Je thuisnetwerk is de laatste jaren uitgegroeid tot fundering van bijna alle elektronica in huis. Je wil daar dan ook het beste uithalen qua snelheid, zonder in te leveren op de beveiliging. We zetten wat tips op een rij.

Lees ook:Wifi traag? Tips voor een sneller draadloos netwerk

Optimale plaatsing router

Een wifi-signaal wordt gauw onderbroken en daarom is de plaatsing van je router cruciaal. Plaats je router bij voorkeur op een centrale plek in je huis, niet bij de muur of het raam. Zorg dat er altijd zo’n 30 centimeter om de router vrij is, zodat het signaal zich makkelijker door de woning of kamer kan verspreiden. Liefst ook boven wifi zonder dat je een tweede accesspoint wil gebruiken? Plaats de router dan bijvoorbeeld in het trappengat.

Gebruik ook een app om te zien hoe sterk je wifi-signaal is. Een van de beste apps voor Android is Wifi Analyzer. Deze app laat realtime zien hoe sterk het signaal is, en welke andere signalen in de buurt op dezelfde frequentie zitten en dus ook kunnen storen. Aan de hand van de app kun je je router verplaatsen en zie je direct in de app of de gewenste verplaatsing effect heeft. Ook zie je welke andere routers in de buurt op hetzelfde kanaal uitzenden, zodat je je eigen router op een ander kanaal kunt laten werken.

©PXimport

Update de router-firmware

Om je thuisnetwerk veilig te houden, is het verstandig om regelmatig te controleren of je de nieuwste firmware voor je router hebt. Zeker als het een wat ouder model betreft, is de kans groot dat er inmiddels wel een nieuwe update is verschenen. Maar in tegenstelling tot bijvoorbeeld Windows worden routers eigenlijk nooit automatisch bijgewerkt. Dat komt voornamelijk omdat zo’n update een herstart van de router nodig heeft, en tja, je wil natuurlijk niet dat de internetverbinding ineens uitvalt omdat de router zichzelf aan het updaten is. 

Op de supportpagina van je routerfabrikant vind je de nieuwste firmware-updates en de manier waarop je die update kunt uitvoeren. Bij de meeste modellen kan dat gewoon direct vanuit de interface. Maar let op: veel fabrikanten beschouwen een router van vijf jaar of ouder al gauw ‘end of life’, en bieden dan geen ondersteuning meer voor updates van de firmware. 

Mocht de fabrikant van jouw router het model niet meer ondersteunen, dan doe je er goed aan om een nieuwe aan te schaffen. Je hebt dan niet alleen weer een sneller model dat de nieuwste standaarden ondersteunt, maar het apparaat is dan ook weer een stuk veiliger voor je (thuis)netwerk.

Upnp, dmz en wps

Je wilt een zo veilig mogelijk thuisnetwerk, maar op sommige routers staan functies aan die je netwerk juist onveiliger kunnen maken. Bijvoorbeeld upnp, dmz en wps. Upnp (universal plug and play) zorgt ervoor dat netwerkapparaten makkelijker met elkaar kunnen communiceren door de nodige poorten automatisch open te zetten. Dat lijkt handig, maar dat kan ook een exploit-gevaar opleveren omdat deze functie ook kan worden misbruikt. 

Een andere functie die ook gevaar kan opleveren als de computers die ervan gebruikmaken niet goed zijn gefigureerd, is dmz (demilitarized zone). Met een dmz maak je een apparaat via je router bereikbaar via internet, zodat je er bijvoorbeeld van buitenaf makkelijker op kunt komen. Dat doe je natuurlijk alleen als dat apparaat is voorzien van een goede firewall die alle niet-toegestane poortverbindingen blokkeert. Bovendien mag het apparaat dat binnen de dmz is ingesteld bij voorkeur ook geen andere verbindingen hebben met je thuisnetwerk.

Zet tot slot ook de wps-functie uit. Met wps kun je een nieuw draadloos apparaat eenvoudig aan je bestaande draadloze netwerk toevoegen door het opgeven van bijvoorbeeld alleen een pincode, of door een druk op een knop op je router, waarmee je dan een tijdelijke open toegang tot je draadloze netwerk creëert. Maar ook hier is potentieel een gevaar, want iemand anders met toegang tot je router kan die knop ook indrukken en zo stiekem een apparaat op je netwerk registreren. Schakel wps dus uit en maak gewoon gebruik van een wachtwoord om verbinding te maken met je thuisnetwerk.

