Je pc of mobiele apparaat is al enkele jaren oud en wellicht vind je het tijd voor een nieuw toestel. Leuk, maar het oude meteen weggooien is zonde, vooral als je het nog voor allerlei nuttige dingen kunt gebruiken. We hebben een hele reeks ideeën bij elkaar gebracht.

Computer

Back-upmedium

Je kunt je oude pc eenvoudig inzetten voor een geautomatiseerd back-upsysteem. Het gratis Duplicati 2 is hier ideaal voor. Installeer het op je nieuwe pc en je kunt de back-upservice standaard bereiken via http://localhost:8200. In de instellingen kun je de optie Nederlands (Nederland) als taal selecteren.

Om externe toegang vanaf andere apparaten in je netwerk mogelijk te maken, vink je Remote toegang toestaan aan. Klik op +Back-up toevoegen en vervolgens op Een nieuwe back-upinstellen. Vul de velden Naam en Omschrijving in (de laatste is optioneel). Duplicati ondersteunt verschillende opslagtypes, waaronder cloudopslagdiensten, maar wij kiezen hier voor Lokale map of station. Klik op Voer pad handmatigin en vul het UNC-pad naar een gedeelde map op je oude pc in, zoals \\oudepc\backupmap. Is deze gedeelde map (ook wel share genoemd) beveiligd met een account, voer dan de gebruikersnaam en het bijbehorende wachtwoord in. Laat de optie Automatischback-ups uitvoeren ingeschakeld, en stel de gewenste frequentie en back-upretentie in om aan te geven hoelang oude back-ups bewaard moeten blijven.

Via de optie Herstellen kun je op elk moment de gewenste back-upversie naar een geschikte locatie terugzetten.

Vul het UNC-pad in naar je gedeelde map op je oude pc.

Draadloze hotspot

Heb je op een bepaalde plek in je huis af en toe wifi nodig, maar is het bereik daar slecht, dan kun je je oude pc met wifi-adapter als hotspot instellen en je internetverbinding draadloos delen. We gaan ervan uit dat je pc op die plek via een ethernetkabel verbonden is met internet, hoewel je ook een draadloze verbinding kunt delen.

Dit voorbeeld is voor Windows 11. Ga naar Instellingen / Netwerk en internet en open de rubriek Mobiele hotspot. Bij Mijn internetverbinding delen vanaf selecteer je de beschikbare verbinding, zoals Ethernet, en bij Delen als kies je Wi-Fi. Klik op Bewerken, stel een netwerknaam en wachtwoord in en bevestig met Opslaan. Je schakelt het best ook de optie Energiebesparing in.

Andere apparaten kunnen nu via dit draadloze netwerk verbinding maken door het wachtwoord in te voeren.

Stel je oude pc (tijdelijk) in als wifi-hotspot.

Instap-pc

Een familielid of kennis heeft een computer nodig en waarom niet jouw oude pc? Begin met een schone Windows-installatie. Ga naar Instellingen / Systeem / Systeemherstel en kies Pc opnieuw instellen, gevolgd door Alles verwijderen. Selecteer vervolgens Downloaden uit de cloud of Lokaal opnieuw installeren. Klik op Instellingen wijzigen, en zet Gegevens opschonen en Bestanden van alle stationsverwijderen beide op Ja. Ga verder met Bevestigen, Volgende en Opnieuw instellen.

Maak een nieuw Windows-account via Instellingen / Accounts / Andere gebruikers. Klik op Account toevoegen en daarna op Ik beschik nietover de aanmeldgegevens van deze persoon. Kies Gebruiker zonder Microsoft-accounttoevoegen als je een lokaal account wilt. Volg de instructies. Selecteer het nieuwe account, kies Accounttype wijzigen en zet dat het liefst op Standaardgebruiker.

Heeft die persoon je hulp nodig, open dan de ingebouwde app Quick Assist. Selecteer Iemand anders helpen en geef de code door. De gebruiker vult deze in bij Beveiligingscode van assistent en kiest Scherm delen, zodat jij het scherm op afstand kunt overnemen.

