Gedurende de 10 jaar dat Spotify in Nederland actief is, heeft de Zweedse dienst met heel wat concurrentie te maken gehad. Toch kregen grootmachten als Apple, Amazon en Google de Scandinavische pioniers er vooralsnog niet onder. Sterker nog, Spotify was vorig jaar de eerste muziekdienst die de magische grens van honderd miljoen betalende gebruikers passeerde. Volgens de laatste kwartaalcijfers zijn dat er inmiddels zelfs 138 miljoen! Ondanks de grote populariteit zijn er ook kritische geluiden. Hoe zit het bijvoorbeeld met de audiokwaliteit? We testen naast Spotify negen andere online muziekdiensten en vertellen je bij welke partij je als luisteraar momenteel het beste af bent.

Tegenwoordig kun je als muziekliefhebber bijna niet meer om een betaald streamingabonnement heen. Veel albums van de huidige generatie artiesten verschijnen namelijk niet eens meer op een fysieke geluidsdrager. Verder kunnen moderne smart-tv’s, draadloze luidsprekers, soundbars, receivers en netwerkspelers prima overweg met de weergave van online muziek. Voor individuele luistersessies heb je alleen een smartphone of tablet met een (draadloze) hoofdtelefoon nodig.

Kortom, technische beperkingen voor het streamen van muziek zijn er niet meer. Tegen een bescheiden maandtarief liggen miljoenen nummers voor het grijpen; daar kan geen enkele cd- of platenkast tegenop. Niet vreemd dus dat de meeste muziekliefhebbers massaal kiezen voor streaming muziek. We bespreken de onderlinge verschillen van tien bekende aanbieders, zodat je een weloverwogen keuze kunt maken.

Populariteit Spotify

De enorme populariteit van Spotify laat zich eenvoudig verklaren. Het Zweedse bedrijf was nu eenmaal de eerste aanbieder die een omvangrijke catalogus via de digitale snelweg beschikbaar stelde. Gerenommeerde artiesten als Metallica, Led Zeppelin, Pink Floyd, Adele, AC/DC en The Beatles sputterden in de begindagen nog tegen, maar inmiddels beseft vrijwel iedere act dat online muziekdiensten binnen een sterk gedigitaliseerde samenleving niet meer zijn af te stoppen. Niet voor niets is het verschil in aanbod tussen online muziekdiensten inmiddels te verwaarlozen en doen artiesten aan vrijwel ieder (nieuw) streaminginitiatief mee.

Hoewel Spotify zich op het gebied van aanbod dus nog nauwelijks onderscheidt, weet het Zweedse concern zich nog altijd vrij moeiteloos als marktleider te handhaven. Een belangrijke reden hiervoor is dat de dienst voortdurend in ontwikkeling is en door de jaren heen de gebruikerservaring sterk verbeterde. Dat gebeurde niet alleen met een brede ondersteuning van audiovisuele apparaten, maar zeker ook door de introductie van aantrekkelijke nieuwe functies. Denk bijvoorbeeld aan het offline opslaan van muziek en gepersonaliseerde afspeellijsten. Bovendien bundelt Spotify ook geregeld de krachten met diverse elektronicafabrikanten en telecomproviders om extra abonnementen te verkopen.

Verschillende abonnementen

Gebruikers hoeven niet per se te betalen voor online muziek. Zo bestaan er van bijvoorbeeld Spotify, Deezer en YouTube Music gratis versies. Logischerwijs heeft dat wel een keerzijde, want gratis abonnementen bevatten (gesproken) reclame. Dat is nogal storend. Het volume van reclameboodschappen is vaak ook nog eens erg luid, waardoor ze extra irritant zijn. Verder missen gratis muziekdiensten handige functies, zoals nummers overslaan en afspeellijsten offline bewaren.

Spotify vroeg tien jaar geleden voor zijn Premium-versie een tientje per maand en dat is altijd zo gebleven. Andere online muziekdiensten namen dit tarief klakkeloos over. Met abonnementen voor studenten (4,99 euro) en gezinnen (14,99 euro) wist de Zweedse muziekdienst extra betalende leden aan zich te binden. Sinds kort is er onder de noemer Spotify Duo ook een abonnement voor stellen. Dit abonnement kost maandelijks 12,99 euro.

©PXimport

Gecomprimeerde streams

Om de netwerk- en serverbelasting te drukken, passen vrijwel alle muziekdiensten compressie op hun audiostreams toe. De liedjes zijn een kopje kleiner gemaakt, waardoor het voor diensten makkelijker is om ze via internet aan te bieden. Een bijkomend voordeel is dat gebruikers hun thuisnetwerk niet zo zwaar belasten. Op die manier blijft er voor overige netwerkactiviteiten voldoende capaciteit over, zoals videostreaming en online gamen.

