Hedendaagse browsers zitten vaak al bomvol functies om het surfen te stroomlijnen, maar het kan altijd veelzijdiger! We nemen enkele van de beste extensies voor Chrome, Firefox en Edge onder de loep. Die laatste werkt sinds kort op dezelfde browser-engine als Chrome, waardoor de genoemde extensies in beide browsers werken.

Browserextensies, plug-ins, add-ons, of hoe u ze ook wilt noemen, zijn een soort mini-applicaties die slim de standaardfunctionaliteit van een browser uitbreiden. Zowel Firefox als de meeste op Chromium gebaseerde browsers ondersteunen tientallen van deze handige tools. 

De gratis extensies waarover we meer gaan vertellen, vind je de extensiebibliotheken van Chrome of Firefox. Respectievelijk de Chrome Web Store en de Firefox Add-ons-pagina. Met de knoppen Toev. aan Chrome en Toevoegen aan Firefox installeer je ze.

Mocht je nu niet tevreden zijn over een van de extensies, dan kun je ze altijd weer verwijderen. In Chrome doe je dat via Chrome://extensions en in Firefox onder About:addons. In Edge kijk je bij Edge://extensions en zorg er hier ook voor dat de knop Sta extensie van andere winkels toe ingeschakeld is.

Bulk URL Opener - Meerdere sites tegelijk openen

Bezoek je voor een project wel vaker meerdere verwante websites, dan kun je die met Bulk URL Opener op elk moment in één keer openen. Klik op het icoontje om de url’s van je huidige tabbladen in een lijst te zien. Je kunt deze lijst vervolgens bewaren met New list en naderhand ook weer oproepen vanuit het uitklapmenu en met Load list. 

Je kunt ook zelf url’s toevoegen of aanpassen via Edit list. Bij Settings kun je aangeven wat er met trefwoorden in de lijst moet gebeuren, zoals automatisch openen in Google, Bing of DuckDuckGo.

NightTab - Doe meer met tabbladen

©PXimport

Zodra je na de installatie van NightTab in Chromium of Firefox een nieuw tabblad opent, merk je direct het verschil. De tabbladen hebben een donker thema en enkele vooraf ingestelde bladwijzerknoppen, ook wel speed dials genoemd. Bijna alle onderdelen van zo’n tabblad zijn aanpasbaar.

Een speed dial pas je aan via Edit en het potloodicoon, een nieuwe creëer je met de Add-knop. Handig is ook dat je de speed dials in logische groepen kunt indelen. Nog meer mogelijkheden krijgt je via het tandwielpictogram.

SingleFileZ - Webpagina's archiveren

Wil je webpagina’s archiveren en die ook zonder internetverbinding kunnen bekijken, dan heb je een tool als SingleFileZ nodig. Je hoeft slechts op het SingleFileZ-icoon te klikken en de huidige webpagina wordt opgeslagen op een door jou bepaalde locatie.

Het gaat om een gecomprimeerd zip-archief met html-extensie. Om zo’n lokaal bewaard bestand te kunnen openen, moet je bij de Extensieopties van SingleFileZ wel eerst deze optie activeren: Toegang tot bestands-url’s toestaan. Je kunt hier ook nog allerlei andere opties instellen.

SelectionSK - Doe meer met geselecteerde teksten

©PXimport

Er zijn heel wat nuttige webservices en SelectionSK brengt binnen Chromium of Firefox diverse diensten mooi samen in één menu. Het volstaat om een stukje tekst met de muis te markeren om een pop-menu te zien. De gemarkeerde tekst kun je van hieruit naar het klembord sturen, in een nieuwe e-mailbericht plaatsen of doorsturen naar allerlei onlineverstaaldiensten en woordenboeken.

Je kunt de tekst ook direct doorzetten naar zoekmachines als StartPage, Google, DuckDuckGo, Bing en Wolfram Alpha. Binnen Opties kun je talrijke instellingen zelf wijzigen.

Survol - Previews van websites

Jehebt ze vast al opgemerkt op Wikipedia: handige paginavoorvertoningen zodra je de muisaanwijzer boven een interne link houdt. Met Survol voeg je een vergelijkbare functionaliteit toe aan zowat alle webpagina’s binnen Chromium en Firefox.

