Je probeert steeds af te vallen, maar houdt het niet vol en komt weer op je oude gewicht terecht - of erger? Dat is jojo-gedrag. Diëtist en dieetpsycholoog Eveline van de Waterlaat legt uit hoe het werkt en hoe je ervan afkomt.

Ook interessant voor jou: Afvallen? Zo pas je je eetpatroon aan

Wat is jojo-gedrag?

Het jojo-effect is onbewust gedrag van mensen dat zich steeds herhaalt. Je valt af en in korte tijd komen die kilo's er weer aan of er komen zelfs extra kilo's bij. “Het gaat niet om twee of drie kilo, dat is een hele normale schommeling,” zegt diëtist en dieetpsycholoog Eveline van de Waterlaat. “Dat zie je ook als je op vakantie bent, ongesteld moet worden of net even wat meer zout hebt gegeten. Nee, het gaat echt om meerdere kilo's afvallen en weer aankomen, vanaf zo'n acht à tien kilo.”

Hoe komt het?

De oorzaak is volgens Van de Waterlaat dat we maar beperkt kijken naar afvallen. De diëtist schreef het boek Nu afvallen en nooit meer aankomen. Als je met afvallen aan de slag gaat, kijken de meeste mensen naar voeding en leefgewoontes, maar niet naar persoonlijkheid en hun persoonlijke valkuilen. Van de Waterlaat: “We denken ons voedingspatroon even te kunnen aanpassen, daarna hebben we ons doel bereikt - of niet – en vervolgens gaan we gewoon weer verder waar we gebleven waren.”

We leven in een tijd van overvloed: eten is heel makkelijk beschikbaar. “We onderschatten vaak de situatie en we overschatten onszelf,” zegt de diëtist. “We denken dat we makkelijk een gebakje kunnen afslaan. Dan gaan we naar een verjaardag en lukt het toch niet. Vervolgens voel je je rot, kom je thuis en denk je: nu is het toch al mislukt en kan ik net zo goed verder eten.” Daarnaast is een oorzaak de toename van stress. Binnenkort komen we daar in een artikel over emotie-eten uitgebreid op terug.

Lees ook: Eèèèèn ontspan! Waarom yoga goed is als je wilt afvallen

©Pormezz - stock.adobe.com

Crashdieet ook boosdoener

Het regelmatig volgen van een crashdieet (minder dan 500 calorieën per dag) is ook een oorzaak van jojo-effect. Onderzoeken wijzen uit dat het je honger- en verzadigingsmechanisme verstoort. Na het volgen van zo'n dieet maak je meer honger- en minder verzadigingshormonen aan, waardoor je moeilijker op gewicht kunt blijven of afvallen. Van de Waterlaat: “Kortdurende diëten veranderen niks aan je gedrag. Dan blijf je in het jojo-effect hangen. Er is echt een langdurige leefstijlverandering nodig.”

“Met een crashdieet krijg je vaak ook weinig eiwitten binnen en verlies je spiermassa,” zegt de diëtist. “Spiermassa is heel erg belangrijk voor je verbranding. Spierweefsel kost zelfs in rust meer energie om te onderhouden. Eet je dus niet genoeg eiwitten, dan krijg je meer honger en je verbranding wordt minder. Als je daarmee op gewicht wilt blijven is dat mentaal ook nog eens loodzwaar.” Gedoemd tot mislukken dus.. en dan val je weer terug.

©ronstik

Hoe doorbreek je jojo-gedrag?

Kom uit je comfortzone! Dat is het advies van de diëtist. “Als je voor langere tijd op gewicht wilt blijven, heb je een blijvende oplossing nodig,” zegt Van de Waterlaat. “Je moet iets nieuws gaan doen en dat vraagt je om te kijken naar je persoonlijkheid, gedrag en persoonlijke valkuilen in een situatie. Dus niet alleen kijken naar je voeding en leefgewoontes. Alleen zo kun je een terugval, het jojo-effect, voorkomen.”

Inzicht krijgen in je eetgedrag is wel de eerste stap als je wilt afvallen. We beschreven het al in dit artikel en ook apps waarin je een voedingsdagboek kunt bijhouden, kunnen helpen om inzicht te geven. Maar naast een gebalanceerd voedingspatroon en beweging, is inzicht krijgen in je persoonlijkheid of ego, zoals het in het boek Nu afvallen en nooit maar aankomen staat beschreven, dus heel belangrijk. “Zonder inzicht geen uitzicht,” zegt de diëtist. 

