ID.nl logo
Wandverwarming: lekker warm in de kamer via je knuffelmuur
© www.warp-systems.nl
Energie

Wandverwarming: lekker warm in de kamer via je knuffelmuur

Terwijl vloerverwarming meestal tijdens de bouwfase wordt aangebracht, bestaat er ook wandverwarming die zelfs bij de meeste renovaties gemakkelijk toepasbaar is. Het systeem werkt ongeveer hetzelfde als vloerverwarming, maar heeft toch wel enkele bijzondere kenmerken. In combinatie met een warmtepomp kun je hiermee zelfs koelen.

Dit artikel in het kort:

  • Wandverwarming wordt direct in de muur geplaatst en geeft gelijkmatige stralingswarmte af.
  • Geschikt voor kleine ruimtes, of plekken waar de vloer niet opengebroken kan worden.
  • Het systeem kan zowel verwarmen als koelen, afhankelijk van het aangesloten apparaat.
  • Wandverwarming biedt voordelen voor de luchtkwaliteit en is ideaal voor mensen met ademhalingsklachten.
  • Er zijn vier varianten: elektrisch, Clip Rail, Speetile en VarioPanel.
  • Sommige systemen, zoals EasyFlex, kunnen zelfs op ronde muren worden aangebracht.
  • Met speciale stickers kun je veilig boren zonder de verwarmingsleidingen te beschadigen.

Lees ook: Subsidie voor warmtepompen gaat in 2025 omlaag (dus misschien is nu kopen een goed idee)

In de muur

Voor alle duidelijkheid, we hebben het hier over de verwarming die ingebouwd is 'in' de muur met waterleidingen of door middel van een elektrische kabel die een zachte temperatuur afgeeft. Daarbij gaan we dus voorbij aan de verwarming die 'tegen' de muur komt, zoals bijvoorbeeld infraroodpanelen of radiatoren. Bij wandverwarming is de muur één grote maar onzichtbare radiator die de warmte gelijkmatig verdeelt. 

Stralingswarmte

Wandverwarming komt van pas in ruimtes waar de vloeroppervlakte te klein is om te verwarmen met vloerverwarming of in ruimtes waarvan je de vloer niet wilt of kunt openbreken. Je vindt bijvoorbeeld de tegels te mooi of je wilt de houten vloer behouden. Net als bij vloerverwarming produceert wandverwarming een aangename stralingsenergie.

Lees ook: Energiebewust stoken? Dit moet je weten over warmteoverdracht

Stralingswarmte verplaatst zich altijd rechtlijnig, net als de stralen van de zon. Het is uiteraard niet de bedoeling is dat je een grote kast plaatst voor de muur met wandverwarming.  

Verwarmen en koelen

De warmte wordt in de muur gebracht door een elektrisch systeem of door leidingen waarin water circuleert. Deze  polyethyleen leidingen zijn geschikt omwille van hun buigzaamheid, duurzaamheid en weerstand tegen hoge temperaturen. Ze worden aangesloten op de cv-ketel of warmtepomp. Die laatste heeft het voordeel dat je dan in de zomer hetzelfde systeem kunt inzetten om de kamer te koelen. Wanneer je de watertemperatuur instelt op 18 graden, kun je tijdens hittedagen de temperatuur van de wand verlagen om de kamertemperatuur drukken. Een wandverwarming is vooral geschikt voor de badkamer doordat die weinig ruimte inneemt. De stralingswarmte zorgt ook dat de handdoeken sneller drogen en het voorkomt schimmelvorming.

©Ground Picture

De wandverwarming die aangesloten is op een warmtepomp kan ingezet worden om te verwarmen en te koelen.

Voordelen van de knuffelmuur

Wandverwarming wordt gelijkmatig afgegeven en voelt net als vloerverwarming erg behaaglijk. Bepaalde producenten spreken zelfs over een knuffelmuur. De lucht binnenshuis blijft vrij van wervelingen en tocht, terwijl tegelijkertijd de natuurlijke luchtvochtigheid behouden blijft. Convectoren en radiatoren verwarmen vooral de lucht binnenskamers en de luchtcirculatie verspreidt ook stofdeeltjes. Deze oplossing is dus prima geschikt voor mensen met luchtwegenaandoeningen. Daarbij functioneert wandverwarming op erg lage temperaturen. Bovendien heeft de wandverwarming een snelle reactietijd, omdat het in een dunne laag (20 mm tot 27 mm) wordt afgewerkt. 

