ID.nl logo
Zo koop je veilig refurbished producten
© Reshift Digital
Zekerheid & gemak

Zo koop je veilig refurbished producten

Er duiken steeds meer (web)winkels op die ‘refurbished’ producten verkopen – van notebooks tot smartphones. Ze zijn zo goed als nieuw, door de fabrikant gereviseerd en worden geleverd met garantie. En dat voor een fractie van de nieuwprijs! Dat klinkt te mooi om waar te zijn en dat is het soms ook. In dit artikel bespreken we de voor- en nadelen, verschillende interpretaties van ‘refurbished’ en zaken om op te letten voor je tot aankoop overgaat.

Wat is refurbished?

In letterlijke zin betekent het Engelse woord refurbished het ‘oppoetsen’ of renoveren van een bepaald product. Denk aan een antieke kast die helemaal geschuurd en gelakt wordt en waarbij al het hang- en sluitwerk vervangen wordt. Iets vergelijkbaars gaat op voor bijvoorbeeld smartphones en notebooks. Winkels en fabrikanten krijgen redelijk wat retouren en zelfs als er geen sprake is van een defect, kan het product niet meer als nieuw verkocht worden. Deze producten worden dan nagekeken, onderdelen worden indien nodig gerepareerd of vervangen en het besturingssysteem wordt naar de oorspronkelijke staat teruggezet. In zo’n geval is het product niet of nauwelijks gebruikt en wordt het als ‘refurbished’ product aangeboden – zo goed als nieuw, tegen een gereduceerd tarief. Lees ook: 10 tips om een tweedehands smartphone of tablet te kopen.

Verschil met tweedehands

Dat is een aanmerkelijk verschil met een tweedehands product gedurende langere tijd gebruikt is en in die staat verkocht wordt. De behuizing en het scherm kunnen gebruikssporen zoals krassen bevatten en de accu is voor een deel versleten. Toch kan ook zo’n tweedehands product alsnog inclusief garantie verkocht worden, ook als de officiële termijn verlopen is. Als het door de fabrikant zelf nagekeken is en onderdelen vervangen zijn, heet dat ‘gereviseerd’ en dan krijg je vaak dezelfde fabrieksgarantie als bij nieuwstaat. Als er geen sprake is van officiële garantie, dan verzorgt de (web)winkel de garantie, meestal via een eigen reparatiecentrum. Het risico dat het apparaat daadwerkelijk gedurende die periode door een fabrieksfout kapot gaat, is relatief klein. Garantie bieden is een verkoopargument voor webshops en dat benadrukken ze maar al te graag. Bij een tweedehands aankoop via een particulier krijg je immers geen garantie, tenzij die er nog deels is.

©PXimport

Onduidelijke definitie

De definitie van refurbished is vaak onduidelijk. Het kan betekenen dat het om een zo goed als nieuw product gaat dat zorgvuldig is nagekeken door de fabrikant, maar ook om een tweedehands product dat, los van het even aan- en uitzetten, niet is gecontroleerd en dat gebruikssporen en andere (onzichtbare) slijtage bevat. Wat ons betreft is dat dan simpelweg een tweedehands product. Bij de term ‘refurbished’ verwachten wij dat het product uitvoerig is nagekeken en schoongemaakt en dat eventueel onderdelen zijn vervangen, alvorens het de verkoop ingaat.

Doordat de term refurbished beter klinkt dan tweedehands of opgeknapt, schermen veel bedrijven – naar onze mening onterecht – met deze term. Het is daarom als potentiele koper belangrijk om niet blind af te gaan op woorden als ‘refurbished’ en ‘gereviseerd’. Zoek op de betreffende site uit wat hier precies mee bedoeld wordt.

Iedere (web)winkel gaat overigens anders om met refurbished producten. Soms gebruikt men een sterrensysteem om de staat aan te geven, maar soms ook simpelweg tekst als ‘zo goed als nieuw’, ‘lichte gebruikssporen’ en ‘zware gebruikssporen’. Je weet dan als mogelijke koper min of meer waar je aan toe bent, al zul je de verkoper wel moeten vertrouwen in zijn oordeel. Wat de één ‘lichte gebruikssporen’ noemt, kan de ander als ernstig ervaren.

Voordelen van refurbished

Waarom zou je overgaan tot aanschaf van gereviseerde producten? Ten opzichte van een nieuw product is het grootste voordeel dat de prijs wat lager ligt. Vaak is het product zo goed als nieuw en bevat het minimale of zelfs helemaal geen gebruikssporen. Het enige verschil is dan dat de verpakking geopend is geweest en iemand anders het product in handen heeft gehad. Op de werking heeft dit geen negatief effect. Als je hier genoegen mee neemt, ben je dus wat goedkoper uit dan wanneer je het nieuw zou kopen.

