Weer geen oog dichtgedaan? Kun je wel in slaap komen, maar ben je na een paar uur alweer klaarwakker? Of slaap je wel genoeg uren, maar voel je je doodmoe als je opstaat? We praten er niet dagelijks over, maar er zijn veel mensen die zich zorgen maken over hun slaaproutine. Je hoeft er niet mee te blijven zitten. Je kunt bijvoorbeeld een slaapcoach in de arm nemen. Maar wat doet zo’n slaapcoach precies wat jij niet zelf kan?

Warme melk met honing, je telefoon uren voordat je gaat slapen alvast uit je gezicht halen, mediteren, geen koffie meer drinken, een nieuw kussen aanschaffen – er zijn talloze dingen om thuis te doen die kunnen zorgen voor een betere nachtrust. Alleen werken die dingen lang niet bij iedereen. Je kunt overwegen om een slaapcoach in te schakelen. Het is misschien niet iets waar je meteen aan denkt, maar er zijn heel veel slaapcoaches in Nederland te vinden.

Veel slaapcoaches zijn gespecialiseerd in baby’s en kinderen, maar er bestaan ook slaapcoaches voor volwassenen. Weinig of slecht slapen heeft immers invloed op heel veel zaken. De hersenstichting geeft aan dat slecht slapen kan leiden tot depressies, dementie, overgewicht, hartklachten en burn-outs. Niet slapen heeft dus niet alleen invloed op je humeur of je dagelijkse functioneren, maar ook op je algehele gezondheid. Niet vreemd dus dat er allerlei coaches zijn om je te helpen.

©Konstantin Postumitenko

Slaapcoaching 

Concreet helpt slaapcoaching bij het verbeteren van de slaapkwaliteit. Daarbij kun je zowel denken aan het aantal uren als de ‘diepte’ van de slaap. Dat doet een coach niet door naast je bed te zitten of allemaal zenders bij je op te plakken en camera’s op te hangen. Dat doet de coach door je handige handvatten te geven om je slaapprobleem aan te pakken.

Die coaching werkt veelal hetzelfde als therapie: vaak helpt het bewust worden van wat er gebeurt al heel veel. Je spijkert meteen je kennis over slapen an sich bij. Daarbij geeft een coach je tips over hoe je je gedrag kunt veranderen om je kans op een goede nachtrust te verbeteren.

Het is natuurlijk anders dan bijvoorbeeld psychotherapie, omdat je actief bezig moet zijn met iets waar je vervolgens niet actief mee bezig kunt zijn. Het is dus handig om te zorgen voor de ideale omstandigheden om te slapen en dat is precies waar een coach je bij helpt. Misschien verschoon je je beddengoed te weinig, kun je beter ‘s avonds voor het slapen gaan douchen in plaats van ‘s ochtends, of moet je je avonden iets anders inrichten om zo te zorgen voor de beste persoonlijke slaapomstandigheden.

Slaapcoachtraject

Slaapcoach Tessa Dekkers schreef het boek De Slaapgids. “Bij elk slaapcoachtraject is er sprake van moeite met in slaap vallen, in slaap blijven of te vroeg wakker worden en niet meer in slaap vallen. Als dat drie keer of vaker per week voorkomt, het drie maanden aanhoudt en er een nadelig effect is op het functioneren overdag, noemen we dat slapeloosheid of insomnia. Door het slaaptekort wordt iemand niet uitgerust wakker en ervaart diegene onvoldoende energie voor de hele dag. Op de langere termijn kan slecht slapen leiden tot risico’s voor de gezondheid.”

Ze ziet dat mensen in de praktijk weleens vooroordelen hebben over slaapcoaching. “Een vooroordeel of wens van slechte slapers is dat er een gouden tip of geheime truc bestaat waardoor het altijd lukt om goed te slapen. Maar er is geen makkelijke of korte route naar een duurzame oplossing voor een slechte nachtrust. Beter leren slapen is maatwerk en vraagt ook de inzet van de slechte slaper om bijvoorbeeld gewoonten aan te passen. Daar kan een slaapcoach goed bij ondersteunen en motiveren.” 

