Ons dagelijks leven speelt zich steeds meer online af. Even een foto delen via Facebook of Instagram, een document opslaan in Google Drive, of je bankzaken regelen via een app – het is allemaal zo vanzelfsprekend geworden. Maar hoe veilig is dat eigenlijk? En hoe zorg je ervoor dat jouw persoonlijke gegevens niet in verkeerde handen vallen? Tijd om daar eens goed naar te kijken.

Partnerbijdrage - in samenwerking met ESET

Alles wat we tegenwoordig online doen is zo'n vast onderdeel van ons leven geworden, dat we eigenlijk nauwelijks nog stilstaan bij de consequenties als je een keer niet goed oplet.

Door de waan van de dag kan het zomaar gebeuren dat je per ongeluk een keer op een verkeerde link klikt, een e-mailtje opent waarvan je de inhoud niet hebt gecheckt of een bestand downloadt dat je niet had moeten binnenhalen. Gevaar ligt nu eenmaal overal op de loer, maar wat kun je het best doen om jezelf tegen digitale dreigingen te beschermen?

Linke soep

Op een gemiddelde (werk)dag klikken en tikken we er op los als het aankomt op het bezoeken van websites, het lezen van socialmedia-berichten en e-mail, WhatsApp-berichten en wat nog meer. Dat gaat allemaal zo vanzelfsprekend, maar wist je dat een groot deel van het gevaar op internet wordt veroorzaakt door het bezoeken van malafide links?

Dat soort links kunnen overal opduiken: in je tijdlijn, in WhatsApp en in e-mailtjes. Klik je op zo'n link, dan kunnen de gevolgen desastreus zijn. Een beveiligingsoplossing die snel reageert op dergelijke dreigingen en bijbehorende gevolgen, is dan ook een must. ESET Home Security doet dat: op de achtergrond wordt elke link geanalyseerd en worden de gevaren tijdig geblokkeerd, waardoor malware geen kans maakt.

Persoonlijke bestanden beschermd

Foto's en video's delen we natuurlijk ruimhartig met vrienden en familie, en posten we bovendien ongegeneerd op social media. Je foto's en video's sla je – mede vanwege de beperkte ruimte op je laptop of telefoon – op in de cloud. Dat is natuurlijk enorm handig, maar vergeet niet dat alles wat je online zet ook potentieel toegankelijk kan zijn voor kwaadwillenden, zeker als je geen goede beveiliging hebt ingesteld.

©flatvectors

Ook andere persoonlijke documenten, zoals contracten, bank- en verzekeringsgegevens en kopieën van ID-kaarten, rijbewijzen en paspoorten zijn vatbaar voor hackers als je ze niet goed hebt beveiligd. Bij voorkeur maak je voor het opslaan van dergelijke bestanden gebruik van tweefactorauthenticatie (2FA). Daarbij wordt naast je gebruikersnaam en wachtwoord een extra bevestiging gevraagd, bijvoorbeeld via een bericht op je smartphone. Zo voeg je een extra beveiligingslaag toe aan je data. ESET biedt deze bescherming ook aan.

Mapbeveiliging

Uniek is ook de extra beveiliging van afzonderlijke mappen op je Windows-computer. Dankzij ESET Folder Guard geef je mappen op die extra beveiligd moeten worden, zodat onbevoegde personen of apps er niet zomaar bij kunnen. Wanneer iemand toegang probeert te krijgen, ontvang je een melding en wordt die toegang standaard geblokkeerd. Vervolgens kun je op basis van regels aangeven welke gebruikers of apps voortaan wel toegang krijgen tot die specifieke mappen.

Van goeden huize

Niet alleen de beveiliging van je online data is belangrijk, vergeet ook je eigen huis niet. Met de juiste apparatuur kun je een groot deel van je woning automatiseren, bijvoorbeeld door middel van slimme verlichting, gordijnen die je op afstand kunt besturen of een slim slot, dat automatisch opengaat als je in de buurt bent.

Allemaal reuzehandig, maar: al deze apparaten hangen natuurlijk ook aan een netwerk dat verbonden is met het internet. In theorie kan dat betekenen dat een slimme hacker, wanneer die eenmaal toegang heeft tot jouw (wifi-)netwerk, dan óók die apparaten kan bedienen als deze niet goed zijn beveiligd. Je moet er toch niet aan denken dat iemand die buiten jouw huis staat je wifi-signaal kan oppikken en vervolgens je slimme deurslot kan bedienen?