Bij compressie wordt er informatie uit de muziekbestanden gehaald en dat leidt altijd tot een teruggang in audiokwaliteit. Gelukkig passen online muziekdiensten compressie zorgvuldig toe, waardoor je op een doorsnee hoofdtelefoon of bluetoothspeaker amper kwaliteitsverlies zult horen. Heb je thuis een zeer goed audiosysteem staan met hoogwaardige speakers? In dat geval is de kans groot dat de tekortkomingen van sterk gecomprimeerde audiostreams dan wél aan het licht komen; die hebben bijvoorbeeld weinig dynamiek, terwijl sommige ingezongen letters te fel klinken.

Lossless streams

Luister je liever niet naar gecomprimeerde audiostreams? Sommige muziekdiensten bieden een abonnement met zogeheten lossless-streams aan. Hierbij vindt er weliswaar nog altijd compressie plaats om het originele muziekbestand in te dammen, maar er worden geen audiogegevens weggegooid. Hierdoor is er vergeleken met een normale cd geen sprake van audioverlies. Drie jaar geleden waren er sterke geruchten dat Spotify een lossless-abonnement zou introduceren, maar dat is helaas nooit van de grond gekomen. Deezer, Qobuz, Primephonic en Tidal bieden hun gebruikers wel de mogelijkheid om zonder audioverlies naar muziek te luisteren.

Amazon Music Unlimited

Onder de noemer Amazon Music Prime geeft het Amerikaanse concern Prime-leden naar eigen zeggen toegang tot zo’n twee miljoen nummers. Jammer genoeg is deze catalogus niet toegankelijk met een Nederlands account. Daarnaast bestaat er ook nog Amazon Music Free. Amazon claimt dat gebruikers hiermee gratis naar bepaalde stations en afspeellijsten kunnen luisteren, maar dat blijkt helaas niet het geval. Bij ieder item dat we in de browser aanklikken, verwijst Amazon namelijk naar zijn dienst Music Unlimited. Die werkt gelukkig wel naar behoren.

Geïnteresseerden kunnen deze muziekdienst dertig dagen vrijblijvend uitproberen, al dien je hiervoor wel alvast creditcardgegevens op te geven. Een andere betaalmethode is niet mogelijk. Na activatie van het abonnement geeft de dienst nieuwe leden de gelegenheid om een app voor een pc, Mac of mobiel apparaat te downloaden. Vanzelfsprekend kun je ook liedjes vanuit de web-omgeving streamen.

Een minpunt is dat je Amazon Music Unlimited niet in het Nederlands kunt gebruiken. Het aanbod is met ruim zestig miljoen nummers in orde, al ontbreekt er wel een aantal Nederlandse artiesten. Opvallend genoeg verschijnt de discografie niet in chronologische volgorde. Hierdoor is doorklikken soms noodzakelijk om het meest recente album van een band of zanger(es) op te vragen. Via de instellingen kies je de gewenste streamingkwaliteit. Amazon biedt ook lossless-streams aan, maar deze functie werkt niet voor Nederlandse abonnees.

©PXimport

Amazon Music Unlimited

Prijs
Vanaf € 9,99 per maand
Websitehttp://music.amazon.com4Score40

Apple Music

Na Spotify heeft Apple Music wereldwijd het grootste ledenaantal. Een knappe prestatie, want deze dienst zag pas vijf jaar geleden het licht. Een belangrijke reden voor het succes is dat Apple Music standaard al op zo’n beetje ieder Apple-apparaat beschikbaar is; de muziekdienst zit namelijk in de Muziek-app verwerkt. Verder stream je net zo gemakkelijk liedjes naar Windows-pc’s (iTunes) en Android-toestellen. Tot slot werkt Apple Music ook vanuit de browser. Nieuwe leden kunnen de muziekdienst maar liefst negentig dagen zonder verdere verplichtingen uitproberen.

De lichte gebruikersomgeving oogt op elk apparaat overzichtelijk, waarbij de makers je niet meteen vermoeien met allerlei opties. Toch bevat Apple Music wel degelijk interessante snufjes, zoals het offline bewaren van muziek, aanbevelingen, videoclips en songteksten. Daarnaast heeft deze streamingaanbieder met Beats 1 zijn eigen radiostation, waarop onder meer interviews met bekende artiesten te horen zijn. Bekijk verder naar welke muziek personen uit je contactenlijst luisteren.

Voor de compressie past Apple de aac-codec op audiobestanden toe. Dit resulteert in een audiostream met een kwaliteit van 256 Kbit/s. Voor kritische luisteraars is Apples muziekdienst op papier niet de beste keuze, aangezien de meeste concurrenten een gunstigere compressie gebruiken. Het verschil in audiokwaliteit is met een doorsnee hoofdtelefoon, audiosysteem of bluetoothspeaker echter te verwaarlozen.