Zo krijg je al een aardig idee van wat op de gelinkte webpagina te zien is en kun je al beslissen of een bezoek de moeite loont. Je kunt Survol per pagina in- of uitschakelen en via Algemene instellingen kun je ook domeinnamen intikken waarbij je zo’n voorafbeelding standaard wilt hebben uitgeschakeld.

SmartUp Gestures - Voeg muisgebaren toe

©PXimport

Browsers laten zich doorgaans ook met allerlei toetsencombinaties aansturen maar met behulp van SmartUp Gestures kun je die voortaan ook met (eigen) muisgebaren bedienen. Standaard moet je in SmartUp Gestures hierbij de rechtermuisknop ingedrukt houden, terwijl je bijvoorbeeld naar rechts sleept (volgende pagina).

Andere opties zijn onder meer naar links (vorige pagina), naar boven of naar beneden (scrollen) en naar boven én naar beneden (pagina verversen). Via Extensieopties kies je zelf welke features je activeert. Met Actions in het submenu kun je de ondersteunde muisgebaren bekijken en aanpassen.

Hover Zoom+ - Afbeeldingen uitvergroten

Deze extensie is vooral iets voor liefhebbers van afbeeldingen. Zodra je de muisaanwijzer even boven een plaatje houdt, krijg je een uitvergrote versie te zien, tenminste op ondersteunde sites als Google Afbeeldingen, Facebook en DeviantArt.

Via Extensieopties bepaal je onder meer de vergrotingsfactor, de positie van het onderschrift en het eventuele ambient light-effect. Overigens werkt deze extensie ook bij video’s (webm en mp4).

YouTube Windowed FullScreen - Video's schalen

©PXimport

Videoliefhebbers (van YouTube-clips en -films) zullen veel plezier beleven aan de extensie YouTube Windowed FullScreen. Je kunt er fullscreenvideo’s in een afzonderlijk venster mee bekijken. Het volstaat een zelf te bepalen sneltoets in te drukken om de video in vol ornaat te zien.

In tegenstelling tot de fullscreenmodus van YouTube zelf blijven de adresbalk en de tabbladen van je browser nog zichtbaar. Zo kun je ondertussen ook even iets anders doen. Het is bovendien mogelijk het browservenster te schalen, terwijl de video netjes bijna alle vensterruimte blijf innemen. 

Buffer - Berichten inplannen

Ben je actief op sociale media en deel je dus graag allerlei informatie, dan is Buffer vast iets voor je. Nadat je bij deze dienst bent aangemeld kun je met een klik op het icoon de inhoud van een webpagina delen met een of meer sociale mediasites.

Het is verder mogelijk om je bijdrage op een bepaalde dag en tijdstip in te plannen. Je kunt alles overzichtelijke beheren vanaf je online Buffer-dashboard. De extensie kan met diverse sociale media overweg, waaronder Twitter, Facebook, Pinterest, LinkedIn, Instagram en Reddit.

Audio Equalizer - Muziek tunen

©PXimport

We hebben al enkele extensies voorgesteld die het oog flink verwennen. De extensie Audio Equalizer is vooral een streling voor het oor. Het icoon aanklikken is namelijk voldoende om een heuse equalizer in een pop-upvenster te laten verschijnen.

Er zijn elf schuifknoppen beschikbaar en eventuele aanpassingen zetten zich onmiddellijk door, niet alleen op de huidige webpagina maar op alle websites. Dat is misschien enigszins onhandig, maar gelukkig zijn er twintig presets beschikbaar. Je kunt ook eigen configuraties bewaren en snel weer oproepen.

Neat URL - Url's opschonen

Naast cookies kunnen ook allerlei parameters achteraan een url, bijvoorbeeld wanneer je op een hyperlink klikt, worden ingezet om je beter te kunnen traceren. Een typisch voorbeeld is de zogenoemde referer: de webpagina waarop u de link hebt aangeklikt.

