Dat je toe bent aan een nieuwe smartphone of tablet, wil natuurlijk niet zeggen dat je dan ook meteen maar de hoofprijs moet betalen. Er kleven echter wel nadelen aan het kopen van een tweedehands apparaat. Wat zijn de valkuilen en hoe zorg je dat je er niet met open ogen intrapt?

Tip 01: Tweedehands of niet?

Voordat je besluit wélke tweedehands smartphone of tablet je gaat kopen, is het eerst goed om te bepalen óf een tweedehands toestel wel geschikt voor je is. Bedenk wat je precies met je smartphone (of tablet) wilt gaan doen. Wil je gebruikmaken van contactloos betalen wanneer dat hier in Nederland geïntroduceerd wordt? Dan is een oudere smartphone zonder NFC misschien niet zo handig. Lees ook: Tweedehands pc kopen? Hier moet je op letten.

Sommige randapparatuur vereist bluetooth 4.0, en dan is het niet handig om een tablet te kopen met een oudere bluetooth-versie. Als je door dit soort grappen binnen een jaar wederom een nieuwe smartphone of tablet moet kopen, dan is je voordeel natuurlijk nihil. Denk dus goed na over wat je met je smartphone of tablet wilt doen, en maak op basis daarvan een lijst waaraan het apparaat moet voldoen. Dan laat je je ook minder snel verleiden door een aantrekkelijke prijs.

©PXimport

Denk goed na over welke functies je in je apparaat wilt hebben. Oudere smartphones hebben bijvoorbeeld geen NFC.

Oplichterij

In dit artikel geven we je, naast wat praktische tips, ook tips om te voorkomen dat je wordt opgelicht. Helemaal waterdicht is het natuurlijk nooit te maken, maar wat wél belangrijk is, is dat je te allen tijde je gezond verstand moet gebruiken. Dus als je weet dat een bepaald toestel nieuw 600 euro kost, is een tweedehands model voor 50 euro waarschijnlijk oplichterij. Controleer de reputatie van de koper via Marktplaats of eBay (hoelang de persoon in kwestie lid is van de site, is een goede indicator) en als het gaat om een winkel, zoek dan even naar de naam van de winkel in combinatie met oplichterij. Kleine trucjes die je een hoop ellende kunnen besparen.

Tip 02: Refurbished?

Als je geen ouder toestel wilt, maar ook liever niet de hoofdprijs wilt betalen, dan is er nog een andere optie: refurbished. Wanneer je een refurbished toestel koopt, dan krijg je een toestel dat zo goed als nieuw is. Het kan om een toestel gaan dat door een klant is teruggestuurd, of eentje die een klant niet eens heeft bereikt omdat er een defect is gebleken in de fabriek. Refurbished is per definitie niet hetzelfde als tweedehands.

Het toestel wordt nagekeken door de fabriek en als er om wat voor reden dan ook gebruikssporen zijn, wordt het betreffende onderdeel vervangen. In zekere zin zijn refurbished smartphones en tablets zelfs beter dan apparaten die je nieuw in de winkel koopt. Die apparaten komen immers met miljoenen van de lopende band en worden slechts steekproefsgewijs getest. Een refurbished toestel is uitvoerig getest op de juiste werking en dit betekent dus dat je gegarandeerd een toestel in perfecte staat ontvangt. Er zijn refurbished modellen van vrijwel alle fabrikanten, het enige dat je hoeft te doen is googelen op het type smartphone van je keuze in combinatie met het woord refurbished. Onthoud echter wel de tips in het kader 'Oplichterij'.