©PXimport

Apple Music

Prijs
Vanaf € 4,99 per maand
Websitewww.apple.com/nl/apple-music8Score80

Deezer

Een jaar na Spotify opende Deezer zijn deuren in Nederland en daarmee is de Franse aanbieder inmiddels een oudgediende binnen de streamingwereld. Het internetbedrijf trekt met diverse abonnementen alles uit de kast om muziekliefhebbers zoveel mogelijk maatwerk te leveren. Wie liever geen geld uitgeeft, kan Deezer Free gebruiken. Hiermee heb je toegang tot de volledige catalogus van 56 miljoen liedjes. Houd wel rekening met een lagere audiokwaliteit van slechts 128 Kbit/s en reclameblokken. Voor een tientje per maand koop je deze beperkingen af, waarbij je nummers ook offline kunt opslaan. Net als de meeste andere aanbieders gelden er voor gezinnen en studenten aangepaste tarieven.

Naast gecomprimeerde streams biedt het bedrijf tegen een meerprijs ook muziek in lossless-kwaliteit aan. Onlangs verlaagde Deezer hiervan de prijs naar 14,99 euro per maand. Stream hiermee nummers in een audiokwaliteit van 16 bit/44.1 KHz. Dat is vergelijkbaar met de geluidskwaliteit van een reguliere cd. Deze streams klinken dan ook aanmerkelijk beter vergeleken met sterk gecomprimeerde muziek.

Gunstig is dat Deezer met nogal wat audiomerken samenwerkt, zodat de flac-streams bij een HiFi-abonnement goed uit de verf komen. Deezer HiFi werkt onder meer op audiosystemen van Bang & Olufsen, Bluesound, Harman Kardon, Onkyo, Sonos en Yamaha. Daarnaast kun je er ook met een browser of (desktop-)app mee uit de voeten. De gelikte gebruikersinterface bevat veel functies en bevalt in de praktijk uitstekend. De dienst bestookt abonnees wel met allerlei notificaties, maar die kun je uitzetten.

©PXimport

Deezer

Prijs
Vanaf € 4,99 per maand
Websitewww.deezer.com9Score90

Napster

Napster stond in de jaren 90 bekend als illegaal platform waarvan je kosteloos mp3’tjes kon downloaden. Tegenwoordig is er onder dezelfde naam een Nederlandstalige online muziekdienst actief. Na een proefperiode van dertig dagen vraagt deze aanbieder 9,95 euro per maand. Meer smaken zijn er niet, dus verwacht geen aangepaste tarieven voor gezinnen en studenten.

Gebruikers kunnen de web-omgeving openen of een app op een Windows-, iOS- of Android-apparaat installeren. Een desktopapplicatie voor macOS ontbreekt. De gebruikersomgeving oogt vanwege een overdaad aan opties en aanbevelingen nogal rommelig; hierdoor duurt het even voordat Napster vertrouwd aanvoelt. Een nuttige optie is dat luisteraars de startpagina aan de hand van favoriete muziekgenres kunnen aanpassen. Helaas reageert de online muziekdienst af en toe traag.

Over het aanbod valt weinig te klagen, want de catalogus telt albums van vrijwel alle bekende artiesten uit binnen- en buitenland. Voor het streamen van muziek gebruikt Napster de aac-codec met een maximale bitrate van 320 Kbit/s. Deze muziekdienst blinkt helaas nergens in uit, dus kijk vooral naar de overige online muziekdiensten in deze test.

©PXimport

Napster

Prijs
€ 9,95 per maand
Websitehttp://nl.napster.com5Score50

Primephonic

Klassieke muziek is bij de meeste online muziekdiensten een ondergeschoven kindje. Primephonic duikt in dit gat door uitsluitend composities uit het klassieke genre beschikbaar te stellen. Het gaat om zo’n 3,5 miljoen muziekstukken. Ondanks dit relatief bescheiden en eenzijdige aanbod, hanteert de dienst hetzelfde standaardtarief als andere aanbieders, namelijk een tientje per maand. Het gaat hierbij om mp3-streams met een bitrate van 320 Kbit/s. Voor 14,99 euro per maand zijn er ook flac-streams in lossless-kwaliteit beschikbaar. De audiokwaliteit hiervan bedraagt maximaal 24 bit/192 KHz. Primephonic ontwikkelde apps voor iOS en Android. Daarnaast open je deze online muziekdienst in iedere browser.

Primephonic houdt abonnees op de hoogte van actuele ontwikkelingen binnen het genre. Dat gebeurt met podcasts, achtergrondinformatie en aangepaste afspeellijsten. De makers hebben de zoekmachine geoptimaliseerd voor klassieke muziek. Zoek je bijvoorbeeld op Mozart, dan verschijnen er direct muziekstukken van uiteenlopende gezelschappen die muziek van deze Oostenrijkse componist hebben opgevoerd. Gedurende de proefperiode van veertien dagen hoeven geïnteresseerden geen betaalgegevens op te geven.