Nat of droog

Men maakt niet alleen het onderscheid tussen een elektrisch en watergedragen systeem, maar ook tussen een nat en droog systeem. Het eerste betekent dat het wordt afgewerkt met een natte stuclaag die over en door de leidingen van het systeem zal hechten. Bij een droog systeem werkt men met panelen die op rails worden geschroefd.  

Vier varianten 

Bij Climatrix hebben ze vier varianten. 

  • De elektrische variant bestaat uit een glasvezellaag waarop de elektrische kabel wordt bevestigd. Deze elektrische matten zijn verkrijgbaar in oppervlaktes tot 14 vierkante meter. Op de mat kan dan een egalisatielaag of tegellijm worden aangebracht. Bij dit systeem hoort altijd een thermostaat en een sensor. 

  • Clip Rail is een nat systeem, omdat deze verwarming met flexibele kunststofbuis bedekt wordt met pleister of leem. Eerst worden er rails aan de wand bevestigd waar men de flexibele buis klikt. De bochten worden extra ondersteund door kunststof klembochten. Ook hier gebeurt de afwerking door pleister of leem, waarin een wapeningsgaas wordt aangebracht. 

  • Speetile is eveneens een nat systeem waarbij de kunststofmat wordt bedekt met pleister of leem. Je kunt de kunststofmat een beetje uit elkaar trekken, zodat je ze in beperkte mate kunt verlengen tot ze helemaal past. In deze mat klik je de kunststoffen buis waardoor het warme water loopt. Je kunt het volledige systeem aansluiten op de verdeler van de wandverwarming. Dit is een dun systeem. 

  • VarioPanel is een droog systeem. Het bestaat uit gipsplaten waarin de buizen al in de plaat verwerkt zijn. De panelen worden onderaan met elkaar verbonden door middel van een persfitting. De platen van 18 mm dik worden op aluminium studs geschroefd. Daarna vul je de naden tussen de panelen met speciale lijm. 

Ook op ronde muren

Nagenoeg dezelfde droge en natte systemen voor wandverwarming vind je bij Technea.nl. In tegenstelling tot veel andere oplossingen hebben ze hier met EasyFlex een wandverwarmingssysteem dat zelfs kan toegepast worden op ronde vormen. 

©Technea.nl

EasyFlex kan zelfs op ronde vormen aangebracht worden.

DE ACHTERKANT VAN DE MUUR ZORGT VOOR (EEN BEETJE) VERLIES

Bij vloerverwarming verwarmt het afgiftesysteem de vloer en om te vermijden dat het beton daaronder ook een deel van de energie onttrekt, gebruikt men een dikke laag isolatie. Op welke manier vermijdt men bij wandverwarming dat de achterkant van de muur warmte uitstraalt naar onverwarmde kamer of een buitenmuur? De woordvoerder van Climatrix voert aan dat het verwarmingssysteem heel dicht aan de oppervlakte ligt van de kamer die de energie nodig heeft. Er zal altijd wel  een beetje energieverlies zijn aan de achterkant van de muur. Bij een droog systeem is het wel mogelijk om nog een extra isolatie- of reflectielaag aan te brengen onder de aluminium studs.

Warp Systems

We bekijken ook de systemen van Warp Systems uit Nieuwveen. Hier verzekeren ze ons dat alle wandverwarmingssystemen door een handige doe-het-zelver kan worden aangebracht. Het SpeeTile-systeem komt met instructievideo's, een handleiding en een gratis legplan. Je kunt het natuurlijk ook laten installeren door een plaatselijke installateur. 

  • SpeeTile vertrekt van modulaire dunne matten die weinig ruimte innemen. SpeeTile heeft een open structuur, zodat de natte stuclaag prima zal hechten. Eenmaal uitgehard geeft dit systeem zelfs extra stabiliteit aan de stuclaag om scheuren te voorkomen. De Duitse stucproducent Knauf heeft dit systeem trouwens gecertificeerd. De SpeeTube-verwarmingsbuizen liggen direct onder het oppervlak en geven snel hun temperatuur af. Je moet de wandverwarming dus niet dag en nacht laten draaien zoals bij vloerverwarming.  

