:8083/kobo/faa613c4e5d334a3d82210b157bb0e

Sluit je Kobo e-reader aan op de pc. Blader naar de map .kobo/Kobo en open het bestand Kobo eReader.conf. Zoek naar de regel met api_endpoint. De standaardconfiguratie ziet er meestal als volgt uit:

api_endpoint=https://storeapi.kobo.com

Verander deze regel naar de voorgestelde configuratie van Calibre Web. Als de bewuste regel (nog) niet bestaat, moet je deze aanmaken onder de groep [OneStoreServices].

We maken een aanpassing aan de configuratie van Calibre Web.

Selectief boekenplanken synchroniseren

Standaard worden met een Kobo-e-reader alle boekenplanken gesynchroniseerd. Wil je alleen één of enkele boekenplanken synchroniseren? Ga dan naar je profiel (veelal admin). Zet een vinkje bij Synchroniseer alleen boeken op geselecteerde boekenplanken met Kobo en kies Opslaan. Open daarna een boekenplank en kies Bewerk boekenplank eigenschappen. Met een vinkje kun je kiezen of die boekenplank met een boekenplank met een Kobo-apparaat moet worden gesynchroniseerd.

Naar voorkeur kun je ook één of enkele boekenplanken synchroniseren.

11 Kindle-e-reader

De Kindle van Amazon is een populair alternatief voor Kobo, dat wel werkt met een eigen ecosysteem. Heb je e-books in een afwijkend formaat, bijvoorbeeld drm-vrije epub-bestanden, dan kun je deze per e-mail naar een Kindle sturen. Dit gaat via de servers van Amazon, waar ze worden geconverteerd naar een geschikt formaat. Het e-mailadres waar je boeken naar kunt sturen kun je achterhalen door op je Kindle de instellingen te openen. Je ziet het @kindle.com-adres onder E-mail voor versturen naar Kindle. Je kunt hier direct vanuit Calibre e-books naar sturen.

Ga daarvoor in Calibre naar Voorkeuren. Kies onder Delen de optie Deel boeken via e-mail. Vul onder E-mail het e-mailadres van de Kindle in. Vul ook je e-mailadres als afzenderadres in onder Afzender e-mail. Je kunt eventueel een server instellen voor het versturen, maar het werkt meestal ook zonder.

Klik nu in Calibre met rechts op een e-book. Het menu Verbinden/delen geeft de optie voor het versturen per er-mail. Je e-book verschijnt hierna vanzelf op je Kindle. Mislukt de conversie, dan ontvang je een e-mailbericht van Amazon. Het is vrijwel altijd op te lossen met een trucje: converteer het e-book binnen Calibre naar het formaat .mobi. Converteer het daarna terug van .mobi naar .epub. Probeer vervolgens opnieuw het e-book naar je Kindle te sturen.

Je kunt per e-mail boeken delen met bijvoorbeeld een Kindle-e-reader.

Inspiratie voor extra leesvoer

Hebban is een leuke website om inspiratie voor nieuwe boeken op te doen. Je vindt er een enorme catalogus met Nederlandstalige boeken, voorzien van meer dan 5,6 miljoen beoordelingen en recensies. Er zijn ook veel lijstjes, zoals de tiplijst met boeken van de laatste dertig dagen, de Hebban Rank met de duizend populairste boeken van dit moment en een lijst met de duizend mooiste boeken aller tijden. Die laatste lijst wordt samengesteld op basis van de persoonlijke tiplijsten van duizenden leden. Je kunt op de website ook zelf een lijstje bijhouden met boeken die je interessant vindt. De meeste boeken zijn uiteraard ook als e-book verkrijgbaar. Een internationaal alternatief is Goodreads.

▼ Volgende artikel
Schijfopruiming: zo vind en verwijder je overbodige bestanden
© MG | ID.nl
Huis

Schijfopruiming: zo vind en verwijder je overbodige bestanden

Zelfs een royaal bemeten schijf raakt ooit weer vol met bestanden, van freeware en tijdelijke systeembestanden tot foto’s en vergeten downloads. Dat is niet alleen hinderlijk voor jezelf, maar kan ook problemen geven. Hoog tijd dus om schijfruimte vrij te maken en je ruimte voortaan ook beter te beheren.

