Spotlight, Apple's zoektechnologie, is sinds Mac OS X 10.4 in 2005 op Macs beschikbaar. Jarenlang is het relatief stabiel gebleven, zonder nieuwe functies te bieden. Maar met OS X Yosemite heeft Apple een hoop nieuwe zoekresultaten aan Spotlight toegevoegd.

Als je Spotlight gebruikt, kan het zijn dat je er alleen beroep op doet om bijvoorbeeld naar contactpersonen of e-mails te zoeken - of af en toe een bestand. Maar Spotlight kan veel meer dingen opzoeken: het kan het web doorzoeken, informatie op Wikipedia vinden, ponden naar grammen omzetten (of naar euro's), definities van woorden geven en meer. Lees ook: Zo beheer je je bestanden in Apple's Finder.

Het is tijd voor een opfriscursus. Hier bespreek ik het zoeken met Spotlight op OS X. Ik begin met de basis en ga daarna wat dieper in op geavanceerd zoeken met Spotlight.

Eerste stappen met Spotlight

Zoeken met Spotlight is eenvoudig. Om de Spotlight zoekbalk tevoorschijn te halen hoef je alleen maar op Command-Spatie te drukken of op het vergrootglasicoontje aan de rechterkant van je menubalk te klikken. Typ één of meer woorden en Spotlight zal live updates van resultaten geven.

©PXimport

Spotlight doorzoekt vele soorten bestanden en inhoud.

In het voorbeeld hierboven heb ik naar spotlight gezocht en het eerste resultaat was het Spotlight-instellingenpaneel in System Preferences. Als ik dat wil openen kan ik gewoon op Enter drukken. Maar ik kan ook in de lijst omlaag scrollen, waarbij ik een Bing-zoekopdracht te zien krijg, een muzieknummer op iTunes, een café in de buurt dat door Maps gevonden is, een artikel op Wikipedia, een definitie van het woord "spotlight" en een aantal artikelen die ik over Spotlight geschreven heb die op mijn computer zijn opgeslagen. Als ik blijf scrollen krijg ik veel andere bestanden op mijn Mac te zien die het woord "spotlight" bevatten.

Zoals je al kunt zien, kan Spotlight een heleboel zoekresultaten leveren. Hoe kun je ze sorteren zodat je de gewenste resultaten krijgt? Je zou kunnen beginnen door naar het Spotlight instellingenpaneel te gaan door op Return te drukken nadat je naar spotlight gezocht hebt. (Of open System Preferences en klik op het Spotlight-icoontje.) Op het tabblad Search Results in dit paneel kun je kiezen welke categorieën in Spotlight zoekresultaten worden weergegeven en in welke volgorde.

©PXimport

Pas de Spotlight-instellingen aan zodat je de soorten bestanden die je gebruikt te zien krijgt.

Zoals je hierboven kunt zien, heb ik niet alle categorieën aangevinkt: Ik heb ervoor gekozen om geen presentaties of spreadsheets in mijn zoekresultaten weer te geven. Ik heb de resultaten ook een beetje door elkaar gehusseld; documenten staan ergens bovenaan, gevolgd door applicaties. (De volgorde van deze categorieën zal op jouw Mac waarschijnlijk anders zijn.) Om de volgorde aan te passen kun je de categorieën in de lijst verslepen.

Afhankelijk van de bestandstypen die je op je Mac hebt staan en wat je uit je zoekresultaten wilt halen, kun je de categorieën die je het meest gebruikt kiezen en deze instelling later aanpassen om de volgorde te kiezen die het beste bij je past.

Waar je naar kunt zoeken

Wat kun je met Spotlight vinden? Begin met iets eenvoudigs, zoals een applicatie die je vaak gebruikt. Typ bijvoorbeeld SAF om Safari tevoorschijn te halen en druk op Return om het programma te laden. (Uiteraard zal Safari niet verschijnen als je er in het instellingenpaneel van Spotlight voor gekozen hebt om geen applicaties weer te geven.) Ben je op zoek naar een bestand met informatie over een cliënt, maar je weet niet meer hoe het bestand heet? Geen probleem. Spotlight kijkt naar de bestandsnaam plus de inhoud van een bestand. Als je documenten wilt vinden waarin de Acme Corporation vermeld wordt, hoe je alleen maar deze naam in te typen en de zoekresultaten te controleren.