©Dirima - stock.adobe.com

Ook bij milde slaapproblemen

Dekkers geeft daarnaast aan dat slaapcoaching zeker niet alleen nuttig is bij slecht slapen: “De begeleiding voorkomt bij milde slaapproblemen juist dat ernstige slaapproblemen ontstaan. Op dat moment hebben mensen bovendien nog de energie om aan de slag te gaan met het slechte slapen.” Een van de belangrijkste adviezen voor mensen die kampen met slaapproblemen is dan ook: “Begin overdag met gezonde gewoontes, het beperken van werkstress, het afbouwen van activiteiten in de avond en het zorgen voor voldoende ontspanning.” Bovendien raadt de deskundige slaapmedicatie af. “Dat zal het slaapprobleem niet oplossen en soms zelfs erger maken. Slaap laat zich niet afdwingen of controleren.”

Het meest opvallende advies van Dekkers is dat beter je best doen om goed te kunnen slapen meestal een tegenovergesteld effect heeft. Wel kun je beter je best doen op de gezonde gewoontes. Een van die gewoontes is volgens de slaapcoach om meer regelmaat in je leven in te bouwen. "Ons lijf en brein zijn dol op regelmaat. Hanteer een ritme dat past bij je biologische ritme en de gezins- en werksituatie. Ga bij voorkeur elke dag op ongeveer hetzelfde tijdstip naar bed en uit bed – ook in het weekend en ook na een slechte nacht."

Loopbaancoach...?

Een slaapcoach zou je ook kunnen doorverwijzen naar een psycholoog. Je slaapproblematiek kan namelijk voortkomen uit stress, fobieën of depressies, die ontstaan uit bijvoorbeeld trauma’s. Ook zijn veel slaapcoaches eveneens loopbaancoach. Dat klinkt wellicht onlogisch, maar dat is het niet. Slecht slapen heeft invloed op hoe je functioneert, ook op je werk, terwijl stress door het werk op zijn beurt weer kan zorgen voor slecht slapen – een vicieuze cirkel dus. Om die reden is het dus logisch dat er zowel aan de kant van slaapcoaching wordt gewerkt als aan de kant van loopbaancoaching. 

Daarnaast is er nog een groep mensen die extra baat heeft bij een slaap/loopbaancoach. Dekkers: “Voor mensen die werken op onregelmatige werktijden is het behouden van een goede nachtrust een extra uitdaging. Zeker als werknemers wat ouder worden vraagt dat om extra aandacht voor een gezonde leefstijl en creëren van een passend ritme en regelmaat.”

©Ljupco Smokovski

Andere manieren om te slaap te vatten

Als je geen slaapcoach wilt inzetten, is er dan een andere manier om te werken aan je slaaproutine? Omdat zoiets heel persoonlijk is, is er niet één universele oplossing. Wel is er veel om te proberen. Luister bijvoorbeeld naar een podcast voor mensen met slaapproblemen, zoals The Sleep Coach School Podcast van Daniel Erichsen. Je kunt ook proberen slaapmeditaties te doen met behulp van een app, zoals Headspace of Calm. Een andere mogelijkheid is om op Spotify een speciale slaap-playlist aan te zetten, zoals Sleep Waves of een ander monotoon geluid.

We noemden het al kort aan het begin van het artikel, maar je zou ook een smartphone of een fitnesstracker kunnen inzetten om meer inzicht in je slaap te krijgen. Valt het op dat je de ene nacht vier uur slaapt en de andere nacht zes, maar dat bijvoorbeeld de diepe slaapscore wel veel beter is bij de korte nacht? Dan kun je kijken wat je die dag deed en zo onderzoeken wat jouw slaapkwaliteit mogelijk heeft bevordert. Wees je bewust van het feit dat deze oplossingen geen speciaal op jouw situatie toegespitste methode zijn om van slaapproblemen af te komen, al is het natuurlijk een grote plus als dat wel zo is. En zo niet, dan weet je nu wat een slaapcoach kan.

Wie denkt dat de Foto’s-app in Windows 11 niet meer is dan een basisviewer, vergist zich. Het programma combineert overzichtelijke organisatie, handige bewerkingstools en slimme koppelingen met andere Microsoft-diensten tot een verrassend veelzijdige tool.

De meeste gebruikers openen Foto’s om simpelweg een jpg- of png-bestand te bekijken. Toch is de app ontworpen als tool om niet alleen foto’s, maar ook video’s te beheren en te bewerken. Bovendien is de AI waarmee Windows 11 uitpakt, ook in deze app geïntegreerd. We bekijken enkele geavanceerde functies. 