Met ESET Home Security wordt gecontroleerd of er via de smartphone waarmee je je thuisapparaten bedient geen ongeoorloofde connectie wordt geprobeerd te maken. Daarnaast worden alle zogeheten brute force-aanvallen tegengehouden, zodat ook alle potentiële pogingen geen kans van slagen hebben. Een brute force-aanval is een cyberaanval waarbij aanvallers systematisch elke mogelijke combinatie van gebruikersnamen en wachtwoorden proberen, om toegang te krijgen tot een account. Dat gebeurt vaak via trial-and-error totdat de juiste inloggegevens zijn gevonden

©rh2010 - stock.adobe.com

©ESET

Lage systeembelasting

Het goed beveiligen van een computer of smartphone vereist dat er op de achtergrond programma's draaien die de beveiliging continu in de gaten houden. Dat moet wel, want er mag niets doorheen glippen. Veel beveiligingspakketten gebruiken daarvoor allerlei systeembronnen, wat de prestaties van bijvoorbeeld je telefoon of laptop niet ten goede komt.

ESET doet dat anders en zorgt er met slim geprogrammeerde software voor dat systeembronnen zo min mogelijk worden aangeroepen. Het gerenommeerde testinstituut AV-Comparatives, dat elk jaar de verkrijgbare antiviruspakketten uitgebreid test, zet ESET Home Security zelfs op de eerste plek als het aankomt op lage systeembelasting.

Windows is een veelzijdig besturingssysteem, maar compact en gestroomlijnd kun je het niet noemen. Bovendien lijkt elke nieuwe versie er weer extra functies en onderdelen bij te krijgen. Kan het niet wat compacter? Met de juiste hulpmiddelen draai je hier je hand niet voor om: alles voor een lichtgewicht Windows 11.

Aan de slag met Tiny 11

Tiny11 bestaat uit een set hulpmiddelen waarmee je Windows 11 op dieet zet en zorgt voor een lichtgewicht versie van het besturingssysteem. Het werkt grotendeels met scripts die specifieke onderdelen uit de software verwijderen. Resultaat is een compacte versie van Windows die je op de computer kunt installeren. Tiny11 is beschikbaar in twee varianten. De eerste – Tiny11 Maker – is de standaardversie die Windows flink afslankt, maar waarbij je de mogelijkheid houdt om gangbare functies alsnog toe te voegen. Denk aan talen, updates en Windows-onderdelen die je wél graag gebruikt. De tweede variant – Tiny11 Core Maker – pakt het rigoureuzer aan: deze versie stript Windows tot een minimum. Je kunt de eerdergenoemde functies niet meer toevoegen. Volgens de makers leent zo'n ultraslanke Windows-versie zich voor testdoeleinden en is de versie bijvoorbeeld ideaal om in een virtuele machine te gebruiken. Voor dagelijks gebruik is zo'n Windows-versie niet bruikbaar.

Het voorwerk

Om te beginnen, zorg je voor de meest recente versie van Windows 11. Op het moment van schrijven is dat Windows 11 25H2. Je haalt deze versie binnen via https://www.microsoft.com/nl-nl/software-download/windows11. Kies voor het iso-bestand. Die vind je onder Download Windows 11-schijfkopiebestand (ISO) voor x64-apparaten. In het menu selecteer je Windows 11 (multi-versie ISO-bestand voor x64-apparaten) en klik je op Download nu. Wanneer hierom wordt gevraagd, kies je de gewenste taal. Sla het iso-bestand op in een aparte map, die je bijvoorbeeld Windows 11 Compact noemt. Vervolgens haal je de nieuwste versie van Tiny11 op via de eerdergenoemde website. Je vindt het installatiebestand boven aan de pagina. Klik op de knop Code en kies Download ZIP. Pak het zip-bestand uit en plaats het bestand Tiny11maker.ps1 op een eenvoudige locatie, bijvoorbeeld in de root op de C:\-schijf. Je beschikt nu over alles om van start te gaan.

Koppelen

Keer terug naar de map waarin je het iso-bestand hebt opgeslagen. Klik met de rechtermuisknop op het bestand en kies voor Koppelen. Hiermee koppel je de Windows-installatiebestanden aan een virtuele schijf, zodat Tiny11 ermee kan werken. Links in het venster van Verkenner verschijnt de schijf, bijvoorbeeld F:. Als je erop klikt, toont de Verkenner de Windows-installatiebestanden. Onthoud welke schijfletter wordt gebruikt: dit heb je later nodig.