Ook links in commerciële e-mail bevatten vaak informatie die naar de gebruiker leiden. Neat URL schoont alle overtollige parameters in een aangeklikte link op. Je kunt zelf bepalen welke typische parameters of trefwoorden je automatisch wilt laten weghalen.

Cookie AutoDelete - Beter cookiebeheer

©PXimport

Wil je cookies en aanverwante data nauwgezet aansturen, probeer dan Cookie AutoDelete eens. Je doet er wel goed aan na de installatie de instellingen te doorlopen. Onder meer de rubriek Automatisch opruimen opties is best interessant. 

Je kunt ook per site bepalen welke cookies je in een greylist of whitelist wilt stoppen. De items in een whitelist worden quasi-permanent bewaard, die in een greylist tot de browser wordt herstart. Naast cookies kun je hier ook nog allerlei andere data laten verwijderen, zoals cache, localstorage en indexeddb. 

Behave! - Tegen pottenkijkers

Het valt nooit uit te sluiten dat bepaalde websites heimelijk een poortscan uitvoeren op je systeem of ip-adressen in je netwerk proberen te benaderen. De extensie Behave! waarschuwt je daar onmiddellijk voor. De icoonkleur wijzigt dan en je krijg informatie zoals de geviseerde ip-adressen en -poorten. 

Je kunt naderhand ook nog de logs bekijken. Op het tabblad Prefs kun je onder meer instellen vanaf hoeveel poortscans je een waarschuwing wenst.

Ghostery - Blokkeer trackers en meer

©PXimport

Ghostery is een openbrontool die advertenties, trackers en allerlei andere inhoud van derde partijen blokkeert. Een tellertje op het icoon vertelt je hoeveel trackers en aanverwanten de tool op de huidige webpagina heeft aangetroffen.

Van hieruit kun je dan makkelijk beslissen of de website al dan niet vertrouwt en in hoeverre je advertenties en trackers wilt blokkeren. Op het tabblad Gedetailleerd overzicht kun je dat zelfs per tracker(type) bepalen, en niet alleen voor die ene site. We raden  je wel aan om bij Instellingen, Wel/niet meedoen alle vinkjes te verwijderen.

NoScript - Blokkeer nog meer

Terwijl Ghostery het vooral heeft gemunt op diverse trackers, neemt NoScript tot slot allerlei andere actieve inhoud in het vizier, zoals scripts in javascript en flash. Klik op het icoon om na te gaan welke domeinen zijn betrokken en om aan te geven in hoeverre je externe onderdelen van die domeinen vertrouwt.

Via Opties leg je vast welke elementen je voor elke zone (Vertrouwd, Tijdelijk Vertrouwd, Niet-vertrouwd en Standaard) wilt toestaan, zoals Script, Object, Media en Frame. Zo zou je bijvoorbeeld voor de zone Standaard alles kunnen toelaten, behalve het onderdeel Script.

Wil je échte privacy? Zorg dan voor een computer die privacy op één zet. Bijvoorbeeld met aangepaste instellingen, een alternatief besturingssysteem en de juiste onlinediensten. Slimme tips en adviezen voor iedereen die een privacyvriendelijke computer serieus neemt.

Een van de stappen die je kunt nemen voor een privacybestendige computer is het installeren van een besturingssysteem dat privacy hoog in het vaandel heeft staan. Dat kan in eerste instantie prima naast je bestaande besturingssysteem. Ken je Tails al? De makers zelf beschrijven Tails als een portable besturingssysteem dat je beschermt tegen nieuwsgierige blikken van buitenaf en eventuele censuur. Je start de computer met Tails op in plaats van een regulier besturingssysteem, zoals Windows of macOS. Vervolgens kun je Tails gebruiken voor het uitvoeren van taken op de computer.

Ben je klaar, dan sluit je de computer af. De gebruikerssessie wordt afgesloten, vergeten en de gemaakte stappen zijn niet meer herleidbaar. Dankzij deze opzet kun je Tails ook tijdelijk gebruiken op een computer die je niet volledig vertrouwt of niet van jezelf is: de gegevens worden immers na elke gebruikerssessie verwijderd. Prettig is dat je Tails kunt gebruiken ‘naast’ je bestaande besturingssysteem zoals Windows. Je hebt dus geen aparte computer nodig wanneer je extra waarde hecht aan privacy.