Het grote voordeel van echt refurbished artikelen ten opzichte van een tweedehandsje is dat het product gecontroleerd is en eventuele defecten zijn verholpen. Ook krijg je vaak garantie, al moet je er wel goed op letten wat de voorwaarden daarvoor zijn (hierover later meer). Een ander groot voordeel ten opzichte van tweedehands kopen via particulieren (via bijvoorbeeld Marktplaats) is dat je niet naar de verkoper toe hoeft te gaan om het product zelf te inspecteren en af te halen (om te voorkomen dat je grote bedragen moet overmaken). Je bestelt het op dezelfde manier als nieuwe items bij webshops: met een paar muisklikken. Meestal wordt het product gratis verstuurd en je hebt bovendien altijd nog de mogelijkheid om het terug te sturen als het niet bevalt dankzij de wet Kopen op afstand.

Een laatste voordeel is dat je echt goede deals kunt hebben, zeker als je het refurbished-aanbod goed in de gaten houdt.

Nadelen van refurbished

Maar nadelen zijn er ook. Wellicht is er sprake van verborgen verbreken, zoals val- of waterschade. Ook al is er garantie, het is nooit fijn om een product te moeten opsturen en enkele weken kwijt te zijn. Bovendien heb je alleen garantie als het om een fabrieksfout gaat en niet als het veroorzaakt is door menselijk handelen, en dat is soms lastig te bewijzen. Verder is het van tevoren vaak onduidelijk hoe zichtbaar de gebruikssporen zijn. Webwinkels nemen zelden de moeite om foto’s te maken van het product, zodat je pas na bezorging weet waar je aan toe bent. Het recht van retour is prettig, maar terugsturen is nooit een leuke bezigheid en je moet de kosten van het terugzenden zelf betalen.

Een praktisch nadeel is dat het aanbod van refurbished producten beperkt is. Je moet soms geluk hebben dat de kleur of de capaciteit die jij wilt ook in gereviseerde vorm beschikbaar is. Upgraden is er vaak niet bij, dus bijvoorbeeld bij de aankoop van een laptop kiezen voor een SSD in plaats van een harde schijf is geen optie. Het kan dus zijn dat je genoegen moet nemen met een kleur die je minder mooi vindt of iets andere specificaties.

In bepaalde gevallen is particulier tweedehands kopen alsnog interessanter dan refurbished. Wellicht is er iemand in de buurt die zeer zuinig met zijn of haar spullen is omgegaan waardoor ze niet van nieuw te onderscheiden zijn. Of de prijs is nog een stuk lager en je kunt er bovendien ook nog over onderhandelen. En als het product niet ouder is dan twee jaar, is er waarschijnlijk ook nog sprake van fabrieksgarantie.

©PXimport

Staat van een artikel

Er is een simpele methode om de staat van een item te tonen: door middel van foto’s van het betreffende product. Vreemd genoeg zie je dit zelden. Meestal staan er de standaard productfoto’s van de fabrikant bij, waarop een product in nieuwstaat en in de mooist mogelijke vorm wordt afgebeeld. Bij een gebruikt product zegt dat dus helemaal niets. De reden dat webshops geen echte productfoto’s plaatsen is overigens vrij simpel: het is te veel werk. Refurbished producten worden vaak in grote hoeveelheden ingekocht, en dan is het natuurlijk nogal wat werk om ze allemaal als afzonderlijk product in een webshop te plaatsen, inclusief foto’s. Soms zijn de producten ook helemaal niet op voorraad bij de webshop zelf, maar liggen ze bij een tussenleverancier. Vandaar dat er vaak een simpel classificatiesysteem gebruikt wordt, waarbij de staat kort wordt omschreven. Even bellen of mailen om te vragen naar de exacte staat en kleur is natuurlijk altijd een optie.

Wat soms ook onduidelijk is, betreft de meegeleverde accessoires zoals de laadkabel, lader of voeding, software en bijvoorbeeld een koptelefoon. Veel refurbished smartphones bevatten alleen het broodnodige. Het kan ook zijn dat er een niet-originele lader wordt meegeleverd. Ook dit staat niet altijd duidelijk vermeld. Tot slot kan het zijn dat er onderdelen vervangen zijn, zoals een gebarsten scherm van een smartphone, maar dat dit niet door de fabrikant is gedaan maar door een eigen reparatiecentrum. Deze kan prima werk leveren, maar ook slordig zijn geweest (bijvoorbeeld dat er wat speling zit tussen het scherm en de behuizing). Voor een leek is dat soms lastig te zien, net zoals het eventuele gebruik van niet-originele onderdelen. Dat laatste hoeft niet erg te zijn, mits de prijs ernaar is en het goed functioneert.

