ID.nl logo
In elke kamer van je huis energie besparen? Dat lukt met deze tips
© Ronstik
Energie

In elke kamer van je huis energie besparen? Dat lukt met deze tips

Zelfs met het nieuwe energie-prijsplafond wil je natuurlijk zo min mogelijk energie verspillen. Gelukkig zijn er allerlei slimme manieren om nét dat beetje extra te besparen. We maken een rondje door het huis en laten je zien hoe je in elke kamer wel íets kunt besparen. En al die kleine beetjes samen resulteren in … inderdaad: een lagere energierekening!

Dit artikel in vogelvlucht:

  • De woonkamer zuiniger maken door verlichting te verduuzamen
  • Keuken-apparatuur slimmer gebruiken
  • Extra besparen door 's nachts te wassen
  • Stand-byverbruik minimaliseren

Wil je nog meer energie besparen, lees dan ook het artikel Zo blijf je onder het energie prijsplafond

We beginnen uiteraard bij het begin: net na de voordeur. Door onderaan een tochtstrip te bevestigen, houd je koude lucht buiten. Heb je een deur van enkel glas of van gewoon dubbel glas? Dit zou het moment kunnen zijn om dat te vervangen door HR++ of triple glas. In sommige gevallen kun je daar subsidie voor krijgen (zie kader Isolatiesubsidie hieronder). Er zijn ook snellere en goedkopere oplossingen. Zo koop je voor een paar tientjes speciaal raamfolie (ook wel thermo cover genoemd), dat je op het glas kunt plakken en dat een isolerende werking heeft.

Raamfolie kopen?

Hier vind je het volledige assortiment

Controleer ook even je brievenbus: blijft deze weleens open staan nadat de postbode is geweest? Kijk dan of je de schroeven wat beter kunt aandraaien of dat je het veermechanisme kunt smeren, zodat de klep goed dicht valt. Een brievenbusborstel, die je in de opening plaatst, helpt ook. En ga je van de gang naar de woonkamer, dan doe je uiteraard de tussendeur goed dicht!

De woonkamer

Heb je nog halogeen- of gloeilampen? Snelle winst behaal je door die te vervangen door led-lampen. Stel dat je een lamp 550 uur per jaar laat branden. Dan verbruikt een ledlamp in dat jaar ongeveer 2,4 kWh, een halogeenlamp 15,4 kWh, en een gloeilamp 21,9 kWh. Vermenigvuldig dat met het aantal lampen dat je hebt en vermenigvuldig dat weer met de prijs die jij per kWh betaalt. Echt, de aanschafprijs van led heb je er heel snel uit! Bovendien kosten ze allang de wereld niet meer.

Laat verder je televisie en soundsystem niet op stand-by staan en kijk of je tv-decoder een eco-stand heeft. En staat je gameconsole ook hier, dan stel je die ook zo energiezuinig mogelijk in. Hoe je dat doet lees je in het artikel: Energie besparen met consoles en pc: zo doe je dat.

Heb je een ouderwetse thermostaat? Zet die dan een uurtje voor je naar bed gaat al lager. Of vervang hem door een slimme thermostaat en stel een tijdschema in. En heb je al gedacht aan radiatorfolie? Dit zilverkleurige folie plak je achter de radiator, waardoor warmte weer terug de kamer in wordt gestraald. Per vierkante meter radiatorfolie kun je ongeveer vijf tot tien kubieke meter gas per jaar besparen.

Isolatiesubsidie Heb je een koophuis en wil je dat verduurzamen? Dan kun je daarvoor subsidie aanvragen. Naast subsidie voor de aanschaf van een (hybride) warmtepomp, zonneboiler of aansluiting op een warmtenet kun je ook subsidie krijgen voor dakisolatie, gevelisolatie, spouwmuurisolatie, vloer- of bodemisolatie en hoogrendementsglas. Er zijn wel voorwaarden aan verbonden. Zo moet je bijvoorbeeld minimaal twee maatregelen nemen – dus bijvoorbeeld én gevelisolatie én een zonneboiler. Meer over de voorwaarden en aanvraagprocedure lees je op https://kwikr.nl/subsidie.