©Slavomir Valigursky -stock.adobe.com

De verwarmingsbuizen liggen direct onder het oppervlak en dat geeft wandverwarming een hoge reactiesnelheid.
  • SpeeTwall DryFix en Dry Fix is een droogbouw wandsysteem dat vertrekt van kunststof matten, die standaard 120 bij 80 centimeter zijn. Daarop worden  aluminium warmtegeleidingsprofielen geplaatst en daarin past de SpeeTube10 verwarmingsbuis. Hierop worden gipsplaten bevestigd met gipsplaatschroeven. De opbouwhoogte is slechts 27 mm en kan direct afgewerkt worden met gipsplaten zonder droogtijd.  

©ARIE BON FOTOGRAFIE

In het droogbouw wandsysteem SpeeTwall DryFix worden de kunststof leidingen in aluminium geleidingsprofielen geklikt.

GATEN BOREN IN DE WARMTEMUUR

Kun je met een gerust hart een gat in de warmtemuur boren? Jazeker, daar bestaan hulpmiddelen voor, zoals de SpeeTrace warmtedetectiesticker. Het gaat om een speciaal ontwikkelde warmtefolie die bij 28 graden van kleur verandert. Eerst zet je de verwarming van de wand uit en je laat deze afkoelen. Daarna zet je wandverwarming weer aan op een hoge temperatuur. Vervolgens plak je de warmtedetectiesticker op de plaats waar je het gat wilt boren. De sticker zal de locatie waar de leidingen van het systeem zitten met groen markeren. Daar mag je dus niet boren. De sticker blijft zwart op de plekken tussen de leidingen waar je wel mag boren.

▼ Volgende artikel
Check de nieuwe The Super Mario Galaxy Movie-trailer
Huis

Check de nieuwe The Super Mario Galaxy Movie-trailer

Nintendo heeft gisteren tijdens een speciale Direct-livestream een nieuwe trailer getoond van de aankomende animatiefilm The Super Mario Galaxy Movie.

Het bedrijf liet afgelopen vrijdag al weten een Direct uit te zenden rondom de aankomende film, en afgelopen zondag was deze te zien. In de nieuwe trailer die werd vertoond is te zien hoe Mario en Luigi bij een soort omgekeerde piramide aankomen - een bouwwerk dat ook in het spel Super Mario Odyssey zat - en hoe ze hier vervolgens in gaan.

Daar maken ze kennis met Yoshi, een dinosaurus die al sinds Super Mario World deel uitmaakt van de Mario-spellen. Ook personages als Baby Mario, Baby Luigi en Birdo worden voor het eerst gespot.

Watch on YouTube

Over The Super Mario Galaxy Movie

Nadat enkele jaren geleden de uiterst succesvolle animatiefilm The Super Mario Bros. Movie uitkwam - logischerwijs gebaseerd op de langlopende Mario-reeks van Nintendo - werkt het bedrijf samen met Illumination al enige tijd aan het vervolg, The Super Mario Galaxy Movie.

Net zoals The Super Mario Bros. Movie lijkt ook het vervolg elementen uit allerlei verschillende Mario-games te pakken, al gebruikt deze nieuwe film de insteek van de twee Super Mario Galaxy-games, waarin Mario het universum afreist.

Diverse acteurs uit de eerste film keren terug in dit vervolg. Mario en Luigi worden wederom ingesproken door Chris Pratt en Charlie Day, en Jack Black vertolkt wederom de stem van Bowser. Ook acteurs als Keegan-Michael Key en Anya Taylor-Joy keren terug. De stem van Bowser Jr. zal in deze film ingesproken worden door Benny Safdie - vooral bekend voor zijn regiewerk - en het personage Rosalina krijgt een stem via Oscar-winnares Brie Larson.

