Elk jaar brengen fabrikanten een hele reeks nieuwe tv’s op de markt. Sony gooit het dit jaar over een andere boeg. Er wordt slechts een beperkt aantal modellen vernieuwd, de resterende modellen van vorig jaar lopen door. Wat is er verder nog nieuw en anders?

Sony toonde drie nieuwe modellen met een opvallend eenvoudige naamgeving: Bravia 7, Bravia 8 en Bravia 9. Een prima aanpak, want het maakt de toestellen meteen een stuk herkenbaarder. De Bravia 8 is een oled-tv, de andere twee andere zijn miniledmodellen. Geen qd-oled meer? Zeker wel, want veel modellen van 2023 lopen gewoon door in 2024.

Modellen die doorlopen

Mocht het je verbazen dat Sony slechts drie nieuwe modellen aankondigt, dan is dat niet geheel onterecht. Met drie modellen kun je natuurlijk moeilijk de hele markt dekken. Daarom laat Sony een hele reeks modellen uit 2023 (en zelfs 2022) dit jaar gewoon doorlopen. Daarbij gaat het in de eerste plaats om de QD-OLED A95L. Die werd pas laat in 2023 gelanceerd, en het is daarom logisch dat die tv gewoon beschikbaar blijft. Daarnaast blijven ook de A90K OLED, de X90L, X85L, X80L, X75WL en W800 beschikbaar.

Updates aan de beeldverwerking

De Sony XR-processor blijft het hart van de nieuwe tv’s. Sony zet niet zo hard in op AI als sommige andere merken, maar dat betekent niet dat er helemaal geen AI-verbeteringen zijn. De XR-processor is uitgerust met vernieuwde herkenning van scènes, zodat hij de beeldverwerking beter kan afstemmen afhankelijk van het type van de scène.

Ook de gezichtsherkenning kreeg een upgrade: die herkent nu niet alleen vooraanzichten, maar ook close-ups of zijaanzichten. Bovendien 'ziet' de processor of het om een animatiegezicht gaat; dat laat hij dan ongemoeid.

Ook bij audio zien we een interessante upgrade. Voice Zoom 3 is in staat om accuraat de stem of dialogen te isoleren van de rest van de audio. Zo kun je die versterken, bijvoorbeeld als je 's avonds film kijkt, maar ook afzwakken. Dat laatste kan handig zijn als je bij sport wat minder van het commentaar wilt horen, maar wel nog iets van de sfeer in het stadium wilt meekrijgen.

De Bravia 9, 8 en 7

Bovenaan in de line-up staat de Bravia 9, een miniled-tv die een aanzienlijke upgrade is tegenover het 2023-model X95L. De nieuwe achtergrondverlichting, voorzien van een led-driver, levert drie keer meer zones, 50 procent extra piekhelderheid en is 20 procent energie-efficiënter. Sony gaf geen exacte getallen, dus daarvoor is het wachten op onze eigen tests.

Het is een knappe verbetering, en de eerste demo’s die we zagen (tegenover een Sony X95L, een Samsung miniled-tv en een qd-oled-tv van hetzelfde merk) toonden een mooie verbetering in contrast, helderheid en nuance, zoals in kleur als licht. De Bravia 9 is echter alleen beschikbaar in 85 en 75 inch – een opvallende beslissing waarmee Sony naar ons gevoel veel klanten naar een lager geplaatst model duwt.

©Sony

Het w-oledmodel van Sony wordt de Bravia 8, beschikbaar in 77, 65 en 55 inch. We zien geen grote veranderingen ten opzichte van de A80L; Sony zelf claimt een 10 procent verbeterde helderheid.

De Bravia 7 is een opvolger voor de X90L, maar dat laatste model blijft ook doorlopen in 2024. Ook dit toestel is uitgerust met een miniled-achtergrondverlichting die acht keer meer dimmingszones levert dan de klassieke Full Array Local Dimming-versie van de X90L. Het levert 30 procent meer helderheid. De Bravia 7 is beschikbaar in 85, 75 en 65 inch. Een 55inch-versie ontbreekt helaas.

©Sony

Prime Video Calibrated Mode

Netflix Calibrated Mode kenden we al, maar Sony heeft in samenwerking met Amazon nu ook Prime Video Calibrated Mode ontwikkeld. Die werkt weliswaar iets uitgebreider. Waar de Netflix Calibrated Mode een specifieke beeldmodus is die voor alle Netflix-content geldt, is de Prime Video Calibrated Mode afhankelijk van een aantal factoren. Zo kijkt hij of er een film, een tv-serie of sport wordt afgespeeld, of het HD-, 4K-, SDR- of HDR-content is en of het wordt afgespeeld op een oled- of lcd-scherm. Op basis van die factoren krijgt de tv andere instructies om de beeldmodus aan te passen. Uiteraard werkt dat alleen voor Prime Video-content.