©PXimport

Primephonic

Prijs
Vanaf € 9,99 per maand
Websitewww.primephonic.com7Score70

Idagio

Qobuz

Qobuz verkeerde meermaals in zwaar weer, maar na een doorstart gaat het vooralsnog beter met het Franse bedrijf. Luisteraars hebben de keuze uit twee prijzige abonnementen. Voor 19,99 euro per maand heb je toegang tot zo’n zestig miljoen flac-streams in een lossless-kwaliteit van 16 bit/44.1 KHz. Tegen een meerprijs van vijf euro stream je ongeveer 185.000 albums in een hogere kwaliteit, namelijk maximaal 24 bit/192 KHz. Interessant voor bezitters van een hoogwaardig audiosysteem. Niet voor niets werkt Qobuz samen met bekende audiomerken als Bang & Olufsen, Arcam, Bluesound, Mark Levinson, NAD, Onkyo en Naim. Overigens is deze dienst ook via diverse (desktop-)apps en de browser beschikbaar. Na een iDEAL-betaling van één cent probeer je de streamingdienst eerst een maand uit.

De Engelstalige gebruikersomgeving oogt vergeleken met andere aanbieders minder sprankelend. Dankzij het Hi-Res Audio-logo is meteen duidelijk welke albums in de hoogste kwaliteit beschikbaar zijn. Deze streams klinken op een goede hoofdtelefoon of met een paar kwalitatieve speakers fenomenaal. Het aanbod is zeer compleet, al zijn Nederlandse albums veelal niet in studiokwaliteit beschikbaar.

©PXimport

Qobuz

Prijs
Vanaf € 19,99 per maand
Websitewww.qobuz.com8Score80

SoundCloud

SoundCloud is van oudsher een platform waar (beginnende) muzikanten en producers hun materiaal op kwijt kunnen. Om die reden is er veel werk van onbekende artiesten beschikbaar. Wie bijvoorbeeld zin heeft in een avondvullende mix van een dj heeft keuze uit honderdduizenden streams. Daarnaast weten ook podcastmakers hun weg naar SoundCloud te vinden. Volgens de dienst gaat het in totaal om ruim 150 miljoen audiobestanden. Er zijn weliswaar ook liedjes van bekende artiesten aanwezig, maar hiervan is het aanbod niet zo overzichtelijk gerangschikt als we van Spotify en consorten gewend zijn. SoundCloud is dan ook meer geschikt om beginnende bandjes te spotten, naar een podcast te luisteren of een dj-set van een paar uur op te zetten.

Een abonnement op SoundCloud GO+ met volledige toegang zonder advertenties kost een tientje. Studenten betalen de helft. Er bestaat daarnaast ook nog een goedkoper abonnement van 5,99 euro per maand, maar daarmee hebben luisteraars geen toegang tot de volledige catalogus. Bij gebruik van SoundCloud GO+ bedraagt de maximale bitrate van de aac-streams 256 Kbit/s. Open hiervoor wel eerst even de instellingen, want standaard hanteert deze dienst een lagere bitrate.

©PXimport

SoundCloud

Prijs
Vanaf € 5,99 per maand
Websitewww.soundcloud.com6Score60

Spotify

Spotify heeft zijn zaakjes goed voor elkaar. Aan de hand van gebruiksvriendelijke (desktop)-apps weten abonnees moeiteloos hun favoriete podcasts, albums en afspeellijsten te vinden. Daarnaast werkt de dienst ook op de meeste smart-tv’s, gameconsoles, draadloze speakers en netwerkreceivers. Iedere vrijdag verschijnt er een afspeellijst en albumoverzicht met nieuwe releases, zodat je binnen het muzikale landschap eenvoudig op de hoogte blijft. Een leuk extraatje is dat je rechtstreeks ziet naar welke muziek vrienden luisteren.

Sowieso is Spotify prima geschikt om nieuwe muziek te ontdekken. Op basis van je luistergedrag doet de dienst aanbevelingen en stelt het iedere maandag een automatische afspeellijst samen. Interessant is de functie Duo Mix. Heb je samen met je partner een Spotify-abonnement? Stel dan een gezamenlijke afspeellijst samen en verras elkaar met bijzondere liedjes. Naast het Duo-abonnement is Spotify ook voor individuen, studenten en families beschikbaar. De gratis versie bevat nogal veel gesproken reclame, dus laat die liever links liggen.

Op het gebied van audiokwaliteit laat Spotify helaas steken vallen. De dienst gebruikt nog altijd audiostreams in een maximale bitrate van 320 Kbit/s. Als streamingpionier zou een lossless-abonnement met kwalitatief hoogwaardigere audiostreams inmiddels wel op zijn plaats zijn.