Wanneer de vrije schijfruimte tot minder dan circa 15 procent van de totale capaciteit zakt, is het hoog tijd om ruimte vrij te maken. Windows heeft namelijk ruimte nodig voor tijdelijke bestanden, updates, caches, herstelpunten en het wisselbestand (pagefile). Een nagenoeg volle schijf dwingt het systeem om voortdurend data te herschikken, wat merkbare vertraging veroorzaakt. Bovendien kan Windows bij ruimtegebrek updates of systeembescherming pauzeren, en ook de (indexering van de) ingebouwde zoekfunctie kan trager werken. Voor ssd’s komt daar nog bij dat de controller eerst oude datablokken moet wissen voordat hij nieuwe kan schrijven, wat bij een nagenoeg volle schijf extra vertraging geeft.

Maar ook met meer dan 15 procent vrije ruimte blijft schijfopruiming zinvol, al zal dit dan weinig invloed hebben op de (systeem)prestaties. Een opgeruimde schijf zonder oude downloads, dubbele bestanden en ongebruikte apps biedt namelijk meer overzicht, je vindt sneller wat je zoekt en ook je back-ups worden kleiner en sneller. Bovendien kunnen oude documenten, browserdata en caches gevoelige informatie bevatten, waardoor opruimen ook je privacy ten goede komt.

Bij minder dan 20 procent vrije schijfruimte kan Windows in ademnood raken.

Opslaganalyse

Voor je begint met opruimen, controleer je eerst hoeveel vrije schijfruimte je nog hebt en welke bestanden de meeste ruimte gebruiken. Klik in Verkenner in het navigatievenster op Deze pc om meteen te zien hoeveel ruimte er op elk station nog vrij is.

Wil je weten welke bestandscategorieën de meeste ruimte innemen, open dan Instellingen in Windows en kies Systeem / Opslag. Bovenaan zie je hoeveel ruimte op je systeempartitie in gebruik is. Daaronder toont Windows verschillende categorieën, zoals Geïnstalleerde apps, Tijdelijke bestanden en E-mailberichten, telkens met de hoeveelheid ingenomen ruimte. Klik op Meer categorieën weergeven voor alle categorieën. Let op: bij categorieën als Documenten, Afbeeldingen, Video’s en Muziek controleert Windows enkel de standaardmappen, zoals C:\Users\<accountnaam>\Afbeeldingen. Klik op een categorie voor meer details en voor mogelijke verwijderacties.

Windows toont je de gebruikte schijfruimte per datacategorie.

Analyse met TreeSize Free

De ingebouwde opslaganalyse beperkt zich tot de systeemschijf, terwijl je vaak ook het ruimteverbruik op andere partities of schijven wilt zien. Dit kan met een tool als TreeSize Free (www.kwikr.nl/treesize2). Start de app als administrator, open het tabblad Start en kies bij Selecteer map het station of de map. Na de scan verschijnen de (sub)mappen en bestanden in het bovenste venster, met onder meer hun grootte, aantal mappen en bestanden, en het opslagpercentage binnen de bovenliggende map. Je kunt op elke kolomkop klikken om te sorteren. Via de knoppenbalk bepaal je wat in het onderste deelvenster wordt getoond. Klik bijvoorbeeld op Grootte om elke (sub)map weer te geven als een rechthoek waarvan het oppervlak overeenkomt met de gebruikte schijfruimte, zodat je meteen ziet welke mappen het grootst zijn. Je kunt ook kiezen voor Aantal bestanden of Percentage. De Personal-versie (gratis proefversie van 14 dagen, daarna 27 euro) biedt ten opzichte van de Free-versie extra functies, zoals wizards om snel de grootste, oudste of dubbele bestanden te vinden.

Met TreeSize vind je snel welke mappen veel ruimte innemen.