Je oude pc, eerst helemaal opgeschoond.

Lichtgewicht Linux

Is je pc al wat ouder en draait Windows 10 of 11 niet meer soepel, dan kun je overstappen op een lichtgewicht Linux-distributie. Op www.distrowatch.com vind je tientallen exemplaren. Via een zoekformulier kun je bijvoorbeeld zoeken op Distribution category Beginners. Goede keuzes zijn Linux Mint, Ubuntu, Zorin OS en Elementary OS. Deze Ubuntu-varianten zijn gebruiksvriendelijk, vooral Linux Mint en Zorin OS zijn ideaal voor Windows-gebruikers, terwijl Elementary OS qua uiterlijk wat lijkt op macOS.

Om een distributie op een bootstick te zetten, kun je het gratis Ventoy gebruiken. Stop een lege usb-stick in je pc, download het Ventoy-zipbestand, pak het uit en start Ventoy2Disk.exe. Verwijs naar je stick en klik op Installeren. Kopieer daarna het iso-schijfkopiebestand van de Linux-distributie naar je stick. Start je oude pc hiervan op, selecteer de distributie in het opstartmenu en voer de installatie-instructies uit.

Met Ventoy zet je snel (meerdere) Linux-distributies op een live-installatiestick.

Retrogamen

Met de juiste emulatiesoftware op je oude pc kun je direct de sfeer van oude computerspellen herbeleven. DOSBox is ideaal om een Intel x86-pc te emuleren. Het gaat weliswaar om een opdrachtregeltool, maar een grafische interface als D-Fend Reloaded maakt de configuratie behapbaar. Op My Abandonware vind je meer dan zevenduizend DOS-games (via Platform / DOS).

Er zijn ook emulators voor specifieke gameconsoles die makkelijk te installeren en gebruiken zijn, zoals MAME voor arcademachines en Dolphin voor Nintendo GameCube en Wii. Op de bijbehorende websites kun je vaak ook digitale kopieën van gamecartridges of -schijven, de zogeheten ROMs, downloaden. En met RetroArch haal je een veelzijdige frontend-emulator in huis die ondersteuning biedt voor meerdere consoles, zoals NES, SNES, PlayStation en Sega.

Met D-Fend Reloaded speel je zo allerlei oude DOS-games op je pc.

Lees ook: Emuleer, voor retro en meer

Veilig browsen

Om echt veilig te browsen kun je een virtuele machine gebruiken, maar nog veiliger is een apart toestel, zoals een oude pc. Qubes OS is een uitstekende optie, maar misschien zijn de hardware-eisen door het gebruik van virtuele machines net iets te zwaar voor je oude pc. In dit geval is Tails (The Amnesic Incognito Live System) een lichtere oplossing. Dit kan vanaf een usb-stick draaien en werkt bovendien volledig in het intern geheugen, zodat er geen sporen op je schijf achterblijven.

Zet het img-schijfkopiebestand van Tails op een live-usb-stick, bijvoorbeeld met balenaEtcher. Start je pc op vanaf deze stick, stel eventueel een wachtwoord in en bepaal of je een persistente (standaard versleutelde) opslagruimte wilt en hoeveel. Tails gebruikt standaard de Tor-browser, die je dataverkeer anonimiseert via het Tor-netwerk.

Zet het img-bestand van Tails eerst over naar een live-usb-stick.

Mediaserver

Je kunt je oude pc ook inzetten als een specifieke server. Een veelgebruikte optie is een mediaserver met Plex of het volledig gratis en opensource Jellyfin. Hiermee kun je foto’s, films en muziek centraliseren en streamen naar andere apparaten, zoals je smartphone, tablet of smart-tv. We nemen Jellyfin als voorbeeld.