Garantie

Zoals gezegd is één van de grote voordelen van refurbished producten dat fabrikanten, winkels en webshops vaak garantie bieden. Je hebt daarmee meer zekerheid dan wanneer je iets van een particulier koopt, tenzij daar nog fabrieksgarantie op zit. Gaat een door jou gekochte gerefurbished smartphone na twee maanden ernstig haperen, dan kun je je beroepen op garantie. Zoek altijd voor aankoop goed uit wat voor garantie er geboden wordt en of er uitzonderingen gelden. Soms wordt bijvoorbeeld een beperkte termijn voor de accu gehanteerd of wordt deze zelfs uitgesloten van garantie. In andere gevallen is de accu bij de revisie juist vervangen door een nieuw exemplaar en valt hij wel onder de garantie. Onderzoek vooraf bij wie je moet zijn als er problemen zijn. In principe is de winkel waar je het product gekocht hebt, altijd het aanspreekpunt. Let verder ook op een eventueel keurmerk en beoordelingen van de webshop, zodat je vooraf weet hoe (on)tevreden bestaande klanten zijn. En bedenk ook dat je je product enige tijd kwijt bent als het onder garantie wordt gerepareerd.

“Het aanschaffen van een tweedehands computer is enerzijds een risico”, zegt Linda Kooistra van TweedehandsNotebook en iUsed, “maar onze technische specialisten zorgen ervoor dat alle apparatuur volledig is getest, gereinigd en voorzien van een schone installatie van het besturingssysteem, voordat het in de webshop beschikbaar komt. Daardoor bieden refurbished producten dezelfde zekerheid als nieuw, maar dan voor een lagere prijs. We zien een groeiende behoefte aan refurbished apparatuur.”

©PXimport

Recht op retour

Een belangrijke troef van de consument is het recht op retour indien de aankoop online wordt gedaan. De Wet Koop op Afstand biedt een bedenktermijn van veertien dagen en dat geldt ook voor refurbished producten. Je kunt dus een product bestellen en het weer terugsturen als het om wat voor reden dan ook niet bevalt. Opgaaf van reden is daarbij niet nodig. Dus als de gebruikssporen ernstiger zijn dan verwacht of als het apparaat niet naar wens functioneert, kun je het terugsturen. Ruilen is soms ook een optie, neem in dat geval contact op met de webshop. De kosten voor het terugsturen zijn meestal wel voor de koper.

Gemarchandeer met btw

Een webwinkel hoort duidelijk aan te geven of de prijs in- of exclusief btw is. Dat gebeurt helaas niet altijd, waardoor de winkelier er veel meer aan verdient en jij toch de volle prijs betaalt. Is een product tweedehands van particulieren ingekocht, dan wordt er geen btw gerekend en moeten ze ook zonder btw worden verkocht. Officieel heet dat de margeregeling. Een product met die margeregeling (dus zonder btw) hoort veel goedkoper te zijn – het verschil is immers 21%. Vraag daarom altijd om een bon waarop de btw staat. Krijg je die niet, dan zouden er kansen moeten zijn om af te dingen!

©PXimport

Wat leent zich voor refurbished?

Een flink deel van de ‘refurbished’ producten betreft Apple-apparatuur. Daar is een simpele verklaring voor. In tegenstelling tot veel andere producten, staan de prijzen gedurende het hele jaar vast, omdat Apple winkels verbiedt om met de marge te spelen (op enkele uitzonderingen na). Als gevolg daarvan verschillen de nieuwprijzen nauwelijks van elkaar. Maar deze regels gelden niet voor producten die niet als ‘nieuw’ verkocht worden, laat staan tweedehands. Veel winkels kopen deze producten dan ook via andere partijen in, meestal in bulk. Zij zijn dan veel vrijer om met de prijzen van producten van Apple te spelen, dan wanneer zij deze via de formele weg zouden inkopen. Bovendien zijn de nieuwprijzen best fors, dus is tweedehands aantrekkelijk. Het verklaart de opmars van webshops die tweedehands Apple-producten verkopen.