Andere verbeteringen

Xbox Series X-gamers kunnen nu op alle drie de nieuwe modellen genieten van Dolby Vision-gaming in 4K/120. Van de vier HDMI-poorten blijven er weliswaar nog steeds slechts twee voorzien van de volle 48Gb/s-bandbreedte, die noodzakelijk is voor 4K/120-weergave.

Het Eco-dashboard dat Sony vorig jaar introduceerde, werd uitgebreid. Je kunt nu realtime je energieverbruik inzien, zodat het gemakkelijker is om in te schatten wat de impact is van verschillende aanpassingen. Bovendien kun je ook het historisch verbruik raadplegen.

Er komt ook een nieuwe smartphone-app: Bravia Connect. Die dient niet alleen als afstandsbediening voor je tv, maar ook om je Sony-soundbar mee te bedienen. De app speelt bovendien een rol bij de installatie van Sony-surroundopstellingen.

©Sony

Vier nieuwe audio-oplossingen

De Bravia Theatre Bar 9, Sony's nieuwste topmodel soundbar, beschikt over 13 luidsprekers, 4 passieve radiatoren en een strakker ontwerp vergeleken met zijn voorganger. De Bar 8, met 11 luidsprekers, deelt het compacte ontwerp en de stoffen afwerking. Beide maken gebruik van Spatial Sound Mapping voor meeslepend geluid en kunnen worden uitgebreid met achterluidsprekers en subwoofers.

©Sony

De Bravia Theatre Quad-speakers, vier platte luidsprekers van ongeveer 30 x 30 cm, bieden een zeer flexibele plaatsing. Met behulp van de Bravia Connect-app gebruikt deze opstelling ook Spatial Sound Mapping om een indrukwekkende geluidsbubbel te creëren met 12 virtuele luidsprekers.

©Sony

Sony introduceerde tot slot de Bravia Theatre U, een persoonlijke nekluidspreker. De ingebouwde batterij levert tot 12 uur luisterplezier – een ideale keuze als je een persoonlijke geluidsbubbel wenst. Je kunt tot twee stuks met de tv verbinden.

©Sony

Epic Games, de ontwikkelaar en uitgever van Fortnite, moet in Nederland twee boetes van in totaal 1,125 miljoen euro betalen. Dit omdat het bedrijf kinderen op een oneerlijke manier aanzet om aankopen te doen in het populaire battle royale-spel.

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) legde Epic Games in 2024 al de boetes op. Epic Games ging in hoger beroep, maar de rechtbank in Rotterdam heeft eerder deze week besloten dat de boetes blijven staan en de aanklacht van de ACM dus correct is.

Redenen voor de boetes

Epic heeft met Fortnite volgens de rechtszaak op drie punten de wet overtreden. Zo bevat het spel de Item Shop, waarbij items elke 24 uur worden vervangen. Hiermee wordt volgens het oordeel kunstmatig schaarste gecreëerd en worden kinderen onder tijdsdruk gemotiveerd om snelle en dus mogelijk ondoordachte aankopen te doen. Dit is overigens een vrij vaak voorkomende verkoopstrategie in diverse multiplayergames.

Daarnaast worden Fortnite-spelers - en dus ook kinderen - gebombardeerd met verschillende beelden, video's en berichten die tot aankoop aanzetten. Op die manier wordt het voor hen verleidelijker gemaakt om items en zogeheten Battle Passes te kopen. Volgens Epic Games zetten deze advertenties niet rechtstreeks aan tot aanschaf, omdat men na het klikken op zo'n bericht nog meer stappen moet zetten, maar de rechtbank wuift dat weg.

Tot slot staan er bij sommige items in de Item Shop timers die aflopen. Daarmee wordt gesuggereerd dat sommige items spoedig uit de verkoop gehaald worden, terwijl dat niet altijd het geval is. Ook dit probeerde Epic Games te weerleggen - zonder succes.