Elementen verwijderen

Vaak merk je pas achteraf dat er iets storends op een foto staat: denk aan elektriciteitsdraden, rondslingerende rommel of een ex die je nooit meer wilt zien. In zulke gevallen biedt Foto’s een handige AI-functie: Genererend wissen. In tegenstelling tot het klassieke gummetje dat enkel overschildert, verwijdert deze tool het ongewenste object echt. De achtergrond wordt hierbij automatisch aangevuld alsof het element er nooit is geweest.

Zo werkt het: open de foto en klik op Bewerken. Bovenaan verschijnt de knop met het label AI. Selecteer Genererend wissen. Gebruik de kwast om over het object te gaan dat je wilt verwijderen. Met de schuifregelaar Kwastgrootte bepaal je de dikte van de kwast. Het geselecteerde object krijgt kort een gearceerde overlay en verdwijnt vervolgens netjes uit beeld.

Op twee manieren wissen

Wanneer je een groot object wilt verwijderen, kan het zijn dat je Genererend wissen meerdere keren moet toepassen. Soms blijven er namelijk restanten zichtbaar, maar meestal is dat na een tweede poging verholpen.

Standaard staat de verdwijnkwast op Automatisch toepassen. Schakel je dit uit, dan krijg je twee extra mogelijkheden: Masker toevoegen en Masker verwijderen. Met een masker bedoelt Microsoft de overlay waarmee je aanduidt wat moet verdwijnen. Op die manier kun je nauwkeuriger werken: stukjes overlay toevoegen waar nodig, of juist weghalen als je te veel hebt geselecteerd. Ben je niet tevreden met het resultaat, dan kun je altijd terug via de knop Opnieuw instellen.

Tekst uit foto’s halen

De nieuwe Foto’s-app beschikt over een ingebouwde tekstherkenningsfunctie. Met behulp van Optical Character Recognition (OCR) haalt de app tekst uit afbeeldingen, zodat je die kunt kopiëren, plakken en bewerken. Handig bij screenshots, maar ook bij handgeschreven notities die netjes genoeg zijn om door de OCR te worden herkend.

Open een afbeelding met tekst in Foto’s. Klik onderaan op Tekst scannen. De app markeert automatisch de tekstgebieden. Klik met de rechtermuisknop op de gevonden tekst en kies Alle tekst selecteren. Er verschijnt een lichtrode overlay over de geselecteerde tekst. Klik opnieuw met de rechtermuisknop en kies Tekst kopiëren. De tekst staat nu op het klembord en kun je in elke toepassing plakken.

Achtergrond verwijderen

Een nieuwe AI-tool in Foto’s maakt het mogelijk om de achtergrond van een foto transparant te maken. Open de foto en klik op Bewerken. Kies bovenaan de knop Achtergrond. De AI herkent automatisch de voorgrond en achtergrond. De achtergrond wordt vervangen door een schaakbordpatroon, wat aangeeft dat dit gebied transparant is.

Als de automatische selectie te veel of te weinig heeft verwijderd, kun je dit aanpassen met het Hulpmiddel voor achtergrondkwast. Hiermee krijg je een kwast waarmee je maskers kunt toevoegen of verwijderen. Je kunt zowel de grootte als de zachtheid van de kwast instellen. Hoe zachter de kwast, hoe zachter de overgang tussen zichtbaar en transparant wordt.

Om de transparante achtergrond te behouden, moet je de afbeelding opslaan in een indeling die transparantie ondersteunt. Bij Opties voor opslaan kun je bijvoorbeeld kiezen voor png, aangezien de veelgebruikte jpg-indeling geen transparantie ondersteunt.

Vervagen of vervangen

Met dezelfde AI-tool kun je niet alleen de achtergrond transparant maken, maar ook vervagen of vervangen. Wanneer je Achtergrond AI selecteert, markeert Foto’s automatisch het voorgrondobject. In dit voorbeeld kiest de app correct de vrouw als voorgrond. Wil je dat ook het betonnen trapje waarop ze zit deel uitmaakt van de voorgrond? Selecteer dan Hulpmiddel voor achtergrondkwast om het trapje aan de selectie toe te voegen. Vervolgens kun je de optie Onscherp gebruiken. Met de schuifregelaar bepaal je de mate van onscherpte, waardoor een scherptediepte-effect ontstaat.

