We printen wat af met zijn allen. Meer dan de helft van die prints wordt echter nooit gelezen. En hoe vaak komt een bijna leeg vel papier ‘pagina 2 van 2’ uit de printer? Dat is een behoorlijke verspilling van grondstoffen. Tijd voor bespaartips: goed voor het milieu én goed voor je portemonnee.

De digitalisering van ons leven betekent niet dat we minder printen, integendeel. Het papierloze kantoor dat vorige eeuw werd aangekondigd blijkt een illusie. Veel mensen lezen sneller en liever op papier en sommige paperassen wil je fysiek bewaren. Toch blijft er ruimte voor verbetering. Met deze tips zet je een stap in de goede richting.

1 GreenCloud Printer

Toepassingen hebben vaak hun eigen afdrukvenster, maar met GreenCloud Printer druk je altijd af vanuit dezelfde interface. Je kunt ook rechtstreeks opslaan als pdf in Dropbox of Google Drive. Een overzicht toont welke pagina’s weinig of geen informatie bevatten, zodat je deze kunt overslaan. Met één klik druk je tweezijdig af of verdeel je twee pagina’s over één vel papier. Bovendien brengt deze tool het inktverbruik terug door in donkergrijs af te drukken in plaats van zwart en houdt ook nog eens haarfijn bij hoeveel inkt en papier je bespaart.

©PXimport

2 Selectief

Van lijvige documenten wil je vaak maar een beperkt aantal pagina’s afdrukken. Bepaal zelf welke pagina’s je op papier wilt en welke niet. In het afdrukvenster van Word vind je een vak voor het aangepast afdrukbereik. In plaats van Alle pagina’s afdrukken typ je de paginanummers gescheiden door een komma, bijvoorbeeld 4, 8 om de pagina’s 4 en 8 af te drukken. Kies je 4-8 dan worden pagina’s 4 tot en met 8 afgedrukt. Combinaties zijn natuurlijk ook mogelijk. Zo kun je de pagina’s 1 tot en met 14 plus 20 en 22 afdrukken met: 1-14, 20, 22.

3 Ga digitaal

Wil je documenten onderweg lezen, overweeg dan een tablet of e-reader te gebruiken en bewaar de bestanden in een cloudopslag. Deze mobiele toestellen lezen namelijk ook gewone pdf’s en Office-bestanden. Bovendien kun je er vaak zelfs aantekeningen in maken. PdfMachine is een native printerstuurprogramma waarmee je zelfs complexe documenten omzet naar pdf. De tool heeft een scanfunctie met ingebouwde tekstherkenning die tekstinhoud omzet naar doorzoekbare tekst. Bovendien kun je bestaande teksten bewerken en elementen toevoegen aan het pdf-bestand. De ‘white’-versie is gratis, maar voor de pro’s zijn er ook betaalde versies.

©PXimport

4 Inktcartridges inleveren

Inktcartridges zijn gemaakt van plastic en hebben vaak een chip. De belangrijkste grondstoffen van inkt zijn meestal petroleum en chemicaliën. Gooi lege cartridges niet zomaar weg. Er zijn bedrijven die ze kunnen verwerken tot grondstoffen, of hervullen en opnieuw verkopen. Lever ze in bij de milieustraat of een van de vele inzamelpunten, doorgaans van goede doelen die door de verkoop ervan wat inkomsten binnenkrijgen. Er is overigens ook inkt voor cartridges op basis van plantaardige olie verkrijgbaar.

©PXimport

5 Lekker doorprinten

Een laserprinter werkt met een poeder dat op hoge temperatuur gesmolten wordt op het papier. Dat kost een hoop stroom, maar zodra de juiste warmte is bereikt kan deze printer wel veel pagina’s verwerken. Moet je dus veel afdrukken dan is de laserprinter energiezuiniger dan de inkjetprinter. Het meest milieuvriendelijk werkt de laserprinter wanneer je veel pagina’s achter elkaar afdrukt. Opsparen dus! De toner van een laserprinter bevat een mengsel van grafiet en polymeer. Dit zorgt dat bij het recyclen van papier veel nieuw hout nodig is.