Nintendo heeft daarnaast aangekondigd dat The Super Mario Galaxy Movie wereldwijd - op sommige markten na - op 1 april dit jaar in première zal gaan. Eerst was sprake van 3 april, maar dit is dus naar voren gehaald. In Japan gaat de film pas later die maand in première.

Nintendo-films

Nintendo zet steeds meer in op het uitbrengen van films gebaseerd op IP van het bedrijf. Naast deze Mario-films werkt Nintendo ook aan een live-action verfilming van The Legend of Zelda-reeks, die in 2027 in de bioscoop zal draaien en daarna naar Netflix komt. Volgens geruchten gaat het bedrijf ook werken aan een spin-off-animatiefilm rondom Donkey Kong, die in de Mario-films wordt ingesproken door Seth Rogen.

Nintendo gaf onlangs in een gesprek met investeerders aan dat ze de verfilmingen niet maken om op korte termijn winst te maken, maar om de franchises van het bedrijf bij een nog groter publiek vanzelfsprekend te maken - wat op de lange termijn de games van het bedrijf nog populairder moet maken.

Nieuw op ID: het complete plaatje

Misschien valt het je op dat er vanaf nu ook berichten over games, films en series op onze site verschijnen. Dat is een bewuste stap. Wij geloven dat technologie niet stopt bij hardware; het gaat uiteindelijk om wat je ermee beleeft. Daarom combineren we onze expertise in tech nu met het laatste nieuws over entertainment. Dat doen we met de gezichten die mensen kennen van Power Unlimited, dé experts op het gebied van gaming en streaming. Zo helpen we je niet alleen aan de beste tv, smartphone of laptop, maar vertellen we je ook direct wat je erop moet kijken of spelen. Je vindt hier dus voortaan de ideale mix van hardware én content.

▼ Volgende artikel
Dialogen beter volgen? Zo maak en bewerk je zelf ondertitels met Subtitle Edit
© Reshift Digital BV
Huis

Dialogen beter volgen? Zo maak en bewerk je zelf ondertitels met Subtitle Edit

Anderstalige of slecht verstaanbare dialogen, of video's die je in een rumoerige omgeving bekijkt: met goede ondertiteling los je zulke problemen op. We tonen hoe je zelf ondertitels maakt, aanpast, opmaakt, synchroniseert en vertaalt. We gebruiken hiervoor het gratis en opensource Subtitle Edit.

Dit gaan we doen

In dit artikel zie je hoe je in Subtitle Edit ondertitels maakt, aanpast en synchroniseert met beeld en geluid. Je leert werken met start- en eindtijden, dialogen timen via de golfvorm van het audiospoor en ondertitels automatisch laten genereren met AI-modellen als Whisper en Vosk/Kaldi. We laten ook zien hoe je teksten controleert, vormgeeft en vertaalt, en hoe je de ondertitels daarna probleemloos inzet in mediaspelers zoals VLC en Kodi.

Subtitle Edit

We gaan ervan uit dat je een of meer video's wilt ondertitelen. Daarvoor gebruiken we het gratis opensource-programma Subtitle Edit. Kies bij voorkeur de installeerbare versie en download het zip-archief. Pak dit uit en dubbelklik op het exe-bestand; je kunt de standaardopties tijdens de installatie gerust behouden.

Bij de eerste keer opstarten stel je (bijvoorbeeld) Nederlands in als interfacetaal via Options / Choose language. Standaard gebruikt de app DirectShow om video's af te spelen tijdens het timen van de ondertiteling, maar je kunt beter VLC media player installeren, dat met vrijwel alle codecs werkt. In Subtitle Edit verwijs je daarna naar VLC via Instellingen / Voorkeuren, waar je in de rubriek Videospeler de optie VLC media player activeert. Wordt deze niet automatisch gevonden door Subtitle Edit, vul hier dan handmatig het pad in naar de VLC-installatiemap (bijvoorbeeld C:\Program Files\VideoLAN\VLC) en bevestig met OK.

Subtitle Edit staat klaar: de gewenste interfacetaal en VLC als mediaspeler.