“iPhones gaan in de praktijk wel vier tot vijf jaar mee” zegt Marcel Schaareman van Mobieltekoop.nl. “Omdat het besturingssysteem nog lang up-to-date blijft, is een iPhone van twee of drie jaar oud voor de meeste mensen nog prima geschikt voor dagelijks gebruik. Het prijsverschil met nieuw is erg aantrekkelijk. Bovendien blijft de restwaarde hoog en kun je hem dus altijd weer kwijt op Marktplaats als je een nieuwer model aanschaft.” Mobieltekoop koopt de smartphones, naast Apple overigens ook Samsung, voornamelijk in bij groothandels, vertelt Schaareman. “Maar soms bieden klanten ook hun oude toestel aan. Als de kwaliteit goed is, zetten we deze ook weer in, vaak als koopje. Overigens met dezelfde garanties, met kosteloze reparaties en gratis verzending.”

Smartphones en notebooks

Los van Apple-producten zijn vooral high-end producten van circa één generatie terug erg populair. Denk bijvoorbeeld als hippe smartphones als de Galaxy S6 (Edge), de LG G3 en de Nokia 930. Iets meer dan een jaartje geleden nog het topmodel en nu kun je ze voor een prikkie kopen, zeker als je ze refurbished koopt. Maar ook laptops zijn populair. “Zakelijke notebookmodellen hebben een langere technische levensduur”, zegt Linda Kooistra van TweedehandsNotebook.nl. “De gebruikte onderdelen zijn van een hogere kwaliteit. Hierdoor heb je een high-end product met vergelijkbare zekerheid als een nieuwe notebook, maar dan voor een veel lagere prijs.” Sven van Zalingen van Laptops4all bevestigt dat. “Het zijn vooral de zakelijke modellen van de A-merken zoals HP, Lenovo en Dell. Dit zijn machines die veel geleased worden en na afloop daarvan als refurbished verkocht worden, uiteraard na een grondige inspectie en het wissen van de harde schijf.”

Door Apple of derden?

Veel webshops zijn overigens geen ‘Apple Certified Resellers’, wat de kans vergroot dat de producten niet door Apple zelf zijn gereviseerd, maar door derde partijen. Deze hebben vermoedelijk minder strenge procedures dan Apple zelf. Zo stelt Apple zelf op zijn website dat gereviseerde producten uitgebreid worden getest, defecte onderdelen worden vervangen, het product van binnen en buiten helemaal wordt schoongemaakt en geïnspecteerd en uiteindelijk helemaal compleet wordt geleverd met alle bijbehorende onderdelen als kabels en verpakkingsmateriaal. Er zijn ook ‘Apple Certified Pre-Owned’-producten. Deze worden zowel door Apple als door ‘authorized resellers’ verkocht en hiervan zijn de accu en de behuizing vervangen. Gereviseerde producten krijgen een garantie van een jaar en komen ook in aanmerking voor verlengde garantie via AppleCare. Bij gereviseerde producten die door derden onder handen zijn genomen, is dat laatste niet het geval. Dat betekent dat je dus ook niet naar de Apple Store kunt gaan in het geval van problemen (als de oorspronkelijke garantie is verlopen).

©PXimport

Niet het nieuwste

Wie de meest recente smartphones of notebooks zoekt in de refurbished-afdeling, komt bedrogen uit: deze producten zijn niet of nauwelijks beschikbaar. Bij gereviseerde producten gaat het vrijwel altijd om apparatuur van één of twee generaties geleden, en soms zelfs nog ouder. In elk geval zijn het producten die al enige tijd op de markt zijn. Immers, er zijn eerst defecte apparaten nodig of mensen die ze tweedehands verkopen. Voor wie het nieuwste van het nieuwste zoekt, zijn refurbished producten dus niet interessant, maar als je het niet erg vindt om een gereviseerd product van één of twee generaties terug te kopen, dan kun je spekkoper zijn.

Waar kopen

Refurbished producten zijn op steeds meer plekken te koop. Allereerst zijn er gespecialiseerde sites die zich grotendeels of geheel richten op het verkopen van tweedehands laptops, smartphones en andere apparatuur. Daarnaast hebben ook reguliere (web)winkels steeds vaker een hoekje met speciale aanbiedingen, waaronder producten die niet meer als nieuw verkocht worden zoals retouren en demomodellen. Ook fabrikanten als Canon, Apple, Samsung en ASUS hebben op hun site een speciale afdeling met gereviseerde producten. Internationaal bestaat dit fenomeen al veel langer en het aanbod is in grotere Europese landen en de VS nog een stuk groter. Canon heeft bijvoorbeeld in de VS een grote refurbished-sectie, maar in Nederland en België nog niet. Met enige regelmaat wordt refurbished apparatuur ook op sites als eBay verkocht.

