Bij een online kantoorsuite denk je al snel aan Google Docs of Microsoft Office. Heb je het echter een beetje gehad met deze grootheden, dan kun je probleemloos uitwijken naar een alternatief als Zoho Docs. Alvast één voordeel geven we je mee: voor de thuisgebruiker zijn de meeste Zoho-services gratis.

Tip 01: Registratie

Als je de website van Zoho bezoekt heb je al snel door dat deze producent zich vooral op een zakelijk publiek richt. In dit artikel gaan we echter voorbij aan dergelijke specifiek bedrijfsgerichte diensten en surfen we meteen door naar www.zoho.com/nl/docs. Voor je met Zoho aan de slag kunt, moet je je wel eerst nog even registreren. Klik midden in het venster op de grote rode knop Meld u gratis aan, vind bovenaan Zoho Docs (for indidivuals) aan, vul je gegevens in of meld je aan met je Google-account en plaats een vinkje bij Ik ga akkoord […]. Klik in de bevestigingsmail op Account bevestigen, vul nogmaals je wachtwoord in, klik op Verifiëren en op Ga naar uw account. Wellicht vraagt Zoho je nu om tweestapsverificatie in te schakelen via OneAuth, Mobiel nummer of Google Authenticator. Een uitstekend idee, al kun je dat eventueel ook later nog instellen in je profiel.

©PXimport

Tip 02: Dashboard

Nadat je je aangemeld hebt en ingelogd bent, kom je op je dashboard terecht. Dit is de plek waar al je documenten opgeslagen worden en terug te vinden zijn. Zoho biedt je 5 GB opslagruimte. Loop je daar tegenaan en wil je meer ruimte, klik dan rechtsboven op Evalueer andere versies. Een upgrade naar 100 GB komt neer op 48 euro per jaar.

In dit artikel werken we voornamelijk vanuit de browser, maar er zijn ook mobiele apps beschikbaar voor zowel Android als iOS. Wel willen we je nu alvast wijzen op de desktopapplicatie Zoho Docs Sync. Die zorgt ervoor dat je Zoho-documenten netjes in twee richtingen worden gesynchroniseerd. Creëer je bijvoorbeeld een lokale submap of plaats je hierin bestanden, dan zijn die even later ook beschikbaar in je online dashboard. Plaats je in je dashboard een vinkje bij een bestand, dan kun je het bestand delen, verplaatsen, kopiëren of verwijderen. Onder Meer vind je nog veel meer opties. Merk tevens de knoppen linksboven op. Naast Uploaden (ook rechtstreeks vanuit Google Drive) zie je hier ook Aanmaken. Met deze knop kun je een document, werkblad of presentatie creëren.

©PXimport

Tip 03: Documenten

We laten je als eerste kennismaken met de Writer, de tekstverwerker van Zoho. Klik op je dashboard op Aanmaken / Document of surf naar www.zoho.com/nl/writer, waar je een nieuw document kunt aanmaken of via het knopje met de drie puntjes kiest voor Upload Document of Importeren vanuit Cloud-schijven (Google Drive, OneDrive, Dropbox, Box en Evernote).

Zoho werkt met een eigen bestandsformaat, maar kan ook prima overweg met docx- en odt-bestanden. Bovendien kun je via Bestand / Opslaan als je documenten in diverse formaten opslaan, zodat je ze eenvoudig in een andere applicatie kunt openen. Met de optie Downloaden als kun je het document in het gewenste formaat naar je eigen toestel halen.

©PXimport

Tip 04: Instellingen

Er is een kans dat Writer niet de juiste taal detecteert waarin het document geschreven is, waardoor de spellingscontrole niet goed functioneert. Dat kun je per document aanpassen door in de statusbalk op de huidige taal te klikken en Nederland – Nederlands te selecteren. Er is ook België – Vlaams-Nederlands, maar helaas werkt de spellingscontrole niet bij deze taalvariant. Klik je op Suggesties voor schrijven (links onderaan de statusbalk) dan kun je op ieder moment de spellingscontrole aan- of uitzetten. Normaliter kun je hier ook de controle op de Grammatica en op de Kwaliteit van schrijven activeren, maar die werken vooralsnog alleen in het Engels.