Start het installatiebestand en kies bij voorkeur Install as a Service, zodat de server altijd bereikbaar is, ook zonder dat je bent aangemeld op je pc. Na de installatie is de server bereikbaar via http://localhost:8096, waar je de configuratie start. Stel een weergavetaal in (bijvoorbeeld Nederlands), maak een beheeraccount en voeg mediabibliotheken toe door de gewenste mappen te selecteren. Je kunt voor elke bibliotheek ook allerlei extra opties instellen. In het hoofdmenu, onder Administrator, kun je bij Gebruikers bepalen wie welke rechten krijgt. Je benadert de server en media via http://<ipadres-server>:8096 of via een mobiele client-app.

Jellyfin heb je in een paar minuten geïnstalleerd en (minimaal) geconfigureerd.

NAS

Met gratis software kun je je oude pc omtoveren tot een NAS (Network Attached Storage), maar houd er rekening mee dat je pc waarschijnlijk meer stroom verbruikt dan een echte NAS.

Een van de populairste gratis oplossingen is het opensource TrueNAS Core. Naast een usb-stick (of kleine schijf) voor de installatie heb je nog een ander opslagmedium nodig voor je data, of meerdere schijven voor redundante opslag in een RAID-configuratie. Zet het schijfkopiebestand op een live-usb-stick en installeer TrueNAS, waarna je het via een webinterface kunt benaderen (http://<ipadres-machine>).

Log in met root en je ingestelde wachtwoord, en ga naar het dashboard voor de configuratie. Een van de eerste stappen is het instellen van de schijven via Storage /Pools. Klik op Add / Create pool om de opslagruimte in te stellen. Om de schijf toegankelijk te maken voor andere pc’s in je netwerk, maak je shares (gedeelde mappen) aan via Sharing, waar je (bijvoorbeeld) Windows Shares (SMB) kiest. Bij Accounts / Users kun je de gewenste gebruikersmachtigingen instellen.

TrueNAS laat zich nauwgezet instellen vanuit een dashboard in de webinterface.

Monitoring

Ben je een ervaren gebruiker, en wil je het netwerkverkeer centraal beveiligen en monitoren, dan is OPNSense (beheerd door een Nederlands bedrijf) een uitstekende gratis, opensource-oplossing. Zet de software eerst op een live-usb-stick en start je oude pc vanaf deze stick op. Tijdens de installatie wijs je de netwerkinterfaces toe aan zowel LAN als WAN. Daarna kun je de LAN-interface benaderen vanaf een andere pc in je netwerk, standaard via http://192.168.1.1, met gebruikersnaam root en wachtwoord opnsense. Vanuit de rubrieken Interfaces en Services stel je de verdere WAN- en LAN-instellingen in, zoals DHCP-server en ip-adressering.

OPNSense biedt een krachtige firewall met SPI, IDS/IPS en geoblokkering. Het ondersteunt diverse VPN-protocollen, kan via Squid-webverkeer filteren op basis van domeinen of inhoud, en werkt met ClamAV voor malwaredetectie. Bovendien krijg je gedetailleerd inzicht in netwerkverkeer met zowel historische als realtime data, weergegeven in grafische rapporten.

OPNSense is vooral een firewall maar biedt ook VPN en webfilteren aan.

Donatie en recycling

Kunnen onze tips je toch niet overtuigen, bijvoorbeeld omdat je opziet tegen de configuratie, dan zijn er vast hardware-onderdelen die nog bruikbaar zijn voor jou of anderen, zoals je harde schijf of ssd. In het kader ‘Eerst wissen, dan pas afvoeren’ staat hoe je alle gegevens kunt wissen.

Je kunt ook overwegen je apparaat te doneren voor recycling of hergebruik. Informeer bij een kringloopwinkel of een repaircafé in de buurt dat mogelijk onderdelen accepteert voor het herstel van oude apparaten. Daarnaast bestaan er initiatieven zoals Vraag en Aanbod, waar je je oude computer, laptop, onderdelen en randapparatuur kunt doneren voor hergebruik in andere landen.