©Kristel van Herpt

Ben je op zoek naar iets nieuws om te streamen? Dan ben je aan het juiste adres. Of je nu zin hebt in actie, horror of een heleboel nostalgie: er is voor ieder wat wils! Wij hebben de beste tips voor je op een rij gezet, zodat je precies weet wat je deze week niet mag missen.

The Copenhagen Test (seizoen 1) | SkyShowtime | 2 februari

De zesdelige serie The Copenhagen Test draait om Alexander Hale (Simu Liu), een Chinese-Amerikaanse analist bij de geheime inlichtingendienst. Hij ontdekt dat zijn brein is gehackt en dat de daders dus toegang hebben tot alles wat hij ziet en hoort. Terwijl hij de schijn probeert op te houden dat alles oké is, moet hij erachter zien te komen wie de daders zijn en moet hij bewijzen aan wie hij echt loyaal is.

Jurassic World Rebirth | SkyShowtime | 3 februari

De nieuwste toevoeging aan de Jurassic Park-franchise, Jurassic World Rebirth, is vanaf deze dinsdag te zien op SkyShowtime. Martin Krebs (Rupert Friend), een leidinggevende bij het farmaceutische bedrijf ParkerGenix, werft Zora Bennett (Scarlett Johansson), een voormalig militair, om samen te werken met paleontoloog Dr. Henry Loomis (Jonathan Bailey) aan een geheime missie. Door Zora voegen haar oude vriend Duncan Kincaid (Mahershala Ali), bootsman LeClerc (Bechir Sylvain), huurling Nina (Philippine Velge) en de hoofdbeveiliging Bobby Atwater (Ed Skrein) zich bij het team. Samen vertrekken ze naar een eiland in de Atlantische Oceaan om biomateriaalmonsters te verzamelen van verschillende dinosauriërs die daar leven.

Bring Her Back | Netflix | 3 februari

De horrorfilm Bring Her Back volgt de tiener Andy (Billy Barratt) en zijn blinde zus Piper (Sora Wong). Hun vader is recent overleden en daarom worden de twee bij de pleegmoeder Laura (Sally Hawkins) geplaatst. Ze krijgen al snel het idee dat er iets niet in de haak is, wanneer Laura Piper en Andy uit elkaar begint te drijven. Bring Her Back is niet bepaald een film waar je een goed gevoel van krijgt, de narigheid druipt ervan af. Het steengoede acteerwerk van de cast, met name van Hawkins, maakt hem echter zeker het kijken waard.

The Muppet Show | Disney+ | 4 februari

The Muppet Show is terug! Voor het eerst in meer dan veertig jaar staan onder anderen Kermit, Miss Piggy, Gonzo the Great, Fozzie Bear en Dr. Teeth and the Electric Mayhem weer terug op het podium met hun klassieke variétéshow. Te gast zijn Seth Rogen, Sabrina Carpenter, Maya Rudolph en misschien wel Game Awards-presentator Geoff Keighley. De special verschijnt ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van de Muppets. Vooralsnog blijft het bij één aflevering, maar naar verluidt is deze special ook een ‘backdoor pilot’, dus dat smaakt naar meer!

Star Trek: Starfleet Academy (seizoen 1) | SkyShowtime | 5 februari

Het Star Trek-universum blijft zich uitbreiden met de nieuwe serie Starfleet Academy, die vanaf deze week op SkyShowtime te zien is. De serie speelt zich af in de 32e eeuw, na Star Trek: Discovery, op de titulaire Starfleet Academy. De nieuwe lichting Starfleet-cadetten krijgen les aan boord van de USS Athena en worden daar opgeleid tot officier. Deze donderdag verschijnen de eerste twee afleveringen, de overige acht worden daarna wekelijks toegevoegd.

Wachtwoorden zoals '123456' of 'welkom01' zijn inmiddels wel een beetje uit de mode, maar we zijn nog lang niet zo veilig als we denken. Als je dacht dat 'bigmac' of 'happymeal' wel origineel genoeg was, heb je het mis. Ter gelegenheid van Change Your Password Day zocht McDonald's Nederland uit hoe vaak hun menu-items in datalekken voorkomen, en de resultaten zijn behoorlijk schrikken.