De keuken

Koelkast, vriezer, vaatwasser … juist in de keuken kun je veel besparen. Neem je koelkast. De ideale temperatuur om je etenswaren goed te houden, is tussen de 3 en 4 graden Celsius. Veel mensen hebben hun koelkast echter op een lagere temperatuur staan. Zonde. Voor een paar euro koop je een koelkastthermometer waarmee je dat zelf kunt meten. Zorg er verder voor dat je de koelkast niet naast je oven of je vaatwasser zet. Die geven warmte af, waardoor je koelkast harder moet werken. Zet hem ook niet helemaal tegen de muur, maar laat wat ruimte over, zodat hij zijn warmte kwijt kan. Controleer regelmatig de deurrubbers. Want als de deur niet goed sluit, kan er warme buitenlucht in de koelkast komen.

Dat geldt ook voor de vriezer. Die je verder natuurlijk regelmatig ontdooit. Zelfs een dun ijslaagje kan al zorgen voor een flink hoger energieverbruik. Doe dat ontdooien bij voorkeur in de winter. Je kunt alle etenswaren dan makkelijk een uurtje buiten neerzetten zonder dat je een (elektrische) koelbox nodig hebt. Zet er verder geen warm eten in en deel het eten op in kleinere porties. Die bevriezen sneller en ook dat scheelt energie. Stop de vriezer ook zo vol mogelijk. Hoe voller hij is, hoe minder kou hij verliest wanneer je de deur opent.

Dan je vaatwasser. Wacht tot die echt goed vol zit voordat je hem aanzet. Duurt dat bij jou een paar dagen, dan kun je misschien beter met de hand afwassen. Maak verder het filter regelmatig schoon en zet hem uit zodra hij klaar is. Veel mensen doen dat niet – die trekken hem alleen open wanneer de vaat klaar is. Daardoor blijven de statuslampjes constant branden. Sluipverbruik!

Tot slot in je keuken: water kook je beter in een waterkoker met een afgemeten hoeveelheid water dan in een fluitketel. En gebruik een magnetron niet om eten te ontdooien. Je kunt het beter een dag van tevoren uit de vriezer halen en in de koelkast zetten. Die wordt blij van de kou die ervan af komt.

De badkamer

Niets zo fijn als een lekker lange warme douche. Maar de kosten lopen flink op! Met een douchetimer sta je er al snel een paar minuten lang onder. Als je dan ook nog een waterbesparende douchekop aanschaft, verdien jij geld als (warm) water. O ja: heb je een bad én een douche? Dan liever douchen. Dat scheelt al snel 80 liter warm water per keer.

In de badkamer staan ook vaak de wasmachine en droger. Zorg dat je met een volle trommel wast en het eco-programma gebruikt. Moet je was na afloop in de droger? Door dan alvast op de hoogste stand te centrifugeren, is de droger veel sneller klaar. Doe ook de droger zo vol mogelijk en maak regelmatig het pluizenfilter schoon.

Wees je er verder van bewust dat echt niet alles in de droger hoeft. Voor beddengoed en handdoeken is het vaak handig, maar T-shirts en broeken kun je ook gewoon ophangen. Schijnt de zon en staat er wat wind, dan is het zo droog. Is het geen lekker weer? Binnen ophangen kan ook. Zorg er dan wel voor dat je goed ventileert.

Dagstroom en nachtstroom

In je contract staat welk tarief je energieleverancier hanteert. Dat kan enkeltarief zijn of dubbeltarief (ook wel daltarief en normaaltarief of dagstroom en nachtstroom genoemd). Bij enkeltarief betaal je altijd hetzelfde voor je stroom, ongeacht het moment van de dag of week. Bij dubbeltarief betaal je doordeweeks overdag tot 21.00 uur (als je in Limburg of Noord-Brabant woont) of 23.00 uur (de rest van Nederland) een iets hogere prijs. ’s Nachts, in het weekend en op feestdagen betaal je juist iets minder.

Of dubbeltarief iets voor jou is, hangt uiteraard af van je verbruik. Energieleverancier Vattenfall zegt dat je met dubbeltarief voordeliger uit bent wanneer minstens 45% van je verbruik in de daluren valt; Essent legt de grens bij 50%. Ook is het goed om te weten dat dubbeltarief alleen mogelijk is wanneer je een slimme meter hebt. Door je energieverbruik in kaart te brengen, zie je al snel of het voor jou loont om over te stappen, mocht je nu nog enkeltarief hebben.

Heb je al dubbeltarief? Ga je verbruik er dan op aanpassen. Draai bijvoorbeeld je was vooral in het weekend en zet de vaatwasser pas ’s avonds na elven aan. Je bespaart er geen honderden euro’s mee, maar toch al snel een paar euro per maand.