Wil je de taalinstellingen in een keer aanpassen, klik dan op het tandwielpictogram rechtsboven en kies Instellingen. Loop alle rubrieken even door en pas waar nodig wat instellingen aan. Wijzig de eenheden bijvoorbeeld in mm in plaats van inches, pas de taal, tijd en tijdzonde aan en laat zinnetjes automatisch corrigeren (bijvoorbeeld in ‘Computer Totaal’ als je ‘CT’ typt). Bevestig je keuzes met Opslaan.

©PXimport

Tip 05: Interface

Zoho is geen kopie van MS Office, en dat blijkt vooral uit het ontbreken van het lint. Wanneer je namelijk aan het typen bent, volgen twee half-transparante knopjes je cursor in de linkerkantlijn: Invoegen en Alinea. Met het eerste kun je een afbeelding, tabel, koppeling, tekstvak enzovoort op de plaats van de cursor invoegen. Met het tweede bepaal je het uiterlijk van de alinea. Beide knopjes bevatten ook het item Meer. Hierachter zitten nog veel meer opties die onderverdeeld zijn in zes rubrieken. Je kunt dit menu ook tevoorschijn halen door op het hamburgerknopje te klikken. Erg handig, vinden wij, wanneer je eraan gewend bent.

©PXimport

Tip 06: Formulieren

Vanuit Zoho is het ook vrij eenvoudig om een invulformulier te creëren – iets wat in Word nog niet zo gemakkelijk gaat. Open de rubriek Automatiseren en klik op Samenvoegen bij inzending vanformulier / Hier klikken. Writer roept nu automatisch de hulp in van een andere Zoho-dienst: Zoho Forms – een werkwijze die je wel vaker in Zoho aantreft. Hier klik je op Een nieuw formulier aanmaken. Kies voor een leeg formulier of gebruik een van de veertig (vooral zakelijke) sjablonen. Nu hoef je alleen nog maar de benodigde formuliervelden naar je document te verslepen. Een naar je document versleept veld kun je in het rechterdeelvenster nog geheel naar wens aanpassen. Bevestig met Opslaan.

Terug in Writer open je opnieuw Automatiseren / Samenvoeging bij inzending van formulier, maar nu selecteer je het aangemaakte formulier. Klik op Formulier koppelen en stel de gewenste opties in bij Uitvoer kiezen. Klik tot slot op Formulier delen voor een (desgewenst verkorte) url die je kunt delen. De reacties op je formulier vind je terug bij Vermeldingen in www.zoho.com/nl/forms.

©PXimport

Tip 07: Visualisaties

Een kantoorsuite zou niet compleet zijn zonder rekenprogramma. Dat vind je op je dashboard via Aanmaken / Werkblad of door te surfen naar www.zoho.com/nl/sheet. Werkbladen die je gemaakt hebt in een ander programma, met een ander bestandsformaat, kun je moeiteloos importeren. Ben je bekend met Microsoft Excel, dan zul je je ook snel thuis voelen in deze omgeving. Om direct met Zoho Sheet aan de slag te gaan, klik je rechtsboven op Nieuwe versie proberen. Je kunt dan gebruikmaken van artificiële intelligentie, oftewel ‘Zia’ (Zoho intelligent assistent) om allerlei data helder te visualiseren. Klik rechtsonder op het lamp-pictogram om diverse grafieken te zien op basis van ingevulde cijfergegevens. Via de knopjes onder aan zo’n grafiek roep je andere weergaves op en met de plusknop voeg je een grafiek aan je werkblad toe. Druk op het Filter-icoontje om te bepalen welke kolommen je in je grafiek wilt en klik op Bewerken om het gewenste celbereik aan te geven.

Overigens kun je ook op een meer klassieke manier grafieken en diagrammen genereren. Je selecteert dan het bereik, klikt in de knoppenbalk op Diagram invoegen en geeft het gewenste type aan. Vanuit het rechterdeelvenster kun je dat dan nog op allerlei manieren vormgeven.

Tip 08: Live data

Stel dat je ergens interessante live data tegengekomen bent en deze in een eigen werkblad op wilt nemen. Dan heeft kopiëren en plakken niet zoveel zin, want dan heb je slechts een momentopname gekopieerd. Zoho Sheet kan echter een live koppeling maken en deze automatisch verversen. Open het tabblad Gegevens en kies Externe gegevens koppelen / Maken. Kies voor HTML pagina en vul de url in waar de live data verschijnen (bijvoorbeeld data van beurzen). Bevestig met Volgende en geef alle gewenste gegevens op. Druk nogmaals op Volgende en geef aan waar de data in je werkblad moeten komen te staan. In de volgende stap klik je op Nu en plan periodiek in en stel je een geschikte frequentie in; de hoogste frequentie is om de 15 minuten. Na je bevestiging duiken de data in je werkblad op.

©PXimport

Tip 09: Show

Over naar Show, het presentatiepakket van Zoho. Een nieuwe presentatie maak je wederom aan via Aanmaken of je gaat naar www.zoho.com/nl/show. Ook Show is compatibel met de andere presentatieformaten ppt(x) en odp. De mogelijkheden op het gebied van design en samenwerken zijn in ieder geval zeer uitgebreid. De interface is weliswaar Engelstalig, maar de tool is wel gebruiksvriendelijk en vertoont flink wat overeenkomsten met Microsoft PowerPoint. Ook is er een Chrome-extensie waarmee je heel eenvoudig tekst en afbeeldingen rechtstreeks aan je presentatie kunt toevoegen.

Wat echt opvalt is dat je je presentatie ook live naar een online publiek kunt streamen. Klik daarvoor op File / Broadcast. De bijhorende url geef je aan alle geïnteresseerden of je vult hun e-mailadressen in. Op het afgesproken tijdstip klik je op Start Broadcast. Je beslist zelf welke dia wanneer te zien is – al kunnen de kijkers zelf nog terug naar eerder vertoonde dia’s – en je hebt een pointer, pen en stift tot je beschikking. Tijdens de presentatie kun je gewoon communiceren met de deelnemers en op het einde beslis je zelf of je publiek je presentatie mag downloaden.

©PXimport

Showtime!

©PXimport

Tip 10: Notebook

Wie Google Keep gebruikt om zijn notities bij te houden, zal snel de weg kunnen vinden in Notebook. Via de plusknop creëer je nieuw notitieboek. Om de cover ervan aan te passen, klik je er met de rechtermuisknop op en kies je voor Change Cover. Met Custom Cover kun je eigen ontwerp uploaden. In je notitieboekje kun je van alles kwijt, afbeeldingen, video’s, takenlijstjes, bijlagen, niets is te gek.

Afhankelijk van de manier waarop je notities toevoegt, zal Notebook er een geschikt zogenaamd kaarttype voor creëren. Sleep je bijvoorbeeld een afbeelding naar je notitieboekje, dan maakt Notebook daar een ‘fotokaart’ van en zie je een thumbnail van die foto. Sleep je een video-url van YouTube of Vimeo naar je notitieboekje, dan wordt de link veranderd in een video met thumbnail en kun je ‘m met een enkele muisklik afspelen.

Er zijn ook bepaalde soorten informatie die Notebook zelf tracht te interpreteren. Sleep je bijvoorbeeld een recept van een ondersteunde site (zoals tasteofhome.com) naar je notitieboekje, dan verschijnt er zowel een foto van het recept als een beschrijving van het gerecht met de bijhorende ingrediënten in de vorm van een takenlijst. Als we de producent mogen geloven, komen er stelselmatig nog slimme kaarttypes bij.

©PXimport

Waarom start een computer met een SSD binnen enkele seconden op, terwijl een oude harde schijf blijft ratelen? Het vervangen van een HDD door een SSD is de beste upgrade voor een trage laptop of pc. We leggen in dit artikel uit waar die enorme snelheidswinst vandaan komt en wat het fundamentele verschil is tussen deze twee opslagtechnieken.

Iedereen die zijn computer of laptop een tweede leven wil geven, krijgt vaak hetzelfde advies: vervang de oude harde schijf door een SSD. De snelheidswinst is direct merkbaar bij het opstarten en het openen van programma's. Maar waar komt dat enorme verschil in prestaties vandaan? Het antwoord ligt in de fundamentele technologie die schuilgaat onder de behuizing van deze opslagmedia.

De vertraging van mechanische onderdelen

Om te begrijpen waarom een Solid State Drive (SSD) zo snel is, moeten we eerst kijken naar de beperkingen van de traditionele harde schijf (HDD). Een HDD werkt met magnetische roterende platen. Dat kun je vergelijken met een geavanceerde platenspeler. Wanneer je een bestand opent, moet een fysieke lees- en schrijfkop zich naar de juiste plek op de draaiende schijf verplaatsen om de data op te halen. Dat fysieke proces kost tijd, wat we latentie noemen. Hoe meer de data op de schijf verspreid staat, hoe vaker de kop heen en weer moet bewegen en wachten tot de juiste sector onder de naald doordraait. Dit mechanische aspect is de grootste vertragende factor in traditionele opslag.

©Claudio Divizia

Flashgeheugen en directe gegevensoverdracht

Een SSD rekent definitief af met deze wachttijden omdat er geen bewegende onderdelen in de behuizing zitten. De naam 'Solid State' verwijst hier ook naar; het is een vast medium zonder rammelende componenten. In plaats van magnetische platen gebruikt een SSD zogenoemd NAND-flashgeheugen. Dat is vergelijkbaar met de technologie in een usb-stick, maar dan veel sneller en betrouwbaarder. Omdat de data op microchips wordt opgeslagen, is de toegang tot bestanden volledig elektronisch. Er hoeft geen schijf op toeren te komen en er hoeft geen arm te bewegen. De controller van de SSD stuurt simpelweg een elektrisch signaal naar het juiste adres op de chip en de data is direct beschikbaar.

Toegangstijd en willekeurige leesacties

Hoewel de maximale doorvoersnelheid van grote bestanden bij een SSD indrukwekkend is, zit de echte winst voor de consument in de toegangstijd. Een besturingssysteem zoals Windows of macOS is constant bezig met het lezen en schrijven van duizenden kleine systeembestandjes. Een harde schijf heeft daar enorm veel moeite mee, omdat de leeskop als een bezetene heen en weer moet schieten. Een SSD kan deze willekeurige lees- en schrijfopdrachten (random read/write) nagenoeg gelijktijdig verwerken met een verwaarloosbare vertraging. Dat is de reden waarom een pc met een SSD binnen enkele seconden opstart, terwijl een computer met een HDD daar soms minuten over doet.

©KanyaphatStudio

Van SATA naar NVMe-snelheden

Tot slot speelt de aansluiting een rol in de snelheidsontwikkeling. De eerste generaties SSD's gebruikten nog de SATA-aansluiting, die oorspronkelijk was ontworpen voor harde schijven. Hoewel dat al een flinke verbetering was, liepen snelle SSD's tegen de grens van deze aansluiting aan. Moderne computers maken daarom gebruik van het NVMe-protocol via een M.2-aansluiting. Deze technologie communiceert rechtstreeks via de snelle PCIe-banen van het moederbord, waardoor de vertragende tussenstappen van de oude SATA-standaard worden overgeslagen. Hierdoor zijn snelheden mogelijk die vele malen hoger liggen dan bij de traditionele harde schijf.

Misschien heb je wel eens een vraag gesteld aan een AI-chatbot als ChatGPT, Microsoft Copilot of Perplexity. Maar hoe ontwerp je zelf nu zo'n chatbot? Met de juiste tools is daar zelfs weinig tot geen programmeerwerk voor vereist. We bekijken twee uiteenlopende oplossingen.

Een AI-chatbot is een digitale gesprekspartner die wordt aangedreven door kunstmatige intelligentie. Meestal is de intelligentie gebaseerd op een taalmodel dat is getraind om mensachtige gesprekken te voeren. In tegenstelling tot traditionele op regels gebaseerde chatbots, die alleen vooraf ingestelde antwoorden geven, kan een AI-chatbot vrije tekst begrijpen en ‘natuurlijke’ reacties geven.

In dit artikel kijken we naar het bouwen van een eigen chatbot die je op je desktop of mobiel kunt gebruiken en zelfs op een eigen website kunt plaatsen. We bespreken twee manieren. De eenvoudigste is een no-code chatbotplatform dat het AI-gedeelte achter de schermen afhandelt en je via een gebruiksvriendelijke interface laat bepalen hoe de gespreksflow verloopt. Typische voorbeelden zijn Chatfuel en Chatbot voor zakelijke toepassingen. Daarnaast zijn er de meer toegankelijke Poe en Coze, die we hier behandelen. Onze tweede oplossing is technischer, maar flexibeler. Daarbij gebruik je de Application Programming Interface (API) van een AI-taalmodel om de AI-functionaliteit in je eigen omgeving te integreren. Hiervoor werken we graag met de online omgeving Google Colab.

Poe

Laten we starten met een gebruiksvriendelijke optie: het no-code chatbotplatform Poe (www.poe.com). Je kunt hier ook de app voor desktop of mobiel downloaden en installeren, met vrijwel dezelfde interface en functies als in de browser. De eerste keer maak je een account aan of meld je je aan met je Google- of Apple-account. Via Bots and apps kun je met allerlei AI-chatbots praten, maar in dit geval willen we vooral een eigen chatbot maken. Concreet gaat het om het creëren van een eigen ‘persona’ binnen een gekozen AI-model. Zo’n persona kun je zien als het perspectief, de rol of identiteit die je een AI-bot meegeeft.

Klik hiervoor op Create +. Je krijgt nu verschillende opties, zoals Image generation bot, Video generation bot en Prompt bot. Wij kiezen dit laatste.

Creatie

Je hoeft nu eigenlijk alleen maar een onlineformulier in te vullen. We doorlopen kort de belangrijkste onderdelen. Naast het gekozen bottype moet je een naam verzinnen. Omdat deze deel uitmaakt van de url, kies je bij voorkeur een originele, korte naam in kleine letters. Voeg ook een beschrijving toe, die zichtbaar is voor gebruikers van je bot.

Bij Base bot selecteer je een geschikt AI-model, bijvoorbeeld Claude-Haiku-3, GPT-4o-mini, GPT-5 of Grok-4. Afhankelijk van het model gelden er soms beperkingen. Poe-abonnees krijgen doorgaans uitgebreidere toegang tot de duurdere modellen.

Bij Prompt beschrijf je nauwkeurig en uitgebreid hoe de bot moet reageren. De optie Optimize prompt for Previews kun je uitgeschakeld laten. Vul bij Greeting message een welkomstwoord in dat de bot bij elke start toont. Het onderdeel Advanced kun je eigenlijk ongemoeid laten, maar interessant is wel dat je bij Custom temperature het ‘creativiteitsgehalte’ van de bot kunt instellen: hoe hoger de waarde, hoe creatiever en onvoorspelbaarder.

Bij Access kies je de zichtbaarheid van je bot. Wellicht is Only people with the access link de handigste optie, waarna de url zichtbaar wordt en je deze kunt verspreiden. Klik bovenin op Edit picture en kies of ontwerp een passend pictogram. Is alles ingevuld, klik dan onderin op Publish. Je bot is nu klaar voor gebruik. Om je bot te bewerken, hoef je deze maar bij Bots and apps te selecteren en via het knopje met de drie puntjes op Edit te klikken. Ook de optie Delete is beschikbaar.

GPT's van OpenAI

Binnen de omgeving van OpenAI (https://chat.openai.com) kun je ook je eigen AI-chatbots maken, de zogeheten GPT’s. Hiervoor heb je wel een plusabonnement nodig (23 euro per maand). Je bent daarbij ook beperkt tot de GPT-modellen van OpenAI, maar je kunt je creaties wel delen via een link of in de GPT-store.

In het kort werkt dit als volgt. Meld je aan en klik links op GPT’s. Klik rechtsboven op + Maken. Via Configureren stel je alles handmatig in, maar via Maken kan het ook ‘al converserend’. Beschrijf kort wat je GPT moet doen en voor wie. Laat de tool een naam en profielfoto voorstellen en beantwoord de vragen om toon en werking af te stemmen. Test je GPT in de preview en ga daarna naar Configureren, waar je naam, beschrijving, instructies en gespreksopeningen ziet. Bij Kennis kun je bestanden uploaden zodat je GPT ook informatie uit je eigen documenten haalt. Via Nieuwe handeling maken koppel je eventueel acties aan externe API’s, gebruik alleen API’s die je vertrouwt. Bevestig met Maken en bepaal hoe je je GPT deelt: Alleen ik, Iedereen met de link of GPT-winkel (in een zelfgekozen categorie). Rond af met Opslaan. Je kunt de link (https://chatgpt.com/g/<code><naam>) daarna kopiëren en verspreiden. Via GPT’s / Mijn GPT’s kun je eerder gemaakte GPT’s bewerken of verwijderen.

Je kunt ook je ook eigen ‘chatbots’ (GPT’s) ontwerpen, gebruiken en met anderen delen.

Poe biedt ook geavanceerdere mogelijkheden als een Server bot-type (waarmee je ook andere API’s kunt aanroepen). Via Knowledge base kun je verder eigen informatiebronnen toevoegen waaruit de bot kan putten. Voor complexere bots gebruiken we toch liever het no-code platform Coze (www.coze.com) dat veel extra opties kent. Meld je aan met je Google-account, klik op + Create in de linkerkolom en daarna op + Create bij Create agent.

Coze

Coze gebruikt de term agent in plaats van bot om duidelijk te maken dat je er een digitale assistent mee kunt maken die niet alleen met een AI-model antwoorden geeft, maar ook geheugen of context kan gebruiken en meerdere kanalen kan bedienen, zoals een website of een Discord-server, maar zover gaan we hier niet.

Vul een passende naam voor je bot of agent in en schrijf een korte maar duidelijke omschrijving, bijvoorbeeld “Deze bot haalt allerlei informatie uit onze eigen documenten rond computerbeveiliging.” Laat Personal geselecteerd bij Workspace en klik linksonder op het knopje om een geschikt pictogram te uploaden of klik op het sterretje om er een te laten genereren. Klik daarna op Confirm.

Uitwerking

Je komt nu in je dashboard waar je de bot verder vorm kunt geven. Ontwerp de persona door in het linkerdeelvenster een uitvoerige omschrijving van de bot in te vullen. Optimaliseer deze omschrijving snel met het blauwe knopje Auto Optimize prompt rechtsboven. Na bevestiging met Auto-optimize werkt Coze meteen een geoptimaliseerde prompt uit voor de persona. Klik op Replace om deze te gebruiken. In het rechterdeelvenster kun je je bot direct testen. De antwoorden komen uit de kennisdatabank van het geselecteerde model (zoals GPT-4o).

Wil je dat de bot ook uit eigen bronnen put, dan moet je deze eerst uploaden. Dit doe je in het middelste deelvenster, bij

Knowledge, waar je uit Text, Table en Images kunt kiezen. Klik op het plusknopje bij bijvoorbeeld Text en daarna op Create knowledge. Selecteer Text format en geef een naam aan je informatiebundel. Je kunt data ophalen uit bronnen als Notion of Google Doc, maar wij kiezen voor Local documents om eigen bestanden te uploaden. Klik op Create and import en versleep de gewenste documenten naar het venster. Klik daarna op Next (3x) en wat later zijn je documenten verwerkt. Rond af met Confirm en met Add to Agent rechtsboven. Je vindt je informatiebundel nu terug bij Knowledge en de bot put voortaan (ook) uit deze gegevens.

Om je bot beschikbaar te maken, klik je rechtsboven op Publish en daarna op Confirm. Je kunt hem op diverse platformen publiceren, onder meer in de Coze Agent Store. Selecteer een passende categorie en bevestig met Publish.

Extra's

Daarnaast biedt Coze nog diverse andere nuttige opties, zoals talrijke plug-ins. Klik hiervoor op het plusknopje bij Plugins of gebruik het A-knopje om automatisch geschikte plug-ins te laden op basis van je persona-beschrijving. Deze kun je meteen inzetten, eventueel na optimale afstelling via het tandwielpictogram.

API-sleutels

No code-platformen als Poe en Coze zijn handig, maar wil je meer flexibiliteit en schrik je niet terug voor enige basiscodering, dan werk je beter met de API van een AI-model. Deze fungeert als tussenpersoon die je script en de AI-dienst laat communiceren via een set regels en commando’s. We gaan uit van de API van OpenAI (GPT) en maken eerst een sleutel aan om de API-interface te gebruiken. Ga naar https://platform.openai.com/api-keys, meld je aan met je account (zoals Google) en klik op +Create new secret key. Geef de sleutel een naam, bijvoorbeeld aibot, en klik op Create secret key. Klik daarna op Copy en bewaar de sleutel op een veilige plek. Rond af met Done: de sleutel is nu toegevoegd. Je kunt deze hier op elk moment ook weer intrekken.

Interactie

Een snelle manier om een script te maken dat deze API aanroept, is via het gratis Google Colab (https://colab.research.google.com), een online notitieboek voor Python. Meld je aan met je Google-account, klik op + Nieuw notebook of ga naar Bestand en kies Nieuw notebook in Drive, en geef het ipynb-bestand (Interactive PYthon NoteBook) een zinvolle naam. Het notebook wordt automatisch in je Google Drive bewaard en is bereikbaar via het pictogram met de oranje cirkels.

Klik nu op + Code voor je eerste codecel, waarmee je de OpenAI-bibliotheek installeert:

!pip install openai

Voer dit uit met het pijlknopje en klik vervolgens op + Code voor de tweede cel met de volgende code:

from openai import OpenAI

client = OpenAI(api_key="<je_API-sleutel>")

response = client.chat.completions.create(

    model="gpt-3.5-turbo",

    messages=[{"role": "user", "content": "Wat weet je over Haarlem( Nederlands)?"}]

)

print(response.choices[0].message.content)

Je laadt hierbij eerst de geïnstalleerde Python-bibliotheek en zet je geheime sleutel in de clientconfiguratie. Vervolgens stuur je een chataanvraag naar OpenAI en bewaar je het antwoord in de variabele ‘response’. Vervolgens haal je de tekst van het (eerste) antwoord op en druk je dit af in de uitvoer van de code-cel.

Eigen chatbot

 We gaan nu een stap verder en maken er een heuse chatbot van die via een while-lus een doorlopend gesprek kan voeren:

from openai import OpenAI

client = OpenAI(api_key="<je_API-sleutel>")

messages=[

    {"role":"system","content":"Je beantwoordt elke prompt leuk, maar correct, met een rijmschema zoals ABAB of ABBA"}]

while True:

  user_input=input("Jij:")

  if user_input.lower() in ["stop","exit","quit"]:

    break

  messages.append({"role":"user","content":user_input})

  response=client.chat.completions.create(

      model="gpt-4o",messages=messages)

  bot_reply=response.choices[0].message.content

  print("Bot:",bot_reply)

  messages.append({"role":"assistant","content":bot_reply})

Zolang de gebruiker geen stopwoord invoert, blijft de lus actief. De bot antwoordt in de stijl en taal die je zelf hebt vastgelegd in de systeemrol (zie coderegel 3). Met de methode-aanroep messages.append voeg je telkens een nieuw bericht van zowel de gebruiker (user) als de bot (assistant) toe aan de gespreksgeschiedenis.

Mocht je ergens een fout hebben gemaakt in je script, dan is de kans groot dat je via de knop Fout uitleggen nuttige feedback krijgt en met de knop Accepteren (en uitvoeren) de fout zelfs automatisch kunt laten verbeteren.

In het kader ‘Mooi gepresenteerd’ lichten we kort toe hoe je dit script bijvoorbeeld ook op een eigen webpagina kunt laten draaien.

Mooi gepresenteerd

Je Colab-script werkt, maar het oogt niet fraai en je wilt het natuurlijk mooi gepresenteerd met anderen delen. Dit doe je het makkelijkst met Gradio, een opensource-Python-bibliotheek waarmee je snel een webinterface rond je script bouwt. Installeer en importeer daarvoor eerst Gradio in je Colab-omgeving:

!pip install -q gradio

import gradio

Via www.kwikr.nl/colabcode vind je de code (als py-bestand) waarmee je rond het Colab-script met Gradio een eenvoudige webinterface genereert. Deze verschijnt in je Colab-omgeving, maar je krijgt ook een publieke url te zien waar je de interface rechtstreeks kunt openen (https://<code>.gradio.live).

Dankzij de volgende aanroep in de laatste coderegel kunnen bezoekers van deze webpagina je chatbot-script ook als PWA-app op hun pc bewaren en starten:

demo.launch(share=True,pwa=True)

Een alternatief is deze webpagina via een <iframe>-instructie in de html-code van je eigen site op te nemen:

<iframe src=https://<code>.gradio.live></iframe>

Gradio heeft een eenvoudige webinterface gecreëerd voor ons chatbotscript.