Tip 03: Echte foto's

Je wilt uiteraard een tablet of smartphone kopen in uitstekende staat. De definitie van uitstekende staat verschilt echter per persoon en dat kan conflicten opleveren. Vaak vinden mensen het makkelijk om foto's van de site van de fabrikant te plukken wanneer ze een toestel op Marktplaats of eBay zetten. Dat is vaak luiheid en geen poging om iets te verbloemen, maar het is absoluut aan te raden om échte foto's van de tablet of smartphone te vragen, vanuit alle hoeken. Dit voorkomt dat je straks met een smartphone of tablet zit vol met krassen, deukjes enzovoort. Als de verkoper weigert dit soort foto's te nemen, dan weet je eigenlijk al genoeg.

©PXimport

Vraag om echte foto's van het toestel, foto's van de site van de fabrikant zeggen niets.

Tip 04: Schoon?

We hebben het bij 'schoon' natuurlijk niet over de vraag of er chocoladevlekken op de iPad of Samsung Galaxy S6 zitten die je wilt kopen. Waar we het wel over hebben, is dat het belangrijk is om te controleren of alle gebruikssporen zijn gewist van het toestel. Wanneer bijvoorbeeld een iPhone nog gekoppeld is aan het Apple ID van de vorige gebruiker (hetgeen overigens een indicatie kan zijn dat het gaat om een gestolen toestel) dan kun je dat niet zomaar resetten - en dat wil je dan waarschijnlijk ook helemaal niet. Controleer dan ook of het écht gaat om een volledig opgeschoond toestel en als dat niet het geval is, vraag aan de verkoper of hij ter plekke het toestel wil terugbrengen naar fabrieksstaat.

Als dat zonder problemen gaat, dan weet je zeker dat je met een schone lei kunt beginnen. Ook als het toestel in fabrieksstaat lijkt, is het verstandig om even in de instellingen te controleren of er niet stiekem tóch een account aan is gekoppeld. Veel mensen vinden het gênant om dit soort dingen te controleren op het moment van de aankoop (uiteraard bij een 'live' verkoop) maar je baalt enorm als je het niet doet en je daarna met de problemen opgezadeld zit.

Niet online

We kunnen ons voorstellen dat je het makkelijk vindt om een toestel online te kopen. Maar het bedrag dat je neerlegt is vaak niet gering en je slaat jezelf voor je kop wanneer je een miskoop doet omdat iemand je voor de gek heeft gehouden. We raden je dan ook aan om een tweedehands smartphone of tablet altijd in eigen persoon op te halen, omdat dit de kans op een miskoop verkleint. Dat geldt natuurlijk niet wanneer je het toestel koopt via een site met een goede reputatie, daar mag je op vertrouwen. Zo'n bedrijf heeft immers een reputatie te beschermen.

Tip 05: Gestolen?

Er is geen waterdichte manier om te controleren of een tablet of iPhone gestolen is, maar er zijn wel steeds meer hulpmiddelen die je kunnen helpen daarachter te komen. Ook hierbij geldt: voel je niet bezwaard om de koper om een serienummer te vragen. Als er niets aan de hand is met het toestel, dan is er ook geen reden om dat serienummer niet te verschaffen. Natuurlijk zijn er altijd mensen op bijvoorbeeld Marktplaats die zélf achterdochtig worden van zo'n vraag en daarom niet mee willen werken, in wel geval je de verkoop dan maar moet laten schieten. Een serienummer kun je eenvoudig controleren op www.stopheling.nl. De site is een initiatief van het ministerie van Veiligheid en Justitie en de Board Opsporing van de politie. Naast de site is er ook een gelijknamige app voor zowel Android als iOS waarmee je de streepjescode eenvoudig kunt scannen. Kleine moeite en scheelt je écht een hele hoop ellende. Overigens, als je de smartphone of tablet bij iemand thuis gaat ophalen, zegt de reactie van de verkoper ook al een hoop wanneer je op het serienummer gaat zoeken.

©PXimport

Aan de hand van het serienummer kun je eenvoudig controleren of een product gestolen is.

Tip 06: Simlock?

