We vragen vaak te veel van onszelf. Wanneer spreek je van stress en wanneer ben je echt te ver gegaan en heb je een burn-out? Leer hoe je het kunt herkennen en voorkomen.

In dit artikel kom je erachter: Wat het verschil is tussen stress en burn-out | Hoe je een burn-out kunt voorkomen | Hoe je een burn-out herkent | Hoe je ervan afkomt.

Ook interessant om te lezen: Geen stress! Zo verzet ook jij meer werk in minder tijd

Wat is het verschil tussen stress en burn-out?

Stress is een vorm van spanning die in het lichaam van mensen optreedt als reactie op externe prikkels. En stress heb je nodig. Dat is niet zozeer verkeerd. Maar heb je langdurig aanhoudende stress, dan gaat het mis.

“Als je een prestatie moet leveren heb je stress nodig om goed te kunnen presteren, zoals bij een examen of hardloopwedstrijd", zegt Heleen Plas, vitaliteitscoach en ervaringsdeskundige. “Daarna is het de bedoeling dat je weer ontspant. Maar lukt dat niet en als je langdurig onder chronische stress staat, dan kan dat leiden tot burn-out.”

Met haar praktijk Live it up helpt Heleen Plas veel mensen die last hebben van burn-outklachten. “Burn-out treedt op na langdurige, vaak jarenlange roofbouw op je lichaam. Je batterij is helemaal leeg. Overspannenheid is het stapje ervoor. Dan is de batterij aardig leeggelopen, maar signaleer je het op tijd en kun je hem nog opladen, waardoor je er weer bovenop kunt komen. Een burn-out duurt langer om te herstellen. Je bent even lang aan het herstellen als de periode die je erover hebt gedaan om tot een burn-out te komen.”

©© Rido

Hoe herken je een burn-out?

Al tijden geeft je lichaam signalen af die je misschien herkent, maar waarbij je ook denkt: het zal morgen wel weer over zijn. Je voelt je heel erg opgejaagd, emotioneel, somber, staat al moe op en bent uitgeput. Ook spierspanning, rugklachten, slecht slapen en niet meer in staat zijn om te kunnen sporten, zijn veelvoorkomende klachten.

“Tijdenlang heb je niet in de gaten dat er iets aan de hand is, totdat je echt over het randje gaat en je je realiseert, ik moet er iets aan doen,” zegt Plas. “Vaak als een arts de diagnose stelt, komt de klap pas binnen. Dan begrijp je dat je niet naar je lichaam hebt geluisterd, maar alleen maar bent doorgegaan.”

Hoe kun je het voorkomen of voor zijn?

Helaas komen burn-outklachten in Nederland steeds vaker voor. Ook uit het zeer recente onderzoek van TNO en het Centraal Bureau voor de Statistiek blijkt dat er een toename is van het aantal gevallen van burn-out, met name in de leeftijdscategorie van 18 tot 34 jaar. Eén op de vier werkenden uit deze groep ervaart burn-outklachten. Met name jonge vrouwen hebben vaker last van forse burn-outklachten: maar liefst 29 procent!

Heleen Plas: “In deze prestatiemaatschappij zitten we te veel in ons hoofd. Daardoor leren we niet de signalen te herkennen die ons lichaam afgeeft. Je moet op één zetten: goed naar je lijf luisteren. Bouw daarom ontspanningsmomenten in in je dagelijks leven. Als je thuiskomt van een drukke werkweek: ga naar buiten. Ben je te moe om te gaan hardlopen, ga dan wandelen. Zoek de natuur op. Buitenlucht en -licht doet ieder mens enorm goed. Ook mediteren kan helpen. Je wilt dat je je zenuwstelsel tot rust brengt. Die staat de hele dag aan.”

Verder is voldoende slaap van essentieel belang. En eigenlijk je hele leefstijl: voeding, bewegen en slapen. Plas: “Het belangrijkste is: waar word jij blij van? Als je altijd iets doet waar je niet gelukkig van wordt, dan levert dat veel stress op wat uiteindelijk kan leiden tot een burn-out.”

Hoe kom je van een burn-out af?

Wat als je toch in een burn-out terecht bent gekomen? Hoe kom je er weer van af? De vitaliteitscoach geeft de volgende stappen:

Stap 1. Geef jezelf per direct de rust, ruimte en tijd om dit aan te gaan.