Naast de boete moet Epic Games Fortnite aanpassen om jongere spelers te beschermen. Dat zal het bedrijf mogelijk meer geld en moeite kosten dan de daadwerkelijke boetes betalen. Epic heeft de timer inmiddels al uit de Item Shop gehaald, en spelers onder de 16 jaar kunnen geen aankopen met echt geld meer doen zonder ouderlijke toestemming. Daarbij kan er ook ouderlijk toezicht worden ingesteld

Kritische kijk op games

Nederland is niet het enige land waar met een vergrootglas naar Fortnite wordt gekeken: in de Verenigde Staten werden ook al boetes uitgedeeld voor soortgelijke zaken. Sowieso wordt er wereldwijd steeds kritischer gekeken naar de manier waarop met name videogames met een online component met jeugdige spelers omgaan. Een ander bekend voorbeeld is Roblox, dat volgens critici door sommige spelers met kwade bedoelingen als platform wordt gebruikt om kinderen te lokken.

Fortnite is speelbaar op alle moderne platforms, waaronder PlayStation, Switch-consoles, Xbox, pc en smartphones. Het is een van de populairste games van deze tijd. In het spel landen honderd spelers op een eiland en vechten ze het uit tot er maar één speler overblijft. De game is in de loop der jaren echter uitgegroeid tot meer dan dat: er zijn festivals met echte artiesten die optreden, spelers kunnen het uiterlijk van uiteenlopende personages uit allerlei franchises ontgrendelen voor hun eigen personage - van Marvel tot South Park - en er zijn zelfs een racegame en een Lego-versie binnen het platform beschikbaar.

Kathleen Kennedy, de voorzitter van Lucasfilm die eerder deze week aankondigde te vertrekken bij het bedrijf, heeft een update gegeven over verschillende Star Wars-films die er aan zitten te komen.

Dat deed ze in een interview met Deadline, waarin ze ook terugblikt op haar tijd bij Lucasfilm. We wisten al van het bestaan van de aankomende films die ze vervolgens aanhaalde, maar op deze manier wordt er iets meer duidelijkheid gecreëerd over de status van deze projecten.

Mogelijke projecten

Zo werken James Mangold en Beau Willimon aan een script voor een film over het ontstaan van de Jedi - mogelijk genaamd Dawn of the Jedi. Volgens Kennedy heeft het duo een geweldig script geschreven, maar ligt de progressie rondom de film nu tijdelijk stil.

Daarnaast heeft ook Taika Waititi - bekend van de moderne Thor-films, What We Do in the Shadows en Jojo Rabbit - een script ingeleverd die blijkbaar "hilarisch" is. "Het is alleen niet mijn besluit (wat ermee gebeurt), zeker nu ik wegga." Steve Soderbergh en (acteur) Adam Driver willen daarnaast een script van Scott Burns verfilmen. Eerder werd er al een film rondom Drivers personage Ben Solo afgeschoten.

Tot slot is er nog de mogelijkheid dat Rian Johnson, de maker van The Last Jedi, terugkeert. Kennedy legt uit dat Johnson het erg druk heeft met de Knives Out-films, en dat hij ook bang is geworden van de kritiek die online werd geplaatst rondom zijn meest recente Star Wars-film. In eerste instantie zou Johnson een geheel nieuwe Star Wars-trilogie regisseren, maar dat lijkt nu dus onwaarschijnlijk. Kennedy kon dan ook geen uitsluitsel geven.

Aankomende bevestigde Star Wars-films

Er is in ieder geval veel onduidelijk over de staat van de toekomstige Star Wars-films, maar gelukkig weten we van enkele films dat ze sowieso uitkomen - mede omdat ze al zijn opgenomen.

Zo is daar de Mandalorian-film - The mandalorian and Grogu - geregisseerd door Jon Favreau - die in mei uitkomt - en volgend jaar Star Wars: Starfighter. In die film hebben onder andere Ryan Gosling, Flynn Gray en Matt Smith rollen. Fans kunnen zich de komende jaren dus nog opmaken voor meer dan genoeg Star Wars.

Het vertrek van Kathleen Kennedy

Zoals gezegd treedt Kathleen Kennedy dus af als voorzitter van Lucasfilm. Zij speelde zo'n veertien jaar lang een belangrijke rol binnen deze gigantische franchise. Ze zal wel deels betrokken blijven bij de reeks, onder andere als producent van The Mandalorian and Grogu en Starfighter.

Dave Filoni en Lynwen Brennan nemen het stokje van Kennedy over. Filoni gaat zich richten op de creatieve koers van Lucasfilm en Star Wars, terwijl Brennan de zakelijke kant op zich neemt. Beiden zullen onder leiding staan van Disney-voorzitter Alan Bergman.