Heb je een klein bedrijf, dan kun je zakelijke hardware bijvoorbeeld doneren via ITdonations, waarbij je zelf het goede doel kiest. Is dit geen optie en wil je van je hardware af, dan kun je deze inleveren bij de milieustraat. Op de website https://inleverpunten.stichting-open.org vind je een overzicht van de inleverpunten voor elektronisch afval in Nederland, inclusief links naar de diensten Wecycle en Stichting Open.

Hier vind je een overzicht van de e-waste-inleverpunten in Nederland.

Tablet en smartphone

Fotokader

Een oude tablet of grotere smartphone kun je prima gebruiken als digitaal fotolijstje, waarbij een selectie foto’s als diavoorstelling wordt getoond. Voor Android is de gratis app Fotoo (van ontwikkelaar Bopp Studio) geschikt, en voor iOS/iPadOS kun je LiveFrame gebruiken. Beide apps zijn te vinden in de officiële appstores.

We gebruiken Fotoo als voorbeeld. Deze app toont foto’s uit je lokale opslag en kan ook foto’s ophalen uit online diensten zoals OneDrive, Google Drive en Google Foto’s. Je kiest zelf welke mappen of albums je wilt gebruiken. Duurtijd, weergave-effecten zoals Pan en Zoom, transitie-effect, volgorde en versieringen zijn instelbaar. Ook kun je de app zo instellen dat het scherm actief blijft tijdens de voorstelling. De gratis versie heeft enkele beperkingen en bevat regelmatige reclames. Bij de (vrij dure, circa 25 euro) Premium-editie zijn deze beperkingen opgeheven.

De app Fotoo heeft heel was instelopties (vooral ook in de Premium-editie).

E-reader

Om e-books te lezen, hoef je niet per se een e-reader aan te schaffen: een oude smartphone met een scherm van minstens 5 inch volstaat ook, zeker met een geschikte app. Amazon Kindle (voor Android en iOS/iPadOS) is een populaire optie, al heb je hiervoor wel een Amazon-account nodig. Dit biedt wel voordeel dat je automatisch kunt synchroniseren, zodat je op andere apparaten verder kunt lezen waar je gebleven was. De app laat je verschillende weergave-instellingen aanpassen, zoals lettergrootte, pagina-indeling, schermhelderheid en achtergrondkleur. Ook krijg je toegang tot een grote bibliotheek, inclusief gratis titels. Kindle ondersteunt vooral azw- en mobi-formaten.

Voor Android is Moon+ Reader ook een goed alternatief, met uitgebreide weergaveopties en ondersteuning voor meerdere formaten, waaronder epub en pdf.

Interessant voor ervaren gebruikers: Calibre via Docker: boekenplank op je server

Je kunt in Amazon Kindle diverse weergave-opties instellen.

Babyfoon

Een oude smartphone is ook zeer geschikt voor het monitoren van baby’s (of huisdieren). Voor Android zijn er verschillende apps beschikbaar, zoals Dormi en Baby Monitor (van ontwikkelaar Faebir). We bekijken kort de laatste, die volledig gratis is. Bij de eerste keer starten geef je de app toestemming om de microfoon (om omgevingsgeluiden op te nemen), toegang tot je contactpersonen (voor het sturen van meldingen) en bijvoorbeeld om de functie Niet storen in te schakelen tijdens gebruik.

Start de app eerst in testmodus en druk vervolgens op Start: verticale balken geven dan aan wanneer het geluidsniveau een alarm activeert. Stel zelf een optimaal niveau in. Via Settings / Noise Alert kun je bij Contacts aangeven welke contactpersonen je wilt laten opbellen bij een alarm, zodat ze live kunnen meeluisteren.

Met de betaalde versie van WiFi Baby Monitor kun je ook beelden en video versturen. Voor iOS zijn er ook geschikte apps die zowel audio als video ondersteunen, zoals Cloud Baby Monitor.

Bij een instelbaar geluidsniveau kunnen opgebelde personen live meeluisteren.