Aan de slag

Prettig aan Tails is dat je het relatief eenvoudig kunt proberen op een computer waarop je al een besturingssysteem hebt geïnstalleerd: het gaat immers om een portable besturingssysteem dat je niet blijvend installeert. Het installatiebestand is een kleine 2 GB groot en de installatie neemt ongeveer een halfuur in beslag. Je vindt de nieuwste versie via deze link. Selecteer jouw besturingssysteem – bijvoorbeeld Windows – en klik op de downloadknop. Sla het bestand op een eenvoudige locatie op, bijvoorbeeld het bureaublad of in de map Downloads.

Het bestand plaats je vervolgens op de usb-stick (zie ook het kader Systeemvereisten hierboven). Je maakt daarvoor gebruik van het gratis programma Rufus. Dit kun je downloaden via https://rufus.ie/nl/, waarbij je kiest voor de Portable-variant. Open Rufus en koppel de lege usb-stick aan de computer. In Rufus selecteer je de usb-stick in het menu Device. Klik op Select en wijs het zojuist gedownloade bestand van Tails aan. Klik op Start: de opstartbare usb-stick wordt gemaakt.

Opstarten maar

Open het menu Start en kies Uitschakelen, Opnieuw opstarten. Een opstartmenu van Windows verschijnt: kies Een apparaat gebruiken, Opstartmenu. Zodra de computer opnieuw is gestart, kies je voor de usb-stick als opstartapparaat. Het menu dat je ziet, verschilt per computermerk. Tails start vervolgens automatisch op. Een wizard verschijnt, waarin je snelle instellingen van Tails configureert, zoals taal, toetsenbordinstelling en datumnotatie.

Persistent storage

Na elke Tails-sessie worden alle gegevens verwijderd: een van de aspecten die Tails relatief privacyvriendelijk maken. Uiteraard is dit minder handig voor documenten en bestanden die je gewoon wilt bewaren en telkens wilt gebruiken. In Tails stel je hiervoor Persistent storage in. Dit is een gedeelte op de usb-stick dat wordt gereserveerd voor de opslag van je persoonlijke bestanden. Je kunt Persistent storage direct inschakelen in het opstartmenu van Tails. Zet de schuif op Aan bij Create Persistent Storage. Volg de stappen van de wizard. De eerstvolgende keer dat je Tails opstart, wordt Persistent storage herkend en kun je de ruimte direct ontgrendelen na het opgeven van het wachtwoord. Klik tot slot op Start Tails om het besturingssysteem te laden.

Verkennen

Tails wordt geleverd met allerhande apps die kunnen helpen bij het verhogen van je privacyniveau. Linksboven vind je de opties in de navigatiebalk. Klik op Apps voor een overzicht. Hier vind je bijvoorbeeld diverse verwijzingen naar Tor, maar ook naar e-mailclient Thunderbird en wachtwoordmanager KeePassXC. Neem meteen een kijkje in de map Favorites. Deze bevat een selectie van programma’s die vaak door Tails-gebruikers worden ingezet. Bijvoorbeeld de Tor-browser (waarover je verder meer leest), de Persistent storage en de eerdergenoemde e-mailclient en wachtwoordmanager. Ook vind je hier de bestandenverkenner, waarmee Persistent storage gebruikt wordt (verderop lees je hierover meer).

Tails leunt hevig op het gebruik van het Tor-netwerk voor online activiteiten. Het Tor-netwerk staat bekend om de bescherming van persoonsgegevens, doordat de communicatie op verschillende lagen wordt geanonimiseerd. In Tails verschijnt de wizard Tor Connection zodra je online wilt. Je kunt ervoor kiezen om automatisch met Tor verbinding te maken (kies Connect to Tor automatically). In het notificatiegedeelte van Tails zie je op elk moment of je bent verbonden met Tor. Zie je het pictogram van een ui, dan is de verbinding met Tor actief. Zie je hetzelfde pictogram in combinatie met een kruis, dan is de Tor-verbinding niet actief.