Je hebt een smartphone gekocht via Marktplaats, alles lijkt te werken, maar op de een of andere manier wordt je simkaartje maar niet herkend. Vervelend, want dit betekent dat het toestel een simlock heeft. Oftewel: hij werkt alleen met een simkaartje van een bepaalde provider. Dit is op zich geen ramp, want er zijn ontelbare manieren om een simlock te verwijderen (de snelste en goedkoopste is contact opnemen met de provider waarop het toestel gelockt is).

Echter, soms brengt dit extra kosten met zich mee, en dat maakt je toestel een stuk minder goedkoop dan je voor ogen had. Wanneer je het toestel op afstand koopt, is het natuurlijk lastig te controleren of er een simlock op zit. Je kunt weinig anders doen dan de verkoper hier concreet naar vragen, maar of de waarheid wordt gesproken, dat blijft natuurlijk de vraag. Vandaar ook het kader 'Niet online', met de tip om een smartphone 'live' te kopen waar mogelijk. Bij een gerenommeerde winkel hoef je je natuurlijk geen zorgen te maken. De eenvoudigste manier om te controleren of een smartphone simlockvrij is, is door je simkaart erin te plaatsen en een telefoontje te plegen. Slaagt het gesprek, dan is jouw sim in ieder geval compatibel met de smartphone.

©PXimport

Plaats je simkaart om te zien of hij werkt met de telefoon.

Tip 07: Prijsniveau

Het voelt natuurlijk heel goed om een smartphone en/of tablet in handen te hebben waarvoor je niet de hoofdprijs hebt betaald. In de eerste tip hebben we het al even gehad over de toekomstbestendigheid. Waar je ook rekening mee moet houden is het prijsniveau. Hoeveel is tweedehands je waard? Wist je bijvoorbeeld dat na een jaar de capaciteit van de accu van een smartphone/tablet al aanzienlijk is afgenomen? En wist je dat iOS 8, het besturingssysteem van Apple, niet geïnstalleerd kan worden op een iPhone 4? Dan wordt een goedkoop toestel naar verhouding natuurlijk al snel een stuk duurder. Dit is absoluut geen poging om je af te raden een tweedehands toestel te kopen, maar houd goed in de gaten of de hoogte van de prijs past bij wat je nog met het toestel wilt en kunt doen.

©PXimport

Denk goed na over de prijs-kwaliteitverhouding. Zéker na een jaar of twee drie zal de batterij snel aan vervanging toe zijn.

Tip 08: Aankoopmoment

Het moment waarop je de tweedehands smartphone/tablet koopt is minstens zo belangrijk als de partij bij wie je dat doet. Elektronica verliest vrij snel z'n waarde, maar op z'n allersnelst wanneer er een opvolger voor de deur staat. Ter illustratie, je kunt je voorstellen dat een Samsung Galaxy S6 met een nieuwprijs van 499 euro niet heel veel minder zal kosten op een site als Marktplaats of eBay (375 euro gemiddeld op het moment van schrijven). Echter, zodra de S7 wordt aangekondigd, zakt de prijs van tweedehands modellen direct in, simpelweg omdat het niet meer het nieuwste model is en er een overvloed is aan dat type smartphones, omdat veel mensen van hun huidige toestel af willen om het nieuwe model te kunnen kopen. Het loont dus zéér de moeite om in de gaten te houden of er een nieuwe release gepland staat voor het toestel dat je voor ogen hebt. Het voordeel hierbij is dat fabrikanten vaak dezelfde tijdperiode in een jaar uitkiezen, dus als het toestel vorig jaar in februari uitkwam, dan weet je dat je jouw tweedehandsje beter niet in januari kunt kopen, maar een maandje moet wachten. Dat scheelt je zo honderd euro.

©PXimport

Houd releasedata goed in de gaten. Kopen op het juiste moment kan je heel veel geld schelen.