Lees ook: VLC: het Zwitsers zakmes onder de mediaplayers

Handmatig

Subtitle Edit is nu klaar voor gebruik. Haal het gewenste videobestand op via Video / Videobestand openen, of eventueel via Video via URL openen, waarvoor de benodigde onderdelen automatisch kunnen worden gedownload. Je kunt de video bekijken in het afspeelvenster en met de blauwgerande vierkante knop onderin schermvullend afspelen (druk op Esc om terug te keren).

Maak nu een nieuw ondertitelingsbestand aan via Bestand / Nieuw. Open het tabblad Aanmaken (linksonder) en speel de video af tot de eerste zin die je wilt ondertitelen, of tot het punt waar je commentaar wilt toevoegen.

Klik op Nieuwe ondertitel toevoegen en typ de tekst in het veld Tekst. De app schat de duur automatisch in op basis van het aantal tekens, maar je kunt deze altijd aanpassen met de pijltjesknoppen. Klik op Begintijd instellen (of druk op F11) om de huidige positie als starttijd te nemen en op Eindtijd instellen (of druk op F12) voor het eindpunt. De tijdsduur wordt dan automatisch hierop berekend.

Positioneer de videospeler op het punt voor de volgende ondertitel en klik op Nieuwe ondertitel toevoegen om verder te gaan. Herhaal dit voor alle gewenste ondertitels. Met Naar tekstpositie en pauzeren spring je direct naar de begintijd van een geselecteerde ondertitel.

Je kunt de ondertitels handmatig toevoegen en nauwkeurig timen.

Audio-visualisatie

Je kunt sneltoetsen instellen om preciezer door het videobeeld te navigeren. Ga naar Instellingen / Voorkeuren / Sneltoetsen en scrol in het rechterdeelvenster naar het onderdeel Video. Daar vind je opties als Eén frame terug/vooruit en Eén seconde terug/vooruit, waaraan je onderaan de gewenste toetscombinatie kunt toewijzen.

Terug in het hoofdvenster klik je in het onderste vak om een golfvorm toe te voegen. Het audiospoor wordt nu uit je video gehaald en als golfvorm weergegeven, wat even kan duren. De pieken tonen waar gesproken wordt. Klik net voor het begin van een gesproken zin, typ de bijbehorende ondertitel bij Tekst en druk op F11 (Begintijd instellen). Doe hetzelfde bij het eindpunt met F12. Je kunt het ondertitelblok op de golfvorm ook met de muis verplaatsen en de begin- en eindpunten ervan aanpassen. Zet tot slot een vinkje bij Ondertitelselectie synchroon met afspelen, zodat de ondertitelblokken rood oplichten tijdens het afspelen, wat controle vergemakkelijkt.

De ondertitels netjes synchroon met de audiogolfvormen.

AI-gestuurd

Vind je handmatig ondertitels maken te tijdrovend, genereer ze dan automatisch met artificiële intelligentie. Subtitle Edit biedt dit standaard aan. Open Video en kies Audio naar tekst (Whisper) of Audio naar tekst (Vosk/Kaldi). Beide zijn AI-modellen voor spraakherkenning. Whisper is moderner en accurater, maar werkt trager en vergt meer rekenkracht dan het opensource-duo Vosk/Kaldi dat volledig offline werkt. Antwoord Ja op de vraag om FFmpeg te downloaden en, indien gevraagd, ook op het ophalen van extra componenten als libvosk of Purfview Faster-Whisper-XLL. Na de automatische download kun je verder.

Bij Whisper klik je op de knop met drie puntjes en kies je het gewenste model. Groter betekent doorgaans accurater, maar ook zwaarder en trager. Modellen met .en ondersteunen enkel Engels. Voor andere talen kies je bijvoorbeeld medium (1,5GB) of large-v3 (3,5GB), afhankelijk van de videolengte en de kracht van je pc (RAM, cpu en gpu). Bevestig met Downloaden. Selecteer vervolgens de audiotaal bij Taal kiezen. Dit wordt ook de ondertitelingstaal, tenzij je Vertaal naar Engels activeert. Laat de overige opties ingeschakeld. Bij Geavanceerd kun je met talrijke parameters bijsturen, maar we hebben niet de ruimte hier verder op in te gaan. Start het proces met Genereren (of via Batchmodus voor meerdere video's tegelijk). De duurtijd hangt onder meer af van de hoeveelheid gesproken audio.