©PXimport

Tidal

Naast Deezer en Qobuz is Tidal de derde bekende streamingaanbieder die een lossless-abonnement aanbiedt. Met een zogeheten HiFi-account hebben leden toegang tot zo’n zestig miljoen flac-streams in een audiokwaliteit van 16 bit/44.1 KHz. Maar de Amerikaanse dienst gaat met dit HiFi-abonnement nog een stapje verder. Zo doet Tidal een beroep op de tamelijk recente mqa-codec om tienduizenden albums in een hogere kwaliteit van maximaal 24 bit/96 KHz beschikbaar te stellen. Dankzij deze codec blijft de bestandsomvang relatief beperkt, waardoor het gemakkelijker is om de streams op mobiele apparaten te laden. Binnen de streamingdienst zijn deze mqa-streams zichtbaar als Tidal Masters. Bij gebruik van een capabel audiosysteem profiteer je van dynamische opnames met een opvallend hoge detaillering. Gunstig is dat er Tidal-ondersteuning in allerlei audiosystemen van diverse bekende merken is ingebouwd. Voor dit abonnement betalen gebruikers 19,99 euro per maand.

Wie geen behoefte heeft aan lossless- of high-res-streams kan ook naar gecomprimeerde muziek luisteren, dat kost 9,99 euro per maand. Verder zijn er abonnementen voor families en studenten beschikbaar.

Tidal onderscheidt zich van concurrenten door naast muziek ook video’s beschikbaar te stellen, zoals interviews, clips en concerten. De gebruikersomgeving van (desktop-)apps is een lust voor het oog, al is de voertaal jammer genoeg wel Engels.

©PXimport

Tidal

Prijs
Vanaf € 9,99 per maand
Websitewww.tidal.com9Score90

YouTube Music

Onder de naam Google Play Music kreeg Google geen voet aan de grond, maar met YouTube Music probeert de internetgigant het doodleuk opnieuw. Het betreft een relatief jonge dienst, want het platform is pas sinds twee jaar in Nederland actief. Je kunt de dienst gratis gebruiken, maar Google bestookt je dan wel met advertenties. Voor een Premium-account vragen de makers een tientje per maand. Studenten en gezinnen betalen respectievelijk 4,99 en 14,99 euro.

De gebruikersomgeving reageert opvallend snel en oogt erg rustig. Je hebt rechtstreeks toegang tot onder meer favorieten, populaire afspeellijsten en nieuwe releases. Al met al voelt YouTube Music al na enkele minuten vertrouwd aan. Geef aan welke artiesten je goed vindt en laat je verrassen door verse aanbevelingen.

Duik voor de eerste luistersessie wel even in de instellingen en selecteer de hoogste audiokwaliteit. In dat geval gebruikt YouTube Music de aac-codec op een acceptabele bitrate van 256 Kbit/s. Logischerwijs bevat YouTube Music een rechtstreekse koppeling met zijn grote broer, zodat je relevante video’s kunt afspelen. Dit betreffen voornamelijk muziekclips en concerten.

©CIDimport

YouTube Music

Prijs
Vanaf € 4,99 per maand
Websitehttp://music.youtube.com8Score80

Conclusie

Spotify heeft de grootste naamsbekendheid en dat werkt duidelijk in het voordeel van de Zweedse muziekdienst. Veel abonnees zijn er al vanaf het prille begin bij en zijn het gebruiksvriendelijke platform al die jaren trouw gebleven. Maar is het daarmee ook de beste keuze in het overvolle streaminglandschap?

Wanneer we puur kijken naar de kwaliteit van de audiostreams loopt Spotify achter de feiten aan. Deezer levert sinds kort voor vijftien euro per maand zijn voltallige aanbod in het betere flac-formaat. Het verschil in kwaliteit ten opzichte van de sterk gecomprimeerde Spotify-streams is met een goede hoofdtelefoon of een paar kwalitatief hoogwaardige speakers duidelijk te horen. Verschillen in aanbod, platformondersteuning en functionaliteit zijn er nauwelijks meer, waardoor je als muziekliefhebber bij Deezer beter af bent. Voorwaarde is natuurlijk wel dat je bereid bent om een meerprijs van vijf euro te betalen.

Ook Tidal en Qobuz beheren abonnementen met lossless-streams, waarbij een select aantal albums zelfs in een nóg hogere audiokwaliteit beschikbaar is. Beide streamingdiensten zijn overigens wel duurder dan Deezer.

Een minuut wachten kan eindeloos lijken, bijvoorbeeld tussen het indrukken van de aanknop en het uiteindelijk erschijnen van het Windows-bureaublad. Met de juiste aanpassingen kun je die wachttijd vaak flink verkorten. En wie wil er nu niet sneller uit de startblokken?

Het is je vast al opgevallen dat je Windows-pc na maanden intensief gebruik trager opstart dan in het begin. Dat lijkt vreemd, maar is goed verklaarbaar: je hebt waarschijnlijk allerlei programma’s geïnstalleerd die automatisch met Windows mee opstarten. Deze automatisch opstartprogramma’s controleren en uitschakelen is dan ook een belangrijke optimalisatiestap.