Slitheris Network Scanner

Je thuisnetwerk is vaak een wirwar van apparaten die zich overal en nergens in huis bevinden. Smartphones, tablets, laptops, mediaspelers en smart-tv’s, ze zijn allemaal aangesloten op het netwerk. Soms kan het handig zijn om een inzicht te krijgen in al die apparaten. Daar bestaan handige tooltjes voor. Zoals Slitheris Network Scanner. Deze software geeft uitgebreide informatie over alle apparaten die in je netwerk zijn aangesloten, zowel bedraad als draadloos. Van ieder apparaat kun je de technische informatie zien, zoals het mac-adres, ip-adres, wat voor besturingssysteem erop is geïnstalleerd en vaak ook wat het merk en model van het apparaat is. 

©PXimport

Klik op Scan all ip ranges om Slitheris Network Scanner aan het werk te zetten, de rest gaat vanzelf. Omdat het programma je netwerk afstruint, kan sommige beveiligingssoftware alarm slaan, maar dat kun je negeren. Wij hebben de gratis versie getest, en die kent wat beperkingen. Zo zie je niet het volledige ip-adres en is het mac-adres niet helemaal te zien. Voor de rest kun je alle informatie raadplegen. De betaalde versie kost 149 dollar, maar je krijgt dan wel levenslange ondersteuning. Kortom: deze tool mag voor de echte (thuis)netwerkbeheerder eigenlijk niet ontbreken.

Traag internet? Schone lijst!

Als je al een paar jaar een thuisnetwerk hebt draaien met weinig tot geen wijzigingen in de hardware, dan kan het voorkomen dat het systeem traag wordt. Sommige oudere routers houden bijvoorbeeld een lijst bij van eerder aangesloten apparaten, met daarin de uitgedeelde ip-adressen en de mac-adressen van die apparaten.

Omdat sommige oudere modellen deze lijst blijven raadplegen, bijvoorbeeld omdat er speciale regels worden uitgevoerd die controleren op mac-adressen of wordt gecontroleerd op eerder uitgedeelde ip-adressen via dhcp, kan dit vertragend werken. 

Bij een aantal routers is het mogelijk om deze lijst te legen, bij andere apparaten wordt de lijst pas geleegd als je de router even reset. Na de reset of het legen van de lijst krijgen apparaten vaak weer sneller toegang tot het draadloze netwerk.

Disney en Lucasfilm hebben gisteren een nieuwe trailer van de aankomende bioscoopfilm The Mandalorian and Grogu uitgebracht.

Tijdens de Super Bowl werd er al een trailer uitgezonden, maar die viel niet bij alle fans even goed in de smaak. Lucasfilm lijkt het goed te willen maken met deze nieuwe trailer, die veel meer als een trailer voor een traditionele Star Wars-film voelt.

The Mandalorian en Grogu worden in de aankomende film ingehuurd om Colonal Ward te redden uit de klauwen van Rotta the Hutt - de zoon van Jabba the Hutt. De rol van The Mandalorian wordt zoals in de serie gespeeld door Pedro Pascal, maar ook acteurs als Jeremy Allen White en Sigourney Weaver zijn van de partij.

De film, die de Disney+-serie The Mandalorian opvolgt, draait vanaf 20 mei in Nederlandse bioscopen.

SSD's zijn snel, stil en energiezuinig, maar ze vragen om een iets andere aanpak dan klassieke harde schijven. Windows 11 biedt heel wat instellingen die de prestaties en levensduur van je SSD beïnvloeden. Met deze tips ontdek je welke functies je beter inschakelt, uitschakelt of controleert, zodat je SSD jarenlang betrouwbaar blijft werken.

Solid state drives (SSD) zijn tegenwoordig de standaardopslag in laptops en pc's. Maar ze werken fundamenteel anders dan traditionele harde schijven. Ze gebruiken geheugencellen in plaats van roterende platen, wat enorme snelheidsvoordelen biedt, maar ook specifieke aandacht vraagt voor schrijfbewerkingen, caching en systeeminstellingen. Met enkele gerichte optimalisaties haal je maximale prestaties uit de SSD en verleng je de levensduur. 