Schijfopruiming

Met een tool als TreeSize kun je makkelijker overtollige opslagverbruikers vinden en ze verplaatsen of verwijderen, maar dit handmatig doen kost tijd. Het kan ook ‘semiautomatisch’ via de ingebouwde tool Schijfopruiming, die Microsoft helaas steeds minder prominent maakt. Typ schijf in het startmenu, open Schijfopruiming en kies het station dat je wilt opruimen. Na bevestiging met OK verschijnt een lijst met items die je kunt selecteren en verwijderen via OK / Bestanden verwijderen, zoals Windows Update opschonen, Tijdelijke internetbestanden en Prullenbak. Je ziet ook telkens hoeveel ruimte elk item inneemt.

Met de knop Systeembestanden opschonen start je een nieuwe scan, met op het extra tabblad Meer opties twee knoppen Opruimen: een om overbodige programma’s te verwijderen en een om oude herstelpunten te wissen. Verder in dit artikel komen we op deze onderdelen terug.

Je kunt ook opruimprofielen maken, waarbij telkens andere onderdelen worden opgeschoond. Druk op Windows-toets+Ren voer cleanmgr /sageset:<n>uit (vervang <n> door een willekeurig profielnummer, bijvoorbeeld 1), zet de gewenste vinkjes en bevestig met OK. Herhaal dit voor een ander profiel (zoals cleanmgr /sageset:<n+1>). Voer Schijfopruiming later opnieuw uit met een bestaand profiel via bijvoorbeeld cleanmgr

De tool Schijfopruiming is ook in Windows 11 nog goed bruikbaar.

De-junking

Er bestaan ook gratis tools die zich richten op het opsporen en verwijderen van tijdelijke en andere ongewenste bestanden (junk). Zulke tools zijn niet strikt noodzakelijk, maar wel handig om in één keer alle webbrowsers en andere applicaties schoon te maken. Maak vooraf wel een systeemherstelpunt: klik in het startmenu op Een herstelpunt maken en volg de instructies.

Bekende tools zijn CCleaner (www.ccleaner.com) en het opensource BleachBit (www.bleachbit.org). We nemen hier BleachBit als voorbeeld. Na het opstarten zie je in het linkervenster de onderdelen die kunnen worden opgeschoond, met rechts telkens een korte toelichting. Selecteer de gewenste items, zoals Google Chrome, Microsoft Edge, Microsoft Office en Systeem, en klik op Voorvertonen om te zien wat er precies wordt verwijderd en hoeveel ruimte dat oplevert. Je kunt ook met rechts op een item klikken en hier Voorvertonen kiezen om direct te zien hoeveel schijfruimte je ermee vrijmaakt. Bevestig met Opruimen om het opschoonproces te starten.

Heel wat programma’s laten sporen na die je wellicht liever opgeruimd ziet.

Programma’s verwijderen

Er is zoveel goede freeware dat je waarschijnlijk al regelmatig een gratis programma uitprobeert en installeert. Zulke programma’s kosten wel schijfruimte. Gebruik je een applicatie niet langer, dan verwijder je die bij voorkeur. Dat kan via Instellingen / Apps / Geïnstalleerde apps. Klik op het knopje met drie puntjes naast de app en kies Verwijderen (twee keer). Oudere of complexere toepassingen haal je weg via het Configuratiescherm met Een programma verwijderen.

Een nadeel van de Windows-procedures is dat je slechts één toepassing tegelijk verwijdert en niet altijd alle sporen meeneemt. Gratis alternatieven als IObit Uninstaller (www.kwikr.nl/uninst) en het opensource Bulk Crap Uninstaller (www.bcuninstaller.com) ondersteunen batchverwijdering en ruimen grondiger op. Omdat IObit nogal opdringerig is, focussen we hier op BCU, gericht op iets gevorderde gebruikers.

Sommige programma’s kun je vanuit het Configuratiescherm verwijderen.

BCU

Installeer BCU en start het programma. De eerste keer verschijnt een wizard die je in een zevental stappen door de initiële configuratie leidt; de voorgestelde opties kun je gerust laten staan. Daarna zie je een lijst met gedetecteerde programma’s die je kunt sorteren op bijvoorbeeld Naam, Installatiedatum of Grootte.