6 PriPrinter

Met PriPrinter kun je documenten voor het afdrukken previewen, bewerken en zo economisch en ecologisch mogelijk afdrukken. Je kunt pagina’s verwijderen, marges aanpassen, posters afdrukken en boekjes maken in staande of liggende. De tool bevat een EconoMode die het inktverbruik tussen de 5 en 70% reduceert. Deze instelling verwijdert zwarte vlakken ook in letters en behoudt de contouren en randen. In de gratis versie verschijnt wel een kleine markering in de rechterhoek van ieder blad.

©PXimport

7 Chloorvrij papier

Bij milieuvriendelijk hoort ook milieuvriendelijk papier. Traditioneel wordt papier gebleekt met chloor, een stof die ongezond is voor mens en dier. Gebruik daarom liever 100% chloorvrij en gerecycled papier. Let op: er is een onderscheid tussen elementair chloorvrij (ECF) en totaal chloorvrij (TCF). Papier uit duurzaam bosbeheer heeft een FSC- of PEFC-label. Instinkertje: het bekende recycling-symbool op papierverpakkingen zegt niet dat het papier gerecycled is, maar alleen dat het geschikt is voor recycling.

8 Zuinige klassiekers

Ook het lettertype dat je gebruikt, beïnvloedt het inktverbruik. Gebruik daarom zo weinig mogelijk de stijl vet en druk tekst en afbeeldingen niet onnodig groot af. En dan zijn er drie klassiekers onder de lettertypes die van zichzelf goed leesbaar zijn en weinig inkt verbruiken. Century Gothic heeft dunne letters, maar is wel groot. Courier stamt weliswaar nog uit de tijd van de typemachines, maar dit is wel een van de zuinigste letters. De ouwe, trouwe Times New Roman is een lettertype dat zelfs 27 procent economischer is dan bijvoorbeeld het veelgebruikte Arial. Ook Garamond is een zuinig font.

©PXimport

9 Eco-lettertypes

Ecofont en Ryman Eco zijn twee lettertypes die speciaal ontworpen zijn om inkt uit te sparen. Ecofont is een product van het Utrechtse bedrijf SPRANQ. De letters bevatten kleine gaatjes in de lijnen die onzichtbaar zijn in een lettergrootte van 12 of 13 punten. Ga je groter, dan zie je de gaten wel. Volgens de makers zou dit lettertype 46,5% aan toner besparen. Ecofont is niet gratis: de thuisgebruiker betaalt 7 euro per jaar. Wel gratis en zonder gaten is Ryman Eco. De inktbesparing van 33% haalt dit nieuw lettertype door letters uit te hollen met dunne lijntjes. Bij kleine lettergroottes lijkt het alsof het om gewone, volle letters gaat.

10 In de rij

Om 25 documenten af te drukken kun je het beste een batch-tool gebruiken, zoals Print Conductor. De software is gratis voor niet-commercieel gebruik. Je sleept de bestanden in de documentenlijst of je gebruikt de knoppen Voeg documenten toe of Voeg map toe. Wanneer de lijst is opgesteld, kies je de juiste printer en klik je op de knop Begin met afdrukken. Van ieder document kun je via de Instellingen aangeven welke pagina’s en hoeveel kopieën je nodig hebt. Bovendien kun je de afdruklijst exporteren om later opnieuw te gebruiken.

©PXimport

11 Concept is sneller en zuiniger

In alle printdialoogvensters kun je verschillende afdrukkwaliteiten kiezen. In de concept-, draft- of ontwerpmodus zal de printer de tekst zo snel mogelijk uit de machine laten rollen, zonder eisen te stellen aan de kwaliteit. Eigenlijk komt dit overeen met een spaarmodus want in deze optie verbruik je bijna 50% minder inkt dan in de standaardinstelling. De tekst blijft in ieder geval goed leesbaar.