Links

Ben je enthousiast geworden maar weet je niet precies waar je moet zoeken? De onderstaande websites vormen een mooi startpunt. www.apple.com/nl/shop/browse/home/specialdeals

Wat moet je doen vòòr aankoop

Bij het kopen van gereviseerde producten moet je op een paar dingen letten. Een checklist. * Is het product door de fabrikant nagekeken en gereviseerd? * Zijn er gebruikssporen of het is zo goed als nieuw? * Wordt de staat goed beschreven? Zijn er foto’s van het daadwerkelijke product? * Hoe lang is er garantie? Is dat officiële fabrieksgarantie? * Worden alle bijbehorende accessoires meegeleverd? (voeding/lader, laadkabel, koptelefoon etc.) * Zijn de kleuren, uitvoering en specificaties naar wens? * Hoe groot is het prijsverschil met een nieuw product? * Hoe groot is het prijsverschil met een tweedehands product op Marktplaats? * Is de webshop gevestigd in Nederland (of België), zodat het recht op retour van toepassing is? (en je niet te maken krijgt met invoerrechten) * Staat concreet beschreven hoe je gebruik kunt maken van het recht op retour?

©PXimport

Conclusie

Het kopen van gereviseerde producten kan zowel voor nieuwe aankopen als voor tweedehands aankopen een interessant alternatief zijn. Je kunt tegen een mooie deal aanlopen van product dat zo goed als nieuw is, maar toch een stuk voordeliger. Je moet hierbij wel accepteren dat het aanbod wat beperkt is, waardoor je niet altijd keus hebt voor een bepaalde kleur of versie. Ook betreft het vrijwel altijd wat oudere producten.

Helaas zijn de termen ‘refurbished’ en ‘gereviseerd’ wel aan interpretatie onderhevig, waardoor er grote verschillen bestaan. De exacte staat en de ernst van de gebruikssporen is lang niet altijd duidelijk, temeer omdat er zelden foto’s beschikbaar zijn. Lees goed op de betreffende website wat er precies bedoeld wordt en wat je aan garantie krijgt. Gelukkig is het risico dat je loopt vaak beperkt dankzij de wet Kopen op afstand.

▼ Volgende artikel
Guy Ritchie komt net Amazon Prime-serie Young Sherlock
Huis

Guy Ritchie komt net Amazon Prime-serie Young Sherlock

Guy Ritchie werkt aan een nieuwe serie voor Amazon Prime Video: Young Sherlock. Daar is nu de eerste trailer van uitgebracht.

De serie speelt zich af rond 1870 in Oxford en is gebaseerd op het boek Young Sherlock Holmes van Andy Lane. Zoals de naam al weggeeft draait het om een nog jonge Sherlock Holmes - de speurneus is in deze serie nog maar 19 jaar oud.

De regie is zoals gezegd in handen van Guy Ritchie, de Britse filmmaker die eerder al de Sherlock Holmes-films met Robert Downey Jr. in de titulaire rol maakte. Verder is hij vooral bekend van gangsterfilms als Lock, Stock & Two Smoking Barrels en Snatch.

De rol van Sherlock wordt gespeeld door Hero Fiennes Tiffin, die eerder al in After speelde. Ook Natasha McElhone (Californication, The Truman Show) en Joseph Fiennes - de broer van Ralph Fiennes - hebben rollen.

Young Sherlock staat vanaf 4 maart op Amazon Prime Video. Bekijk hieronder de eerste trailer.

Watch on YouTube
Nieuw op ID: het complete plaatje

Misschien valt het je op dat er vanaf nu ook berichten over games, films en series op onze site verschijnen. Dat is een bewuste stap. Wij geloven dat technologie niet stopt bij hardware; het gaat uiteindelijk om wat je ermee beleeft. Daarom combineren we onze expertise in tech nu met het laatste nieuws over entertainment. Dat doen we met de gezichten die mensen kennen van Power Unlimited, dé experts op het gebied van gaming en streaming. Zo helpen we je niet alleen aan de beste tv, smartphone of laptop, maar vertellen we je ook direct wat je erop moet kijken of spelen. Je vindt hier dus voortaan de ideale mix van hardware én content.

▼ Volgende artikel
Zo maak je een écht privacybestendige computer
© ER | ID.nl
Huis

Zo maak je een écht privacybestendige computer

Wil je échte privacy? Zorg dan voor een computer die privacy op één zet. Bijvoorbeeld met aangepaste instellingen, een alternatief besturingssysteem en de juiste onlinediensten. Slimme tips en adviezen voor iedereen die een privacyvriendelijke computer serieus neemt.