Schakel Snel opstarten uit

Snel opstarten is bedoeld om het opstartproces te versnellen, maar de tijdwinst die je hiermee boekt op een SSD is verwaarloosbaar. De functie slaat de kern van het systeem, inclusief essentiële stuurprogramma's, op de schijf op in de toestand waarin je de vorige sessie hebt afgesloten. Daardoor lijkt het systeem sneller te starten, maar eigenlijk hervat het deels de vorige sessie. Snel opstarten kan er ook voor zorgen dat bepaalde updates niet worden geïnstalleerd, omdat de computer niet echt volledig afsluit. Wanneer je deze optie uitschakelt, start het systeem altijd volledig opnieuw op, wat stabieler werkt en problemen voorkomt. Om Snel opstarten uit te schakelen, typ je in de zoekbalk Configuratiescherm en open je Systeem en beveiliging. Klik op Energiebeheer.

Kies in de linkerkolom Het gedrag van de aan/uit-knoppen bepalen. Wanneer je dit venster voor de eerste keer opent dan zal het selectievakje grijs staan, waardoor je niets kunt wijzigen. In dat geval moet je eerst klikken op de optie Instellingen wijzigen die momenteel niet beschikbaar zijn.

Controleer regelmatig op firmware-updates

Firmware-updates kunnen de prestaties van je SSD optimaliseren en de levensduur verlengen. Ze verlopen wel iets complexer dan gewone software-updates, omdat elke fabrikant zijn eigen methode heeft om de firmware bij te werken. Ga daarom altijd naar de officiële website van de fabrikant van de SSD en volg zorgvuldig de instructies.

Een handig hulpmiddel is CrystalDiskInfo. Deze gratis tool toont gedetailleerde informatie over de schijf, waaronder de firmwareversie. Zo kun je snel zien of er een update beschikbaar is. Heeft Windows ondertussen nieuwe stuurprogramma's gedownload maar nog niet geïnstalleerd, dan kun je die toepassen via Apparaatbeheer. Klik met de rechtermuisknop op het Startmenu en kies Apparaatbeheer. Vouw Schijfstations uit. Klik met de rechtermuisknop op je SSD en kies Stuurprogramma bijwerken.

Controleer de S.M.A.R.T.-status

Met tools zoals CrystalDiskInfo zie hoe gezond de SSD is. Van elke harde schijf krijg je bovenaan heel wat informatie: de gezondheidstoestand, het volume, het type schijf, de temperatuur, de interface, het aantal keren dat de schijf is opgestart en het aantal bedrijfsuren dat dit stukje elektronica al meedraait. Het programma toont bovendien het merk en het serienummer van de schijf. Die informatie kan van pas komen als er sprake is van garantie. Daaronder lees je of de schijf de S.M.A.R.T.-technologie ondersteunt en of TRIM actief is. Daarnaast zie je nog een aantal technische parameters die vooral voor specialisten interessant zijn. Wanneer alle indicatoren blauw zijn, kun je op beide oren slapen. Fouten die in het geel verschijnen, zullen mettertijd verergeren. Wanneer bijvoorbeeld het onderdeel Media en Data Integriteit Fouten geel wordt gemarkeerd, is het tijd om een back-up te maken en de schijf te vervangen.

Alle informatie en de status van je SSD via CrystalDiskInfo.

Laat voldoende vrije ruimte over

Een SSD bestaat uit geheugencellen waarin data wordt opgeslagen. Die cellen slijten telkens wanneer ernaar wordt geschreven. Zonder bescherming zouden sommige cellen, zoals diegene waarop vaak systeemdata wordt geschreven, veel sneller verslijten dan andere. Daarom zit diep in de ingebouwde controllerchip van de SSD, een ingebouwde functie die zorgt dat alle geheugencellen evenwichtig worden aangesproken, zodat de schijf gelijkmatig slijt en betrouwbaar blijft. Wear leveling verdeelt de schrijfbewerkingen gelijkmatig over alle cellen, maar deze technologie heeft ruimte nodig om goed te kunnen werken. Als de schijf bijna vol is, kan de controller minder efficiënt herschikken en dan slijten bepaalde cellen sneller. Probeer slechts 75% van de SSD te gebruiken voor opslag en laat de overige 25% vrij om de schijf snel te houden. Dit zal de duurzaamheid op de lange termijn ook vergroten. Er zijn verschillende manieren om opslagruimte vrij te maken in Windows 11. Ga naar Instellingen / Systeem / Opslag en schakel Opslaginzicht in. Of gebruik Schijfopruiming om tijdelijke en ongewenste bestanden te verwijderen.