©PXimport

12 Duplex

Bespaar papier door dubbelzijdig af te drukken. Als je printer duplex afdrukken ondersteunt, wijzig je in het afdrukdialoogvenster de standaardkeuze Enkelzijdig afdrukken in Dubbelzijdig afdrukken. Ondersteunt je printer deze optie niet dan kun je toch duplex afdrukken. Eerst print je de alleen de oneven pagina’s (1,3, 5, enzovoort). Daarna druk je de even pagina’s af, maar dan kies je bij Paginavolgorde de optie Omgekeerd. Als je een voorlader hebt, waarbij het papier liggend in de printer wordt geplaatst, plaats je het afgedrukte papier terug met de bedrukte zijde naar boven en de bovenkant richting de printer.

©PXimport

13 Printvriendelijke webpagina’s

Webpagina’s zijn natuurlijk gemaakt om op een scherm te bekijken, ze bevatten veel printonvriendelijke inhoud. Sommige printerdrivers beschikken over een optie om te vermijden dat de achtergrond en allerlei reclame mee wordt afgedrukt. PrintFriendly gaat nog een stap verder. Deze webservice stript alle overbodige elementen van de webpagina, bovendien kun je passages wissen en zelfs de lettergrootte aanpassen. Je geeft de url van de webpagina in en klikt op de knop. In plaats van af te drukken, kun je ook een printvriendelijk pdf-bestand genereren. Strip niet teveel, want dan kan de leesbaarheid in het gedrang komen.

14 Oude printers inzetten

Heb je nog een oude printer die niet compatibel is met Windows 10 of wil je vanaf je Android-toestel documenten afdrukken dan kun je Google Cloudprinter inzetten. Zorg dat Google Chrome draait op de pc waarop de printer is aangesloten en typ in het adresvak chrome://devices. Druk op Enter. Daarna klik je op Printers toevoegen en je selecteert jouw printer. Zorg dat bent ingelogd met je Google-account, want de geselecteerde printer is gekoppeld aan jouw account. Vanaf nu kun je vanuit je Android-toestel en iedere computer vanuit Chrome afdruktaken sturen.

©PXimport

15 Logboek

Het is handig om je printer(s) te delen met alle huisgenoten, maar wellicht wil jewel een idee krijgen hoeveel afdrukken iedere gebruiker er doorheen jaagt. En hoeveel prints kun je maken voordat je nieuwe cartridges moet kopen? PaperCut Print Logger is het logboek dat alle printopdrachten bijhoudt. Dit programma werkt zowel op macOS, Windows en Linux en is gratis tot 5 gebruikers. In het logbestand lees je het tijdstip van de afdruk, de gebruiker, het aantal pagina’s, de documentnamen en details als de papierinstelling, kleurengebruik en meer… Als je de kostprijs van een pagina ingeeft, zal deze tool de rekening maken.

Nintendo heeft gisteren tijdens een speciale Direct-livestream een nieuwe trailer getoond van de aankomende animatiefilm The Super Mario Galaxy Movie.

Het bedrijf liet afgelopen vrijdag al weten een Direct uit te zenden rondom de aankomende film, en afgelopen zondag was deze te zien. In de nieuwe trailer die werd vertoond is te zien hoe Mario en Luigi bij een soort omgekeerde piramide aankomen - een bouwwerk dat ook in het spel Super Mario Odyssey zat - en hoe ze hier vervolgens in gaan.

Daar maken ze kennis met Yoshi, een dinosaurus die al sinds Super Mario World deel uitmaakt van de Mario-spellen. Ook personages als Baby Mario, Baby Luigi en Birdo worden voor het eerst gespot.