Een van de stappen die je kunt nemen voor een privacybestendige computer is het installeren van een besturingssysteem dat privacy hoog in het vaandel heeft staan. Dat kan in eerste instantie prima naast je bestaande besturingssysteem. Ken je Tails al? De makers zelf beschrijven Tails als een portable besturingssysteem dat je beschermt tegen nieuwsgierige blikken van buitenaf en eventuele censuur. Je start de computer met Tails op in plaats van een regulier besturingssysteem, zoals Windows of macOS. Vervolgens kun je Tails gebruiken voor het uitvoeren van taken op de computer.

Ben je klaar, dan sluit je de computer af. De gebruikerssessie wordt afgesloten, vergeten en de gemaakte stappen zijn niet meer herleidbaar. Dankzij deze opzet kun je Tails ook tijdelijk gebruiken op een computer die je niet volledig vertrouwt of niet van jezelf is: de gegevens worden immers na elke gebruikerssessie verwijderd. Prettig is dat je Tails kunt gebruiken ‘naast’ je bestaande besturingssysteem zoals Windows. Je hebt dus geen aparte computer nodig wanneer je extra waarde hecht aan privacy.

Tails is een draagbaar besturingssysteem, waarbij elke sessie na afloop wordt afgesloten.

Systeemvereisten

Tails stelt niet te hoge eisen aan de computer. Zelf geven de makers aan dat computers jonger dan 10 jaar prima overweg kunnen met Tails. Dat is uiteraard niet zo specifiek. Zorg in elk geval voor minstens 4 GB RAM en een 64-bit-processor. Het besturingssysteem draait niet op het ARM-platform. Verder heb je een usb-stick van minstens 8 GB nodig: vanaf deze stick draai je het besturingssysteem. Op www.kwikr.nl/tails vind je een lijst met bekende compatibiliteitsproblemen.

Aan de slag

Prettig aan Tails is dat je het relatief eenvoudig kunt proberen op een computer waarop je al een besturingssysteem hebt geïnstalleerd: het gaat immers om een portable besturingssysteem dat je niet blijvend installeert. Het installatiebestand is een kleine 2 GB groot en de installatie neemt ongeveer een halfuur in beslag. Je vindt de nieuwste versie via deze link. Selecteer jouw besturingssysteem – bijvoorbeeld Windows – en klik op de downloadknop. Sla het bestand op een eenvoudige locatie op, bijvoorbeeld het bureaublad of in de map Downloads.

Het bestand plaats je vervolgens op de usb-stick (zie ook het kader Systeemvereisten hierboven). Je maakt daarvoor gebruik van het gratis programma Rufus. Dit kun je downloaden via https://rufus.ie/nl/, waarbij je kiest voor de Portable-variant. Open Rufus en koppel de lege usb-stick aan de computer. In Rufus selecteer je de usb-stick in het menu Device. Klik op Select en wijs het zojuist gedownloade bestand van Tails aan. Klik op Start: de opstartbare usb-stick wordt gemaakt.

Via Rufus maak je voor Tails een opstartbare usb-stick.

Opstarten maar

Open het menu Start en kies Uitschakelen, Opnieuw opstarten. Een opstartmenu van Windows verschijnt: kies Een apparaat gebruiken, Opstartmenu. Zodra de computer opnieuw is gestart, kies je voor de usb-stick als opstartapparaat. Het menu dat je ziet, verschilt per computermerk. Tails start vervolgens automatisch op. Een wizard verschijnt, waarin je snelle instellingen van Tails configureert, zoals taal, toetsenbordinstelling en datumnotatie.

Zorg ervoor dat Tails wordt opgestart vanaf de usb-stick.

Aangepast opstarten

Geeft de computer problemen tijdens het gebruik van Tails (bijvoorbeeld tijdelijke vastlopers), dan kun je in het opstartmenu van Tails kiezen voor Troubleshooting Mode. Hierbij worden sommige functies van het besturingssysteem uitgeschakeld en werkt Tails mogelijk alsnog zonder problemen.

Persistent storage

Na elke Tails-sessie worden alle gegevens verwijderd: een van de aspecten die Tails relatief privacyvriendelijk maken. Uiteraard is dit minder handig voor documenten en bestanden die je gewoon wilt bewaren en telkens wilt gebruiken. In Tails stel je hiervoor Persistent storage in. Dit is een gedeelte op de usb-stick dat wordt gereserveerd voor de opslag van je persoonlijke bestanden. Je kunt Persistent storage direct inschakelen in het opstartmenu van Tails. Zet de schuif op Aan bij Create Persistent Storage. Volg de stappen van de wizard. De eerstvolgende keer dat je Tails opstart, wordt Persistent storage herkend en kun je de ruimte direct ontgrendelen na het opgeven van het wachtwoord. Klik tot slot op Start Tails om het besturingssysteem te laden.