Er is ook een optie Vervangen. Het resultaat hiervan is beperkt: omdat Foto’s geen lagen ondersteunt zoals Microsoft Paint, kun je geen fotografische achtergrond toevoegen. De optie Vervangen laat je alleen de achtergrond vervangen door een effen kleur.

Vergroten en verkleinen

Vaak wil je de grootte van een afbeelding aanpassen. Foto’s beschikt over een ingebouwde, aanpasbare resizer. Let op: wil je meerdere afbeeldingen tegelijk aanpassen, dan kan dat niet. Batchverwerking wordt niet ondersteund. Bij een geopende afbeelding klik je niet op Bewerken, maar op de drie puntjes bovenaan. In het menu kies je vervolgens Formaat van afbeelding wijzigen.

Je kunt het formaat instellen in pixelwaarden of in percentage. Tegelijk is het mogelijk om de afbeelding naar een andere indeling te converteren, bijvoorbeeld naar jpg of png. Met een schuifregelaar bepaal je de kwaliteit, wat de mate van compressie regelt. Hoe meer compressie, hoe kleiner het bestand, maar ook hoe groter het risico op kleine verstoringen (zogenaamde artefacten).

Onderaan zie je telkens het verschil tussen het huidige en het nieuwe bestand. Deze tool kun je niet alleen gebruiken om afbeeldingen te verkleinen; je kunt ze ook vergroten. Het verhogen van de resolutie heet upscaling of opschalen. Bij zowel upscalen als downscalen wordt automatisch de hoogte-breedteverhouding behouden, zodat de afbeelding niet wordt vervormd.

Super Resolution

Op sommige computers verschijnt in deze app een knop Super Resolution. Dit is een AI-functie die foto’s automatisch scherper en gedetailleerder maakt. Zo kan een afbeelding van 800 × 600 worden opgeschaald naar 1600 × 1200 of zelfs hoger, terwijl de details grotendeels behouden blijven.

Bovendien corrigeert Super Resolution ook compressie-artefacten.De functie is alleen beschikbaar op pc’s met Copilot en een Neural Processing Unit (npu). Eind vorig jaar verscheen de knop per vergissing ook op apparaten die dit niet ondersteunden. Dat is inmiddels rechtgezet, zodat Super Resolution nu enkel zichtbaar is op geschikte toestellen.

Met Super Resolution helpt AI om je de afbeelding drastisch te upscalen.

Video’s bewerken

Met Microsoft Foto’s kun je ook eenvoudig video’s trimmen. Open de video in de app en die start meteen met afspelen. Linksboven verschijnt een rode knop Knippen. In het venster dat opent, gebruik je onderaan de tijdlijn de verticale indicator om het beginpunt van de video te bepalen. Daarna versleep je de achterste hendel om het eindpunt vast te leggen. Ben je tevreden met de selectie, dan kies je voor Opslaan als kopie (de originele video blijft behouden) of voor Opslaan (de oorspronkelijke video wordt overschreven).

Filters en effecten

Zodra je op Bewerken hebt geklikt, kun je de afbeelding verfijnen met de knoppen Aanpassing (het pictogram van de zwart-witte bol) en Filteren (het pictogram van de kwast). Met Aanpassing pas je via schuifregelaars de belichting, kleur en scherpte aan. Zo maak je de kleuren warmer, verhoog je het contrast of voeg je extra helderheid toe. Onder Filteren vind je de functie Automatisch verbeteren en een reeks filters waarmee je de uitstraling van je foto in één klik verandert. Denk aan creatieve zwart-witfilters of effecten die je foto een vintage look geven. Pas je een filter toe, dan kun je de intensiteit traploos aanpassen.

Diashow

Je kunt in Foto’s heel snel een diashow starten. Selecteer in de galerij de gewenste afbeeldingen, klik er met de rechtermuisknop op en kies Diashow starten. De voorstelling begint onmiddellijk. Beweeg de muis naar boven, dan verschijnt een klein bedieningsvenster waarmee je de diashow kunt pauzeren of hervatten.