Over The Super Mario Galaxy Movie

Nadat enkele jaren geleden de uiterst succesvolle animatiefilm The Super Mario Bros. Movie uitkwam - logischerwijs gebaseerd op de langlopende Mario-reeks van Nintendo - werkt het bedrijf samen met Illumination al enige tijd aan het vervolg, The Super Mario Galaxy Movie.

Net zoals The Super Mario Bros. Movie lijkt ook het vervolg elementen uit allerlei verschillende Mario-games te pakken, al gebruikt deze nieuwe film de insteek van de twee Super Mario Galaxy-games, waarin Mario het universum afreist.

Diverse acteurs uit de eerste film keren terug in dit vervolg. Mario en Luigi worden wederom ingesproken door Chris Pratt en Charlie Day, en Jack Black vertolkt wederom de stem van Bowser. Ook acteurs als Keegan-Michael Key en Anya Taylor-Joy keren terug. De stem van Bowser Jr. zal in deze film ingesproken worden door Benny Safdie - vooral bekend voor zijn regiewerk - en het personage Rosalina krijgt een stem via Oscar-winnares Brie Larson.

Nintendo heeft daarnaast aangekondigd dat The Super Mario Galaxy Movie wereldwijd - op sommige markten na - op 1 april dit jaar in première zal gaan. Eerst was sprake van 3 april, maar dit is dus naar voren gehaald. In Japan gaat de film pas later die maand in première.

Nintendo-films

Nintendo zet steeds meer in op het uitbrengen van films gebaseerd op IP van het bedrijf. Naast deze Mario-films werkt Nintendo ook aan een live-action verfilming van The Legend of Zelda-reeks, die in 2027 in de bioscoop zal draaien en daarna naar Netflix komt. Volgens geruchten gaat het bedrijf ook werken aan een spin-off-animatiefilm rondom Donkey Kong, die in de Mario-films wordt ingesproken door Seth Rogen.

Nintendo gaf onlangs in een gesprek met investeerders aan dat ze de verfilmingen niet maken om op korte termijn winst te maken, maar om de franchises van het bedrijf bij een nog groter publiek vanzelfsprekend te maken - wat op de lange termijn de games van het bedrijf nog populairder moet maken.

Anderstalige of slecht verstaanbare dialogen, of video's die je in een rumoerige omgeving bekijkt: met goede ondertiteling los je zulke problemen op. We tonen hoe je zelf ondertitels maakt, aanpast, opmaakt, synchroniseert en vertaalt. We gebruiken hiervoor het gratis en opensource Subtitle Edit.

Subtitle Edit

We gaan ervan uit dat je een of meer video's wilt ondertitelen. Daarvoor gebruiken we het gratis opensource-programma Subtitle Edit. Kies bij voorkeur de installeerbare versie en download het zip-archief. Pak dit uit en dubbelklik op het exe-bestand; je kunt de standaardopties tijdens de installatie gerust behouden.

Bij de eerste keer opstarten stel je (bijvoorbeeld) Nederlands in als interfacetaal via Options / Choose language. Standaard gebruikt de app DirectShow om video's af te spelen tijdens het timen van de ondertiteling, maar je kunt beter VLC media player installeren, dat met vrijwel alle codecs werkt. In Subtitle Edit verwijs je daarna naar VLC via Instellingen / Voorkeuren, waar je in de rubriek Videospeler de optie VLC media player activeert. Wordt deze niet automatisch gevonden door Subtitle Edit, vul hier dan handmatig het pad in naar de VLC-installatiemap (bijvoorbeeld C:\Program Files\VideoLAN\VLC) en bevestig met OK.

Lees ook: VLC: het Zwitsers zakmes onder de mediaplayers

Handmatig

Subtitle Edit is nu klaar voor gebruik. Haal het gewenste videobestand op via Video / Videobestand openen, of eventueel via Video via URL openen, waarvoor de benodigde onderdelen automatisch kunnen worden gedownload. Je kunt de video bekijken in het afspeelvenster en met de blauwgerande vierkante knop onderin schermvullend afspelen (druk op Esc om terug te keren).