Waarom een 'lekker' wachtwoord een makkelijke prooi is

Je moet even snel een account aanmaken en dus kies je een woord dat je simpel kunt onthouden. Je weet dat woorden als 'admin' of 'password' niet veilig zijn, dus je gaat voor iets origineels en tikt 'bigmac' in. Da's niet standaard en komt ook niet in woordenboeken voor, dus je bent veilig, toch?

Nou nee. Uit cijfers van de site Have I Been Pwned blijkt dat deze term ruim 110.000 keer is opgedoken in databases van gestolen wachtwoorden. Je voelt de bui al hangen: hackers gebruiken software die razendsnel deze databases afgaat. Zo'n woord is dan een makkelijke prooi. Het is een klassieke misvatting dat een woord dat niet in het woordenboek staat (maar wel op een menukaart) veilig is.

Waarom we steeds in dezelfde valkuilen trappen

We vallen vaak terug op namen van onze kinderen, huisdieren of merken waar we dagelijks mee te maken hebben. Het is die menselijke neiging naar gemak die ons kwetsbaar maakt. McDonald's ziet dat termen als 'frenchfries' en 'mcnuggets' duizenden keren worden gebruikt als inlogmethode. En dat is dus niet veilig. Zelfs als je een uitroepteken achter 'happymeal' zet, kraakt moderne software dat binnen een fractie van een seconde. Het is een schijnveiligheid waar we massaal in geloven.

Wanneer je direct je wachtwoorden moet veranderen

Er zijn een paar situaties waarbij je echt actie moet ondernemen. Als je nu een wachtwoord gebruikt dat je ook op een andere plek hebt ingesteld, speel je met vuur. Gebruik je een term die te maken heeft met je hobby, je favoriete eten of je woonplaats? Dan is dat een directe dealbreaker voor je online veiligheid. Ook als je wachtwoord korter is dan twaalf tekens, is het simpelweg niet robuust genoeg meer. En gebruik je voor je smartphone dezelfde pincode als voor je bank-app? Dan moet je dat echt nu meteen veranderen.

©Supatman - stock.adobe.com

Zo check je of jouw inloggegevens nog veilig zijn

Pak je belangrijkste accounts er eens bij en kijk kritisch naar wat je hebt ingevuld. Een goede tip is om een wachtwoordmanager te gaan gebruiken. Deze tool onthoudt alles voor je, zodat jij alleen nog maar één hoofdwachtwoord hoeft te onthouden. Je ziet dan direct welke wachtwoorden zwak zijn of al jaren niet zijn aangepast. Het geeft je de ruimte om overal unieke, complexe codes te gebruiken zonder dat je een notitieblokje naast je computer hoeft te leggen. Het instellen kost je een uurtje, maar het bespaart je een hoop ellende in de toekomst.

Lees ook: Slim wachtwoordbeheer: zo houd je je accounts écht veilig

Beter dan een kort wachtwoord: gebruik een wachtzin

Een veilig wachtwoord maken lijkt al snel op een soort puzzel, maar voor een aanvaller moet het vooral onpraktisch zijn om te raden. Stap daarom af van losse woorden en kies liever een wachtzin: een vreemde, lange zin die je zo kunt onthouden, maar die niemand van jou verwacht. Je kunt die zin extra sterk maken door er een paar hoofdletters, cijfers en een teken doorheen te zetten. Het typt in het begin wat onhandig, maar je maakt het daarmee meteen een stuk lastiger om je accounts te kraken. Denk aan zinnen als:

Opdinsdageetmijn paraplu8olijvenbijhet stoplicht!
Mijnfietszingtzachtjesom06:42indekeuken
Wachtenzevenpaarsewolken3minutenophunkoffie?

Lees ook: Slim wachtwoordbeheer: zo houd je je accounts écht veilig

De slimste keuze voor je online privacy

Uiteindelijk komt het neer op één ding: maak het hackers niet te makkelijk. De cijfers van McDonald's laten zien dat we veel te voorspelbaar zijn in onze keuzes. Een sterk wachtwoord is lang, uniek en heeft niets te maken met je persoonlijke voorkeuren of je avondeten. Door vandaag je belangrijkste inlogcodes aan te passen naar een zin of een gegenereerde code, zet je de deur voor cybercriminelen stevig op slot. Kleine moeite, maar met een groot resultaat voor je digitale leven!