De opties bij Vosk/Kaldi zijn beperkter. Kies een passend taalmodel uit circa 25 talen, waaronder Dutch (large, 860 MB), download het model en klik op Genereren, waarbij je Nabewerking inschakelen geactiveerd laat.

Whisper is het meest geavanceerde AI-model, maar de verwerking vergt rekenkracht en tijd.

Vertalen (semi-automatisch)

Wil je je ondertiteling vertalen voor een anderstalig publiek, dan hoef je dat niet handmatig te doen. Beginnen we met de semi-automatische methode. Open Vertalen en kies Automatisch vertalen via kopiëren en plakken. Laat de standaardinstellingen ongewijzigd. Open vervolgens Google Vertalen in je browser en stel de gewenste bron- en doeltaal in. Deze dienst blijkt het beste samen te werken met de app. Klik in Subtitle Edit op Vertalen om het eerste tekstblok naar het klembord te sturen. Klik daarna in Google Vertalen op de knop Vertaling kopiëren en keer terug naar Subtitle Edit. Klik op Vertaalde tekst van klembord halen zodat de vertaling in het rechterdeelvenster verschijnt. Klik vervolgens op Brontekst naar klembord kopiëren om het volgende blok te vertalen. Herhaal dit tot alle tekst is vertaald en bevestig met OK. De vertaalde ondertitels verschijnen netjes naast de originele tekst in Subtitle Edit.

Met wat kopieer- en plakwerk kom je ook vrij snel tot een goede vertaling.

Vertalen (volautomatisch)

Het kan ook eenvoudiger, maar daarvoor heb je een API-sleutel nodig van een vertaaldienst als Google, Bing, Microsoft, DeepL of een AI-bot als ChatGPT. We nemen ChatGPT als voorbeeld.

Ga naar platform.openai.com/api-keys, meld je aan met je account en klik op + Create new secret key. Geef een naam op en bevestig met Create secret key. Kopieer de sleutel met Copy. Open in Subtitle Edit Vertalen / Automatisch vertalen, kies ChatGPT in het uitklapmenu en plak de sleutel met Ctrl+V bij API-sleutel. Selecteer het gewenste model, zoals gpt-4, en stel de bron- en doeltaal in. Via Geavanceerd kun je eventueel extra instructies meegeven. Klik op Vertalen om het vertaalproces te starten.

Met een (betaalde) API-sleutel kun je ondertitels volautomatisch laten vertalen.

Optimaliseren

Bij AI-gegenereerde ondertitels is de kans groot dat je nog wat moet bijwerken. Daarvoor zijn verschillende hulpmiddelen voorzien. Zo kun je een ingebouwde spellingscontrole uitvoeren via Spelling / Spellingcontrole. Haal het juiste woordenboek op via het knopje met de drie puntjes en klik op Downloaden. De rest verloopt vanzelf. Je kunt ook nieuwe woorden aan het gebruikerswoordenboek toevoegen. In het menu Spelling vind je verder handige functies als Dubbele woorden zoeken en Dubbele regels zoeken.

Bij Bewerken / Lange titels opdelen kun je instellen dat te lange ondertitels automatisch worden gesplitst zodra ze een bepaalde regellengte overschrijden, bijvoorbeeld 43 tekens. Via Tekens voor in-/uitpunten titels kun je deze gesplitste regels ook laten eindigen met een specifiek leesteken, zoals - of .

Wanneer je door de ondertitels bladert, zie je mogelijk dat sommige regels een oranje achtergrond hebben in de kolom Tijdsduur. Dat betekent dat ze te kort of te lang zichtbaar blijven in verhouding tot de tekst of de ingestelde leessnelheid. Je kunt de bijbehorende drempelwaarden aanpassen via Instellingen / Voorkeuren, rubriek Algemeen, bij Min. en Max. tijdsduur in milliseconden (standaard respectievelijk 1000 en 8000) en Maximaal aantal tekens/sec (standaard 25). Via Extra / Lijst met fouten krijg je een overzicht van alle ondertitels die deze waarden overschrijden. In dit menu vind je ook nuttige functies als Hoofd-/kleine letters wijzigen en Netflix kwaliteitscontrole, waarmee je de ondertiteling aan verschillende kwaliteitscriteria kunt toetsen.