Ook lezen: Duurzaam Thuis: keuken verduurzamen? Zo doe je dat!

De slaapkamer

Ook in de slaapkamer kun je nog het nodige besparen. Heb je een waterbed en een airconditioning? Dan heb je meteen twee echte grootverbruikers te pakken. Volgens Milieu Centraal verbruikt een waterbed gemiddeld 750 kWh per jaar – bijna net zoveel als twee grote Amerikaanse koelkasten! Een airco verbruikt natuurlijk minder, omdat je die niet altijd aanzet, maar daarmee kun je toch ook uitkomen op zo’n 160 tot 430 kWh per jaar. Dat terwijl een ventilator jaarlijks maar ongeveer 15 kWh verbruikt. Zet je in de winter een elektrisch kacheltje naast het bed als bijverwarming? Neem er dan in ieder geval eentje met een thermostaat, zodat hij afslaat als de kamer op temperatuur is. Of schaf een infraroodpaneel aan. Of, nog beter: koop een extra dik winterdekbed en een kruik. Dat kun je ouderwets noemen, maar ook knus!

Watch on YouTube

Werkkamer

In je werkkamer staan vaak meer apparaten dan je denkt: naast je computer en je printer staat er ook vast een monitor. Of twee. Zorg ook hier dus dat je apparatuur niet onnodig op stand-by laat staan. Kijk in de handleiding van je monitor hoe je de energiebesparende functies kunt gebruiken. Denk daarbij aan het automatisch aanpassen van de helderheid aan het omgevingslicht of de instellingen voor de slaapstand. Denk na voordat je iets print: gemiddeld wordt één op de drie printjes binnen een week weggegooid. Inderdaad, dat is óók weggegooid geld!

Tip: gebruik de zon! Laad je in de werkkamer ook je telefoon op? Dat zou je ook kunnen doen met een powerbank die zelf weer oplaadt op zonne-energie.

Wil jij jouw huis verduurzamen?

Vraag een offerte aan voor zonnepanelen:

▼ Volgende artikel
Retrogames spelen op je laptop? Zo werkt emuleren met MAME
Huis

Retrogames spelen op je laptop? Zo werkt emuleren met MAME

Hoewel oude arcadekasten en klassieke spelcomputers op den duur verdwijnen, hebben de bijbehorende games het eeuwige leven. Met MAME boots je de originele hardware namelijk exact na. Daarmee wek je oude videospelletjes op je pc, laptop of Mac weer tot leven! Lijkt het spelen van nostalgische Atari-, Sega- en (S)NES-spellen je wel wat? In dit artikel leggen we uit hoe je dat doet.

Wat gaan we doen?

In dit artikel leer je hoe je met de gratis emulator MAME oude arcadeklassiekers nieuw leven inblaast. We leggen uit wat emulatie precies inhoudt, hoe je MAME installeert en instelt, en hoe je legale games toevoegt via ROM-bestanden. Ook lees je hoe je het programma naar je eigen voorkeuren aanpast — van beeld en geluid tot invoerinstellingen en plug-ins. Tot slot ontdek je hoe je virtuele muntjes 'inwerpt' en extra credits instelt voor langere speeltijd.

Ook leuk: De beste PS5-games in 2026

Emuleren

Emuleren betekent dat speciale software de elektronica van een bestaand apparaat nabootst. In plaats van de originele printplaten en chips te gebruiken, vertaalt een emulator de instructies en signalen van die hardware naar je huidige pc of laptop. Een voordeel, want oude spelcomputers gaan op den duur namelijk kapot. Bovendien zijn reserveonderdelen schaars.

MAME is de bekendste emulator voor arcadekasten. De afkorting van deze freeware staat voor Multi Arcade Machine Emulator. Daarnaast ondersteunt dit programma tegenwoordig ook allerlei klassieke spelconsoles.

De doelstelling van de softwareontwikkelaars is om de hardware tot in detail na te bootsen en daarmee de technische kennis te behouden. Hierdoor speel je de games zoals ze oorspronkelijk bedoeld waren. Prettig is dat MAME iedere maand een nieuwe update vrijgeeft. Hierdoor weet je vrijwel zeker dat deze populaire emulator op jouw systeem goed blijft werken.