Controleer TRIM

TRIM is essentieel om een SSD gezond en snel te houden. Wanneer je in Windows een bestand verwijdert, markeert het besturingssysteem die ruimte als beschikbaar, maar de SSD weet dat niet vanzelf. Voor de SSD lijkt het alsof de data nog steeds aanwezig zijn.

TRIM vertelt de SSD welke gegevens echt verwijderd zijn, zodat de schijf intern kan opruimen en die ruimte klaar kan maken voor nieuwe schrijfbewerkingen. In Windows 11 is TRIM standaard ingeschakeld, maar het is een kleine moeite om dit even te controleren. Open de Opdrachtprompt als administrator. Dan typ je fsutil behavior query DisableDeleteNotify. Krijg je als resultaat DisableDeleteNotify = 0 dan is TRIM ingeschakeld. Zie je daarentegen DisableDeleteNotify = 1 dan is TRIM uitgeschakeld. Om TRIM in dat geval te activeren, typ je fsutil behavior set DisableDeleteNotify 0 en druk je op Enter.

Laat de ingebouwde defragmentatie ingeschakeld

In de begindagen van SSD's waren deze schijven minder duurzaam dan nu. Daarom werd destijds afgeraden om te defragmenteren. Het leverde geen snelheidswinst op en kon zelfs schadelijk zijn, omdat het onnodig veel lees- en schrijfbewerkingen veroorzaakte. In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, kunnen SSD's nog steeds in beperkte mate fragmenteren. Met de huidige technologie is de ingebouwde defragmentatie-optie in Windows 11 toch een veilig en nuttig hulpmiddel om de schijf gezond te houden. Tijdens deze optimalisatie voert het systeem ook automatisch een TRIM-opdracht uit, zoals in de vorige tip werd uitgelegd. Laat de ingebouwde optimalisatie dus gewoon ingeschakeld. Zoek op Stations defragmenteren en optimaliseren. Selecteer dee SSD en klik op Optimaliseren. Controleer via Instellingen wijzigen of Geplande optimalisatie is ingeschakeld. De meeste experts raden een wekelijks schema aan om dit te doen. Gebruik liever geen defragmentatietools van derden. Veel van die tools beweren dat ze de SSD versnellen, maar in de praktijk doen ze vaak niets of voeren ze overbodige schrijfopdrachten uit.

Stel de energiemodus in op Beste prestaties

Wanneer je computer een tijdje inactief is geweest, kun je vooral bij een laptop merken dat hij in het begin traag reageert. Dat komt doordat Windows standaard de energie-instellingen aanpast om stroom te besparen. Door de energiemodus op Beste prestaties te zetten in plaats van op Beste energie-efficiëntie, kun je die vertraging elimineren en de snelheid merkbaar verhogen. Druk op Win+I om Instellingen te openen. Ga dan naar Systeem / Aan/uit en accu. Vouw het menu Energiemodus open en kies bij zowel Aangesloten op netstroom als Op batterijstroom de optie Beste prestaties.

Indexering uitschakelen, ja of nee?

Windows indexeert standaard de bestanden om sneller te kunnen zoeken. Daarvoor maakt het systeem een catalogus van alle bestanden op de schijf. Bij oudere, trage harde schijven had dit een merkbare invloed op de prestaties, omdat de schijf voortdurend kleine stukjes data moest lezen en schrijven. Op een SSD liggen de zaken anders. De toegangstijden zijn extreem kort en de kleine schrijfbewerkingen van de indexering zijn verwaarloosbaar op vlak van snelheid en levensduur. Alleen in uitzonderlijke gevallen kan het zinvol zijn de indexering uit te schakelen, bijvoorbeeld op een lichte pc met weinig RAM of op oudere hardware, of als je zelden zoekt via Verkenner of het Startmenu. In alle andere gevallen laat je de functie beter aan, of beperk je de indexering tot specifieke mappen, zoals Documenten. Op deze manier beperk je de indexering. Druk op Win+S en typ Indexeringsopties. Klik op het resultaat Indexeringsopties. Selecteer Wijzigen om te zien welke locaties worden geïndexeerd. Haal de vinkjes weg bij overbodige mappen en laat alleen Documenten (of andere gewenste mappen) geselecteerd.

Wil je de indexering volledig uitschakelen dan open je Verkenner en klik je in het linkerdeelvenster op Deze pc. Klik met de rechtermuisknop op het Windows-station (meestal C:). Kies Eigenschappen en onder het tabblad Algemeen verwijder je het vinkje bij De inhoud en eigenschappen van bestanden op dit station mogen worden geïndexeerd. Klik op Toepassen om de wijziging op te slaan.

Zet de slaapstand (hibernate) uit als je die niet gebruikt

Wanneer de slaapstand is ingeschakeld, schrijft je Windows 11-pc bij het afsluiten grote hoeveelheden gegevens naar de SSD. Het bestand hiberfil.sys, dat Windows hiervoor aanmaakt, kan tientallen gigabytes groot zijn. Gebruik je de slaapstand nooit, dan kun je die beter uitschakelen. Zo bespaar je schijfruimte en verminder je onnodige schrijfbewerkingen, wat de levensduur van de SSD ten goede komt. De slaapstand is bedoeld om je snel te laten hervatten waar je was gebleven, maar dat voordeel weegt niet altijd op tegen de extra belasting van de SSD. Om de slaapstand uit te schakelen, typ je Opdrachtprompt in het zoekvak en kies je Als administrator uitvoeren. Bevestig met Ja in de prompt van het Gebruikersaccountbeheer. Typ vervolgens het commando: powercfg /hibernate off en druk op Enter. Wil je later de slaapstand opnieuw activeren, gebruik dan hetzelfde commando met on in plaats van off: powercfg /hibernate on.

Schrijfcache inschakelen

De schrijfcache is een tijdelijk buffergeheugen (meestal RAM) waarin Windows en de SSD-controller gegevens eerst opslaan voordat ze fysiek naar de NAND-cellen van de SSD worden geschreven. Dat heeft twee voordelen. Het verhoogt de snelheid, omdat meerdere kleine schrijfbewerkingen worden samengevoegd tot één grotere, efficiëntere operatie, én het verlengt de levensduur van de SSD doordat er minder vaak hoeft te worden geschreven. Het enige risico is dat je bij stroomuitval of een plotselinge systeemcrash gegevens kunt verliezen als de data in de cache nog niet naar de SSD zijn weggeschreven. Bij laptops met een batterij is dat risico klein, maar bij desktops zonder noodvoeding (UPS) kan het wel voorkomen. Om de schrijfcache in te schakelen open je via het zoekvak Apparaatbeheer. Vouw Schijfstations open en dubbelklik op je SSD.

Open het tabblad Beleidsregels. Zorg dat de optie Schrijfcache op het apparaat inschakelen is aangevinkt. Dit bevordert zowel de prestaties als de duurzaamheid. Laat de optie Leegmaken van Windows-schrijfcachebuffer op apparaat uitschakelen uitgeschakeld, tenzij je zeker weet dat je computer beschermd is tegen stroomuitval (bijvoorbeeld met een noodstroomvoeding).

Laat het wisselbestand ingeschakeld

Sommige bronnen raden aan om het wisselbestand (pagefile.sys) voor de SSD uit te schakelen, omdat dit het aantal schrijfbewerkingen zou verhogen en zo de levensduur zou verkorten. In de praktijk is dat niet meer relevant. Moderne SSD’s kunnen enorme hoeveelheden schrijfcycli aan, gemeten in TBW (terabytes written). Het wisselbestand wordt door Windows zeer spaarzaam gebruikt, alleen wanneer het RAM tijdelijk tekortschiet. Bovendien gaat het meestal om kleine, tijdelijke blokken die continu worden overschreven. Zelfs bij intensief gebruik kom je met een SSD van 300 TBW pas na vele jaren in de buurt van de slijtagegrens. Een systeem met 16 GB RAM en normaal gebruik schrijft hoogstens enkele gigabytes per dag naar het wisselbestand. Zelfs bij 10 GB per dag is dat slechts 3,6 TB per jaar. Dat is nog geen 2% van de levensduur van een doorsnee SSD van 500 TBW. Laat het wisselbestand dus gewoon ingeschakeld. Zonder pagefile loop je kans op instabiliteit of "Out of memory"-fouten, en sommige programma's (zoals Photoshop, Premiere of CAD-software) vereisen het zelfs.

Laat het virtueel geheugen in de Systeemeigenschappen gewoon ingeschakeld.