In het voorkeurenmenu kun je zelf heel wat 'drempelwaarden' instellen.

Weergave bewerken

Standaard slaat Subtitle Edit je ondertiteling op via Bestand / Opslaan in het populaire srt-formaat (SubRip Subtitle). Zo'n srt-bestand bestaat uit platte tekst met sequentienummers, start- en eindtijden en ondertitelregels. Het formaat wordt breed ondersteund en is eenvoudig te bewerken, desnoods met een editor als Kladblok, maar biedt beperkte opmaakopties.

De belangrijkste vormgevingsfuncties zie je wanneer je in Subtitle Edit met rechts klikt op een of meer geselecteerde ondertitels. In het snelmenu vind je opties als Vet, Cursief, Onderstrepen, Kleur, Lettertype en Uitlijnen. Deze opmaak verschijnt als html-tags in de ondertitels en is zichtbaar in de voorbeeldweergave en in videospelers die dit ondersteunen. Via Opmaak verwijderen kun je specifieke opmaakelementen weer weghalen.

Het ASS/SSA-formaat (Advanced SubStation Alpha) biedt meer opmaakmogelijkheden dan srt. Je stelt dit in via Opmaak, in de knoppenbalk van Subtitle Edit, en slaat het resultaat op als .ass-bestand. De gratis tool Aegisub waarover je meer leest in het kader biedt op dit vlak nog meer opties.

De opmaakmogelijkheden van srt zijn relatief beperkt.

Opmaak met Aegisub

Het srt-ondertitelingsbestand is ongetwijfeld het populairste en meest ondersteunde formaat, maar het ass-formaat is handig voor wie de opmaak van de ondertiteling, zoals stijl, positie en zelfs animatie, belangrijk vindt. Ook Subtitle Edit kan hiermee overweg, maar Aegisub is flexibeler. Start de app na installatie op en haal het gewenste ondertitelingsbestand (zoals srt of ass) op. Ga naar Ondertitels en kies Stijlbeheerder. Klik onderaan rechts op Nieuw en vul een stijlnaam in. Leg alle gewenste opmaakelementen vast, zoals lettertype, grootte, vet, cursief, onderstrepen, kleuren (ook voor rand en schaduw), marges, uitlijning, positionering, rotatie en meer.

Bevestig met OK en met Sluiten. Selecteer nu de (gewenste) ondertitels en selecteer net onder de knoppenbalk de gewenste stijl (standaard Default). Bewaar je ondertiteling via Bestand / Ondertitels opslaan als en kies het .ass-formaat. Je zult zelf moeten ondervinden in hoeverre de opmaak door je mediaspeler(s) wordt ondersteund.

Synchroniseren

Een van de vervelendste problemen bij het bekijken van video met ondertiteling is dat de tekst niet synchroon loopt met de dialogen: ze verschijnt net te vroeg of te laat. Dit kun je deels corrigeren in de meeste mediaspelers, maar het gaat vaak beter met een ondertitelingseditor als Subtitle Edit. Kleine afwijkingen kun je handmatig bijsturen door de tijdcodes (begintijd, eindtijd, tijdsduur) aan te passen, al wordt dat snel tijdrovend. Gelukkig kan Subtitle Edit dit ook grotendeels automatisch corrigeren.

Bij een constante verschuiving, waarbij alle ondertitels evenveel afwijken, is de oplossing eenvoudig. Selecteer de gewenste (eventueel alle) ondertitels, ga naar Synchroniseren en kies Verschuiven. Vul de exacte tijdsduur in, bijvoorbeeld 00:00:05,500, en klik op Eerder weergeven of Later weergeven.

Moeilijker is het als de ondertitels geleidelijk verder uit de pas lopen naarmate de video vordert, bijvoorbeeld 5 seconden te vroeg aan het begin en 2 seconden te laat op het einde (lineaire verschuiving). Open dan Synchroniseren / Puntsynchronisatie. Dubbelklik op het eerste foutpunt, stel de juiste tijd in en bevestig met Sync-punt instellen. Doe dit opnieuw bij een volgend foutpunt en klik op Toepassen om de tussenliggende tijdcodes automatisch te laten herberekenen.