©jon anders wiken

Dankzij emulatiesoftware heb je voor het spelen van retrogames geen klassieke spelcomputer meer nodig.

Installatie

Met het opensource-project MAME bouw je een nauwkeurige digitale replica van één of meerdere spelcomputers. Je hoeft hiervoor alleen gratis emulatiesoftware op je systeem te installeren. MAME is voor Windows, macOS en Linux beschikbaar.

Nuttig om te weten is dat de makers nauwkeurigheid boven snelheid prefereren. Bepaalde games vormen dan ook een behoorlijke belasting voor jouw pc of laptop. Installeer het programma daarom bij voorkeur op een vlot systeem met minimaal 4 GB werkgeheugen. Volgens de ontwikkelaars werkt MAME ook op gedateerde computers van hooguit tien jaar oud, maar hierbij ervaren gebruikers wel eerder vertraging.

Ga naar www.mamedev.org en scrol een stukje omlaag. Klik onder Supported Platforms op de downloadknop van jouw besturingssysteem. Bij dit artikel werken we met de Windows-versie. Je downloadt het exe-bestand naar de computer en dubbelklikt hierop. Kies Uitvoeren en bepaal via de knop met de drie puntjes in welke map je de bestanden van het programma wilt opslaan. Bevestig met OK / Extract.

MAME is voor alle bekende desktopplatformen beschikbaar.

MAME verkennen

Ga naar de map waarin je in de vorige tip MAME hebt geïnstalleerd. Je ziet hierin flink wat mappen en bestanden. Dubbelklik op mame.exe. Er verschijnt een ietwat onorthodoxe gebruikersomgeving met de namen van tienduizenden systemen en games. Aan de linkerkant kun je het aanbod onder meer op jaartal of fabrikant sorteren.

Je kunt ook de zoekfunctie gebruiken. Begin in dat geval gewoon met typen. Zo krijg je een idee welke emulators er allemaal beschikbaar zijn. Typ je bijvoorbeeld Nintendo, dan komen iconische spelcomputers als Game Boy (Color) en Entertainment System tevoorschijn. Klik bovenaan op het sterretje om een emulator als favoriet te markeren. Op die manier vind je die later makkelijker terug.

Je kunt alvast de status van een geselecteerde emulator controleren. Als onderin beeld Status: Working verschijnt, kan MAME deze spelcomputer of arcadekast goed nabootsen. Is dat niet het geval, dan voegt de emulatiesoftware wellicht later ondersteuning toe via een update. Controleer verder ook of het beeld en geluid goed werken. In dat geval staat er OK achter respectievelijk Graphics en Sound.

Kleurt het deelvenster onderaan groen, dan werkt de geselecteerde emulator naar behoren.

Configuratiebestand

Ten opzichte van veel andere programma's wijkt de werking van MAME op bepaalde punten nogal af. Je dient bijvoorbeeld eerst twee zogeheten configuratiebestanden aan te maken. Doe je dat niet, dan slaat de emulatiesoftware jouw voorkeursinstellingen slechts tijdelijk op. Denk onder meer aan de gewenste beeldresolutie, geluidsinstellingen en invoerapparatuur.

Dubbelklik onderin beeld op General Settings en dubbelklik op Save Settings. De melding Settings saved verschijnt. Kies Return to Previous Menu om weer terug te keren naar het beginscherm. Je kunt hiervoor trouwens ook de Escape-toets gebruiken. Controleer voor de zekerheid of er in de MAME-map op de computer twee nieuwe configuratiebestanden staan, namelijk mame.ini en ui.ini.

Duik in de instellingen om een configuratiebestand aan te maken.

Nederlandse taal

De voertaal is weliswaar standaard Engels, maar er is ook een Nederlandse vertaling beschikbaar. Ga naar General Settings / Customize UI en dubbelklik op Language. Klik vervolgens twee keer op Dutch. Zodra je nu Return to Previous Menu kiest, verandert het menu direct naar het Nederlands. Bevestig met Instellingen opslaan en sluit het menu af. Houd er rekening mee dat niet alle onderdelen in MAME correct zijn vertaald.

Maak het jezelf makkelijker en activeer de Nederlandse taal.

Maplocatie ROM's

MAME heeft standaard géén spellen. Die ga je zo dadelijk namelijk zelf toevoegen. Je regelt dat door zogenoemde ROM-bestanden in het programma te laden. Zo'n ROM-bestand is kort gezegd een digitale kopie van een klassieke game. Handig, want je kunt tenslotte niet zomaar een oude spelcartridge of floppydisk op een hedendaagse computer aansluiten.