Via het muzieknootpictogram krijg je extra instellingen. Je kunt animaties of overgangen inschakelen, de voorstelling in een lus laten afspelen en een achtergrondmuziekje kiezen, bijvoorbeeld: Relaxed, Sentimenteel of Beats. Een belangrijke beperking: de diashow is slechts een tijdelijke weergave op het scherm. Je kunt hem dus niet rechtstreeks als videobestand opslaan. Wil je de slideshow later opnieuw bekijken, dan moet je de stappen opnieuw uitvoeren.

Horizonlijn corrigeren

Het komt vaak voor dat je snel een foto maakt en je focust op de persoon op de voorgrond, zonder te merken dat de horizon scheef staat. Dat kun je eenvoudig corrigeren in Foto’s tijdens de nabewerking. Klik op Bewerken en kies daarna Bijsnijden. Onderaan verschijnt een regelaar waarmee je de foto naar links of rechts kunt draaien. Terwijl je dit doet, verschijnt er een raster met hulplijnen, zodat je de achtergrond precies horizontaal kunt uitlijnen.

Gelijkenissen zoeken

Wanneer je een afbeelding opent in Foto’s, zie je onderaan naast de knop Tekst scannen ook de optie Visueel zoeken met Bing. Met één muisklik opent Bing zijn afbeeldingzoeker in de browser en krijg je direct vergelijkbare afbeeldingen te zien. Dit is handig om objecten op basis van een foto te identificeren of om webpagina’s te vinden die exact dezelfde foto gebruiken. Je kunt deze zoekopdracht bovendien aanvullen met zoektermen.

Weergave 1:1 of 100%

Bovenaan zie je een klein knopje dat mogelijk vragen oproept: Werkelijke grootte, herkenbaar aan het pictogram 1:1. Een afbeelding bestaat uit beeldpuntjes, oftewel pixels, net zoals een computerscherm. Wanneer je de afbeelding via deze knop zodanig vergroot dat ieder beeldpuntje van de afbeelding exact overeenkomt met één pixel op het scherm, spreken we van een 1:1- of een 100%-weergave. Deze weergave is belangrijk om de scherpte van de afbeelding goed te kunnen beoordelen. Op het scherm wordt een foto vaak verkleind weergegeven, waardoor je niet kunt voorspellen of hij bij afdruk scherp zal zijn. Als de foto in Werkelijke grootte scherp oogt, kun je ervan uitgaan dat de kwaliteit in orde is.

Nu wordt de afbeelding op 37% getoond, met de knop 1:1 zien we hem op 100%

Info vragen aan Copilot

In de app vind je rechtsboven ook een knop naar Copilot. Daarmee kun je de AI raadplegen om vragen te stellen over de geselecteerde afbeelding. Open een foto, klik op de Copilot-knop en stel bijvoorbeeld de vraag: “Waar is deze opname gemaakt?” Met wat geluk herkent Copilot de omgeving en geeft hij meteen een verklaring waarom hij denkt dat de foto daar genomen is. Interessant is dat Copilot ook nagaat of je de vraag uit pure nieuwsgierigheid stelt of omdat je van plan bent de plek daadwerkelijk te bezoeken. In dat laatste geval helpt de assistent je verder met de voorbereiding van de reis.

Exporteren naar Clipchamp

Selecteer in de Foto’s-galerij de afbeeldingen en video’s die je wilt combineren tot één filmmontage. Klik vervolgens met de rechtermuisknop op de selectie en kies de opdracht Een video maken in Microsoft Clipchamp. Daarmee open je Clipchamp, de gratis video-editor die sinds 2021 eigendom is van Microsoft en standaard wordt meegeleverd met Windows 11. Het programma is de opvolger van de oude Video Editor in Foto’s.

Clipchamp is laagdrempelig in gebruik, maar tegelijk krachtig genoeg om snel aantrekkelijke video’s te maken zonder dat je een professioneel pakket zoals Adobe Premiere nodig hebt. De geselecteerde media worden automatisch toegevoegd aan de map Jouw media in Clipchamp. Het enige wat je nog hoeft te doen, is de clips naar de tijdlijn te slepen, de duur van elke clip in te stellen en eventueel overgangen of effecten toe te voegen.