Maak nu een nieuw ondertitelingsbestand aan via Bestand / Nieuw. Open het tabblad Aanmaken (linksonder) en speel de video af tot de eerste zin die je wilt ondertitelen, of tot het punt waar je commentaar wilt toevoegen.

Klik op Nieuwe ondertitel toevoegen en typ de tekst in het veld Tekst. De app schat de duur automatisch in op basis van het aantal tekens, maar je kunt deze altijd aanpassen met de pijltjesknoppen. Klik op Begintijd instellen (of druk op F11) om de huidige positie als starttijd te nemen en op Eindtijd instellen (of druk op F12) voor het eindpunt. De tijdsduur wordt dan automatisch hierop berekend.

Positioneer de videospeler op het punt voor de volgende ondertitel en klik op Nieuwe ondertitel toevoegen om verder te gaan. Herhaal dit voor alle gewenste ondertitels. Met Naar tekstpositie en pauzeren spring je direct naar de begintijd van een geselecteerde ondertitel.

Audio-visualisatie

Je kunt sneltoetsen instellen om preciezer door het videobeeld te navigeren. Ga naar Instellingen / Voorkeuren / Sneltoetsen en scrol in het rechterdeelvenster naar het onderdeel Video. Daar vind je opties als Eén frame terug/vooruit en Eén seconde terug/vooruit, waaraan je onderaan de gewenste toetscombinatie kunt toewijzen.

Terug in het hoofdvenster klik je in het onderste vak om een golfvorm toe te voegen. Het audiospoor wordt nu uit je video gehaald en als golfvorm weergegeven, wat even kan duren. De pieken tonen waar gesproken wordt. Klik net voor het begin van een gesproken zin, typ de bijbehorende ondertitel bij Tekst en druk op F11 (Begintijd instellen). Doe hetzelfde bij het eindpunt met F12. Je kunt het ondertitelblok op de golfvorm ook met de muis verplaatsen en de begin- en eindpunten ervan aanpassen. Zet tot slot een vinkje bij Ondertitelselectie synchroon met afspelen, zodat de ondertitelblokken rood oplichten tijdens het afspelen, wat controle vergemakkelijkt.

AI-gestuurd

Vind je handmatig ondertitels maken te tijdrovend, genereer ze dan automatisch met artificiële intelligentie. Subtitle Edit biedt dit standaard aan. Open Video en kies Audio naar tekst (Whisper) of Audio naar tekst (Vosk/Kaldi). Beide zijn AI-modellen voor spraakherkenning. Whisper is moderner en accurater, maar werkt trager en vergt meer rekenkracht dan het opensource-duo Vosk/Kaldi dat volledig offline werkt. Antwoord Ja op de vraag om FFmpeg te downloaden en, indien gevraagd, ook op het ophalen van extra componenten als libvosk of Purfview Faster-Whisper-XLL. Na de automatische download kun je verder.

Bij Whisper klik je op de knop met drie puntjes en kies je het gewenste model. Groter betekent doorgaans accurater, maar ook zwaarder en trager. Modellen met .en ondersteunen enkel Engels. Voor andere talen kies je bijvoorbeeld medium (1,5GB) of large-v3 (3,5GB), afhankelijk van de videolengte en de kracht van je pc (RAM, cpu en gpu). Bevestig met Downloaden. Selecteer vervolgens de audiotaal bij Taal kiezen. Dit wordt ook de ondertitelingstaal, tenzij je Vertaal naar Engels activeert. Laat de overige opties ingeschakeld. Bij Geavanceerd kun je met talrijke parameters bijsturen, maar we hebben niet de ruimte hier verder op in te gaan. Start het proces met Genereren (of via Batchmodus voor meerdere video's tegelijk). De duurtijd hangt onder meer af van de hoeveelheid gesproken audio.