Tiny11 bestaat uit een script dat je aanroept via PowerShell. PowerShell is het scripting-onderdeel van Windows. Open het Startmenu en typ PowerShell. Klik met de rechtermuisknop op Windows PowerShell en kies Als administrator uitvoeren. Een nieuw venster opent. Typ op de opdrachtregel: Set-ExecutionPolicy Bypass -Scope Process. Druk op Enter. Vervolgens typ je de opdracht om Tiny11 Maker te starten: C:\LOCATIE\tiny11maker.ps1 -ISO <LETTER> -SCRATCH <LETTER>. Neem de opdracht letterlijk over, maar vervang LOCATIE door de locatie waar je het Tiny11-script hebt bewaard. Vervang achter -ISO de <LETTER> door de schijfletter van het iso-bestand van Windows, bijvoorbeeld F. Vervang achter -SCRATCH de <LETTER> door de schijfletter waarmee Tiny11 met de bestanden mag werken en opslaan, bijvoorbeeld C. De opdracht kan er dus zo uitzien: C:\tiny11maker.ps1 -ISO F -SCRATCH C.

Welke versie

Het iso-bestand van Windows bevat de bestanden voor verschillende Windows-edities, zoals Windows 11 Home en Windows 11 Pro. Tiny11 vraagt welke Windows-versie je wilt afslanken. Elke editie heeft een eigen nummer: typ het nummer van de gewenste editie en druk op Enter. Het grootste deel van het werk zit erop. Kies wel een Windows-versie waarvoor je over een geldige licentie beschikt.

Installeren maar

Tiny11 heeft een nieuwe iso met Windows-installatiebestanden gemaakt. Het bestand heet Tiny11.iso. Met behulp van deze iso en een usb-stick kun je vervolgens een schone installatie van het afgeslankte Windows uitvoeren. Je kunt een opstartbare usb-stick op verschillende manieren maken, waaronder met Rufus. Ga naar https://rufus.ie/nl/ en haal de nieuwste versie binnen. Start de app en wijs bij Apparaat de usb-stick aan. Je hebt een stick met een minimale capaciteit van 8 GB nodig. Bij Opstartselectie kies je Schijf of ISO-image en klik je op Selecteren. Wijs het zojuist gemaakte iso-bestand van Tiny11 aan. Klik tot slot op Starten. Om de afgeslankte versie van Windows op een computer te installeren, start je deze op met de usb-stick. Doorloop de stappen van de installatiewizard, zoals je ook zou doen bij een gangbare installatie. Het resultaat: een afgeslankte Windows-versie.

Weer opbouwen

Prettig aan de compacte versie van Windows is de mogelijkheid om naderhand de onderdelen toe te voegen die je wel degelijk gebruikt. Heb je gekozen voor Tiny11 Maker (en niet voor Tiny11 Core), dan is dit mogelijk. Open het Startmenu, typ Onderdelen en kies Windows-onderdelen in- of uitschakelen. Plaats vinkjes naast de componenten die je wilt gebruiken. Daarnaast vind je een deel van de standaard-apps via de Microsoft Store: open het Startmenu, typ Store en kies Microsoft Store. Kies Apps en ga op zoek naar de apps die je alsnog wilt gebruiken, bijvoorbeeld Outlook.

Tiny11 Core

Heb je de smaak te pakken en wil je een nog compactere Windows-versie? Dan kun je Tiny11 Core overwegen. Deze vind je op dezelfde pagina als het andere Tiny11-script. De resulterende Windows-versie ontbeert alle onderdelen die ook door Tiny11 Maker worden verwijderd, maar haalt ook weg: Windows Component Store, Windows Defender, Windows Update en WinRE. Vooral Windows Update is een onderdeel dat je niet graag kwijt wilt, tenzij je de Windows-versie tijdelijk wilt gebruiken om bijvoorbeeld iets te proberen, en daarbij Windows in een virtuele machine installeert. Met Tiny11 Core een Windows-installatie maken voor dagelijks gebruik, is niet aan te raden. 

Bestaande Windows afslanken

Heb je al een bestaande Windows-versie draaien en geen behoefte om een nieuwe installatie van een afgeslankte versie uit te voeren? Met een ander programma – CrapFixer – kun je een bestaande Windows-computer uitkleden en hoef je geen schone installatie uit te voeren. Je mag het programma gratis gebruiken. De nieuwste versie vind je op https://github.com/builtbybel/CrapFixer/releases. Pak het zip-bestand uit en dubbelklik op CrapFixer.exe om het programma te starten. Je hoeft het niet te installeren.

CrapFixer is opgebouwd uit drie hoofdonderdelen: Fixer, Restore en Tools. Kies Fixer. Dit onderdeel bestaat uit twee tabbladen: Windows en Applications. Op de tab Windows vind je aan de linkerzijde de collectie met 'opties' die je via CrapFixer kunt uitschakelen als je er geen behoefte aan hebt. De opties zijn onderverdeeld in verschillende categorieën, zoals Gaming, Privacy en System. Klik eerst op Analyze. CrapFixer scant het systeem en geeft aan wat het aan overbodige troep (zoals bloatware) aantreft. In het venster rechts lees je de aanbevelingen. CrapFixer geeft aan of het onderdeel momenteel wordt uitgevoerd, wat de geadviseerde instelling is en of die al is toegepast. Roodgemarkeerde items vragen extra aandacht, bijvoorbeeld als het gaat om de eerdergenoemde bloatware.