Providers verleiden je graag met pakketten van 1 Gbit/s of meer, maar de meeste huishoudens benutten die bandbreedte zelden volledig. Of je nu streamt in 4K, fanatiek gamet of veel thuiswerkt, de juiste snelheid kiezen kan je flink wat geld besparen. We leggen uit hoeveel Mbit/s daadwerkelijk vereist is voor een stabiele verbinding zonder onnodige kosten.

Om te bepalen wat je nodig hebt, moet je eerst weten wat je verbruikt. Internetsnelheid wordt uitgedrukt in megabit per seconde, oftewel Mbit/s. Voor simpel surfgedrag, zoals het lezen van nieuwswebsites of het versturen van e-mails, heb je nauwelijks bandbreedte nodig. Vaak is 10 tot 20 Mbit/s in combinatie met een fatsoenlijke router al ruim voldoende. De echte belasting ontstaat pas bij het streamen van video. Diensten als Netflix of Disney+ geven duidelijke richtlijnen: voor een film in Full HD heb je ongeveer 5 Mbit/s nodig, maar wil je in de hoogste 4K-kwaliteit kijken, dan loopt dat al snel op naar 25 Mbit/s per stream. Als je in je eentje woont en vooral streamt, is een instapabonnement van 50 tot 100 Mbit/s dus vaak al meer dan genoeg.

De impact van meerdere gebruikers

De rekensom verandert zodra er meerdere mensen tegelijkertijd van het netwerk gebruikmaken. Je moet de internetverbinding zien als een digitale waterleiding: als iedereen tegelijk de kraan openzet, neemt de druk af. In een gezinssituatie waar de één een film in 4K kijkt, de ander een groot spelbestand downloadt en een derde persoon aan het videobellen is, telt het verbruik al snel op. Voor een gemiddeld gezin van vier personen wordt een snelheid tussen de 100 en 200 Mbit/s aangeraden. Hiermee voorkom je de gevreesde buffer-cirkels tijdens het filmkijken en zorg je dat downloads op de achtergrond de rest van het verkeer niet platleggen.

©Pixel-Shot

Uploadsnelheid bij thuiswerken

Veel consumenten staren zich blind op de downloadsnelheid, oftewel hoe snel je gegevens binnenhaalt. Maar sinds het massale thuiswerken is de uploadsnelheid minstens zo belangrijk geworden. Die bepaalt immers hoe snel jij gegevens naar het internet kan versturen. Tijdens een videogesprek via Teams of Zoom moet jouw beeld en geluid helder bij de collega's aankomen.

Bij traditionele kabelverbindingen is de uploadsnelheid vaak een fractie van de downloadsnelheid. Glasvezel biedt hier een groot voordeel omdat de upload- en downloadsnelheid daar meestal gelijk zijn (symmetrisch). Als je vaak grote bestanden naar de cloud stuurt of veel videobelt, is een abonnement met een hogere uploadsnelheid geen overbodige luxe.

Gigabit-internet vaak overkill

Providers adverteren steeds vaker met snelheden van 1000 Mbit/s (1 Gbit/s) of hoger. Hoewel dat indrukwekkend klinkt, is het voor de gemiddelde consument vaak overkill. Je merkt dat verschil eigenlijk alleen als je zeer regelmatig gigantische bestanden downloadt, zoals updates voor moderne games die soms wel 100 GB groot zijn. Met een gigabit-verbinding is zo'n update in enkele minuten binnen, terwijl je met een 100Mbit/s-verbinding wat langer moet wachten. Voor dagelijks gebruik, inclusief streamen en surfen, merk je in de praktijk weinig verschil tussen 200 Mbit/s en 1000 Mbit/s, omdat de servers van websites en streamingdiensten de snelheid vaak zelf beperken.

Wifi als vertragende factor

Besef tot slot dat de snelheid die je bij je provider inkoopt niet altijd de snelheid is die je op je apparaat haalt. Vaak ligt een trage verbinding niet aan het abonnement, maar aan de wifi-dekking in huis. Een duur abonnement van 1 Gbit/s lost een slecht wifi-signaal op zolder niet op. Voordat je je abonnement upgradet omdat het internet traag aanvoelt, is het verstandig om eerst te controleren of je router op een goede plek staat of dat je wellicht een mesh-netwerk nodig hebt om het signaal te verbeteren. In veel gevallen is investeren in betere wifi-apparatuur effectiever dan betalen voor een hogere snelheid die je draadloos toch niet kunt benutten.