Met de Ctrl- of Shift-toets selecteer je meerdere ongewenste programma’s tegelijk, waarna je op De-installeer (stil) klikt. In het dialoogvenster dat volgt kun je het verwijderproces eventueel nog aanpassen, of zelfs kiezen voor De-installatie simuleren. Na bevestiging kun je eventueel nog aangeven welke programma-onderdelen je alsnog wilt behouden. BCU maakt automatisch een herstelpunt en zoekt na afloop naar restanten, zoals registersleutels, die je desgewenst kunt laten verwijderen. Via Help / Help openen krijg je toegang tot een uitgebreide Engelstalige handleiding.

BCU laat je het verwijderproces van applicaties nauwkeurig sturen.

Bloatware

De kans is groot dat Windows al vooraf geïnstalleerd was toen je je pc of laptop kocht. In dat geval heeft de fabrikant waarschijnlijk flink wat ‘crapware’ oftewel ‘bloatware’ toegevoegd, zoals proefversies en extra software naast de standaard Windows-apps. Je kunt deze handmatig verwijderen zoals eerder beschreven, maar er bestaan ook gratis tools die zich specifiek op bloatware richten.

Een daarvan is O&O AppBuster (www.kwikr.nl/appbuster). De app toont alle gedetecteerde programma’s en geeft per item in de kolom Recommendation een aanbeveling om het al dan niet te verwijderen. Kies je vervolgens de optie Computer, dan verdwijnen de geselecteerde apps ook bij toekomstige Windows-accounts. Beantwoord de vraag om eerst een herstelpunt te maken met Yes.

Voor iets gevorderde gebruikers is er Bloatware Removal Utility (www.kwikr.nl/bru). Klik op de groene Code-knop en kies Download ZIP. Pak het archief uit, navigeer naar de map, klik met rechts op Bloatware-Removal-Utility.bat en kies Als administrator uitvoeren. Dit start een PowerShell-script dat de aanwezige applicaties oplijst. Via Toggle Suggested Bloatware krijg je suggesties voor te verwijderen apps. Laat in het Options-menu de standaardinstellingen staan, zodat automatisch ook een herstelpunt wordt gemaakt. Selecteer de ongewenste items, klik op Remove Selected en bevestig met Y in het PowerShell-venster.

Op een Windows-pc is vaak veel ‘bloatware’ geïnstalleerd die je wellicht liever kwijt dan rijk bent.

Dubbele bestanden

Na verloop van tijd stapelen zich niet alleen overtollige bestanden op, maar vaak ook dubbele exemplaren. Wanneer je deze opspoort en verwijdert, moet je er zeker van zijn dat het echt om exacte kopieën gaat en dat het systeem of andere applicaties ze niet nodig hebben, wat geregeld voorkomt.

Handmatig dubbele bestanden opruimen is haast onmogelijk, maar met een hulpmiddel als het gratis opensource dupeGuru (https://dupeguru.voltaicideas.net) lukt dat wel. Installeer de app en start deze bij voorkeur als administrator. Met het plusknopje onderaan voeg je de mappen toe die je wilt laten analyseren. De Toepassingsmodus laat je bij voorkeur staan op Standaard, tenzij je specifiek dubbele muziek- of beeldbestanden zoekt. Bij Onderzoekstype kies je wellicht Bestandsnaam, maar je kunt ook Inhoud (duurt langer) of Mappen selecteren.

Je kunt direct op Onderzoeken klikken, rechtsonder, maar via Meer Opties pas je indien gewenst eerst zoekfilters aan. Zo kun je bijvoorbeeld Negeer bestanden kleiner dan x KB instellen om je op grote ruimtevreters te concentreren. Na de scan toont dupeGuru alle mogelijke dubbele bestanden met een zekerheidspercentage. Via Acties kun je geselecteerde bestanden kopiëren, verplaatsen of verwijderen. Nogmaals, wees hierbij wel voorzichtig.

Dubbele bestanden opsporen doe je liever niet helemaal handmatig.