Gegevens in Persistent storage blijven ook na een sessie bewaard.

Verkennen

Tails wordt geleverd met allerhande apps die kunnen helpen bij het verhogen van je privacyniveau. Linksboven vind je de opties in de navigatiebalk. Klik op Apps voor een overzicht. Hier vind je bijvoorbeeld diverse verwijzingen naar Tor, maar ook naar e-mailclient Thunderbird en wachtwoordmanager KeePassXC. Neem meteen een kijkje in de map Favorites. Deze bevat een selectie van programma’s die vaak door Tails-gebruikers worden ingezet. Bijvoorbeeld de Tor-browser (waarover je verder meer leest), de Persistent storage en de eerdergenoemde e-mailclient en wachtwoordmanager. Ook vind je hier de bestandenverkenner, waarmee Persistent storage gebruikt wordt (verderop lees je hierover meer).

Tails leunt hevig op het gebruik van het Tor-netwerk voor online activiteiten. Het Tor-netwerk staat bekend om de bescherming van persoonsgegevens, doordat de communicatie op verschillende lagen wordt geanonimiseerd. In Tails verschijnt de wizard Tor Connection zodra je online wilt. Je kunt ervoor kiezen om automatisch met Tor verbinding te maken (kies Connect to Tor automatically). In het notificatiegedeelte van Tails zie je op elk moment of je bent verbonden met Tor. Zie je het pictogram van een ui, dan is de verbinding met Tor actief. Zie je hetzelfde pictogram in combinatie met een kruis, dan is de Tor-verbinding niet actief.

De verschillende apps van Tails.

Systeemmenu

Tails is relatief gebruiksvriendelijk en de gebruikersomgeving spreekt na enige tijd voor zich. Rechtsboven in het venster vind je in de navigatiebalk de toegang tot het systeemmenu (herkenbaar aan het netwerk-, volume- en batterijpictogram). Klik erop om via het menu zaken zoals netwerk en andere verbindingen, zoals bluetooth, in te stellen. Via hetzelfde menu kun je de computer uitschakelen of opnieuw opstarten. Wil je andere systeeminstellingen aanpassen? Open het menu Apps (linksboven) en kies System Tools, Settings voor een overzicht van alle instellingen.

Als je Persistent storage hebt geactiveerd, kun je je persoonlijke bestanden veilig opslaan. Kies Apps, Accessories, Files. Open de map Persistent en plaats hier je persoonlijke bestanden.

De belangrijkste instellingen vind je via het systeemmenu.

Qubes OS als alternatief

Heb je de smaak te pakken, dan is ook het besturingssysteem Qubes OS het bekijken waard. Qubes OS is een gratis en opensource besturingssysteem. Het gebruikt van elkaar gescheiden silo’s waarin je verschillende activiteiten kunt verrichten. Je kunt hiermee de computer in verschillende compartimenten onderverdelen (vergelijk het met een fysiek gebouw met verschillende kamers). De ene silo gebruik je bijvoorbeeld voor het browsen op internet (relatief onveilig), terwijl je een andere ruimte gebruikt voor werkzaken (over het algemeen iets veiliger) of voor lokaal werk. Je kunt bovendien wegwerp-silo’s maken, die je na verloop van tijd verwijdert en alleen voor tijdelijke taken gebruikt. Voor het gebruik van Qubes OS is enige ervaring met Linux wel welkom. Ben je een relatief onervaren gebruiker, maar wil je toch met Qubes aan de slag, dan is de uitgebreide documentatie op de website van de makers een prima startpunt.

E-mail

Natuurlijk kun je kiezen voor een gratis e-maildienst, zoals Outlook.com of Gmail, maar ook zo’n account heeft uiteindelijk z’n prijs. Je betaalt immers met (al dan niet geanonimiseerde) data, waardoor de makers dergelijke diensten ‘gratis’ kunnen maken. In plaats hiervan kun je ook kiezen om te betalen voor de e-maildienst. Goed voorbeeld hiervan is Soverin (https://soverin.nl). Deze partij biedt een e-mailbox aan waarbij privacy op één staat. De dienst kent bijvoorbeeld geen advertenties en tracking. Je kunt je bestaande domein koppelen aan de dienst, zodat je zelf de volledige controle houdt. Soverin gebruikt meerdere technieken die je digitale correspondentie veiliger moeten maken, waaronder DMARC, SPF, DANE en DKIM. Bovendien staan de servers in Europa, zodat je te maken hebt met Europese wetgeving. Je betaalt 3,25 euro per maand voor de dienst.