Dictafoon

Woon je vaak vergaderingen of lezingen bij, of spreek je regelmatig boodschappen of herinneringen in, bijvoorbeeld tijdens het autorijden, dan kan een dictafoon goed van pas komen. Met een oude smartphone en de gratis app Geluidsrecorder (Android) heb je alles wat je nodig hebt.

Je kunt opnames eenvoudig starten, onderbreken en stoppen. Standaard worden opnames in mp3-formaat opgeslagen, maar ook wav is een optie. De app biedt instelbare opnamekwaliteit en microfoongevoeligheid. In de bewerkingsmodus kun je specifieke stukken van de opname wegknippen. Reken op ongeveer 6 GB opslagruimte voor 100 uur aan opnames. Een vergelijkbare app is Easy Voice Recorder (Android en iOS), waarbij de gratis versie eenvoudige opnamen ondersteunt, standaard in m4a-formaat.

Een eenvoudige dictafoon voor snelle en betrouwbare audio-opnames.

Beveiligingscamera

Als de camera aan de achterzijde van een oude smartphone nog werkt, kun je het toestel goed inzetten als beveiligingscamera, bijvoorbeeld met de populaire app AlfredCamera (beschikbaar voor Android en iOS/iPadOS). Installeer deze zowel op je oude als nieuwe apparaat. Op de oude smartphone selecteer je de modus Camera en na de nodige toestemmingen neemt de app live beelden op. Deze kun je bekijken en beluisteren op je andere apparaat in de modus Viewer.

Ook interessant: 5 fouten met je beveiligingscamera die je hierna nooit meer maakt

In de instellingen kun je AlfredCamera automatisch laten opstarten bij het inschakelen van de telefoon en bewegingsdetectie met een instelbare gevoeligheid activeren. De app is gratis, maar de betaalde versie (ongeveer 30 euro per jaar) biedt extra’s: je kunt de beelden ook via een browser bekijken, reclame verdwijnt, je krijgt HD-video, 4x zoom en slimme bewegingsdetectie met persoonsherkenning. Gebeurtenissen kun je veertien dagen online bewaren.

Voor de beveiligingscamera heb je zowel een ‘camera’ als een ‘viewer’ nodig.

Dashcam

Met een goed ophangsysteem en een passende oplaadkabel kun je je oude smartphone ook gebruiken als dashcam. Voldoende opslagruimte is handig, zeker als je de beelden continu wilt opnemen. Veel degelijke apps bieden premiumfuncties aan, maar met de gratis versie kom je vaak al ver. Geschikte apps zijn onder meer DailyRoads Voyager voor Android, en Smart Dash Cam voor zowel Android als iOS. Bij DailyRoads Voyager bijvoorbeeld zie je, na het verlenen van de nodige toestemmingen, in een beeldoverlay de actuele snelheid en locatie, en kun je ook op elk moment live video-opnames en getimede foto-opnames maken. Er zijn ook opvallend veel instellingen mogelijk.

Gebruik DailyRoads Voyager als normale dashcam, om gps-tracks te maken of zelfs om geautomatiseerde opnames te maken.

Wekker

Word je ‘s ochtends vaak ruw gewekt door het harde geluid van je wekker? Vervang deze dan door je oude smartphone. Installeer bijvoorbeeld de app I Can’t Wake Up! Alarm Clock (Android): hiermee moet je een of meer taken uitvoeren voor je het alarm kunt afzetten, zoals een rekensom, een geheugenspel, je telefoon enkele keren schudden of een barcode scannen.

Een andere optie is Sleep Cycle (Android en iOS), die slaapanalyse combineert met een slimme wekker. Je kunt instellen dat je bijvoorbeeld niet later dan 8.30 wakker wilt worden, en de app maakt je tussen 8.00 en 8.30 uur wakker tijdens een lichte slaapfase, waardoor je je frisser voelt. De basisfuncties zijn gratis, maar voor gedetailleerde analyses heb je de Premium-variant nodig.