Geef in MAME aan waar je ROM's bewaart. Navigeer hiervoor achtereenvolgens naar General Settings / Mappen configureren / ROMs / Map toevoegen en selecteer de map roms binnen de MAME-opslagmap. Je bevestigt met Enter, waarna je driemaal klikt op Terug naar vorig menu. Bewaar de wijzigingen met Instellingen opslaan en sluit het menu af.

MAME kijkt in de roms-map of er nieuwe spellen beschikbaar zijn.
ROM's downloaden?

Hoewel emulators zoals MAME legaal zijn, ligt dat voor de benodigde ROM-bestanden van games helaas iets anders. Het is dan ook begrijpelijk dat de videospellen niet bij de emulatiesoftware zijn inbegrepen, want hierop rust auteursrecht. Bovendien zouden tienduizenden spellen te veel opslagcapaciteit opeisen.

Wie op Google speurt, vindt al gauw allerlei downloadbare ROM-bestanden van bekende gametitels. Kijk daarmee uit! Je mag officieel alleen een digitale back-up maken van een origineel videospel dat je zelf bezit. Het kopiëren van een authentieke cartridge is nogal complex. Je hebt hiervoor namelijk specifieke apparatuur en software nodig. Bovendien is het niet toegestaan om eventuele kopieerbeveiliging te omzeilen. Om de genoemde redenen is het natuurlijk verleidelijk om ROM-bestanden uit illegale bron te downloaden, maar volgens de Nederlandse wet is dat dus verboden.

Op talloze websites liggen illegale ROM-bestanden van bekende spellen voor het oprapen.

ROM's downloaden

Auteursrechtelijk beschermde ROM's mag je niet downloaden. Gelukkig beheert MAME zelf ook een behoorlijke collectie klassieke games. De originele makers hebben toestemming gegeven om deze ROM-bestanden gratis te gebruiken. Het betreft tientallen titels die tussen 1977 en 2001 zijn uitgebracht.

Ga naar www.mamedev.org/roms/ en klik op een interessante titel. Je zet een vinkje voor I understand that these ROM images are for non-commercial use only, waarna je op de downloadknop klikt. Bewaar het zip-bestand nu in de ROM-map van MAME. Pak dit zip-bestand beslist niet uit, want anders werkt de emulatie niet.

Check op de website van MAME welke legale ROM-bestanden van oude games je gratis kunt downloaden.

Retrogame starten

Zodra je de ROM's eenmaal in de juiste map hebt geplaatst, kun je deze games in MAME starten. Overigens circuleren er op internet ook ROM's die in de praktijk helaas niet werken. Het is dus echt een kwestie van uitproberen. Als je in de vorige tip legale kopieën vanaf de website van MAME hebt gedownload, krijg je die relatief eenvoudig aan de praat.

Klik in het linkermenu op Beschikbaar en druk vervolgens op de F1-toets. Bevestig met Enter. De emulatiesoftware controleert nu alle aanwezige ROM's. Na even wachten zie je in de lijst verse titels die je kunt spelen. Klik hierop en controleer onderaan of de status, het beeld en het geluid in orde zijn. Je opent rechtsboven eventueel het tabblad Informatie om extra details te tonen, zoals jaartal en fabrikant. Kun je een bepaalde titel niet vinden? Gebruik dan de zoekfunctie! Klik tweemaal op een titel om het videospel te starten.

Zodra je op de sneltoets F1 drukt, controleert MAME alle ROM-bestanden.

Gamen maar!

Een game start met de standaardinstellingen altijd op volledige schermgrootte. Vind je dat niet prettig, dan druk je in Windows op de sneltoets Alt+Enter om de vensterweergave te openen. Pixelachtige videospelletjes kun je vaak beter in een wat kleinere weergave spelen. Je past de grootte van het dialoogvenster naar eigen wens aan.

De bediening verschilt per spel. Vaak verschijnt er eerst een korte animatie, waarna je het spel kunt starten. Het loont de moeite om eerst even de invoerinstellingen door te nemen. Druk in de spelweergave op de Tab-toets en ga naar Invoerinstellingen / Input Assignments (this system). Je ziet nu welke knoppen je kunt gebruiken. Liever een andere indeling? Geen probleem, want het is mogelijk om de bedieningsknoppen te wijzigen. Selecteer een functie en druk vervolgens op Enter. Druk nu op de toets die je voortaan wilt gebruiken.