Tip 09: Defecten

We hebben het al eerder even aangestipt: we vinden het vaak een beetje gênant om een toestel aan een uitgebreid onderzoek te onderwerpen tijdens het kopen. Toch is het sterk af te raden om dit niet te doen. Sterker nog, in Nederland heb je als consument een onderzoekplicht, hetgeen inhoudt dat het jouw verantwoordelijkheid is als koper om te onderzoeken of het product dat je aankoopt defecten vertoont.

Ook daarom is het lastig om achteraf je geld terug te krijgen als de smartphone of tablet niet in orde is: je had dat moeten onderzoeken voordat je de aankoop deed. Daarmee komen we wederom bij de conclusie dat een smartphone of tablet kopen op afstand erg tricky kan zijn, omdat je die controle op afstand helemaal niet kunt uitvoeren. Overigens wil dat niet zeggen dat een smartphone of tablet online kopen 'gevaarlijker' is. Het is simpelweg zo dat áls het misgaat, je geen poot hebt om op te staan. Dus controleer het toestel uitvoerig, zoek naar krassen, deuken enzovoort. Dat zegt namelijk vaak ook heel veel over hoe er met het toestel is omgesprongen.

©PXimport

Onderwerp de smartphone/tablet aan een visuele inspectie. Schade zegt je veel over hoe het toestel gebruikt is.

Tip 10: Softwarecontrole

Een deuk in een smartphone of een kras op het display van een tablet is natuurlijk zo gespot. Maar hoe zit het met de zaken die minder aan de oppervlakte liggen? Hoe weet je of alle interne zaken nog wel naar behoren werken? Het vereist wel wat meer energie, maar ook dat kun je controleren. Zo kun je bijvoorbeeld GeekBench 3 installeren en een benchmark uitvoeren om te zien hoe goed het toestel presteert. Zorg dat je van tevoren de standaardscore van een verse smartphone of tablet van hetzelfde merk hebt, zodat je iets hebt om mee te vergelijken. Ook zijn er voor diverse platformen apps te downloaden die een diagnostische test uitvoeren van het apparaat, zodat belangrijke problemen direct worden onthuld. Voor Android heet deze app Doms diagnostic tools, voor iOS is er de app System Check. En wederom: misschien vind je het ongemakkelijk om dit van de verkoper te vragen, maar als het toestel in goede staat is, heeft hij/zij niets te vrezen.

Toch een miskoop?

In dit artikel vind je tips waarmee je een miskoop kunt voorkomen. Maar wat als dat onverhoopt toch gebeurt? Omdat het toestel een verborgen defect heeft, om een andere reden niet voldoet aan je wensen of je simpelweg bent opgelicht. Als je eenmaal bent opgelicht, is er niet zo heel erg veel dat je kunt doen. Toch is het aan te raden om actie te ondernemen. Bijvoorbeeld om ervoor te zorgen dat de betreffende koper van Marktplaats/eBay wordt geweerd of dat de site waar je het toestel gekocht hebt wordt opgedoekt. Aangifte doen bij de politie (alleen bij oplichting uiteraard) is dan ook aan te raden, al is de kans dat je zelf je geld terugziet miniem. De enige uitzondering is wanneer je betaalt via een betaaldienst als PayPal, omdat je dan koperbescherming krijgt.

©PXimport

Bij PayPal krijg je Aankoopbescherming, wat inhoudt dat je onder bepaalde voorwaarden je geld kunt terugkrijgen.

Microsoft Gaming-ceo Phil Spencer en Xbox-directeur Sarah Bond vertrekken bij het Amerikaanse bedrijf.

Dat hebben verschillende media vernomen, en Spencer zelf heeft het inmiddels ook bevestigd via social media. Daarbij publiceerde IGN ook interne e-mails van Microsoft's ceo Satya Nadella, de te vertrekken Spencer en de nieuwe Microsoft Gaming-ceo Asha Sharma en Matt Booty.