De opties bij Vosk/Kaldi zijn beperkter. Kies een passend taalmodel uit circa 25 talen, waaronder Dutch (large, 860 MB), download het model en klik op Genereren, waarbij je Nabewerking inschakelen geactiveerd laat.

Vertalen (semi-automatisch)

Wil je je ondertiteling vertalen voor een anderstalig publiek, dan hoef je dat niet handmatig te doen. Beginnen we met de semi-automatische methode. Open Vertalen en kies Automatisch vertalen via kopiëren en plakken. Laat de standaardinstellingen ongewijzigd. Open vervolgens Google Vertalen in je browser en stel de gewenste bron- en doeltaal in. Deze dienst blijkt het beste samen te werken met de app. Klik in Subtitle Edit op Vertalen om het eerste tekstblok naar het klembord te sturen. Klik daarna in Google Vertalen op de knop Vertaling kopiëren en keer terug naar Subtitle Edit. Klik op Vertaalde tekst van klembord halen zodat de vertaling in het rechterdeelvenster verschijnt. Klik vervolgens op Brontekst naar klembord kopiëren om het volgende blok te vertalen. Herhaal dit tot alle tekst is vertaald en bevestig met OK. De vertaalde ondertitels verschijnen netjes naast de originele tekst in Subtitle Edit.

Vertalen (volautomatisch)

Het kan ook eenvoudiger, maar daarvoor heb je een API-sleutel nodig van een vertaaldienst als Google, Bing, Microsoft, DeepL of een AI-bot als ChatGPT. We nemen ChatGPT als voorbeeld.

Ga naar platform.openai.com/api-keys, meld je aan met je account en klik op + Create new secret key. Geef een naam op en bevestig met Create secret key. Kopieer de sleutel met Copy. Open in Subtitle Edit Vertalen / Automatisch vertalen, kies ChatGPT in het uitklapmenu en plak de sleutel met Ctrl+V bij API-sleutel. Selecteer het gewenste model, zoals gpt-4, en stel de bron- en doeltaal in. Via Geavanceerd kun je eventueel extra instructies meegeven. Klik op Vertalen om het vertaalproces te starten.

Optimaliseren

Bij AI-gegenereerde ondertitels is de kans groot dat je nog wat moet bijwerken. Daarvoor zijn verschillende hulpmiddelen voorzien. Zo kun je een ingebouwde spellingscontrole uitvoeren via Spelling / Spellingcontrole. Haal het juiste woordenboek op via het knopje met de drie puntjes en klik op Downloaden. De rest verloopt vanzelf. Je kunt ook nieuwe woorden aan het gebruikerswoordenboek toevoegen. In het menu Spelling vind je verder handige functies als Dubbele woorden zoeken en Dubbele regels zoeken.

Bij Bewerken / Lange titels opdelen kun je instellen dat te lange ondertitels automatisch worden gesplitst zodra ze een bepaalde regellengte overschrijden, bijvoorbeeld 43 tekens. Via Tekens voor in-/uitpunten titels kun je deze gesplitste regels ook laten eindigen met een specifiek leesteken, zoals - of ….

Wanneer je door de ondertitels bladert, zie je mogelijk dat sommige regels een oranje achtergrond hebben in de kolom Tijdsduur. Dat betekent dat ze te kort of te lang zichtbaar blijven in verhouding tot de tekst of de ingestelde leessnelheid. Je kunt de bijbehorende drempelwaarden aanpassen via Instellingen / Voorkeuren, rubriek Algemeen, bij Min. en Max. tijdsduur in milliseconden (standaard respectievelijk 1000 en 8000) en Maximaal aantal tekens/sec (standaard 25). Via Extra / Lijst met fouten krijg je een overzicht van alle ondertitels die deze waarden overschrijden. In dit menu vind je ook nuttige functies als Hoofd-/kleine letters wijzigen en Netflix kwaliteitscontrole, waarmee je de ondertiteling aan verschillende kwaliteitscriteria kunt toetsen.