Extra ruimte

We belichten graag nog enkele specials: onderdelen die vaak over het hoofd worden gezien, maar waarmee je toch flink wat schijfruimte kunt winnen.We doelen hier niet op allerlei ‘optimizer tools’ en ‘registry cleaners’, die zelden extra ruimte of betere systeemprestaties opleveren en soms zelfs schade veroorzaken. Wat wél merkbaar ruimte kan besparen is het uitschakelen van de sluimerstand. Tijdens deze energiemodus wordt de inhoud van het werkgeheugen opgeslagen in het verborgen systeembestand C:\hiberfil.sys voordat de pc wordt afgesloten. Dit bestand kan tot zo’n 75 procent van het totale RAM-geheugen groot zijn. Kun je zonder sluimerstand, open dan de Opdrachtprompt als administrator en voer powercfg -h off uit (h staat voor hibernation). Na bevestiging verdwijnt hiberfil.sys. Met de parameter -on kun je de sluimerstand desgewenst later weer inschakelen.

Ook door systeemherstelpunten te verwijderen kun je tijdelijk veel ruimte vrijmaken. Druk op Windows-toets+R en voer systempropertiesprotection uit. In het venster Systeemeigenschappen open je het tabblad Systeembeveiliging, klik je op Configureren en daarna op Verwijderen en Doorgaan. Zodra het kan, kun je via de knop Maken opnieuw een herstelpunt creëren.

Bij acute schijfnood kun je eventueel ook de gemaakte herstelpunten verwijderen.

Acuut

Bij acute schijfnood kun je overwegen de schijfinhoud te comprimeren. Windows biedt hier standaard tools voor. Open de Verkenner, klik met rechts op de gewenste stationsletter en kies Eigenschappen. Plaats op het tabblad Algemeen een vinkje bij Dit station comprimeren om schijfruimte te besparen. Bevestig met OK en geef aan of je dit ook op alle onderliggende mappen wilt toepassen. De compressie start dan meteen. Je kunt het vinkje later weer weghalen om de data te decomprimeren. Compressie kun je ook via de opdrachtprompt starten, uitgevoerd als administrator. Met:

compact /compactos:always


comprimeer je een aantal Windows-systeembestanden, wat enkele gigabytes ruimte kan opleveren. Met:

/compactos:never

maak je dit ongedaan. .Ook afzonderlijke mappen kun je op deze manier comprimeren met:

compact.exe /c /s:<pad_naar_map>

waarbij /s ook submappen meeneemt. Vervang /c (compress) door /u (uncompress) om bestanden weer te decomprimeren. Houd er rekening mee dat het automatisch decomprimeren van bestanden bij gebruik een licht prestatieverlies kan veroorzaken, vooral op oudere pc’s.

Als de nood het hoogst is, is compressie nabij.
Cloudopslag

Een extra tip voor wie de synchronisatiefunctie van cloudopslagdiensten als Google Drive of Microsoft OneDrive gebruikt: je kunt instellen dat lokale bestanden enkel verwijzingen zijn naar de exemplaren in de cloud. Pas wanneer je zo’n bestand opent, wordt het tijdelijk gedownload en op je systeem beschikbaar. Dit bespaart veel ruimte, maar het betekent wel dat je data fysiek alleen in de cloud staan en dat je een internetverbinding nodig hebt om nog niet gedownloade bestanden te openen.

In Microsoft OneDrive bijvoorbeeld stel je dit als volgt in. Klik op het OneDrive-pictogram in het systeemvak van de taakbalk, klik op het tandwielpictogram en kies Instellingen. Ga onderaan naar Geavanceerde instellingen en klik op Schijfruimte vrijmaken bij Bestanden op aanvraag. Bevestig met Doorgaan. Je herkent de verwijzingen aan een wolkicoontje; een wit bolletje met vinkje betekent tijdelijk offline opgeslagen, een groen bolletje wijst op altijd lokaal beschikbaar.

Proactief

Tot nu toe hebben we ons vooral gericht op tools en technieken om overtollige bestanden gericht op te sporen en te verwijderen, maar je kunt ook proactiever te werk gaan. Een handig hulpmiddel daarvoor vind je in de Instellingen van Windows. Kies Systeem / Opslag en klik bij Opslagbeheer op Opslaginzicht. Plaats een vinkje bij Windows probleemloos laten werken door […], zodat tijdelijke bestanden voortaan automatisch worden opgeschoond. Je kunt ook de optie Gebruikersinhoud automatisch opschonen activeren.

