Het succes van Windows Mobile in pda's en smartphones heeft Microsoft doen inslapen. Hadden ze daarmee een paar jaar geleden de apparaatjes op de markt met de beste mogelijkheden. Met de opkomst van de iPhone, Blackberry en Palm en straks wellicht de nieuwe Palm pre en Android telefoons is Windows Mobile in korte tijd een stuk minder interessant geworden. Bovendien Nokia en Sony Ericsson zit ook niet stil.PDA met navigatie

Voor mij persoonlijk was een pda en later een windows mobiletelefoon vooral interessant door de combinatie met gps-navigatie. Een pda is als je niet een overvolle zakelijke agenda hebt, nauwelijks de moeite waard. Je gebruikt hem dan te weinig en als je hem nodig hebt is hij leeg of heb je hem niet bij je. Om deze beperkingen te ondervangen heb ik dan ook altijd een papieren schaduw agenda bijgehouden.

Met een ingebouwde gps-navigatie en Route66 of TomTom als navigatie software heb ik de eerste jaren uitstekend genavigeerd en was het apparaat de moeite van het aanschaffen, meenemen en werkend houden (lees opgeladen) de moeite waard. Ik was er dan ook als de kippen bij om een Mio Windows mobile 5 smartphone met gps aan te schaffen. Ook die heeft mij prima gediend, als navigator, pda en als gsm-telefoon, ware het niet dat de onvolkomenheden en de bugs bijzonder irritant waren. Telefoongesprekken die je niet kon aannemen omdat het apparaat het vertikte om in twee richtingen te communiceren, bluetooth handsfree headsets die je telkens weer opnieuw moest pairen om ze aan de praat te krijgen, om maar te zwijgen over spontane vastlopers.

HP ipaq messenger
Het afgelopen jaar ben ik overgestapt op een toch wel serieuze HP ipaq messenger, met Windows mobile 6.1 en een volledig querty toetenbord. Bovendien ook compleet met GPS, wifi, hspa en bluetooth. Wifi, 3g-hspa en zelfs bluetooht werken bij dit apparaat uitstekend en voldoen aan de verwachtingen. Ook telefoneren gaat prima en de Windows Mobile pda-functies werken in combinatie met een Windows-pc als vanouds. De kracht van Windows Mobile zit in de compatibiliteit met de Office-applicaties en het synchroniseren met Outlook.

Toetsenbord
Hoewel Windows Mobile van oorsprong vooral een grafische gebruikersinterface heeft dat lijkt op Windows en bijvoorkeur met een pen (stylus) wordt bediend, is er ten behoeve van het smartphonegebruik in versie 6.1 de nodige functionaliteit toegevoegd die bediening met een toetsenbordje mogelijk maakt. Jammer is dat Microsoft deze keuze niet afmaakt. Bijna alles kan je met het toetsenbord met navigatietoetsen en functietoetsen bedienen, maar soms zijn ze dat vergeten en moet je teruggrijpen op het aanraakscherm. Op zich is zowel de bediening als het gebruik van het apparaat met het toetsenbord een verademing en went dat heel snel. En sms'jes, ,e-mails en tekstdocumentjes tik je nu eenmaal nog steeds het makkelijkste met een querty toetsenbord.

Navigatiesoftware
Navigeren heb ik met de HP geprobeerd met McGuider zowel als Navigon navigatisoftware. TomTom vertikt het, waarschijnlijk om meer apparaatjes te kunnen verkopen, om een actuele versie van zijn navigatiesoftware uit te brengen voor Windows Mobile. Dus moet je wel je toevlucht zoeken tot iets anders. Deze programma's doen het op zich goed, maar of het aan de hard- of software ligt weet ik nog steeds niet, na verloop van tijd loopt het vast. Meestal op een ongunstig moment als je de aanwijzingen hard nodig hebt en geen tijd om er iets aan te doen. Een harde reboot is dan het enige dat helpt. Dan ben je wel weer een paar kilometer verder, als je tenminste niet in een of ander industriegebied bent verdwaald, waar je helemaal niet wilt zijn.

Windows mobile 6.5
Omdat Microsoft toch wel door heeft dat Windows Mobile zeker als grafisch besturingsysteem wel heel erg achter loopt op de iPhone, komen ze dan binnenkort met een opgepoetste versie: Windows mobile 6.5. Nu dus weer een omezwaai terug naar een volledige touch-bediening en nu met de vinger in plaat van een stylus! Niet zo maar een schilletje, maar volgens een Microsofts zegsman behoorlijk diep geïntegreerd met het besturingssysteem. De nieuwe speciaal daarvoor uit te brengen telefoons krijgen in elk geval een (groene) Windows-toets waarmee je ten allen tijde snel terug kunt naar het hoofdmenu. Ik weet het niet hoor. We hebben er uiteraard nog niets van gezien maar....ik heb zo mijn twijfels.