Systeemmenu

Tails is relatief gebruiksvriendelijk en de gebruikersomgeving spreekt na enige tijd voor zich. Rechtsboven in het venster vind je in de navigatiebalk de toegang tot het systeemmenu (herkenbaar aan het netwerk-, volume- en batterijpictogram). Klik erop om via het menu zaken zoals netwerk en andere verbindingen, zoals bluetooth, in te stellen. Via hetzelfde menu kun je de computer uitschakelen of opnieuw opstarten. Wil je andere systeeminstellingen aanpassen? Open het menu Apps (linksboven) en kies System Tools, Settings voor een overzicht van alle instellingen.

Als je Persistent storage hebt geactiveerd, kun je je persoonlijke bestanden veilig opslaan. Kies Apps, Accessories, Files. Open de map Persistent en plaats hier je persoonlijke bestanden.

Qubes OS als alternatief

Heb je de smaak te pakken, dan is ook het besturingssysteem Qubes OS het bekijken waard. Qubes OS is een gratis en opensource besturingssysteem. Het gebruikt van elkaar gescheiden silo’s waarin je verschillende activiteiten kunt verrichten. Je kunt hiermee de computer in verschillende compartimenten onderverdelen (vergelijk het met een fysiek gebouw met verschillende kamers). De ene silo gebruik je bijvoorbeeld voor het browsen op internet (relatief onveilig), terwijl je een andere ruimte gebruikt voor werkzaken (over het algemeen iets veiliger) of voor lokaal werk. Je kunt bovendien wegwerp-silo’s maken, die je na verloop van tijd verwijdert en alleen voor tijdelijke taken gebruikt. Voor het gebruik van Qubes OS is enige ervaring met Linux wel welkom. Ben je een relatief onervaren gebruiker, maar wil je toch met Qubes aan de slag, dan is de uitgebreide documentatie op de website van de makers een prima startpunt.

E-mail

Natuurlijk kun je kiezen voor een gratis e-maildienst, zoals Outlook.com of Gmail, maar ook zo’n account heeft uiteindelijk z’n prijs. Je betaalt immers met (al dan niet geanonimiseerde) data, waardoor de makers dergelijke diensten ‘gratis’ kunnen maken. In plaats hiervan kun je ook kiezen om te betalen voor de e-maildienst. Goed voorbeeld hiervan is Soverin (https://soverin.nl). Deze partij biedt een e-mailbox aan waarbij privacy op één staat. De dienst kent bijvoorbeeld geen advertenties en tracking. Je kunt je bestaande domein koppelen aan de dienst, zodat je zelf de volledige controle houdt. Soverin gebruikt meerdere technieken die je digitale correspondentie veiliger moeten maken, waaronder DMARC, SPF, DANE en DKIM. Bovendien staan de servers in Europa, zodat je te maken hebt met Europese wetgeving. Je betaalt 3,25 euro per maand voor de dienst.

Windows, maar dan anders

Geen zin om een ander besturingssysteem dan Windows te gebruiken? Gelukkig kun je Windows ook een handje op weg helpen en privacyvriendelijker maken. De makers van de website Privacy is sexy hebben een flinke hoeveelheid scripts geschreven waarmee je in één keer privacy-instellingen aanpast. Bezoek de website en klik op een categorie, bijvoorbeeld Privacy Cleanup. Een overzicht van beschikbare optimalisaties binnen die categorie verschijnt. Plaats vinkjes bij de opties die je wilt toepassen.

Herhaal deze stappen voor elke categorie. Zo zijn er categorieën waarmee je Windows verbiedt om gegevens van je te verzamelen (Disable OS Data Collection), waarmee je de gebruikersomgeving meer respect voor je privacy laat geven (UI for privacy) en waarmee je veelgebruikte apps aan banden legt (Configure Programs). Die laatste categorie stelt je in staat om ‘telemetrie’-data – informatie over je gebruik – voor die programma’s te blokkeren.

In één keer afdwingen

In plaats van elke optie individueel te markeren, kun je je het leven eenvoudiger maken door een profiel met vooraf ingestelde opties te kiezen. Linksboven in het venster van de website kies je voor Standard, Strict of All. Weet je nog niet zeker welke mate van privacy je wilt afdwingen, dan plaats je de muis op een van de opties. Een pop-up verschijnt met meer informatie over de aanpassingen die de scripts doorvoeren. Klik op een categorie om te controleren welke opties zijn geactiveerd.