Selecteren maar

Nu komt het leuke werk: bepalen van welke onderdelen je afscheid neemt. Gebruik de lijst aan de linkerkant van het venster om de onderdelen te selecteren. Ben je het eens met de standaardselectie van CrapFixer voor een volledig onderdeel, dan vink je de hoofdcategorie aan. Om bijvoorbeeld alle advertenties uit te zetten, plaats je een vinkje bij Ads. Wil je niet alle wijzigingen toepassen, dan vink je ze individueel aan. Weet je niet zeker wat een onderdeel inhoudt? Klik erop met de rechtermuisknop en kies Help (of druk op de F1-toets): een compacte toelichting verschijnt. Ben je tevreden over de selectie? Uitvoeren maar. Klik op de knop Run Fixer, die je rechtsonder in het venster vindt. 

Neem apps mee

Werp ook een blik op de tab Applications, eveneens beschikbaar via het onderdeel Fixer. Hier lees je voornamelijk welke apps je kunt uitschakelen. Denk aan apps zoals Bing Nieuws en Weer, Copilot en andere ingebakken programma's zoals Telefoonkoppeling. Wil je deze allemaal verwijderen? Klik op Select all (linksonder in het venster). In plaats daarvan kun je ze ook selectief aanvinken.

Kom je later terug op een bepaalde selectie, dan kun je de situatie ook terugdraaien en de instellingen herstellen. Klik links op Restore. In het rechtervenster lees je wat er is teruggedraaid.

Handmatig te werk

Ondanks alle welkome hulp van buitenaf, kun je zelf ook een aantal stappen nemen om Windows meer lichtgewicht te maken. Voorkom allereerst dat er onnodige programma's tijdens de systeemstart worden geladen. Open de Windows-instellingen (Windows-toets+I) en kies Apps / Opstarten. Een overzicht van opstart-apps verschijnt. Zet de schuif op Uit bij de apps die je niet wilt laden. Verwijder ook de apps die nog aanwezig zijn, maar je niet meer gebruikt. Kies Apps / Geïnstalleerde apps. Zoek de app die je wilt verwijderen, klik op Meer opties (herkenbaar aan de drie puntjes) en kies Verwijderen.

Je kunt ook zelf een groot deel van de Windows-onderdelen in- en uitschakelen vanuit de standaardgebruikersomgeving. Open het Startmenu en typ Onderdelen. Klik op Windows-onderdelen in- of uitschakelen. Wil je een volledige categorie uitschakelen, verwijder dan het vinkje bij de hoofdcategorie. Wil je losse onderdelen uitschakelen, dan klap je de hoofdcategorie open en verwijder je de vinkjes bij de ongewenste onderdelen. Plaats de muis op een onderdeel om een compacte beschrijving van het onderdeel te zien. Bij twijfel: schakel het onderdeel niet uit.

Groepsbeleid

Ben je een gevorderde gebruiker en beschik je over Windows 11 Pro? Dan kun je ook het onderdeel Groepsbeleid slim gebruiken om Windows compact te maken. Open het venster Uitvoeren (Windows-toets+R) en typ Gpedit.msc. Vooral onder Computerconfiguratie / Beheersjablonen / Alle instellingen kun je flink wat opties aanpassen. Een interessante instelling is Standaardpakketten Microsoft Store uit het systeem verwijderen. Kies Ingeschakeld en zet aan de linkerzijde van het venster vinkjes bij de apps die je niet wilt gebruiken. Neem ook de rest van de categorie Windows-onderdelen door en zoek naar de standaardprogramma's (bijvoorbeeld Windows Agenda). Vaak kun je die individueel uitschakelen (bijvoorbeeld via Windows Agenda uitschakelen).

Voor Pro's: het ingebouwde groepsbeleid gebruiken.

💻 Nieuwe laptop nodig? Kijk en vergelijk op Kieskeurig.nl

Cody en Jacco lopen door de Partner Direct heen en stellen de vraag: is de Switch 2 nu multiplatform-waardig? Ook zit Jacco drie dagen in Zwitserland voor een gamingmuis en is één persoon jarig.

Kom bij onze Discord. Via ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠deze link kan je met ons en andere luisteraars kletsen over games, deals, nieuws en meer.

Wil je zelf ook een vraag insturen of heb je iets leuks om te melden? Dat kan! Stuur een mailtje naar bonuslevelcast@gmail.com (of bonuslevelkast@gmail.com of bonuslevelqast@gmail.com) en wellicht hoor je jezelf terug in de volgende aflevering!