Klaar met spelen? Klik dan rechtsboven op het kruisje om weer terug te gaan naar het beginscherm van MAME. Je kunt als alternatief ook op de Escape-toets drukken.

Let op: artikel gaat verder onder de afbeelding en de video.

Zin in een potje poker?

🎢 Ook leuk: gratis achtbanen bouwen in je browser

View post on TikTok

Game-instellingen

Je kunt van iedere game de instellingen even doornemen. Klik met de rechtermuisknop op een titel om een contextmenu te openen. Zoals de naam al doet vermoeden, verschijnen er bij Geavanceerde opties allerlei complexe instellingen. Dat zijn er weliswaar flink wat, maar voor doorsneegebruikers zijn de meeste opties niet zo interessant.

Overigens is het wél de moeite waard om het onderdeel Automatisch opslaan/hervatten te activeren. Afhankelijk van het spel sla je daarmee de voortgang op. Kijk daarnaast ook even bij Invoerinstellingen. De Muis staat namelijk vaak uit, terwijl je veel games met dit bedieningsapparaat kunt spelen. Klik op Terug naar vorig menu.

Kijk verder ook even bij Video opties. Schakel bijvoorbeeld de Venstermodus in wanneer je liever niet wilt dat de game in een volledig scherm opent. Kies daarna Terug naar vorig menu en Save System Settings. Sluit ten slotte het menu.

Van ieder videospel kun je de instellingen aanpassen.

Muntinworp

Veel oude arcadekasten hebben een muntgleuf. Pas wanneer iemand daar een gulden of rijksdaalder in gooide, begon het spel. Aangezien MAME de hardware van klassieke arcadespellen exact nabootst, is het veelal nodig om een virtueel muntje in het systeem te werpen. Anders kun je namelijk niet spelen. Meestal druk je hiervoor op 5 voor munt één en 6 voor munt twee. Druk meermaals op deze getallen om extra credits toe te voegen.

Bij veel virtuele arcadekasten druk je verder op 1 of 2 om respectievelijk met één of twee spelers te gamen. Daarnaast zijn F6 en F7 nuttige sneltoetsen. Daarmee bewaar of laad je namelijk zogeheten savestates. Wil je even pauzeren? Druk dan op F5. Je kunt meestal met de pijltjestoetsen bewegen. Als je een schietspel speelt, is de vuurknop natuurlijk cruciaal. Dat is veelal de Spatie-, Ctrl- of Alt-toets.

De getallen achter Coin 1 en 2 geven aan met welke toetsen je een virtueel muntje kunt werpen.

Extra credits

Speel je een arcadespel en blijf je telkens virtuele muntjes inwerpen? Bij een echte arcadekast is het via fysieke schakelaars op de printplaat vaak mogelijk om de instellingen te wijzigen. Een kastbeheerder kan zo bijvoorbeeld extra credits of levens aan een muntinworp toewijzen. MAME heeft hiervoor een aangepast menu, zodat je langer kunt doorspelen.

Druk binnen de spelomgeving op de Tab-toets en ga naar DIP-schakelaars. De beschikbare instellingen zijn afhankelijk van het gekozen arcadespel. Vaak kun je het aantal levens en/of credits opvoeren. Soms zijn er ook opties om de gametijd te verlengen, een andere taal te kiezen en de moeilijkheidsgraad te wijzigen. Tot slot kun je het geluid van de 'arcadekast' wellicht aan- of uitzetten. Klaar? Klik dan achtereenvolgens op Terug naar vorig menu en Close Menu.

Pas via het onderdeel DIP-schakelaars diverse instellingen van de arcadekast aan.

Geluid

Tijdens het spelen van een spel kun je diverse geluidsopties aanpassen. Hoor je bijvoorbeeld deuntjes uit de monitorspeakers, maar gebruik je hiervoor liever aangesloten pc-speakers? Druk dan in het gamevenster op de Tab-toets. Via Audio Mixer verschijnt er een klein venster. Klik achter Device zo nodig meermaals op het pijltje totdat de juiste audiobron is geselecteerd. Daarnaast pas je optioneel ook nog het standaardvolume aan. Klik op Terug naar vorig menu.