Maar daarnaast bestaan nog wel andere trucs om de opstarttijd te verkorten. Staat Windows nog op een klassieke harde schijf, dan kun je de tijd vaak makkelijk met een minuut of meer inkorten door over te stappen op een ssd (Solid State Drive). Dit kost wel wat tijd en geld, maar levert meteen een flinke tijdwinst op. En als we het toch over drastische ingrepen hebben: ook een volledige, schone (her)installatie van Windows (op dezelfde schijf) geeft je pc gegarandeerd een snellere start.

Draait Windows al op een ssd en wil je geen nieuwe installatie uitvoeren, lees dan vooral verder: er zijn ook minder ingrijpende maatregelen die het opstarten van je computer merkbaar versnellen. 

Meten is weten

Hoeveel tijd je met de tips en technieken uit dit artikel precies wint, is lastig te voorspellen, want dit hangt af van meerdere factoren. We raden je aan dit zelf te meten. Dat kan met een stopwatch, maar gespecialiseerde applicaties doen dit nauwkeuriger. Windows Performance Analyzer (https://apps.microsoft.com/detail/9n0w1b2bxgnz) is een optie, maar is erg technisch. Een veel gebruiksvriendelijker alternatief is BootRacer (www.greatis.com/bootracer). Deze app is ook gratis en die kun je na enkele testrondes gerust weer verwijderen. We tonen eerst hoe je BootRacer gebruikt om de opstarttijd(en) te meten, want de tool biedt daarnaast ook enkele optimaliseringsopties.

BootRacer (meten)

Download de app en pak het zip-bestand uit. Start het uitgepakte exe-bestand en installeer het. Laat de vier opties aan het einde van de setup aangevinkt, rond af met Voltooien en start BootRacer op. Sluit alle andere applicaties, klik op Start en kies bij Perform a full boot time test voor Start Test / Yes. Na de herstart van Windows verschijnt rechtsonder een pop-upvenster met de opstartduur. Standaard meet BootRacer dit bij elke nieuwe Windows-opstart, waarna je via History de opeenvolgende tijden kunt volgen. Deze duur is telkens opgesplitst in drie delen: de eigenlijke boottijd, de wachttijd om aan te melden, en de tijd tussen aanmelding en een gebruiksklaar bureaublad. De BIOS-tijd (Pre-boot) aan het begin zit er niet bij omdat BootRacer begrijpelijkerwijs dan nog niet draait. Tijdens de boottijd laadt Windows de kernel, start essentiële systeemservices en initialiseert stuurprogramma’s. Na je aanmelding worden je profiel, instellingen, de shell (Verkenner), achtergrondprocessen en automatische opstartprogramma’s geladen.

Wil je niet langer dat BootRacer de opstarttijd meet, ga dan naar Options en selecteer op het tabblad Show de optie Disable BootRacer AutoStart in plaats van Every boot.

Automatisch opstarten

Je weet nu hoe je de opstartduur kunt meten en bekijken, dus kunnen we aan de slag om deze te optimaliseren en te verkorten. Vaak win je tijd door enkel noodzakelijke programma’s automatisch met Windows te laten starten. Dit overzicht vind je in het Windows Taakbeheer, bereikbaar via het contextmenu van de startknop. Klik hier op Opstart-apps. Zet overbodige apps (tijdelijk) uit door er met rechts op te klikken en Uitschakelen te kiezen, al blijft het hier gissen hoeveel tijd zo’n app werkelijk kost bij het opstarten.

Daarvoor gebruik je BootRacer, dat ook per app de opstarttijd kan vastleggen. Start BootRacer, ga naar Options, open het tabblad Startup Control, klik op Enable Control en vink Measure program’s startup time en Log history of started apps aan. Bevestig met Save. Na een nieuwe Windows-opstart klik je in BootRacer op History en kies je History of Executed Startup Programs, voor een exacte opstarttijd van elke app, in chronologische volgorde.

Opstart-optimalisatie

Je weet nu precies hoeveel impact elke app heeft op de totale opstarttijd. In BootRacer kun je deze apps niet alleen tijdelijk uitschakelen, maar ook de startvolgorde aanpassen. Open het onderdeel Startup Control voor een overzicht. Verwijder het vinkje om apps uit te schakelen. Klik je met rechts op een app, dan kies je Info om het pad naar het programma te zien of eventueel Delete als je de opstartverwijzing (in het register) helemaal wilt verwijderen. Met de knop Set Order links bovenin bepaal je via de pijlknoppen welke apps eerder of juist later starten. Bevestig je wijzigingen met Finish Reordering.