Sleep Cycle: wakker worden tijdens je lichte slaap, voor een verfrist gevoel.

Afstandsbediening

Met de gratis app Unified Remote maak je van je mobiele telefoon een veelzijdige afstandsbediening voor je pc. De app is beschikbaar in de officiële appstores van Google en Apple. Eerst installeer je de servercomponent op je pc via www.unifiedremote.com, beschikbaar voor Windows, macOS en Linux. De installatie vergt slechts enkele muisklikken, waarna je de server kunt starten.

Als je daarna de mobiele app opent en op I’ve installed the server tikt, wordt de server normaal gesproken automatisch gedetecteerd en kun je meteen verbinding maken. Zodra je op Let’s get started hebt getikt, kies je uit verschillende soorten afstandsbedieningen, zoals Basic Input (bijvoorbeeld voor het aansturen van een diapresentatie), File Manager (bestandsbeheer), Keyboard (je telefoon als toetsenbord) en Power (voor functies zoals Restart, Shutdown, Log Off en Hibernate).

Je kiest uit verschillende soorten afstandsbedieningen.

Lees ook: Je smartphone verkopen? Dit beïnvloedt de verkoopwaarde

Take-Two Interactive en ontwikkelaar Rockstar beginnen aankomende zomer met de marketing rondom de Grand Theft Auto 6-release. De releasedatum staat nog steeds gepland op 19 november van dit jaar.

Dat liet Take-Two weten bij het bekendmaken van diens fiscale kwartaalcijfers. Aldus de uitgever in een persbericht: "Dit fiscale jaar is uitzonderlijk voor ons en we zijn enorm zeker van onze zaak voor het aankomende fiscale jaar. Die gaat revolutionair voor Take-Two en de gehele entertainmentindustrie worden, geleid door de release van Grand Theft Auto 6. Rockstars marketing rondom de release gaat deze zomer van start."

Take-Two bevestigde wederom dat het langverwachte GTA 6 op 19 november moet uitkomen. Het bedrijf heeft al vaker releasedata voor de game beloofd om het later alsnog uit te stellen. Dat het nu meldt dat de marketing rondom de release van het spel aankomende zomer begint, geeft wel een gevoel van meer zekerheid over de mogelijkheid dat de huidige releasedatum wordt gehaald.

Fysieke release niet uitgesteld

Onlangs gingen er geruchten dat alleen de fysieke release van Grand Theft Auto 6 misschien zou worden uitgesteld. Het idee zou zijn dat de digitale release gewoon op 19 november zou verschijnen, maar de fysieke release in de winkels pas later verschijnt om zo leaks te voorkomen. Aan Variety liet Take-Two-ceo Strauss Zelnick weten dat dit echter "niet het plan is". Daarmee lijkt dit gerucht dus ontkracht.

Switch 2-versie van Borderlands 4

Take-Two geeft ook het populaire spel Borderlands 4 uit. Die game verscheen vorig jaar al op meerdere consoles, maar een Switch 2-versie werd uitgesteld. Tijdens de bekendmaking van de kwartaalcijfers vandaag bleek dat de game geheel uit het releaseschema van de uitgever is gehaald.

"We hebben de moeilijke beslissing gemaakt om de ontwikkeling (van de Switch 2-versie) te pauzeren", zo werd wederom aan Variety gemeld. "We blijven ons richten op het leveren van kwaliteitscontent voor de game en blijven het optimaliseren. We blijven ook nauw samenwerken met onze vrienden bij Nintendo. Zo komen PGA Tour 2K25 en WWE 2K26 voor de Switch 2 uit, en we willen graag meer van onze spellen naar het systeem brengen." Het is niet bekend wanneer en of Borderlands 4 nog uitkomt voor de Switch 2.

Over Grand Theft Auto 6

Grand Theft Auto 6 komt op 19 november uit voor PlayStation 5 en Xbox Series X en S. Het spel draait om twee hoofdpersonages: Lucia Caminos en Jason Duval. Het duo heeft een relatie, en duidelijk is in ieder geval dat Lucia vrijkomt uit de gevangenis en het tweetal vervolgens nog verder het criminele pad op gaat.