Weergave bewerken

Standaard slaat Subtitle Edit je ondertiteling op via Bestand / Opslaan in het populaire srt-formaat (SubRip Subtitle). Zo'n srt-bestand bestaat uit platte tekst met sequentienummers, start- en eindtijden en ondertitelregels. Het formaat wordt breed ondersteund en is eenvoudig te bewerken, desnoods met een editor als Kladblok, maar biedt beperkte opmaakopties.

De belangrijkste vormgevingsfuncties zie je wanneer je in Subtitle Edit met rechts klikt op een of meer geselecteerde ondertitels. In het snelmenu vind je opties als Vet, Cursief, Onderstrepen, Kleur, Lettertype en Uitlijnen. Deze opmaak verschijnt als html-tags in de ondertitels en is zichtbaar in de voorbeeldweergave en in videospelers die dit ondersteunen. Via Opmaak verwijderen kun je specifieke opmaakelementen weer weghalen.

Het ASS/SSA-formaat (Advanced SubStation Alpha) biedt meer opmaakmogelijkheden dan srt. Je stelt dit in via Opmaak, in de knoppenbalk van Subtitle Edit, en slaat het resultaat op als .ass-bestand. De gratis tool Aegisub waarover je meer leest in het kader biedt op dit vlak nog meer opties.

Opmaak met Aegisub

Het srt-ondertitelingsbestand is ongetwijfeld het populairste en meest ondersteunde formaat, maar het ass-formaat is handig voor wie de opmaak van de ondertiteling, zoals stijl, positie en zelfs animatie, belangrijk vindt. Ook Subtitle Edit kan hiermee overweg, maar Aegisub is flexibeler. Start de app na installatie op en haal het gewenste ondertitelingsbestand (zoals srt of ass) op. Ga naar Ondertitels en kies Stijlbeheerder. Klik onderaan rechts op Nieuw en vul een stijlnaam in. Leg alle gewenste opmaakelementen vast, zoals lettertype, grootte, vet, cursief, onderstrepen, kleuren (ook voor rand en schaduw), marges, uitlijning, positionering, rotatie en meer.

Bevestig met OK en met Sluiten. Selecteer nu de (gewenste) ondertitels en selecteer net onder de knoppenbalk de gewenste stijl (standaard Default). Bewaar je ondertiteling via Bestand / Ondertitels opslaan als en kies het .ass-formaat. Je zult zelf moeten ondervinden in hoeverre de opmaak door je mediaspeler(s) wordt ondersteund.

Synchroniseren

Een van de vervelendste problemen bij het bekijken van video met ondertiteling is dat de tekst niet synchroon loopt met de dialogen: ze verschijnt net te vroeg of te laat. Dit kun je deels corrigeren in de meeste mediaspelers, maar het gaat vaak beter met een ondertitelingseditor als Subtitle Edit. Kleine afwijkingen kun je handmatig bijsturen door de tijdcodes (begintijd, eindtijd, tijdsduur) aan te passen, al wordt dat snel tijdrovend. Gelukkig kan Subtitle Edit dit ook grotendeels automatisch corrigeren.

Bij een constante verschuiving, waarbij alle ondertitels evenveel afwijken, is de oplossing eenvoudig. Selecteer de gewenste (eventueel alle) ondertitels, ga naar Synchroniseren en kies Verschuiven. Vul de exacte tijdsduur in, bijvoorbeeld 00:00:05,500, en klik op Eerder weergeven of Later weergeven.

Moeilijker is het als de ondertitels geleidelijk verder uit de pas lopen naarmate de video vordert, bijvoorbeeld 5 seconden te vroeg aan het begin en 2 seconden te laat op het einde (lineaire verschuiving). Open dan Synchroniseren / Puntsynchronisatie. Dubbelklik op het eerste foutpunt, stel de juiste tijd in en bevestig met Sync-punt instellen. Doe dit opnieuw bij een volgend foutpunt en klik op Toepassen om de tussenliggende tijdcodes automatisch te laten herberekenen.