Opstart-vertraging

In BootRacer kun je het opstarten van specifieke apps niet uitstellen om sneller je bureaublad te zien, omdat de app pas daarna wordt gestart. Dat kan wel met de gratis HiBit start-up Manager (www.hibitsoft.ir/StartupManager.html). Kies bij voorkeur voor de installeerbare versie, want de portable editie mist enkele opties. Installeer de app en start deze op. Wil je een app later laten opstarten, klik er dan met rechts op, kies Add to Delay en stel de gewenste vertraging in (Hour, Minute, Seconds). Of kies Automatic Delay en bepaal hoeveel procent cpu- en/of schijfbelasting er maximaal mag zijn voordat de app start. Bevestig met OK.

Start-up Manager heeft bij de rubriek Tools ook enkele handige extra’s. Zo meldt System Monitoring zich zodra een nieuwe app met Windows wil opstarten en geeft Boot Optimizer de opstarttijden weer, ook van achtergrondservices (zie ook bij Service-optimalisatie).

Functie: ‘Snel opstarten’

Windows heeft een functie ‘Snel opstarten’ die de boottijd verkort. Normaal sluit Windows bij het afsluiten alle apps en logt het systeem de gebruiker uit, waarna bij de volgende start alles opnieuw wordt geladen. Met ‘Snel opstarten’ bewaart Windows de status van de systeemkernel en stuurprogramma’s (in het verborgen bestand c:\hiberfil.sys). Bij een volgende start wordt dit snapshot ingeladen, waardoor Windows sneller opstart. In de meeste gevallen is het zinvol deze functie in te schakelen, behalve bij dual-bootconfiguraties of bij stuurprogramma’s die er niet goed mee werken.

Je beheert dit via de ingebouwde app Configuratiescherm. Ga naar Systeem en beveiliging / Energiebeheer, klik op Het gedrag van de aan/uit-knoppen bepalen en kies Instellingen wijzigen die momenteel niet beschikbaar zijn. Zet een vinkje bij Snel opstarten inschakelen (aanbevolen) en bevestig met Wijzigingen opslaan.

Energiemodi

De functie Snel opstarten werkt alleen bij een volledige afsluiting, maar in het venster Energiebeheer kom je ook Slaapstand en Sluimerstand tegen, die je hier meteen ook kunt activeren. Beide energiebesparende modi zorgen voor een nog snellere start.

Bij Sluimerstand (hibernate) schrijft Windows de volledige inhoud van het RAM naar schijf, zodat de pc geen stroom meer nodig heeft. Bij het opstarten hervat je de sessie exact waar je gebleven was, inclusief geopende programma’s. Nog sneller is Slaapstand, waarbij de sessie in het RAM-geheugen blijft, waardoor de pc wel nog een klein beetje stroom verbruikt.

De exacte opstarttijd hangt af van je hardware en opstartapps, maar grofweg kun je het volgende verwachten: volledig afsluiten zonder snel opstarten circa 30 tot 60 seconden, volledig afsluiten met snel opstarten circa 15 tot 30 seconden, sluimerstand circa 10 tot 20 seconden en slaapstand circa 5 seconden.

Procesoptimalisatie

Blijft de opstart lang duren, ook nadat je alle overtollige opstart-apps hebt uitgeschakeld, dan moet je dieper graven. Vaak zijn het services en achtergrondprocessen die vertraging veroorzaken, zoals cloud-synchronisatiesoftware, update-taken of diensten van derden.

Met een ietwat botte methode spoor je dit als volgt op. Druk op Windows-toets+R, voer msconfig uit, open het tabblad Services en vink Alle Microsoft-services verbergen aan. Klik op Alles uitschakelen en herstart de pc. Start hij nu merkbaar sneller op, dan veroorzaken een of meer van die processen de vertraging.

Met de Boot Optimizer van start-up Manager (zie bij ‘Opstart-vertraging’) kun je zien hoeveel tijd zulke processen kosten. Klik desgewenst met rechts op een proces en kies Disable om het uit te schakelen (het item kleurt grijs). Later kun je dit met Enable weer inschakelen. Kies Uninstall alleen als je zeker weet dat de software niet nodig is, want hiermee verwijder je deze. De optie Delete gebruik je beter niet, omdat dit enkel het item uit de lijst verwijdert terwijl het proces toch kan blijven opstarten.

Je kunt services ook rechtstreeks beheren in Windows via de ingebouwde app Services. Selecteer een service, klik met rechts en kies Eigenschappen. Op het tabblad Algemeen stel je het Opstarttype in op Handmatig of eventueel op Automatisch (vertraagd starten), zodat de service geen impact heeft tijdens de eigenlijke opstartfase. Bevestig met OK.