Vergeet niet dat Spotlight alleen de topresultaten in het venster zal weergeven; als je alle resultaten wilt zien, moet je omlaag scrollen en op Show All-in Finder klikken. Je krijgt dan een nieuw Finder-venster te zien met daarin alle bestanden die met je zoekopdracht overeenkomen.

Spotlight indexeert niet alleen de inhoud van documenten - het kan ze ook laten zien. Zoek ergens naar en gebruik vervolgens de pijltjestoetsen om een item te selecteren. Het paneel aan de rechterkant laat een voorbeeld zien en je kunt er zelfs doorheen scrollen en links aanklikken. (Tip: Maak het venster wat groter zodat je meer van het voorbeeld kunt zien.)

©PXimport

Met Spotlight kun je een voorbeeld van je bestanden bekijken en live informatie van het web, de Maps app en meer bekijken.

Je kunt in het voorbeeldpaneel ook muzieknummers of video's afspelen. En als je naar een contactpersoon zoekt, kun je de cursor over zijn of haar e-mailadres bewegen en op een knop klikken om een iMessage of e-mail te sturen, een telefonische of FaceTime oproep te verzenden of de website van die persoon te bezoeken (als er eentje is ingevoerd).

Spotlight gaat veel verder dan dat. Naast documenten op je Mac, kan het ook het web doorzoeken (helaas alleen met behulp van Bing), Wikipedia en de online winkels van Apple (iTunes Store, App Store, iBooks Store). Typ movie theater in om je lokale bioscoop te vinden, plus de locatie ervan in Maps.

En Spotlight kan ook informatie aanbieden. Je kunt het gebruiken om eenheden om te zetten; typ bijvoorbeeld 100 kg om het equivalent in ponden, ounces en tonnen te zien. Typ 100 GBP om het equivalent in dollars, euro's, yen of Canadese dollars te zien. Gebruik Spotlight als rekenmachine: typ bijvoorbeeld (6*8)/4 om het resultaat van deze berekening te zien. En je kunt definities van woorden vinden: typ een woord dat je niet kent en zoek naar de categorie Definition voor een definitie uit de Dictionary app.

Spotlight zoekresultaten inperken

Als je Spotlight met de standaardinstellingen gebruikt, kan het zijn dat je teveel categorieën hebt, wat voor een overvloed aan resultaten zorgt. Ik heb hierboven al uitgelegd hoe je kunt bepalen welke categorieën er worden weergegeven, maar misschien wil je ook bepaalde mappen uitsluiten. Als je het Spotlight paneel opent in System Preferences en op het tabblad Privacy klikt, kun je mappen - of schijven - toevoegen die je niet wilt laten indexeren.

©PXimport

Verwijder mappen en schijven om ervoor te zorgen dat je Spotlight zoekresultaten je niet overweldigen.

Om dit te doen, moet je een map of schijf naar het venster slepen of op de + knop drukken, een item selecteren en op Choose klikken.

Spotlight is een krachtige tool en het is een goed idee om het te tweaken zodat het beter voor je werkt. Niet iedereen heeft dezelfde soorten bestanden, dus kies de categorieën die bij je zoekopdrachten passen en zet ze in de juiste volgorde. Spotlight is enorm veelzijdig.

De aankomende nieuwe Xbox-machine van Microsoft geeft wat Epic Games betreft vanaf de dag van release meteen toegang tot de digitale pc-winkel Epic Games Store.

Dat meldde Epic Games Store-hoofd Steve Allison aan Game File. Daarmee lijkt hij zo goed als te bevestigen dat de Epic Games Store toegankelijk wordt op de aankomende nieuwe Xbox, die volgens eerdere berichten meer richting een pc neigt in een consolejasje.

"We zijn zeker van plan om op de nieuwe Xbox-hardware aanwezig te zijn, aangezien ze ons vertellen dat ze dat verwelkomen - tenzij hun beleid gaat veranderen. We gaan er vanaf dag één bij zijn."

De nieuwe Xbox is in feite een pc

Microsoft bevestigde eerder al dat de volgende Xbox veel eigenschappen zal delen met pc's. Zo zouden er meerdere gamewinkels op beschikbaar komen naast de Xbox Store zelf - net zoals de vorig jaar uitgekomen ROG Xbox Ally dus. Daarmee is ook de hoop ontstaan dat er op het apparaat pc-winkels van andere partijen, zoals Steam en de Epic Games Store, beschikbaar komen. Uit bovenstaande quote blijkt dus dat Epic Games dat in ieder geval wel ziet zitten.