Ook voor e-mail kun je kiezen voor een privacyvriendelijke dienst.

Windows, maar dan anders

Geen zin om een ander besturingssysteem dan Windows te gebruiken? Gelukkig kun je Windows ook een handje op weg helpen en privacyvriendelijker maken. De makers van de website Privacy is sexy hebben een flinke hoeveelheid scripts geschreven waarmee je in één keer privacy-instellingen aanpast. Bezoek de website en klik op een categorie, bijvoorbeeld Privacy Cleanup. Een overzicht van beschikbare optimalisaties binnen die categorie verschijnt. Plaats vinkjes bij de opties die je wilt toepassen.

Herhaal deze stappen voor elke categorie. Zo zijn er categorieën waarmee je Windows verbiedt om gegevens van je te verzamelen (Disable OS Data Collection), waarmee je de gebruikersomgeving meer respect voor je privacy laat geven (UI for privacy) en waarmee je veelgebruikte apps aan banden legt (Configure Programs). Die laatste categorie stelt je in staat om ‘telemetrie’-data – informatie over je gebruik – voor die programma’s te blokkeren.

In één keer afdwingen

In plaats van elke optie individueel te markeren, kun je je het leven eenvoudiger maken door een profiel met vooraf ingestelde opties te kiezen. Linksboven in het venster van de website kies je voor Standard, Strict of All. Weet je nog niet zeker welke mate van privacy je wilt afdwingen, dan plaats je de muis op een van de opties. Een pop-up verschijnt met meer informatie over de aanpassingen die de scripts doorvoeren. Klik op een categorie om te controleren welke opties zijn geactiveerd.

Ben je tevreden? Klik op de knop Download. Die optie is interessant voor gebruikers die weten hoe je met een script omgaat. Houd er rekening mee dat Windows waarschuwingen geeft: het gaat immers om een script dat van alles kan bevatten. In plaats van een script kun je de instellingen ook via een app binnen Windows toepassen. Klik op Download en kies voor Download desktop version om de bijbehorende app te gebruiken.

Via deze website stel je je eigen beveiligingsscripts samen.

Privacy in Edge verbeteren

Maak je gebruik van het in Windows ingebouwde Edge? Je kunt de privacy-instellingen van deze browser ook verbeteren. In de adresbalk van Edge typ je edge://settings/privacy en druk je op Enter. Eerst stellen we de tracking-preventie van Edge goed in. Dit mechanisme wordt door website-trackers gebruikt om informatie over de browser te verzamelen. Kies Privacy, zoeken en services. Klik op Traceringspreventie. In Edge kies je tussen drie modi: Basis, Gebalanceerd en Strikt. Wil je voor de meest privacyvriendelijke variant gaan, dan kies je Strikt. Onder elke modus lees je wat de gevolgen zijn.

Open hierna de sectie Privacy. Zet de schuif op Aan bij Niet volgen-verzoeken verzenden. Hiermee geef je bij websites aan dat je tracering niet op prijs stelt. Houd er rekening mee dat die methode niet waterdicht is en er mogelijk alsnog tracering plaatsvindt. Verder willen we niet dat er diagnostische gegevens worden verstuurd. In de sectie Privacy hebben de laatste drie opties hierop betrekking. Lees de beschrijving door en zet de schuif op Uit als je hierop geen prijs stelt.

In Edge kies je tussen verschillende privacyprofielen.

Browsegegevens delen

Standaard deelt Edge gegevens over je browsegedrag met andere onderdelen binnen Windows. Bijvoorbeeld om via de algemene zoekbalk ook de resultaten te zien van eerder bezochte websites. Heb je geen behoefte aan zulke inmenging? Schakel de deelfunctie uit. Klik in het instellingenvenster van Edge op Profielen en kies Browsegegevens delen met andere Windows-functies. Een nieuw scherm opent. Zet hier de schuif op Uit.

Browser testen

Ben je benieuwd hoe je browser presteert op het gebied van privacy? Via de test op https://coveryourtracks.eff.org kun je de browser aan een test onderwerpen. Klik op de knop Test your browser. Na afloop lees je in een rapport in hoeverre de gebruikte browser informatie van je prijsgeeft. Zo zie je of er advertentietrackers worden geblokkeerd en of de browser beschermt tegen fingerprinting. Daarbij worden losse kenmerken van de computer verzameld die als geheel een uniek profiel vormen en je daarmee herkenbaar maken (bijvoorbeeld een combinatie van schermresolutie en geïnstalleerde systeemlettertypen). Op de website vind je instructies om de browserprivacy verder te verbeteren.