Buggy
Een van de makken van de Windows Mobile-apparaten is dat er altijd twee meer partijen bij betrokken zijn. Microsoft voor het besturingssysteem en de hardwarefabrikant voor de hardware en tools. En dan hebben we het nog niet over de softwareontwikkelaars voor de toepassingen. De betrouwbaarheid en stabiliteit leiden daar duidelijk onder. Het oplossen van de bugs is daarbij een ondergeschoven kindje. Er zijn hele fora over volgeschreven. Daar zou Microsoft nu eens iets aan moeten doen.

TomTom
Hoe dan ook, ik blijf de ontwikkelingen rustig volgen. Ik blijf nog wel even bellen en organisen met mijn Ipaq maar voor het navigeren heb ik de handdoek in de ring gegooid. Ik heb het lang kunnen uitstellen, maar heb nu toch maar een echte TomTom gekocht, compleet met bluetooth om handsfree te bellen samen met mijn Windows Mobile smartphone. Handig toch of niet?

Ger ElskampRedacteur hardware

Wanneer je je dekbed gewassen hebt, wil je dat het natuurlijk weer lekker dik en luchtig aanvoelt. Maar wanneer je hem gewoon in de droger gooit, kan de vulling gaan klonteren, zodat er dunne stukken en dikke stukken ontstaan. Dat slaapt niet echt lekker. Om dat te voorkomen, gooien veel mensen er een paar tennisballen bij. Helpt dat echt?

Wat tennisballen in de droger doen

Tijdens het drogen raken de tennisballen telkens het dekbed. Dat helpt vooral bij dons en veren. Als die nat zijn, blijven ze aan elkaar plakken en zakt de vulling in. Door de constante beweging vallen die samengepakte delen weer uiteen, waardoor de vulling zich opnieuw verspreidt. Zo kan de warme lucht overal beter bij en droogt het dekbed gelijkmatiger. De droogtijd wordt er niet korter van, maar het dekbed komt wel duidelijk voller uit de droger.

Hoeveel tennisballen zijn genoeg?

Met één tennisbal in de wasdroger merk je vaak weinig, zeker bij een groot dekbed. Die verdwijnt al snel in de stof en heeft dan weinig effect. Met twee tot vier ballen werkt het beter, omdat ze het dekbed op meerdere plekken tegelijk in beweging houden. Zolang de ballen vrij kunnen bewegen en niet vast blijven zitten in de vulling, doen ze hun werk.

Kun je elke tennisbal gebruiken bij het drogen van een dekbed in de droger?

iet elke tennisbal is even geschikt. Vooral nieuwe of felgekleurde ballen kunnen bij hogere temperaturen kleur afgeven en kleine pluisjes verliezen van de vilten buitenlaag. Dat komt niet vaak voor, maar het risico is wel aanwezig. Gebruik je oudere tennisballen, dan is de kans hierop kleiner. Wil je dat verder beperken, dan kun je de ballen in een oude witte sok stoppen en die dichtknopen. Het effect blijft grotendeels hetzelfde, al is het iets minder uitgesproken dan met losse ballen.

Geef het dekbed genoeg ruimte in de droger

Tennisballen helpen alleen als het dekbed voldoende ruimte heeft om te bewegen. Is de trommel te vol, dan draait alles als één geheel rond en gebeurt er weinig. Wil je grote tweepersoonsdekbedden drogen, dan heb je een droger met een ruime trommel nodig. Heb je die niet zelf? Kijk dan of er een wasserette bij je in de buurt is. Meer ruimte zorgt voor meer beweging en daarmee voor een beter eindresultaat.

Niet elk dekbed kan in de droger

Tennisballen hebben vooral effect bij dons- en verendekbedden. Bij synthetische vulling is dat verschil kleiner en kan de constante beweging van de ballen de vulling na verloop van tijd zelfs vervormen. Wol, zijde en andere natuurlijke materialen mogen meestal helemaal niet in de droger. Check daarom altijd eerst het waslabel voordat je het dekbed in de trommel legt.

Even tussendoor opschudden helpt

Haal het dekbed halverwege het programma even uit de droger en schud het los, alsof je het bed opmaakt. Leg het daarna omgedraaid terug in de trommel. Zo verdeelt de vulling zich opnieuw en kan het dekbed gelijkmatiger drogen.