Naar verwachting vertrekt Spencer, die bijna veertig jaar bij Microsoft werkzaam was, aanstaande maandag. Xbox-president Sarah Bond - waarvan voorheen werd gedacht dat ze Spencer uiteindelijk zou vervangen - gaat ook weg. Asha Sharma is op dit moment nog de president van Microsofts CoreAI en gaat dus Microsoft Gaming bestieren. Matt Booty, het hoofd van Xbox Game Studios, wordt gepromoot naar chief content officer en zal nauw samenwerken met Sharma.

"Afgelopen najaar deelde ik met Satya dat ik nadacht over mijn vertrek en het beginnen aan het volgende hoofdstuk van mijn leven", zo stelt Spencer in zijn e-mail. "Vanaf dat moment gingen we aan de slag met onze aanpak, met het oog op het behoud van stabiliteit en het versterken van de fundering die we hebben gebouwd. Xbox is altijd meer dan een bedrijf geweest. Het is een levendige gemeenschap bestaande uit spelers, makers en teams die erg veel geven om wat we bouwen en hoe we dat doen. Het verdient een goed doordacht plan voor de toekomst."

"Ik wil Phil bedanken voor zijn uitzonderlijke leiderschap en samenwerking", aldus Nadella in zijn e-mail naar werknemers. "In meer dan 38 jaar bij Microsoft, waaronder 12 jaar aan het hoofd van de gamedivisie, heeft Phil geholpen met het transformeren van wat we doen en hoe we dat doen."

De nieuwe Microsoft Gaming-ceo aan het woord

Sharma, de nieuwe ceo van Microsoft Gaming, meldt in haar e-mail: "Mijn eerste taak is simpel: begrijpen hoe dit werkt en het vervolgens beschermen. Dat begint bij drie verplichtingen. Ten eerste geweldige games - daar begint alles mee. We moeten geweldige games hebben die door onze spelers geliefd worden." Vervolgens vertelt Sharma over het belang van onvergetelijke personages, de macht geven aan ontwikkelstudio's en iconische franchises.

"Ten tweede: de terugkeer van Xbox. We verbinden ons opnieuw aan onze trouwe Xbox-fans en -spelers, die de afgelopen 25 jaar in ons hebben geïnvesteerd, en de ontwikkelaars waar we de uitgebreide universa en ervaringen die onze spelers wereldwijd omarmen mee hebben gebouwd. We zullen onze afkomst eren met een vernieuwde inzet voor Xbox, te beginnen bij de console, die heeft gevormd wie we zijn." Sharma benadrukt daarbij dat games tegenwoordig op meerdere apparaten te vinden zijn, en spreekt uit dat Microsoft zich niet wil limiteren aan één apparaat. "Terwijl we uitbreiden op pc, mobiel en cloud, moet Xbox naadloos, onmiddellijk en waardig voor de gemeenschappen die we serveren voelen."

Het derde punt van Sharma is "de toekomst van spelen. We nemen de heruitvinding van spelen waar. Daarom zullen we investeren in nieuwe zakenmodellen en nieuwe manieren om te spelen door gebruik te maken van wat we al hebben: iconische teams, personages en werelden waar mensen van houden. Maar we zullen die werelden niet behandelen als statische IP om uit te melken en geld uit te onttrekken. We bouwen een gedeeld platform en gereedschappen die ontwikkelaars en spelers de macht geven om hun eigen verhalen te creëren en delen."

Over Spencer en de staat van Xbox

Phil Spencer werd in 2014 hoofd van Xbox, toen hij de opdracht had Xbox One van een gebrekkige release het jaar ervoor te redden. Tijdens die consolegeneratie werd onder andere het populaire Xbox Game Pass gelanceerd. Dankzij onder andere die service en zijn veelvuldige interviews werd hij al snel populair onder gamers.

Na de Xbox Series X en S-release in 2020 begon de mening over Spencer om te slaan, vooral gevoed door de veranderingen rondom Xbox als merk. Sinds enkele jaren komen de spellen van Xbox-ontwikkelaar zelfs vaak ook op andere platforms uit - bijvoorbeeld op PlayStation 5 en Nintendo Switch. Tegelijkertijd loopt de verkoop van de huidige Xbox Series X en S-consoles flink terug. Spencer zelf verscheen de afgelopen jaren steeds minder vaak in interviews, en ook de vele ontslagrondes en studiosluitingen binnen de Xbox-divisie zorgden voor reputatieschade.

Tegelijkertijd werden onder Spencers leiding grote aankopen als Bethesda en Activision Blizzard gedaan, bekend van gamefranchises als The Elder Scrolls, Fallout en Call of Duty.

Microsoft heeft eerder laten weten aan een nieuwe console te werken, die de grenzen tussen consoles en pc moet vervagen. Voor zover bekend wordt dit een apparaat die in feite pc-games af gaat spelen, alsmede Xbox-games, en waarop verschillende digitale pc-winkels bereikbaar zullen zijn - en dus niet alleen die van Microsoft zelf.

Het vertrek van twee belangrijke kopstukken binnen Microsofts gamedivisie is opvallend, zeker in combinatie met het feit dat de gametak van het bedrijf schijnbaar in een transitieperiode zit. Ook het feit dat de nieuwe ceo van Microsoft Gaming van CoreAI afkomt, houdt de gemoederen onder gamers bezig. Microsoft zet groots in op kunstmatige intelligentie, maar onder gamers heerst vooral onvrede over de invloed die AI tegenwoordig heeft op hun hobby. Sharma benadrukte in haar interne e-mail echter dat Xbox zich niet gaat richten op "zielloze AI-slop".

Toen je je laptop kocht, keek je waarschijnlijk vooral naar de processor, de grafische chip en hoeveel GB werkgeheugen erin zit. Of dat werkgeheugen DDR4 of DDR5 is, is voor de meeste mensen geen doorslaggevende factor. Toch is het wel handig om te weten wat de verschillen zijn tussen DDR4, dat je vooral in oudere laptops tegenkomt, en DDR5, dat bij nieuwe modellen meestal de standaard is. DDR5 kan per seconde meer data verwerken dan DDR4. Wat dat verschil betekent en wanneer extra gigabytes meer opleveren dan de stap naar DDR5, lees je in dit artikel.

De techniek achter DDR4 en DDR5

Het grootste verschil tussen DDR4 en DDR5 zit in de datasnelheid en bandbreedte. Zie het als een digitale weg: DDR4 is een prima route waar het verkeer netjes doorrijdt, DDR5 is een bredere snelweg waar per seconde meer data overheen kan. Daardoor hoeft de processor bij zware taken waarbij veel data heen en weer gaat (denk bijvoorbeeld aan videobewerking) minder vaak te wachten op nieuwe informatie. Let wel: die extra 'rijstroken' leveren pas winst op als je processor, grafische chip en software er ook echt gebruik van maken. Bij lichte taken, zoals browsen en tekstverwerken, is werkgeheugenbandbreedte zelden de bottleneck. Gaat dat langzaam, dan heeft dat eerder te maken met de processor, opslag, of de browser.

DDR5 kan ook helpen met het energieverbruik, omdat het op een lagere spanning werkt: 1,1 volt in plaats van 1,2 volt bij DDR4. In een laptop kan dat iets schelen, al hangt het effect af van wat je doet en hoe de rest van het systeem is opgebouwd. Daarnaast zit bij DDR5 een deel van de stroomregeling op de geheugenmodule zelf. Dat kan de stroomvoorziening stabieler maken, maar het maakt de module ook wat complexer om te produceren.

Wat biedt DDR5 in de praktijk?