Een alternatief is Synchroniseren / Visuele synchronisatie. Kies daarbij de juiste ondertitel (via Tekst) bij het begin van de scène en eventueel een tweede bij het eindpunt. Met de knop Synchroniseren worden de overige tijdcodes verhoudingsgewijs aangepast.

Gebruiken in VLC

We gaan ervan uit dat je nu een geschikt ondertitelingsbestand hebt dat je wilt gebruiken in je favoriete mediaspeler. We tonen hoe dit werkt in VLC media player voor Windows. Via het menu Ondertitels kun je het juiste audiospoor kiezen als de video meerdere sporen bevat, of indien er meertalige ondertitelingsbestanden in de videomap werden geplaatst (zoals <filmnaam>.mp4, <filmnaam>.nl.srt en <filmnaam>.en.srt). Tijdens het afspelen kun je met de V-toets ook snel naar het volgende ondertitelspoor schakelen. Via Ondertitelbestand toevoegen verwijs je naar het gewenste ondertitelingsbestand.

Je kunt in VLC ook de timing bijstellen. Druk tijdens het afspelen op G om de ondertitels 100 ms eerder te tonen of op H om ze 100 ms later te laten verschijnen. Via Gereedschap / Spoorsynchronisatie kun je op het tabblad Synchronisatie exact een tijdswaarde invoeren. Met Ondertitelsnelheid bepaal je hoe snel ondertitels verschijnen en verdwijnen, wat handig is bij een afwijkende framerate. Met Ondertitelduur-factor stel je in hoelang ondertitels in beeld blijven; een waarde van 0,500 bijvoorbeeld houdt ze iets langer zichtbaar.

Om de weergave aan te passen open je Gereedschap / Voorkeuren / Ondertitels/OSD. Bij Ondertiteleffecten kun je onder meer het lettertype, de tekstgrootte, de standaardkleur en de positie van de ondertitels wijzigen.

Gebruiken in Kodi

Tot slot bekijken we hoe je met ondertiteling omgaat in het populaire mediacenterprogramma Kodi.

Tijdens het afspelen klik je rechtsonder op het tekstballonicoon Ondertiteling. Schakel Ondertiteling activeren in en selecteer bij Subtitel het gewenste ondertitelspoor. Je kunt ook kiezen voor Ondertiteling zoeken en verwijzen naar het juiste ondertitelingsbestand. Verder is er de optie Download ondertiteling, maar daarvoor moet je eerst een ondertitelingsservice instellen.

Ga hiervoor in het algemene instellingenmenu - druk eventueel enkele keren op Esc - via het tandwielpictogram linksboven naar Add-ons en kies (Installeer van repository /) Ondertiteling. Selecteer een dienst, bijvoorbeeld OpenSubtitles.org, klik op Installeren en daarna op Configureren. Vul hier je accountgegevens in (in ons voorbeeld aan te maken via www.opensubtitles.org/nl).

Ga terug naar Instellingen en open Speler / Ondertiteling. Bij Talen van te downloaden ondertiteling stel je je voorkeurstaal in (bijvoorbeeld Dutch) en bij Standaard filmdienst verwijs je naar OpenSubtitles.org. In dit menu kun je ook de weergave van ondertitels aanpassen, met opties voor onder meer Positie op het scherm, Lettertype, Grootte, Stijl en Kleur.

Om de timing van ondertitels te corrigeren, klik je tijdens het afspelen opnieuw op het tekstballon-pictogram en kies je Ondertitelsynchronisatie. Met een schuifbalk kun je de ondertiteling enkele seconden vroeger of later laten verschijnen. Simpel, maar wel doeltreffend bij een constante verschuiving.

Lees ook: Films, muziek en meer: beheer al je media met Kodi