Ben je tevreden? Klik op de knop Download. Die optie is interessant voor gebruikers die weten hoe je met een script omgaat. Houd er rekening mee dat Windows waarschuwingen geeft: het gaat immers om een script dat van alles kan bevatten. In plaats van een script kun je de instellingen ook via een app binnen Windows toepassen. Klik op Download en kies voor Download desktop version om de bijbehorende app te gebruiken.

Privacy in Edge verbeteren

Maak je gebruik van het in Windows ingebouwde Edge? Je kunt de privacy-instellingen van deze browser ook verbeteren. In de adresbalk van Edge typ je edge://settings/privacy en druk je op Enter. Eerst stellen we de tracking-preventie van Edge goed in. Dit mechanisme wordt door website-trackers gebruikt om informatie over de browser te verzamelen. Kies Privacy, zoeken en services. Klik op Traceringspreventie. In Edge kies je tussen drie modi: Basis, Gebalanceerd en Strikt. Wil je voor de meest privacyvriendelijke variant gaan, dan kies je Strikt. Onder elke modus lees je wat de gevolgen zijn.

Open hierna de sectie Privacy. Zet de schuif op Aan bij Niet volgen-verzoeken verzenden. Hiermee geef je bij websites aan dat je tracering niet op prijs stelt. Houd er rekening mee dat die methode niet waterdicht is en er mogelijk alsnog tracering plaatsvindt. Verder willen we niet dat er diagnostische gegevens worden verstuurd. In de sectie Privacy hebben de laatste drie opties hierop betrekking. Lees de beschrijving door en zet de schuif op Uit als je hierop geen prijs stelt.

Browser testen

Ben je benieuwd hoe je browser presteert op het gebied van privacy? Via de test op https://coveryourtracks.eff.org kun je de browser aan een test onderwerpen. Klik op de knop Test your browser. Na afloop lees je in een rapport in hoeverre de gebruikte browser informatie van je prijsgeeft. Zo zie je of er advertentietrackers worden geblokkeerd en of de browser beschermt tegen fingerprinting. Daarbij worden losse kenmerken van de computer verzameld die als geheel een uniek profiel vormen en je daarmee herkenbaar maken (bijvoorbeeld een combinatie van schermresolutie en geïnstalleerde systeemlettertypen). Op de website vind je instructies om de browserprivacy verder te verbeteren.

De Europese Commissie claimt dat het socialmediaplatform TikTok te verslavend is, en wil dan ook dat het oneindig kunnen scrollen in de app onmogelijk wordt.

Volgens de Europese Commissie verbreekt TikTok daarmee de Digital Services Act (DSA). Naast oneindig kunnen scrollen worden ook sommige pushnotificaties en autoplay als boosdoeners gezien.

Doomscrollen

De Commissie haalt specifiek oneindig scrollen aan als een gevaarlijk onderdeel van de app. De Commissie meent dat dit gebruikers in een soort trance brengt door dwangmatig gedrag - in feite waar de populaire term 'doomscrollen' op slaat.

De Commissie heeft echter nog geen bindend oordeel uitgebracht. Zo mag ByteDance, het bedrijf achter TikTok, zichzelf eerst verantwoorden. Ook gaat de Commissie eerst advies vragen aan de Europese Raad, om specifiek te zijn een adviesgroep hierbinnen die over digitale diensten gaat. Mocht de Europese Raad het eens zijn met de Commissie, dan moet TikTok in Europa mogelijk onderdelen van het socialmediaplatform aanpassen. Gebeurt dat niet, dan kan ByteDance forse boetes ontvangen.

Social media onder het vergrootglas

Social media - waaronder TikTok - ligt de laatste tijd toch steeds vaker onder een vergrootglas. In Australië bijvoorbeeld is social media sinds enige tijd verboden voor kinderen, en Spanje kondigde eerder deze week aan soortgelijke maatregelen te nemen.