De jailbreak voor iOS 9 is inmiddels een maand uit, maar critici vragen zich af of je dat echt nog wel nodig hebt. iOS 9 is immers heel uitgebreid en geeft je veel meer keus. Is er eigenlijk nog wel een reden om te jailbreaken? Nou, wij vinden van wel. We kunnen zelfs 6 dingen bedenken die we heel belangrijk vinden.

Lees hier over de jailbreak van iOS 9.

1. Je standaard-browser (en -apps) wijzigen

Toen Apple Maps voor het eerst werd meegeleverd met iOS 6, maar de app kwam Apple op veel kritiek te staan vanwege de slechte implementatie en de vele fouten. Toen Google Maps uiteindelijk weer te downloaden was op de iPhone en iPad slaakten veel gebruikers dan ook een zucht van verlichting, maar er zat wel één belangrijke kanttekening aan: Apple Maps is nog steeds de standaard kaarten-app op het OS. Wanneer je via bijvoorbeeld Siri een routebeschrijving zoekt, is Apple Maps de app die opent.

Je wil linkjes gewoon in Chrome kunnen openen

Ook met browsers en mediaspelers heb je op iOS weinig keus: Je gebruikt alleen de apps die Apple beschikbaar stelt. Safari, de Video's-app... Met een jailbreak kun je dat wijzigen, zodat je linkjes automatisch kunt laten openen in Chrome of je routebeschrijving in Apple Maps.

Voor dat eerste is er Browser Changer, voor de tweede is er MapsOpener. Daarnaast zijn er voor de meeste default apps wel tweaks te vinden in Cydia.

2. Een file-manager

Hoewel je met iOS 9 makkelijker bestanden kunt doorzoeken in iCloud, mis je op iOS nog steeds een fatsoenlijke file manager. Met de meeste bestanden die je via een Verkenner vindt kun je niet veel, maar soms is het wel heel fijn om af en toe een paar bestanden op je iPhone of iPad te kunnen zoeken. Denk maar eens aan apps die je van buiten de App Store om downloadt, of films en muziek die je niet via iTunes op je apparaat wil zetten. Je kunt er bovendien bestanden mee editen als html-files, en, misschien wel het handigst, je kunt vanuit je email alle bestanden als bijlage versturen in plaats van alleen foto's.

De beste file manager voor iOS (en eigenlijk de enige die ertoe doet) is iFile, dat boordevol functies zit. Je kunt er direct bestanden mee bewerken, en het koppelen aan Dropbox of FTP. Daar betaal je wel een paar euro voor, maar die is het dubbel en dwars waard.

3. Oude/gedownloade apps installeren

Soms wil je gewoon geen gebruik maken van de nieuwste apps die ineens een radicaal ander design hebben. Of je maakte vroeger gebruik van een app die nu niet meer in de App Store te vinden is. Of misschien wil je om wat voor reden dan ook aparte apps sideloaden (als je tenminste weet wat je doet). Of, (durven we het te suggereren?) wil je illegaal gedownloade apps spelen. Wat de reden ook is, je kunt met een jailbreak apps installeren buiten de App Store om.

You wouldn't steal an app... Toch?

Dat kan via apps als iFile waarmee je een .apk- of .deb-bestand kunt installeren, of via iTunes. Let wel op wat je doet, want zulke apps worden niet gecontroleerd door Apple. Alles op eigen risico dus!

4. Kleine imperfecties verbeteren

"iOS 9 is nagenoeg perfect", schrijven sommige critici, maar is dat wel echt zo? We kunnen nog genoeg kleine dingetjes bedenken die ons irriteren aan iOS - we willen notificaties kunnen wegschuiven in het Notificatiecentrum, we willen de knoppen in ons Control Center kunnen wijzigen, we willen mappen ín mappen kunnen maken, we willen 5 icoontjes in onze taakbalk kwijt kunnen... Het zijn vaak kleine dingetjes die niet ernstig genoeg zijn om over te stappen naar Android, maar die wél kunnen worden opgelost met een kleine tweak uit Cydia. Als jij je ergens aan ergert, is er ergens op de wereld wel een ontwikkelaar die dat ook doet - en daar een tweak voor heeft uitgebracht.

5. Nieuwe iOS-tweaks op oude apparaten

Laat ze maar lullen: iOS 9 is helemaal niet perfect

De nieuwe telefoons als de iPhone 6s of iPad Air hebben vaak functies die niet naar oudere modellen worden gebracht, en dat is best zonde. Denk maar eens aan Siri dat altijd aan staat, of de nieuwe functie 'Live Photos' die alleen werkt op de nieuwste iPhones. Ook de splitscreen-modus van iOS 9 ewrkt alleen op de twee nieuwste iPads.

Er zijn voor praktisch alle functies wel jailbreak-tweaks te vinden in Cydia. Zo heb je Medusa om de splitscreenmodus te gebruiken op oude iPads, en kun je Live Photos op oude modellen krijgen met het pragmatisch genoemde EnableLivePhotos. Het is zelfs mogelijk om het 3D Touch na te maken, al is dat natuurlijk niet helemaal hetzelfde. Met Forcy kun je het 3D Touch imiteren door het scherm lang of kort ingedrukt te houden. Voor vrijwel alle nieuwe functies is verder wel een tweak te vinden - hoef je niet persé de nieuwste iPhone te hebben.

6. Meer veiligheid in iOS

Er zijn verschillende signalen over de veiligheid van jailbreaken. Aan de ene kant, zeggen critici, zet je je apparaat zo open voor malware en andere rotzooi. Die is makkelijker in te laden op je apparaat, omdat je geen gebruik meer maakt van Apples veilige omgeving.

Een jailbreak is misschien juist wel veiliger

Van de andere kant moet een aanvallen wel vaak gebruik maken van een man-in-the-middle-aanval, en dat maakt misbruik al een stuk moeilijker. Bovendien krijg je met een jailbreak de mogelijkheid om nieuwe veiligheidsfuncties toe te voegen die je anders niet krijgt.

Zo zijn er tweaks als AppScan waarmee je iedere app op je apparaat kunt beveiligen met de Touch ID-vingerafdrukscanner (dat doen BioProtect en BioLockdown ook), of ProtectMyPrivacy dat je meer controle geeft over wat je deelt met adverteerders en apps. En als je apparaat gestolen wordt, kun je met iCaughtU een foto maken van de dief via de front-camera. En je kunt er je eigen Firewall mee opzetten. Dat lukt je niet met een 'normale' iPhone, dus als je goed doorhebt wat je doet is een iOS-jailbreak misschien wel veiliger.

Windows is een veelzijdig besturingssysteem, maar compact en gestroomlijnd kun je het niet noemen. Bovendien lijkt elke nieuwe versie er weer extra functies en onderdelen bij te krijgen. Kan het niet wat compacter? Met de juiste hulpmiddelen draai je hier je hand niet voor om: alles voor een lichtgewicht Windows 11.

Aan de slag met Tiny 11

Tiny11 bestaat uit een set hulpmiddelen waarmee je Windows 11 op dieet zet en zorgt voor een lichtgewicht versie van het besturingssysteem. