Microsoft heeft ontwikkelaarsplatform GitHub overgenomen. De aquisitie van 7,9 miljard euro is zeker niet de grootste van het bedrijf, maar misschien wel de meest invloedrijke. Het is namelijk precies de kant die het bedrijf de laatste jaren op is gegaan.

Het gaat niet slecht met Microsoft. Wie oppervlakkig naar het Redmondse bedrijf kijkt ziet misschien een techbedrijf dat het meerdere keren niet voor elkaar kreeg om iets te bereiken in mobiele telefonie, en waarvan het bekendste product een besturingssysteem is voor een platform dat steeds minder belangrijk wordt.

Maar dat is allemaal schijn. In werkelijk is Microsoft nog steeds financieel erg gezond. Sterker nog, het is inmiddels zelfs https://www.businessinsider.nl/microsoft-alphabet-beurswaarde/ groter dan Google-moederbedrijf Alphabet. Onder leiding van nieuwe ceo Satya Nadella heeft Microsoft de laatste jaren weer aan relevantie weten te winnen.

Boze ontwikkelaars

Met de overname van GitHub ging 7,5 miljard dollar gemoeid. Er gingen al tijden geruchten over een overname, maar inmiddels is die definitief aangekondigd.

Niet iedereen is daar even blij mee. Veel ontwikkelaars stappen uit frustratie en baldadigheid over naar concurrenten zoals GitLab. De Nederlandse startup laat weten een vertienvoudiging te zien van het aantal dagelijkse aanmeldingen.

Je kunt je daarbij afvragen hoe groot de exodus is. Harde cijfers zijn er nog niet, dus grote kans dat de gefrustreerde GitHub-gebruikers net zo zijn als Facebook-gebruikers na het Cambridge Analytica-schandaal.

Openheid

De grootste frustratie zit voor ontwikkelaars in de mate van openheid bij Microsoft. GitHub is het epicentrum van open source-software, waar je code gratis kunt delen zonder addertjes onder het gras en zonder angst dat het door een commercieel bedrijf wordt misbruikt. De ontwikkelaars die nu weg stappen van GitHub zijn bang dat Microsoft die filosofie uiteindelijk de nek omdraait, en dat GitHub straks een commercieel platform wordt waarbij al die vrijheden langzaam verdwijnen. Dat is niet wat Microsoft zelf belooft, maar in een dergelijk geval moet je natuurlijk eerst zien, en dan pas geloven.

Goed nieuws voor GitHub

Voor GitHub is de overname goed nieuws. In typische Silicon Valley-stijl is het bedrijf waanzinnig populair en heeft het miljoenen opgehaald in venture capital, maar desondanks krijgt GitHub het niet voor elkaar geld te verdienen.

Dat levert risico's op voor ontwikkelars. Programmeurs en bedrijven die samen miljarden uren aan werk opslaan op een platform dat verlies lijdt lijkt geen gezonde langetermijnstrategie - wat als je plotseling alles kwijtraakt omdat het bedrijf over de kop gaat? Toegegeven, die kans is niet groot, maar is nog kleiner nu Microsoft de eigenaar is.

Gouden zet voor Microsoft

Maar wat is nou het voordeel voor Microsoft zelf? Een paar jaar geleden was het nog ondenkbaar geweest dat het bedrijf zich met GitHub zou bemoeien. Microsoft is altijd fel anti-open-source geweest, met een quote van voormalig ceo Steve Ballmer als tekenend voorbeeld:

Inmiddels is een duidelijke omslag te zien. Die is vooral in gang gezet door de nieuwe ceo Satya Nadella. Hij is veel minder stoïcijns over samenwerking met andere partijen, waaronder open source-platformen als Linux. Onder Nadella's leiding bracht Microsoft zijn Office-applicaties uit voor Android en iOS, en was het Word/Excel/Powerpoint-trio één van de belangrijkste launchtitels van de iPad Pro.

Écht opvallend was het feit dat Windows 10 Bash-integratie kreeg, en dat het bedrijf SQL Server voor Linux uitbracht.

Lees ook: Waarom Microsoft nu ineens Linux omarmt

Van Windows naar de cloud

Al die ontwikkelingen tonen aan dat Windows voor Microsoft allang niet meer het belangrijkste product is. Waarom zou het bedrijf de upgrade anders gratis weggeven toen die net uitkwam? Dat was geen wanhoopspoging om meer mensen op het platform te houden, want Windows is nog steeds oppermachtig qua gebruikersaantallen. Sterker nog, Windows 10 is een belangrijke factor in de discussie over open source-software. Het hele platform is gebouwd op Progressive Web App-technologie, wat uit zichzelf open is.

Voor Microsoft is 'de cloud' het belangrijkst. API's, platforms zoals Azure, en ontwikkeltools die daarop werken zijn de toekomst.

Integratie met Azure

Uiteraard is die verschuiving naar open source niet volledig altruïstisch. Microsoft wil zoveel mogelijk ontwikkelaars op Azure krijgen, het belangrijke cloudplatform waarmee het bedrijf concurreert met Amazons Web Services. Een goede integratie van GitHub met ontwikkeltools voor Azure is dan ook een gouden zet.

Het is dan wel van levensbelang dat GitHub open blijft. Het zou de doodsteek zijn als Microsoft het platform dichttimmert en ontwikkelaars dwingt om Azure of andere tools te gebruiken. Dat lijkt Microsoft wel te beseffen. "We zijn bewust van de verantwoordelijkheid die we met deze samenwerking hebben", schrijft Nadella in een blogpost. "We zijn toegewijd aan de GitHub-gemeenschap, en zorgen dat de ontwikkelaars daar voorop blijven staan en dat GitHub een onafhankelijk en open platform blijft."

Binding met ontwikkelaars

De overname speelt ook in op Microsofts langetermijnstrategie die steeds meer aansluiting zoekt bij ontwikkelaars. Microsoft biedt nu al een flink aantal tools aan voor ontwikkelaars. Visual Studio Code en .NET Core zijn bijvoorbeeld ook al open source, en Microsoft had ooit een eigen codeplatform waarmee het ontwikkelaars probeerde binnen te halen (dat vorig jaar werd gesloten). Aangezien GitHub nog steeds hét platform is voor ontwikkelaars is de binding met die groep niet te onderschatten.

Tot slot ziet Microsoft waarschijnlijk ook kansen voor vacatures, al zal dat aspect minder zwaar wegen. Een GitHub-pagina is voor veel ontwikkelaars een belangrijk deel van hun cv. Een goede integratie met LinkedIn, dat Microsoft vorig jaar voor een recordbedrag overnam, kan daar een belangrijke rol in spelen.

De aankomende nieuwe Xbox-machine van Microsoft geeft wat Epic Games betreft vanaf de dag van release meteen toegang tot de digitale pc-winkel Epic Games Store.

Dat meldde Epic Games Store-hoofd Steve Allison aan Game File. Daarmee lijkt hij zo goed als te bevestigen dat de Epic Games Store toegankelijk wordt op de aankomende nieuwe Xbox, die volgens eerdere berichten meer richting een pc neigt in een consolejasje.

"We zijn zeker van plan om op de nieuwe Xbox-hardware aanwezig te zijn, aangezien ze ons vertellen dat ze dat verwelkomen - tenzij hun beleid gaat veranderen. We gaan er vanaf dag één bij zijn."

De nieuwe Xbox is in feite een pc

Microsoft bevestigde eerder al dat de volgende Xbox veel eigenschappen zal delen met pc's. Zo zouden er meerdere gamewinkels op beschikbaar komen naast de Xbox Store zelf - net zoals de vorig jaar uitgekomen ROG Xbox Ally dus. Daarmee is ook de hoop ontstaan dat er op het apparaat pc-winkels van andere partijen, zoals Steam en de Epic Games Store, beschikbaar komen. Uit bovenstaande quote blijkt dus dat Epic Games dat in ieder geval wel ziet zitten.

Naast digitale winkels van derde partijen is het aannemelijk dat ook de Xbox Store zelf aanwezig is op het apparaat. Het zou de keuze via welke winkel games gekocht worden dus bij de consument zelf leggen. Voor zover bekend is Microsoft ook bezig met een manier om Xbox Series- en Xbox One-games speelbaar te krijgen op de nieuwe Xbox via backward compatibility.

Begin dit jaar kwamen er geruchten naar buiten dat de nieuwe Xbox-interface zou draaien op de Full Screen Experience van de Xbox pc-app, dat onderdeel uitmaakt van Windows. De volgende Xbox zou volgens geruchten draaien op de AMD Magnus APU, die CPU en GPU in één chip combineert.

Eerder deze week hintte AMD al naar de mogelijkheid dat de nieuwe Xbox in 2027 uitkomt. Officieel heeft Microsoft op moment van schrijven de nieuwe machine nog niet onthuld, en er is dus ook geen releasedatum bekend.

Windows is een veelzijdig besturingssysteem, maar compact en gestroomlijnd kun je het niet noemen. Bovendien lijkt elke nieuwe versie er weer extra functies en onderdelen bij te krijgen. Kan het niet wat compacter? Met de juiste hulpmiddelen draai je hier je hand niet voor om: alles voor een lichtgewicht Windows 11.

Aan de slag met Tiny 11

Tiny11 bestaat uit een set hulpmiddelen waarmee je Windows 11 op dieet zet en zorgt voor een lichtgewicht versie van het besturingssysteem. Het werkt grotendeels met scripts die specifieke onderdelen uit de software verwijderen. Resultaat is een compacte versie van Windows die je op de computer kunt installeren. Tiny11 is beschikbaar in twee varianten. De eerste – Tiny11 Maker – is de standaardversie die Windows flink afslankt, maar waarbij je de mogelijkheid houdt om gangbare functies alsnog toe te voegen. Denk aan talen, updates en Windows-onderdelen die je wél graag gebruikt. De tweede variant – Tiny11 Core Maker – pakt het rigoureuzer aan: deze versie stript Windows tot een minimum. Je kunt de eerdergenoemde functies niet meer toevoegen. Volgens de makers leent zo'n ultraslanke Windows-versie zich voor testdoeleinden en is de versie bijvoorbeeld ideaal om in een virtuele machine te gebruiken. Voor dagelijks gebruik is zo'n Windows-versie niet bruikbaar.

Het voorwerk

Om te beginnen, zorg je voor de meest recente versie van Windows 11. Op het moment van schrijven is dat Windows 11 25H2. Je haalt deze versie binnen via https://www.microsoft.com/nl-nl/software-download/windows11. Kies voor het iso-bestand. Die vind je onder Download Windows 11-schijfkopiebestand (ISO) voor x64-apparaten. In het menu selecteer je Windows 11 (multi-versie ISO-bestand voor x64-apparaten) en klik je op Download nu. Wanneer hierom wordt gevraagd, kies je de gewenste taal. Sla het iso-bestand op in een aparte map, die je bijvoorbeeld Windows 11 Compact noemt. Vervolgens haal je de nieuwste versie van Tiny11 op via de eerdergenoemde website. Je vindt het installatiebestand boven aan de pagina. Klik op de knop Code en kies Download ZIP. Pak het zip-bestand uit en plaats het bestand Tiny11maker.ps1 op een eenvoudige locatie, bijvoorbeeld in de root op de C:\-schijf. Je beschikt nu over alles om van start te gaan.

Koppelen

Keer terug naar de map waarin je het iso-bestand hebt opgeslagen. Klik met de rechtermuisknop op het bestand en kies voor Koppelen. Hiermee koppel je de Windows-installatiebestanden aan een virtuele schijf, zodat Tiny11 ermee kan werken. Links in het venster van Verkenner verschijnt de schijf, bijvoorbeeld F:. Als je erop klikt, toont de Verkenner de Windows-installatiebestanden. Onthoud welke schijfletter wordt gebruikt: dit heb je later nodig.

Tiny11 bestaat uit een script dat je aanroept via PowerShell. PowerShell is het scripting-onderdeel van Windows. Open het Startmenu en typ PowerShell. Klik met de rechtermuisknop op Windows PowerShell en kies Als administrator uitvoeren. Een nieuw venster opent. Typ op de opdrachtregel: Set-ExecutionPolicy Bypass -Scope Process. Druk op Enter. Vervolgens typ je de opdracht om Tiny11 Maker te starten: C:\LOCATIE\tiny11maker.ps1 -ISO <LETTER> -SCRATCH <LETTER>. Neem de opdracht letterlijk over, maar vervang LOCATIE door de locatie waar je het Tiny11-script hebt bewaard. Vervang achter -ISO de <LETTER> door de schijfletter van het iso-bestand van Windows, bijvoorbeeld F. Vervang achter -SCRATCH de <LETTER> door de schijfletter waarmee Tiny11 met de bestanden mag werken en opslaan, bijvoorbeeld C. De opdracht kan er dus zo uitzien: C:\tiny11maker.ps1 -ISO F -SCRATCH C.

Welke versie

Het iso-bestand van Windows bevat de bestanden voor verschillende Windows-edities, zoals Windows 11 Home en Windows 11 Pro. Tiny11 vraagt welke Windows-versie je wilt afslanken. Elke editie heeft een eigen nummer: typ het nummer van de gewenste editie en druk op Enter. Het grootste deel van het werk zit erop. Kies wel een Windows-versie waarvoor je over een geldige licentie beschikt.

Installeren maar

Tiny11 heeft een nieuwe iso met Windows-installatiebestanden gemaakt. Het bestand heet Tiny11.iso. Met behulp van deze iso en een usb-stick kun je vervolgens een schone installatie van het afgeslankte Windows uitvoeren. Je kunt een opstartbare usb-stick op verschillende manieren maken, waaronder met Rufus. Ga naar https://rufus.ie/nl/ en haal de nieuwste versie binnen. Start de app en wijs bij Apparaat de usb-stick aan. Je hebt een stick met een minimale capaciteit van 8 GB nodig. Bij Opstartselectie kies je Schijf of ISO-image en klik je op Selecteren. Wijs het zojuist gemaakte iso-bestand van Tiny11 aan. Klik tot slot op Starten. Om de afgeslankte versie van Windows op een computer te installeren, start je deze op met de usb-stick. Doorloop de stappen van de installatiewizard, zoals je ook zou doen bij een gangbare installatie. Het resultaat: een afgeslankte Windows-versie.

Weer opbouwen

Prettig aan de compacte versie van Windows is de mogelijkheid om naderhand de onderdelen toe te voegen die je wel degelijk gebruikt. Heb je gekozen voor Tiny11 Maker (en niet voor Tiny11 Core), dan is dit mogelijk. Open het Startmenu, typ Onderdelen en kies Windows-onderdelen in- of uitschakelen. Plaats vinkjes naast de componenten die je wilt gebruiken. Daarnaast vind je een deel van de standaard-apps via de Microsoft Store: open het Startmenu, typ Store en kies Microsoft Store. Kies Apps en ga op zoek naar de apps die je alsnog wilt gebruiken, bijvoorbeeld Outlook.

Tiny11 Core

Heb je de smaak te pakken en wil je een nog compactere Windows-versie? Dan kun je Tiny11 Core overwegen. Deze vind je op dezelfde pagina als het andere Tiny11-script. De resulterende Windows-versie ontbeert alle onderdelen die ook door Tiny11 Maker worden verwijderd, maar haalt ook weg: Windows Component Store, Windows Defender, Windows Update en WinRE. Vooral Windows Update is een onderdeel dat je niet graag kwijt wilt, tenzij je de Windows-versie tijdelijk wilt gebruiken om bijvoorbeeld iets te proberen, en daarbij Windows in een virtuele machine installeert. Met Tiny11 Core een Windows-installatie maken voor dagelijks gebruik, is niet aan te raden. 

Bestaande Windows afslanken

Heb je al een bestaande Windows-versie draaien en geen behoefte om een nieuwe installatie van een afgeslankte versie uit te voeren? Met een ander programma – CrapFixer – kun je een bestaande Windows-computer uitkleden en hoef je geen schone installatie uit te voeren. Je mag het programma gratis gebruiken. De nieuwste versie vind je op https://github.com/builtbybel/CrapFixer/releases. Pak het zip-bestand uit en dubbelklik op CrapFixer.exe om het programma te starten. Je hoeft het niet te installeren.

CrapFixer is opgebouwd uit drie hoofdonderdelen: Fixer, Restore en Tools. Kies Fixer. Dit onderdeel bestaat uit twee tabbladen: Windows en Applications. Op de tab Windows vind je aan de linkerzijde de collectie met 'opties' die je via CrapFixer kunt uitschakelen als je er geen behoefte aan hebt. De opties zijn onderverdeeld in verschillende categorieën, zoals Gaming, Privacy en System. Klik eerst op Analyze. CrapFixer scant het systeem en geeft aan wat het aan overbodige troep (zoals bloatware) aantreft. In het venster rechts lees je de aanbevelingen. CrapFixer geeft aan of het onderdeel momenteel wordt uitgevoerd, wat de geadviseerde instelling is en of die al is toegepast. Roodgemarkeerde items vragen extra aandacht, bijvoorbeeld als het gaat om de eerdergenoemde bloatware.

Selecteren maar

Nu komt het leuke werk: bepalen van welke onderdelen je afscheid neemt. Gebruik de lijst aan de linkerkant van het venster om de onderdelen te selecteren. Ben je het eens met de standaardselectie van CrapFixer voor een volledig onderdeel, dan vink je de hoofdcategorie aan. Om bijvoorbeeld alle advertenties uit te zetten, plaats je een vinkje bij Ads. Wil je niet alle wijzigingen toepassen, dan vink je ze individueel aan. Weet je niet zeker wat een onderdeel inhoudt? Klik erop met de rechtermuisknop en kies Help (of druk op de F1-toets): een compacte toelichting verschijnt. Ben je tevreden over de selectie? Uitvoeren maar. Klik op de knop Run Fixer, die je rechtsonder in het venster vindt. 

Neem apps mee

Werp ook een blik op de tab Applications, eveneens beschikbaar via het onderdeel Fixer. Hier lees je voornamelijk welke apps je kunt uitschakelen. Denk aan apps zoals Bing Nieuws en Weer, Copilot en andere ingebakken programma's zoals Telefoonkoppeling. Wil je deze allemaal verwijderen? Klik op Select all (linksonder in het venster). In plaats daarvan kun je ze ook selectief aanvinken.

Kom je later terug op een bepaalde selectie, dan kun je de situatie ook terugdraaien en de instellingen herstellen. Klik links op Restore. In het rechtervenster lees je wat er is teruggedraaid.

Handmatig te werk

Ondanks alle welkome hulp van buitenaf, kun je zelf ook een aantal stappen nemen om Windows meer lichtgewicht te maken. Voorkom allereerst dat er onnodige programma's tijdens de systeemstart worden geladen. Open de Windows-instellingen (Windows-toets+I) en kies Apps / Opstarten. Een overzicht van opstart-apps verschijnt. Zet de schuif op Uit bij de apps die je niet wilt laden. Verwijder ook de apps die nog aanwezig zijn, maar je niet meer gebruikt. Kies Apps / Geïnstalleerde apps. Zoek de app die je wilt verwijderen, klik op Meer opties (herkenbaar aan de drie puntjes) en kies Verwijderen.

Je kunt ook zelf een groot deel van de Windows-onderdelen in- en uitschakelen vanuit de standaardgebruikersomgeving. Open het Startmenu en typ Onderdelen. Klik op Windows-onderdelen in- of uitschakelen. Wil je een volledige categorie uitschakelen, verwijder dan het vinkje bij de hoofdcategorie. Wil je losse onderdelen uitschakelen, dan klap je de hoofdcategorie open en verwijder je de vinkjes bij de ongewenste onderdelen. Plaats de muis op een onderdeel om een compacte beschrijving van het onderdeel te zien. Bij twijfel: schakel het onderdeel niet uit.

Groepsbeleid

Ben je een gevorderde gebruiker en beschik je over Windows 11 Pro? Dan kun je ook het onderdeel Groepsbeleid slim gebruiken om Windows compact te maken. Open het venster Uitvoeren (Windows-toets+R) en typ Gpedit.msc. Vooral onder Computerconfiguratie / Beheersjablonen / Alle instellingen kun je flink wat opties aanpassen. Een interessante instelling is Standaardpakketten Microsoft Store uit het systeem verwijderen. Kies Ingeschakeld en zet aan de linkerzijde van het venster vinkjes bij de apps die je niet wilt gebruiken. Neem ook de rest van de categorie Windows-onderdelen door en zoek naar de standaardprogramma's (bijvoorbeeld Windows Agenda). Vaak kun je die individueel uitschakelen (bijvoorbeeld via Windows Agenda uitschakelen).

Voor Pro's: het ingebouwde groepsbeleid gebruiken.

💻 Nieuwe laptop nodig? Kijk en vergelijk op Kieskeurig.nl