Stap 2: Zoek hulp in de vorm van een vitaliteits- of stress-en-burn-out-coach of psycholoog. Vaak kun je met een coach ook al heel ver komen. Krijg inzichtelijk waarom dit jou is overkomen en wat je stressoren zijn. Als je daar bekend mee bent, dan herken je de signalen en kun je er de rest van je leven iets mee doen. 

Stap 3: Zorg goed voor jezelf op het gebied van voeding en beweging. Vermijd cafeïne en suikers. Zorg voor voldoende omega 3, eet zoveel mogelijk (biologische) groenten en eet bij voorkeur op vaste tijden drie keer een volwaardige maaltijd per dag. Ga wandelen en zoek de natuur op.

©PheelingsMedia - stock.adobe.com

Het belang van slaap

Slaap is een essentieel onderdeel van je vitaliteit en belangrijk om burn-out te voorkomen. Door te slapen herstelt je lichaam tijdens de nacht. Om goed te kunnen slapen heb je ontspanning nodig. Dus ontspanning is van wezenlijk belang. Plas: “Zorg goed voor jezelf en las ontspanningsmomenten in. Zonder voldoende slaap, herstel je ook niet genoeg en dat is ook weer stress voor je lichaam.”

Tip van Heleen Plas: “De nacht weerspiegelt de dag. Heb je overdag niet voldoende herstel gepakt, dan speelt dat mee voor de kwaliteit van je slaap. Laat minimaal een uur voordat je gaat slapen schermen weg. Blauw licht (van schermen) is namelijk een signaal voor je lijf dat het wakker moet blijven. Ga mediteren of een boek lezen zodat je lichaam zich klaarmaakt om goed te kunnen slapen.”

Ook interessant om te lezen: Wat is een slaapcoach en waarvoor gebruik je het?

Hulp van de vitaliteitscoach

©Heleen Pas

Heleen Plas is vitaliteitscoach en ervaringsdeskundige. In haar praktijk Live it up helpt ze mensen om hun kracht weer te vinden, te voelen en meer balans en energie te ervaren in het leven. Dat doet ze onder meer door wandelcoaching en runningtherapie, dicht bij de natuur en de Noordwijkse zee.

Weinig energie? Misschien pept wat extra licht je op? ☀️

Er valt deze week weer een boel te streamen en of je nu zin hebt in superheldenactie, sciencefiction of drama: er is voor ieder wat wils. Wij hebben de beste tips van het nieuwe aanbod voor je op een rijtje gezet, zodat jij precies weet wat je deze week niet mag missen.

Wonder Man (seizoen 1) | Disney+ | 28 januari

De nieuwste toevoeging aan het MCU, de gloednieuwe serie Wonder Man, is vanaf deze woensdag te zien op Disney+. De serie volgt Simon Williams (Yahya Abdul-Mateen II), een acteur die nogal worstelt om zijn carrière van de grond te krijgen. Wanneer hij medeacteur Trevor Slattery (Ben Kingsley) ontmoet, komt hij erachter dat de legendarische regisseur Von Kovak (Zlatko Burić) de superheldenfilm ‘Wonder Man’ opnieuw verfilmt. Terwijl Simon een levensveranderende rol achterna jaagt, blijkt dat hij zelf echt superkrachten heeft. Hij gebruikt ze echter liever niet en wil zich vooral graag richten op zijn carrière. De serie wordt tot nu toe uitstekend ontvangen, iets wat Marvel-fanaten wel konden gebruiken.

Bridgerton (Seizoen 4 - Deel 1) | Netflix | 29 januari

Het geliefde kostuumdrama Bridgerton keert deze week terug, ditmaal met een focus op Benedict Bridgerton (Luke Thompson). Nadat hij in eerdere seizoenen wat aan de zijlijnen heeft gestaan, pakt ‘ie nu zijn eigen moment in de schijnwerpers. Naast terugkerende castleden als Jonathan Bailey en Simone Ashley - respectievelijk als Anthony en Kate Bridgerton - zijn er ook nieuwe namen van de partij. Bijvoorbeeld Katie Leung - die ook de stem van Caitlyn uit Arcane inspreekt - als Lady Araminta Gun. Zoals steeds vaker voorkomt bij Netflix wordt dit seizoen wel opgebroken: de eerste vier afleveringen zijn vanaf 29 januari te bekijken, waarna de laatste vier volgen op 26 februari.