Bij Opslaginzicht uitvoeren bepaal je zelf wanneer deze functie actief wordt. De standaardinstelling Bij weinig vrije schijfruimte lijkt ons prima. Daarnaast kun je instellen dat bestanden in de prullenbak automatisch worden verwijderd zodra ze langer dan een instelbaar aantal dagen (tussen 1 en 60) aanwezig zijn. Voor bestanden in de map ‘Downloads’ geldt hetzelfde: ook die kunnen automatisch verdwijnen na een bepaald aantal dagen ongeopend te zijn gebleven. Tot slot kun je, aanvullend op wat we in het kaderstuk schreven, instellen dat bestanden uit OneDrive alleen nog online beschikbaar blijven als je ze gedurende een instelbaar aantal dagen niet hebt geopend. Klik op Opslaginzicht nu uitvoeren om de ingestelde opruimacties meteen te starten.

Je kunt diverse opschoonoperaties bij een tekort aan schijfruimte automatisch laten uitvoeren.
▼ Volgende artikel
Ontslagen bij Ubisoft Toronto, Splinter Cell-remake nog wel in ontwikkeling
Huis

Ontslagen bij Ubisoft Toronto, Splinter Cell-remake nog wel in ontwikkeling

Ubisoft heeft bevestigd dat er ongeveer veertig werknemers van diens studio in Toronto, Canada worden ontslagen. Wel benadrukt het bedrijf dat de Splinter Cell-remake nog altijd in ontwikkeling is.

De veertig ontslagen werknemers beslaan ongeveer acht procent van de complete Ubisoft Toronto-studio. Dat is een van de grotere Ubisoft-studio's. "Dit besluit is niet lichtzinnig gemaakt en zegt niets over het talent, de motivatie en bijdrage van de individuen", zo stelde een woordvoerder.

Ubisoft Toronto heeft odner andere Far Cry 6, Splinter Cell: Blacklist en Watch Dogs Legion ontwikkeld. Ook werkt het al geruime tijd aan een remake van Splinter Cell. Ubisoft heeft benadrukt dat die remake in ontwikkeling blijft bij de studio.

Remake van Splinter Cell

In 2021 werd de remake van de klassieke stealthgame Splinter Cell aangekondigd. Sindsdien is er maar mondjesmaat informatie over de game naar buiten gekomen. Kort na de aankondiging werd gemeld dat het verhaal wordt herschreven voor een moderner publiek.

Eind vorig jaar bleek dat David Grivel terugkeerde naar Ubisoft Toronto om aan het spel te werken. Hij nam de regie van de remake oorspronkelijk op zich, maar vertrok in 2022. Inmiddels is hij dus weer terug op het oude nest en werkt hij weer aan het spel.

Watch on YouTube

Reorganisatie van Ubisoft

Afgelopen januari kondigde de Franse uitgever en ontwikkelaar Ubisoft al een grootschalige reorganisatie van het bedrijf aan, waarbij ook zes games werden geannuleerd - waaronder de remake van Prince of Persia: The Sands of Time.

Ubisoft noemde de reorganisatie een "grote organisatorische, operationele en portfolio-reset". Daarbij wil het bedrijf nog meer letten op de kwaliteit die het uitgeeft. Ubisofts nieuwe model gaat zich richten op verschillende 'creatieve huizen' die zich elk met andere soorten games bezighouden. Een daarvan is Vantage Studios, de vorig jaar met Tencent opgerichte dochteronderneming waar Assassin's Creed, Far Cry en Rainbow Six nu onder vallen.

Ubisoft heeft daarnaast aangekondigd dat het thuiswerken niet meer toelaat en dat alle werknemers worden geacht om fulltime op kantoor aanwezig te zijn. Wel krijgen werknemers een "een jaarlijkse toelage bestaande uit thuiswerkdagen". Twee studio's van Ubisoft sloten daarnaast hun deuren: de studio's in Halifax en Stockholm. Gedurende de volgende twee jaren wil het bedrijf nog eens 200 miljoen euro besparen.

Ubisoft heeft de laatste jaren wisselend succes met zijn games. Zo viel de verkoop van het miljoenenproject Star Wars Outlaws tegen. Zover bekend is het begin vorig jaar uitgekomen Assassin's Creed Shadows wel een verkoopsucces.