Wat kun je van het eindresultaat verwachten?

Tennis- of drogerballen zijn vooral een hulpmiddel, geen vervanging voor de juiste drooginstellingen. Droog het dekbed niet te vaak of te heet: kies een lage of middelhoge temperatuur en selecteer een speciaal dons- of beddengoedprogramma als dat op je droger zit. Zorg ook voor voldoende ruimte in de trommel. Als je dan ook nog eens ballen laat meedraaien, heb je er alles aan gedaan om te zorgen dat je dekbed weer lekker vol uit de droger komt!

Waarom start een computer met een SSD binnen enkele seconden op, terwijl een oude harde schijf blijft ratelen? Het vervangen van een HDD door een SSD is de beste upgrade voor een trage laptop of pc. We leggen in dit artikel uit waar die enorme snelheidswinst vandaan komt en wat het fundamentele verschil is tussen deze twee opslagtechnieken.

Iedereen die zijn computer of laptop een tweede leven wil geven, krijgt vaak hetzelfde advies: vervang de oude harde schijf door een SSD. De snelheidswinst is direct merkbaar bij het opstarten en het openen van programma's. Maar waar komt dat enorme verschil in prestaties vandaan? Het antwoord ligt in de fundamentele technologie die schuilgaat onder de behuizing van deze opslagmedia.

De vertraging van mechanische onderdelen

Om te begrijpen waarom een Solid State Drive (SSD) zo snel is, moeten we eerst kijken naar de beperkingen van de traditionele harde schijf (HDD). Een HDD werkt met magnetische roterende platen. Dat kun je vergelijken met een geavanceerde platenspeler. Wanneer je een bestand opent, moet een fysieke lees- en schrijfkop zich naar de juiste plek op de draaiende schijf verplaatsen om de data op te halen. Dat fysieke proces kost tijd, wat we latentie noemen. Hoe meer de data op de schijf verspreid staat, hoe vaker de kop heen en weer moet bewegen en wachten tot de juiste sector onder de naald doordraait. Dit mechanische aspect is de grootste vertragende factor in traditionele opslag.

©Claudio Divizia

Flashgeheugen en directe gegevensoverdracht

Een SSD rekent definitief af met deze wachttijden omdat er geen bewegende onderdelen in de behuizing zitten. De naam 'Solid State' verwijst hier ook naar; het is een vast medium zonder rammelende componenten. In plaats van magnetische platen gebruikt een SSD zogenoemd NAND-flashgeheugen. Dat is vergelijkbaar met de technologie in een usb-stick, maar dan veel sneller en betrouwbaarder. Omdat de data op microchips wordt opgeslagen, is de toegang tot bestanden volledig elektronisch. Er hoeft geen schijf op toeren te komen en er hoeft geen arm te bewegen. De controller van de SSD stuurt simpelweg een elektrisch signaal naar het juiste adres op de chip en de data is direct beschikbaar.

Toegangstijd en willekeurige leesacties

Hoewel de maximale doorvoersnelheid van grote bestanden bij een SSD indrukwekkend is, zit de echte winst voor de consument in de toegangstijd. Een besturingssysteem zoals Windows of macOS is constant bezig met het lezen en schrijven van duizenden kleine systeembestandjes. Een harde schijf heeft daar enorm veel moeite mee, omdat de leeskop als een bezetene heen en weer moet schieten. Een SSD kan deze willekeurige lees- en schrijfopdrachten (random read/write) nagenoeg gelijktijdig verwerken met een verwaarloosbare vertraging. Dat is de reden waarom een pc met een SSD binnen enkele seconden opstart, terwijl een computer met een HDD daar soms minuten over doet.

©KanyaphatStudio

Van SATA naar NVMe-snelheden

Tot slot speelt de aansluiting een rol in de snelheidsontwikkeling. De eerste generaties SSD's gebruikten nog de SATA-aansluiting, die oorspronkelijk was ontworpen voor harde schijven. Hoewel dat al een flinke verbetering was, liepen snelle SSD's tegen de grens van deze aansluiting aan. Moderne computers maken daarom gebruik van het NVMe-protocol via een M.2-aansluiting. Deze technologie communiceert rechtstreeks via de snelle PCIe-banen van het moederbord, waardoor de vertragende tussenstappen van de oude SATA-standaard worden overgeslagen. Hierdoor zijn snelheden mogelijk die vele malen hoger liggen dan bij de traditionele harde schijf.