De game speelt zich af in Vice City, een fictieve versie van Miami, en omstreken. Dat betekent dat spelers glooiende stranden en met neon verlichte straten kunnen verwachten. Het was ook al de setting van de PlayStation 2-game Grand Theft Auto: Vice City, dat na GTA 3 uitkomt. Naar verwachting zal Grand Theft Auto 6 een ongekende hoeveelheid details vertonen. Lees hier alles over de game.

Je laptopaccu lijkt altijd leeg te zijn op het moment dat er nergens een stopcontact te bekennen is. Met de juiste software-instellingen pers je echter makkelijk een uur extra uit je apparaat, zonder dat je daarvoor technisch onderlegd hoeft te zijn. Wij leggen uit aan welke knoppen je precies moet draaien voor maximaal resultaat.

Er is weinig irritanter dan een laptop die in de spaarstand schiet of uitvalt terwijl je in de trein net de laatste hand legt aan een belangrijk document. Veel gebruikers denken bij een snel leeglopende batterij direct dat de hardware versleten is en kijken alweer naar een nieuwe laptop. Vaak is de accu zelf echter nog prima in orde, maar gaat het besturingssysteem slordig om met de beschikbare energie. Fabrieksinstellingen zijn namelijk vaak gericht op maximale prestaties en helderheid, niet op uithoudingsvermogen. In dit artikel leer je hoe je de regie terugpakt en de energievreters in toom houdt, zodat je met een gerust hart de dag doorkomt.

Waar die energie eigenlijk naartoe lekt

Om te begrijpen hoe je accucapaciteit bespaart, moet je eerst weten waar de energie aan opgaat. De twee grootste verbruikers in een laptop zijn vrijwel altijd het beeldscherm en de processor. Het scherm vreet stroom om pixels te verlichten; hoe feller het scherm, hoe sneller de teller tikt. Daarnaast speelt de verversingssnelheid een rol. Veel moderne schermen verversen het beeld 120 keer per seconde (120 Hz). Dat kijkt heel rustig, maar kost aanzienlijk meer rekenkracht dan de standaard 60 Hz.

Onder de motorkap is de processor continu bezig met het verwerken van taken. Een veelvoorkomende misvatting is dat je handmatig alle programma's moet afsluiten om stroom te besparen. Dat is maar ten dele waar, want moderne systemen zijn heel goed in het bevriezen van apps die je niet gebruikt. Wat wél energie kost, zijn achtergrondprocessen die actief blijven synchroniseren, zoals cloudopslagdiensten of mailprogramma's die elke minuut checken op nieuwe berichten. Ook randapparatuur die stroom trekt via de usb-poort, zelfs als je deze niet actief gebruikt, snoept procenten van je lading af.

Besparen tijdens eenvoudige taken

De energiebesparende modus is je beste vriend wanneer je taken uitvoert die weinig rekenkracht vereisen. Denk hierbij aan tekstverwerken, e-mailen, webbrowsen of het invullen van spreadsheets. In deze scenario's heb je de volledige kracht van je processor en videokaart simpelweg niet nodig. Door in Windows of macOS te kiezen voor de energiebesparende modus, klokt de processor zichzelf terug. Hij werkt dan letterlijk iets langzamer, maar voor administratieve taken merk je daar in de praktijk niets van. De letters verschijnen nog steeds direct op je scherm zodra je ze typt.

Daarnaast is dit het moment om eens kritisch naar je schermhelderheid te kijken. Binnenshuis is een helderheid van 50 tot 60 procent vaak meer dan voldoende om comfortabel te kunnen werken. Werk je vooral 's avonds? Dan kan het zelfs nog lager. Ook het uitschakelen van toetsenbordverlichting levert in deze context pure winst op. Het zijn kleine percentages per uur, maar op een hele werkdag maakt dit het verschil tussen wel of niet de oplader moeten pakken.