Autoruns

Vanuit Taakbeheer en met tools als BootRacer, Boot Optimizer en Services kun je de meeste automatisch startende apps en services beheren. Wil je echt alle autostartpunten van Windows zien, gebruik dan het gratis AutoRuns (https://learn.microsoft.com/en-us/sysinternals/downloads/autoruns), bij voorkeur als administrator. Op het tabblad Everything zie je alle opstartpunten in één overzicht en beheer je ze via het contextmenu. Met Jump to Entry spring je direct naar de locatie vanwaar ze worden gestart en met Delete verwijder je de opstartverwijzing uit Windows. Houd er rekening mee dat dit niet eenvoudig terug te draaien is, tenzij je de koppeling handmatig herstelt.

Autoruns lijst letterlijk elk mogelijk opstartpunt van Windows op.

Opstartuitstel

Je hebt de totale opstarttijd waarschijnlijk al flink teruggebracht, maar er zijn nog extra ingrepen mogelijk. Mogelijk zag je in BootRacer een melding over een ‘Explorer start-up Delay’ van 10 seconden voorbij komen. Windows bouwt deze vertraging namelijk standaard in, zodat essentiële systeemdiensten rustig kunnen starten, maar op een modern en snel systeem is dit meestal niet nodig. In BootRacer kun je dit alleen met de betaalde Pro-versie uitschakelen, maar via het register kan het ook gratis.

Druk op Windows-toets+R, voer regedit uit en navigeer naar HKEY_CURRENT_USER\Software\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Explorer. Klik met rechts en kies Nieuw / Sleutel, geef deze de naam Serialize. Klik met rechts op deze nieuwe sleutel en kies Nieuw / DWORD (32-bits)-waarde. Noem deze StartupDelayInMSec en laat de waarde 0 staan. Sluit Regedit en herstart je pc.

Auto-doorstart

Wanneer je in BootRacer de totale opstartfase bekijkt, zie je mogelijk ook een ‘Password timeout’, de tijd dat Windows wacht tot je je wachtwoord hebt ingevoerd. Zonde van de verloren tijd, maar als je de enige gebruiker van de pc bent, kun je Windows ook automatisch laten doorstarten.

Druk op Windows-toets+R, typ netplwiz en klik op OK. Verwijder het vinkje bij Gebruikers moeten een gebruikersnaam en wachtwoord opgeven […]. Bevestig met OK en vul het wachtwoord in van het gewenste account.

Zie je deze optie niet, dan gebruik je waarschijnlijk een Microsoft-account. Wil je geen lokaal account aanmaken, dan omzeil je dit als volgt. Ga opnieuw naar Uitvoeren en voer regedit uit. Navigeer naar HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\Microsoft\Windows NT\CurrentVersion\PasswordLess\Device. Dubbelklik in het rechterdeelvenster op DevicePasswordLessBuildVersion en zet de waarde op 0 (in plaats van 2). Na een herstart van je pc zou de optie alsnog zichtbaar moeten zijn.

UEFI/BIOS

Hoewel tools (zoals BootRacer) de opstarttijd van het UEFI/BIOS niet kunnen meten, kan deze fase toch ook enige tijd kosten. Hier controleert de firmware van je moederbord de hardware en start zij het verdere proces. Met enkele instellingen kun je de opstarttijd wellicht iets verkorten.

Om in het UEFI/BIOS te komen, druk je direct na het aanzetten van de pc op een toets als F10, F2 of Del (zie je systeemhandleiding). Zoek daar naar opties als Fast Boot, Quick Boot of Quick Power on Self Test en schakel deze in om bepaalde zelftesten of wachttijden over te slaan. Controleer ook de bootvolgorde: je stelt de Windows-schijf bij voorkeur in als eerste boot device. Vaak kun je ook ongebruikte hardware, zoals bepaalde poorten, uitschakelen, wat soms wat extra tijdwinst oplevert bij de initialisatie.

Sony heeft bekendgemaakt welke spellen deze maand aan de gamecatalogus voor PlayStation Plus Extra- en Premium-leden worden toegevoegd, en Resident Evil Village is er een van.

Het lijkt geen toeval dat de game naar de catalogus komt, want eerder bleek al dat Village deze maand ook op Xbox Game Pass verschijnt. Daarbij zal eind februari het negende deel in de reeks, Resident Evil Requiem, uitkomen, dus dit is het ideale moment om nog even het geheugen op te frissen met Village, dat het achtste deel in de horrorfranchise betreft.

Deze games komen op 20 januari naar PS Plus Extra en Premium:

Andere spellen die vanaf 20 januari worden toegevoegd, zijn onder andere Like a Dragon: Infinite Wealth, A Quiet Place; The Road Ahead, de oorspronkelijke Ridge Racer en Art of Rally. Voor de duidelijkheid: de moderne spellen op onderstaande lijst zijn speelbaar voor alle PlayStation Plus Extra- en Premium-leden, de klassieke game is alleen voor Premium-leden bestemd.

Deze game komt op 20 januari naar PS Plus Premium:

Meer informatie over deze games valt te vinden op PlayStation Blog.