DDR5 komt vooral tot zijn recht bij taken die veel werkgeheugenbandbreedte vragen, zoals 8K videobewerking of complexe simulaties. Daarbij blijft de processor (en soms de GPU) meestal de doorslaggevende factor: die bepaalt of je systeem zo'n klus überhaupt vlot aankan. DDR5 kan helpen om wachttijd te verminderen, maar het maakt een trage CPU niet ineens snel. Een ander voordeel is dat je per module hoge capaciteiten kunt halen. Voor zware desktop-werkstations zijn systemen met 256 GB aan werkgeheugen inmiddels realiteit. Bij laptops ligt die grens doorgaans lager, vaak rond de 128 GB, omdat ze meestal minder geheugenslots hebben. Bovendien is het werkgeheugen bij veel modellen vastgesoldeerd, waardoor je later niet kunt uitbreiden.

©Batorskaya Larisa

DDR5 voor gamers: nodig of niet?

Voor gamers blijft het voordeel van DDR5 vaak beperkt. In veel games gaat het om een klein verschil, en op 1440p of 4K zie je dat meestal nog minder terug omdat je dan eerder tegen de grens van de videokaart aanloopt dan tegen die van het werkgeheugen. Ook hier geldt: de keuze voor CPU en vooral GPU bepaalt je gameprestaties veel sterker dan de stap van DDR4 naar DDR5. Dat verschil tussen DDR4 en DDR5 is onderzocht in een vergelijkingstest van de gezaghebbende site Tom's Hardware. Daarbij ging het bijvoorbeeld om 3% verschil in gameprestaties in Assassin's Creed Valhalla, 2% in Far Cry 6, Tom Clancy's Ghost Recon Breakpoint, Watch Dogs: Legion en Borderlands 3, en 1% in Shadow of the Tomb Raider en Wolfenstein: Youngblood.

©Crystal Dynamics

Is een laptop met DDR4 nog goed genoeg?

Ja, voor de meeste Nederlanders is een laptop met DDR4 nog steeds goed genoeg. Gebruik je hem vooral voor internetten, Netflix kijken, Microsoft Office en af en toe een simpele fotobewerking, dan merk je in de praktijk nauwelijks verschil tussen DDR4 en DDR5. Bij laptops is DDR4 of DDR5 bovendien vaak geen losse keuze: het hangt samen met de generatie processor die in het model zit.

DDR5 kan wel voordeel geven bij zwaardere taken waarbij de computer grote hoeveelheden data tegelijk moet verwerken, maar dat wordt pas echt interessant als je met zware programma's werkt, of als je games zo soepel mogelijk wilt laten lopen - ervan uitgaande dat je CPU en GPU die werklast ook aankunnen. Denk aan situaties waarin je merkt dat je laptop moeite heeft om alles bij te houden, ook al staat de beeldkwaliteit niet eens extreem hoog. In veel situaties blijft het verschil klein. Belangrijker is vaak de hoeveelheid werkgeheugen: 16 GB voelt meestal merkbaar fijner dan 8 GB, ongeacht of het DDR4 of DDR5 is.

DDR4 is niet meer vanzelfsprekend goedkoop

Lange tijd was DDR4 de slimme, goedkope keuze als je vooral op de prijs lette: het verschil met DDR5 was groot. Door de huidige tekorten klopt dat beeld minder. DDR4-geheugen is flink duurder geworden; in sommige gevallen is de prijs zelfs meer dan verdubbeld. DDR5 is ook duurder geworden, maar omdat de productie van DDR4 wordt afgebouwd, kan DDR4 relatief harder in prijs oplopen. Daardoor ligt DDR4 in veel gevallen dichter tegen DDR5 aan dan je zou verwachten. Wie nu een nieuw systeem koopt, is met DDR4 vaak nog steeds het minst kwijt, alleen is 'goedkoop' bij werkgeheugen momenteel een rekbaar begrip.