Naast digitale winkels van derde partijen is het aannemelijk dat ook de Xbox Store zelf aanwezig is op het apparaat. Het zou de keuze via welke winkel games gekocht worden dus bij de consument zelf leggen. Voor zover bekend is Microsoft ook bezig met een manier om Xbox Series- en Xbox One-games speelbaar te krijgen op de nieuwe Xbox via backward compatibility.

Begin dit jaar kwamen er geruchten naar buiten dat de nieuwe Xbox-interface zou draaien op de Full Screen Experience van de Xbox pc-app, dat onderdeel uitmaakt van Windows. De volgende Xbox zou volgens geruchten draaien op de AMD Magnus APU, die CPU en GPU in één chip combineert.

Eerder deze week hintte AMD al naar de mogelijkheid dat de nieuwe Xbox in 2027 uitkomt. Officieel heeft Microsoft op moment van schrijven de nieuwe machine nog niet onthuld, en er is dus ook geen releasedatum bekend.

Windows is een veelzijdig besturingssysteem, maar compact en gestroomlijnd kun je het niet noemen. Bovendien lijkt elke nieuwe versie er weer extra functies en onderdelen bij te krijgen. Kan het niet wat compacter? Met de juiste hulpmiddelen draai je hier je hand niet voor om: alles voor een lichtgewicht Windows 11.

Aan de slag met Tiny 11

Tiny11 bestaat uit een set hulpmiddelen waarmee je Windows 11 op dieet zet en zorgt voor een lichtgewicht versie van het besturingssysteem. Het werkt grotendeels met scripts die specifieke onderdelen uit de software verwijderen. Resultaat is een compacte versie van Windows die je op de computer kunt installeren. Tiny11 is beschikbaar in twee varianten. De eerste – Tiny11 Maker – is de standaardversie die Windows flink afslankt, maar waarbij je de mogelijkheid houdt om gangbare functies alsnog toe te voegen. Denk aan talen, updates en Windows-onderdelen die je wél graag gebruikt. De tweede variant – Tiny11 Core Maker – pakt het rigoureuzer aan: deze versie stript Windows tot een minimum. Je kunt de eerdergenoemde functies niet meer toevoegen. Volgens de makers leent zo'n ultraslanke Windows-versie zich voor testdoeleinden en is de versie bijvoorbeeld ideaal om in een virtuele machine te gebruiken. Voor dagelijks gebruik is zo'n Windows-versie niet bruikbaar.

Het voorwerk

Om te beginnen, zorg je voor de meest recente versie van Windows 11. Op het moment van schrijven is dat Windows 11 25H2. Je haalt deze versie binnen via https://www.microsoft.com/nl-nl/software-download/windows11. Kies voor het iso-bestand. Die vind je onder Download Windows 11-schijfkopiebestand (ISO) voor x64-apparaten. In het menu selecteer je Windows 11 (multi-versie ISO-bestand voor x64-apparaten) en klik je op Download nu. Wanneer hierom wordt gevraagd, kies je de gewenste taal. Sla het iso-bestand op in een aparte map, die je bijvoorbeeld Windows 11 Compact noemt. Vervolgens haal je de nieuwste versie van Tiny11 op via de eerdergenoemde website. Je vindt het installatiebestand boven aan de pagina. Klik op de knop Code en kies Download ZIP. Pak het zip-bestand uit en plaats het bestand Tiny11maker.ps1 op een eenvoudige locatie, bijvoorbeeld in de root op de C:\-schijf. Je beschikt nu over alles om van start te gaan.

Koppelen

Keer terug naar de map waarin je het iso-bestand hebt opgeslagen. Klik met de rechtermuisknop op het bestand en kies voor Koppelen. Hiermee koppel je de Windows-installatiebestanden aan een virtuele schijf, zodat Tiny11 ermee kan werken. Links in het venster van Verkenner verschijnt de schijf, bijvoorbeeld F:. Als je erop klikt, toont de Verkenner de Windows-installatiebestanden. Onthoud welke schijfletter wordt gebruikt: dit heb je later nodig.