PONIES (seizoen 1) | SkyShowtime | 30 januari

De buddy-spyserie PONIES volgt Bea (Emilia Clarke) en Twila (Haley Lu Richardson), twee gewone vrouwen die in 1977 als secretaresse werken op de Amerikaanse ambassade in Moskou. Hun rustige leven wordt abrupt op zijn kop gezet wanneer hun echtgenoten, beiden CIA-agenten, onder mysterieuze omstandigheden om het leven komen. Vastbesloten om de waarheid te achterhalen, laten Bea en Twila hun vertrouwde kantoorbanen achter en worden ze zelf CIA-spionnen.

The Death of Bunny Munro | SkyShowtime | 30 januari

The Death of Bunny Munro is gebaseerd op het gelijknamige boek van Nick Cave en volgt titulaire hoofdpersoon Bunny Munro (Matt Smith), een losbandige huis-aan-huisverkoper van schoonheidsproducten. Na de plotselinge dood van zijn vrouw, moet hij ineens alleen voor zijn jonge zoontje zorgen, die hij meeneemt terwijl hij voor zijn werk door het zuiden van Engeland reist. Bunny is alleen maar bezig met het vervullen van zijn eigen behoeftes, maar tijdens hun chaotische roadtrip realiseert hij zich dat hij zijn levensstijl zal moeten aanpassen.

Mad Max: Fury Road | HBO Max | 1 februari

De eerste vier delen van de western-achtige sciencefictionfilms Mad Max zijn vanaf deze zondag te zien op HBO Max. Het vierde deel, Fury Road, is wat mij betreft de grootste aanrader. In een post-apocalyptische woestijn waar benzine en water schaars zijn, bundelt hoofdpersoon Max (Tom Hardy) de krachten met een groep rebellen om in opstand te komen tegen een meedogenloze dictator. Je hebt trouwens niet per se voorkennis nodig om van Mad Max: Fury Road te kunnen genieten, de keiharde actie en geweldige setting maken deze film sowieso de moeite al waard.

Ocean's Eleven | HBO Max | 1 februari

Mocht je deze week zin hebben in een lekkere heistfilm, dan ben je bij HBO Max aan het juiste adres. Danny Ocean (George Clooney) is de gevangenis nog niet uit of hij is zijn volgende misdaad al aan het bekokstoven. Hij verzamelt een team van tien doorgewinterde criminelen om drie grote casino’s in Las Vegas te beroven en doopt de groep ‘Ocean’s Eleven’. De film is een remake van de gelijknamige Rat Pack-klassieker uit 1960 en zit met onder anderen Clooney, Brad Pitt, Andy Garcia, Don Cheadle en Julia Roberts, net zo boordevol sterren als het origineel.

De allereerste Rayman uit de jaren negentig wordt mogelijk ruim dertig jaar na release opnieuw uitgebracht.

In Australië is er namelijk een leeftijdsclassificatie opgedoken voor een game genaamd 'Rayman 30th Anniversary Edition' voor PlayStation 5 en Nintendo Switch. Dat is opmerkelijk, want een dergelijke editie van de game is nog helemaal niet aangekondigd op moment van schrijven.

De game zou uitgebracht worden door Atari. Hoewel Rayman officieel eigendom is van Ubisoft, brengt Atari wel vaker klassieke games van andere bedrijven opnieuw uit. Denk aan Mortal Kombat: Legacy Kollection. Ook U&I Entertainment - het bedrijf dat diverse fysieke edities van games van zowel Atari als Ubisoft publiceert - zou betrokken zijn bij het project.

Eerdere geruchten rondom Rayman

Er gaan al langer geruchten over de comeback van de Rayman-franchise. Ubisoft gaf in 2024 nog aan de Rayman-franchise te "verkennen", en kort daarna gingen er geruchten over een mogelijke remake van de allereerste game. Mogelijk zijn de plannen rondom Rayman intern bij Ubisoft inmiddels echter al veranderd, aangezien het bedrijf onlangs een forse reorganisatie aankondigde.

De Rayman-franchise

Rayman kwam in 1995 uit op PlayStation, Saturn, pc en Jaguar. De 2D-platformer die werd bedacht door voormalige Ubisoft-topontwikkelaar Michel Ancel staat bekend als een klassieker, waarbij kleurrijke en originele omgevingen gecombineerd worden met uitdagende platformactie. De jaren daarna kwamen er diverse vervolgen uit waarbij de franchise naar drie dimensies overstapote.

In 2011 blies Ubisoft de reeks nieuw leven in met Rayman Origins, waarmee een tekenfilmachtige stijl werd geïntroduceerd en de franchise terugkeerde naar twee dimensies. Twee jaar later werd vervolg Rayman Legends uitgebracht, dat inmiddels al meermaals is uitgebracht.