Een alternatief is Synchroniseren / Visuele synchronisatie. Kies daarbij de juiste ondertitel (via Tekst) bij het begin van de scène en eventueel een tweede bij het eindpunt. Met de knop Synchroniseren worden de overige tijdcodes verhoudingsgewijs aangepast.

Lineaire verschuiving is vaak wat lastiger om te corrigeren.

Gebruiken in VLC

We gaan ervan uit dat je nu een geschikt ondertitelingsbestand hebt dat je wilt gebruiken in je favoriete mediaspeler. We tonen hoe dit werkt in VLC media player voor Windows. Via het menu Ondertitels kun je het juiste audiospoor kiezen als de video meerdere sporen bevat, of indien er meertalige ondertitelingsbestanden in de videomap werden geplaatst (zoals <filmnaam>.mp4, <filmnaam>.nl.srt en <filmnaam>.en.srt). Tijdens het afspelen kun je met de V-toets ook snel naar het volgende ondertitelspoor schakelen. Via Ondertitelbestand toevoegen verwijs je naar het gewenste ondertitelingsbestand.

Je kunt in VLC ook de timing bijstellen. Druk tijdens het afspelen op G om de ondertitels 100 ms eerder te tonen of op H om ze 100 ms later te laten verschijnen. Via Gereedschap / Spoorsynchronisatie kun je op het tabblad Synchronisatie exact een tijdswaarde invoeren. Met Ondertitelsnelheid bepaal je hoe snel ondertitels verschijnen en verdwijnen, wat handig is bij een afwijkende framerate. Met Ondertitelduur-factor stel je in hoelang ondertitels in beeld blijven; een waarde van 0,500 bijvoorbeeld houdt ze iets langer zichtbaar.

Om de weergave aan te passen open je Gereedschap / Voorkeuren / Ondertitels/OSD. Bij Ondertiteleffecten kun je onder meer het lettertype, de tekstgrootte, de standaardkleur en de positie van de ondertitels wijzigen.

Je kunt de ondertitelweergave ook in VLC zelf aanpassen.

Gebruiken in Kodi

Tot slot bekijken we hoe je met ondertiteling omgaat in het populaire mediacenterprogramma Kodi.

Tijdens het afspelen klik je rechtsonder op het tekstballonicoon Ondertiteling. Schakel Ondertiteling activeren in en selecteer bij Subtitel het gewenste ondertitelspoor. Je kunt ook kiezen voor Ondertiteling zoeken en verwijzen naar het juiste ondertitelingsbestand. Verder is er de optie Download ondertiteling, maar daarvoor moet je eerst een ondertitelingsservice instellen.

Ga hiervoor in het algemene instellingenmenu - druk eventueel enkele keren op Esc - via het tandwielpictogram linksboven naar Add-ons en kies (Installeer van repository /) Ondertiteling. Selecteer een dienst, bijvoorbeeld OpenSubtitles.org, klik op Installeren en daarna op Configureren. Vul hier je accountgegevens in (in ons voorbeeld aan te maken via www.opensubtitles.org/nl).

Ga terug naar Instellingen en open Speler / Ondertiteling. Bij Talen van te downloaden ondertiteling stel je je voorkeurstaal in (bijvoorbeeld Dutch) en bij Standaard filmdienst verwijs je naar OpenSubtitles.org. In dit menu kun je ook de weergave van ondertitels aanpassen, met opties voor onder meer Positie op het scherm, Lettertype, Grootte, Stijl en Kleur.

Om de timing van ondertitels te corrigeren, klik je tijdens het afspelen opnieuw op het tekstballon-pictogram en kies je Ondertitelsynchronisatie. Met een schuifbalk kun je de ondertiteling enkele seconden vroeger of later laten verschijnen. Simpel, maar wel doeltreffend bij een constante verschuiving.

Ook in Kodi kun je de weergave van ondertitels mooi aanpassen.

Lees ook: Films, muziek en meer: beheer al je media met Kodi

🍿 Lekker voor erbij

(wanneer je een ondertiteld filmpje gaat kijken)