MAME heeft ook nog diverse geavanceerde audio-opties. Open hiervoor het onderdeel Audio Effects. Via Equalizer kun je bijvoorbeeld de intensiteit van hoge en lage tonen wijzigen. Sluit het menu door twee keer op de Escape-toets te drukken.

Geef indien nodig aan dat je het geluid via de luidsprekers wilt afspelen.

Plug-ins

MAME ondersteunt het gebruik van plug-ins. Je voegt daarmee extra functies aan het programma toe. Ga vanuit het hoofdvenster naar General Settings en kies Plugins. Er wordt een lijst geopend van alle uitbreidingen die je kunt activeren.

Een leuke plug-in is bijvoorbeeld Hiscore support. Je bewaart daarmee je hoogste scores. Verder kun je met Input macro plugin een reeks toetsaanslagen aan een enkele knop toewijzen. Cheat finder helper library helpt je misschien met het vinden van handige trucs. Dat kan net het verschil zijn om een level of volledige game uit te spelen. Laat ten slotte met Game play timer tijdens het spelen desgewenst een tijdklok meelopen. Navigeer naar Terug naar vorig menu en kies Instellingen opslaan. Sluit het menu vervolgens af.

Ben je benieuwd hoe de plug-ins in de praktijk werken? Herstart dan eerst MAME en start een spel. Je drukt daarna op de Tab-toets, waarna je het onderdeel Plugin opties opent. Je kunt nu de aanwezige plug-ins configureren.

Bekijk in het overzicht met plug-ins welke uitbreidingen je wilt activeren.

👾 Pac-Man + LEGO

Het beste van twee werelden
▼ Volgende artikel
Gerucht: iPhone 17e gaat evenveel kosten als voorganger
© Jeroen Boer - ID.nl
Huis

Gerucht: iPhone 17e gaat evenveel kosten als voorganger

De mogelijk binnenkort te verschijnen iPhone 17e zou evenveel gaan kosten als de iPhone 16e, namelijk 599 dollar - omgerekend mogelijk wederom 719 euro.

Dat claimt journalist en Apple-expert Mark Gurman op Bloomberg. De iPhone e-modellen zijn betaalbaardere versies van de iPhone. Dat blijkt wel uit de prijs van de begin vorig jaar uitgekomen iPhone 16e, die op release 719 euro (en 599 dollar in de VS) kostte.

Gurman claimt dat de prijs van opvolger iPhone 17e in ieder geval in de VS gelijk blijft, oftewel nog steeds 599 dollar. Dat zou dus kunnen betekenen dat hij ook weer 719 euro in Europa gaat kosten.

Verbeteringen

De prijs blijft waarschijnlijk dan wel gelijk, maar de 17e zou toch enkele verbeteringen ten opzichte van de 16e kennen. Zo zou er een A19-chip in de iPhone 17e zitten, een chip die ook in de duurdere, reguliere iPhone-modellen voorkomt.

Verder zou de 17e ook Apple's 5G-chip bevatten, net zoals de duurdere iPhones. Tot slot zou ook MagSafe ondersteund worden voor Apple’s magnetische accessoires. Dit was bij de iPhone 16e niet het geval.

Volgens Gurman wordt de iPhone 17e op 19 februari onthuld en ergens binnenkort uitgebracht. De 16e kwam op 28 februari 2025 uit, dus het is waarschijnlijk dat de opvolger ook ergens later deze maand of begin volgende maand uitkomt. De reguliere iPhone-modellen worden altijd pas in september aangekondigd en uitgebracht.

Overigens claimt Gurman ook dat Apple binnenkort nieuwe iPads uitbrengt - een iPad Air met een M4-chip en een instapmodel met een A18-chip - en nieuwe Macbook Airs en Pro's. Die zouden mogelijk ergens in maart uitkomen.

Nieuw op ID: het complete plaatje

Misschien valt het je op dat er vanaf nu ook berichten over games, films en series op onze site verschijnen. Dat is een bewuste stap. Wij geloven dat technologie niet stopt bij hardware; het gaat uiteindelijk om wat je ermee beleeft. Daarom combineren we onze expertise in tech nu met het laatste nieuws over entertainment. Dat doen we met de gezichten die mensen kennen van Power Unlimited, dé experts op het gebied van gaming en streaming. Zo helpen we je niet alleen aan de beste tv, smartphone of laptop, maar vertellen we je ook direct wat je erop moet kijken of spelen. Je vindt hier dus voortaan de ideale mix van hardware én content.