©ronstik

Upgraden: wat wel en niet kan

DDR4 en DDR5 zijn nooit onderling uitwisselbaar, ook niet in een desktop. De inkeping zit op een andere plek en het platform moet het juiste type werkgeheugen ondersteunen. Je kunt dus geen DDR5 plaatsen in een systeem dat voor DDR4 is gemaakt, en andersom ook niet.

Bij laptops betekent dit meestal dat als je wilt overstappen op DDR5 je een nieuwe laptop zult moeten kopen. Veel laptops hebben namelijk geen uitbreidbaar werkgeheugen meer: de geheugenchips zitten voor ruimte- en kostenbesparing op het moederbord gesoldeerd, en bij sommige ontwerpen zelfs in hetzelfde pakket als de processor. Dan kun je later niets meer bijprikken. Dat is ook precies waarom DDR4 vs DDR5 bij laptops zelden de hoofdvraag is: je kiest een model, en daar hoort dit type geheugen bij.

Bij een desktop heb je vaak meer speelruimte, maar ook daar is het geen kwestie van alleen de geheugenmodules wisselen. Wil je van DDR4 naar DDR5, dan heb je een moederbord nodig dat DDR5 ondersteunt, en vaak ook een processor die bij dat moederbord past. Heb je vooral te weinig werkgeheugen (bijvoorbeeld 8 of 16 GB) en merk je dat je pc daardoor traag wordt, dan is extra DDR4 bijplaatsen meestal de goedkoopste verbetering. Pas als je toch al toe bent aan een grotere upgrade van je pc, wordt de stap naar DDR5 logisch.

Wanneer moet je echt upgraden?

Echt upgraden is pas zinvol als je merkt dat je huidige machine niet meer probleemloos werkt bij zware klussen zoals grote fotobestanden bewerken, video's monteren of veel dingen tegelijk doen. Heb je nu een laptop met 16 GB of 32 GB DDR4 die nog vlot werkt? Blijf die dan vooral gebruiken zolang de prijzen zo hoog liggen. Twijfel je, kijk dan eerst wat de oorzaak van de mindere prestaties is: zit je werkgeheugen tegen zijn limiet, of zijn het vooral je processor of GPU die de klus niet bijbenen?

Zo controleer je of je extra RAM nodig hebt

Voordat je besluit om een flinke investering te doen in een nieuw systeem of extra geheugen, is het slim om te kijken hoe je huidige computer presteert onder druk. Je kunt dit eenvoudig zelf testen op zowel Windows als Mac.

Windows

Open eerst de programma's die je normaal gesproken tegelijk gebruikt, zoals je browser met veel tabbladen, Word en een videocall. Druk daarna op Ctrl + Shift + Esc om Taakbeheer te openen. Ga naar het tabblad Prestaties en klik op Geheugen. Kijk vervolgens naar de grafiek en het percentage dat in gebruik is: blijft dat langere tijd rond de 80 tot 90 procent hangen terwijl je gewoon je dagelijkse werk doet, dan zit je tegen de grens van je werkgeheugen aan. Dat merk je vaak aan kleine haperingen, zoals tabbladen die trager laden of apps die later reageren. Zie je tegelijk dat je pc veel met de schijf bezig is, bijvoorbeeld omdat programma's ineens langzamer worden terwijl je opslaglampje blijft knipperen, dan is de kans groot dat Windows tijdelijk data op de SSD parkeert omdat het werkgeheugen volloopt.

Apple

Open je gebruikelijke programma's en druk daarna op Command + Spatiebalk. Typ Activiteitenweergave en druk op enter. Klik bovenin op het tabblad Geheugen en kijk onderaan naar de grafiek bij Geheugendruk. Is die groen, dan is er niets aan de hand. Wordt de grafiek geel of rood, dan heeft je Mac meer geheugen nodig om alles vlot te blijven draaien. Let ook op Gebruikte swap: als dat oploopt tot meerdere gigabytes, dan is je werkgeheugen in de praktijk te krap.