Tiny11 bestaat uit een script dat je aanroept via PowerShell. PowerShell is het scripting-onderdeel van Windows. Open het Startmenu en typ PowerShell. Klik met de rechtermuisknop op Windows PowerShell en kies Als administrator uitvoeren. Een nieuw venster opent. Typ op de opdrachtregel: Set-ExecutionPolicy Bypass -Scope Process. Druk op Enter. Vervolgens typ je de opdracht om Tiny11 Maker te starten: C:\LOCATIE\tiny11maker.ps1 -ISO <LETTER> -SCRATCH <LETTER>. Neem de opdracht letterlijk over, maar vervang LOCATIE door de locatie waar je het Tiny11-script hebt bewaard. Vervang achter -ISO de <LETTER> door de schijfletter van het iso-bestand van Windows, bijvoorbeeld F. Vervang achter -SCRATCH de <LETTER> door de schijfletter waarmee Tiny11 met de bestanden mag werken en opslaan, bijvoorbeeld C. De opdracht kan er dus zo uitzien: C:\tiny11maker.ps1 -ISO F -SCRATCH C.

Welke versie

Het iso-bestand van Windows bevat de bestanden voor verschillende Windows-edities, zoals Windows 11 Home en Windows 11 Pro. Tiny11 vraagt welke Windows-versie je wilt afslanken. Elke editie heeft een eigen nummer: typ het nummer van de gewenste editie en druk op Enter. Het grootste deel van het werk zit erop. Kies wel een Windows-versie waarvoor je over een geldige licentie beschikt.

Installeren maar

Tiny11 heeft een nieuwe iso met Windows-installatiebestanden gemaakt. Het bestand heet Tiny11.iso. Met behulp van deze iso en een usb-stick kun je vervolgens een schone installatie van het afgeslankte Windows uitvoeren. Je kunt een opstartbare usb-stick op verschillende manieren maken, waaronder met Rufus. Ga naar https://rufus.ie/nl/ en haal de nieuwste versie binnen. Start de app en wijs bij Apparaat de usb-stick aan. Je hebt een stick met een minimale capaciteit van 8 GB nodig. Bij Opstartselectie kies je Schijf of ISO-image en klik je op Selecteren. Wijs het zojuist gemaakte iso-bestand van Tiny11 aan. Klik tot slot op Starten. Om de afgeslankte versie van Windows op een computer te installeren, start je deze op met de usb-stick. Doorloop de stappen van de installatiewizard, zoals je ook zou doen bij een gangbare installatie. Het resultaat: een afgeslankte Windows-versie.

Weer opbouwen

Prettig aan de compacte versie van Windows is de mogelijkheid om naderhand de onderdelen toe te voegen die je wel degelijk gebruikt. Heb je gekozen voor Tiny11 Maker (en niet voor Tiny11 Core), dan is dit mogelijk. Open het Startmenu, typ Onderdelen en kies Windows-onderdelen in- of uitschakelen. Plaats vinkjes naast de componenten die je wilt gebruiken. Daarnaast vind je een deel van de standaard-apps via de Microsoft Store: open het Startmenu, typ Store en kies Microsoft Store. Kies Apps en ga op zoek naar de apps die je alsnog wilt gebruiken, bijvoorbeeld Outlook.

Tiny11 Core

Heb je de smaak te pakken en wil je een nog compactere Windows-versie? Dan kun je Tiny11 Core overwegen. Deze vind je op dezelfde pagina als het andere Tiny11-script. De resulterende Windows-versie ontbeert alle onderdelen die ook door Tiny11 Maker worden verwijderd, maar haalt ook weg: Windows Component Store, Windows Defender, Windows Update en WinRE. Vooral Windows Update is een onderdeel dat je niet graag kwijt wilt, tenzij je de Windows-versie tijdelijk wilt gebruiken om bijvoorbeeld iets te proberen, en daarbij Windows in een virtuele machine installeert. Met Tiny11 Core een Windows-installatie maken voor dagelijks gebruik, is niet aan te raden. 

Bestaande Windows afslanken

Heb je al een bestaande Windows-versie draaien en geen behoefte om een nieuwe installatie van een afgeslankte versie uit te voeren? Met een ander programma – CrapFixer – kun je een bestaande Windows-computer uitkleden en hoef je geen schone installatie uit te voeren. Je mag het programma gratis gebruiken. De nieuwste versie vind je op https://github.com/builtbybel/CrapFixer/releases. Pak het zip-bestand uit en dubbelklik op CrapFixer.exe om het programma te starten. Je hoeft het niet te installeren.