©PXimport

Prestaties boven accuduur

Er zijn momenten waarop je de batterijbesparingsinstellingen beter uit kunt laten, of zelfs agressief moet vermijden. Zodra je aan de slag gaat met zware grafische taken, zoals videobewerking, 3D-rendering of serieuze gaming, werkt een besparingsmodus averechts. De software knijpt de toevoer van stroom naar de componenten af, wat resulteert in een haperend beeld, trage exporttijden en een frustrerende gebruikservaring.

In deze gevallen heeft de hardware ademruimte nodig om te kunnen presteren. Als je probeert te gamen op een besparingsstand, zal het systeem de prestaties van de grafische chip zo ver terugschroeven dat het spel onspeelbaar wordt. Bovendien duurt het renderen van een video in spaarstand veel langer, waardoor het scherm en de schijf langer actief moeten blijven, wat onderaan de streep soms zelfs méér energie kost dan een korte piekbelasting op vol vermogen. Hier geldt: efficiëntie door snelheid is soms zuiniger dan traagheid.

Situaties waarin instellingen het niet meer redden

Hoewel je met software veel kunt optimaliseren, zijn er harde grenzen waarbij geen enkele instelling je meer gaat redden. Je moet realistisch zijn over de fysieke staat van je apparaat.

Ten eerste is er de chemische degradatie. Als de maximale capaciteit van je accu (ook wel battery health geheten) onder de 70 procent is gezakt, kun je instellen wat je wilt, maar de rek is er fysiek uit. De batterijcellen kunnen de lading simpelweg niet meer vasthouden. Ten tweede is oververhitting een doodsteek voor je accuduur. Als de ventilatoren van je laptop continu staan te loeien omdat de koelkanalen vol stof zitten, kost dat enorm veel energie. Warmte is in feite verspilde energie. Tot slot helpt software niet als je zware externe apparaten zonder eigen voeding aansluit. Een externe harde schijf die zijn stroom via de laptop krijgt, trekt de accu leeg alsof het een rietje in een pakje sap is, ongeacht je schermhelderheid.

Creëer je eigen energieprofiel

Om echt grip te krijgen op je verbruik, moet je de instellingen afstemmen op jouw specifieke gedrag. Begin met de slaapstand-instellingen. Veel mensen laten hun laptop openstaan als ze even koffie gaan halen, waarbij het scherm zomaar tien minuten op volle sterkte blijft branden. Stel in dat het scherm al na twee of drie minuten inactiviteit uitgaat. Dat is de makkelijkste winst die je kunt boeken.

Kijk ook naar je randapparatuur. Gebruik je een externe monitor? Zorg dan dat je laptop zo is ingesteld dat het interne scherm volledig uitschakelt, en niet 'zwart maar aan' blijft staan. Gebruik je veel bluetooth-apparaten? Schakel bluetooth uit als je ze niet gebruikt; het constant scannen naar verbindingen kost stroom. Voor gebruikers met een oledscherm is er nog een extra truc: gebruik een donkere modus. Bij oledschermen verbruiken zwarte pixels namelijk helemaal geen energie, in tegenstelling tot traditionele lcd-schermen waar de achtergrondverlichting altijd aan staat.

Balans tussen snelheid en stopcontact

Het verlengen van je accuduur is uiteindelijk een balansspel tussen comfort en noodzaak. De grootste winst behaal je door de schermhelderheid te temperen en de slaapstand agressiever in te stellen, zodat je geen energie verspilt in de pauzes. Wees niet bang om de energiebesparingsmodus standaard aan te zetten voor alledaags werk; de moderne processors zijn krachtig genoeg om dat zonder haperingen op te vangen. Pas als je merkt dat je laptop traag reageert bij zwaardere taken, is het tijd om de teugels weer iets te laten vieren. Zo bepaal jij hoelang de werkdag duurt, en niet je batterij.