CrapFixer is opgebouwd uit drie hoofdonderdelen: Fixer, Restore en Tools. Kies Fixer. Dit onderdeel bestaat uit twee tabbladen: Windows en Applications. Op de tab Windows vind je aan de linkerzijde de collectie met 'opties' die je via CrapFixer kunt uitschakelen als je er geen behoefte aan hebt. De opties zijn onderverdeeld in verschillende categorieën, zoals Gaming, Privacy en System. Klik eerst op Analyze. CrapFixer scant het systeem en geeft aan wat het aan overbodige troep (zoals bloatware) aantreft. In het venster rechts lees je de aanbevelingen. CrapFixer geeft aan of het onderdeel momenteel wordt uitgevoerd, wat de geadviseerde instelling is en of die al is toegepast. Roodgemarkeerde items vragen extra aandacht, bijvoorbeeld als het gaat om de eerdergenoemde bloatware.

Selecteren maar

Nu komt het leuke werk: bepalen van welke onderdelen je afscheid neemt. Gebruik de lijst aan de linkerkant van het venster om de onderdelen te selecteren. Ben je het eens met de standaardselectie van CrapFixer voor een volledig onderdeel, dan vink je de hoofdcategorie aan. Om bijvoorbeeld alle advertenties uit te zetten, plaats je een vinkje bij Ads. Wil je niet alle wijzigingen toepassen, dan vink je ze individueel aan. Weet je niet zeker wat een onderdeel inhoudt? Klik erop met de rechtermuisknop en kies Help (of druk op de F1-toets): een compacte toelichting verschijnt. Ben je tevreden over de selectie? Uitvoeren maar. Klik op de knop Run Fixer, die je rechtsonder in het venster vindt. 

Neem apps mee

Werp ook een blik op de tab Applications, eveneens beschikbaar via het onderdeel Fixer. Hier lees je voornamelijk welke apps je kunt uitschakelen. Denk aan apps zoals Bing Nieuws en Weer, Copilot en andere ingebakken programma's zoals Telefoonkoppeling. Wil je deze allemaal verwijderen? Klik op Select all (linksonder in het venster). In plaats daarvan kun je ze ook selectief aanvinken.

Kom je later terug op een bepaalde selectie, dan kun je de situatie ook terugdraaien en de instellingen herstellen. Klik links op Restore. In het rechtervenster lees je wat er is teruggedraaid.

Handmatig te werk

Ondanks alle welkome hulp van buitenaf, kun je zelf ook een aantal stappen nemen om Windows meer lichtgewicht te maken. Voorkom allereerst dat er onnodige programma's tijdens de systeemstart worden geladen. Open de Windows-instellingen (Windows-toets+I) en kies Apps / Opstarten. Een overzicht van opstart-apps verschijnt. Zet de schuif op Uit bij de apps die je niet wilt laden. Verwijder ook de apps die nog aanwezig zijn, maar je niet meer gebruikt. Kies Apps / Geïnstalleerde apps. Zoek de app die je wilt verwijderen, klik op Meer opties (herkenbaar aan de drie puntjes) en kies Verwijderen.

Je kunt ook zelf een groot deel van de Windows-onderdelen in- en uitschakelen vanuit de standaardgebruikersomgeving. Open het Startmenu en typ Onderdelen. Klik op Windows-onderdelen in- of uitschakelen. Wil je een volledige categorie uitschakelen, verwijder dan het vinkje bij de hoofdcategorie. Wil je losse onderdelen uitschakelen, dan klap je de hoofdcategorie open en verwijder je de vinkjes bij de ongewenste onderdelen. Plaats de muis op een onderdeel om een compacte beschrijving van het onderdeel te zien. Bij twijfel: schakel het onderdeel niet uit.

Groepsbeleid

Ben je een gevorderde gebruiker en beschik je over Windows 11 Pro? Dan kun je ook het onderdeel Groepsbeleid slim gebruiken om Windows compact te maken. Open het venster Uitvoeren (Windows-toets+R) en typ Gpedit.msc. Vooral onder Computerconfiguratie / Beheersjablonen / Alle instellingen kun je flink wat opties aanpassen. Een interessante instelling is Standaardpakketten Microsoft Store uit het systeem verwijderen. Kies Ingeschakeld en zet aan de linkerzijde van het venster vinkjes bij de apps die je niet wilt gebruiken. Neem ook de rest van de categorie Windows-onderdelen door en zoek naar de standaardprogramma's (bijvoorbeeld Windows Agenda). Vaak kun je die individueel uitschakelen (bijvoorbeeld via Windows Agenda uitschakelen).

Voor Pro's: het ingebouwde groepsbeleid gebruiken.

💻 Nieuwe laptop nodig? Kijk en vergelijk op Kieskeurig.nl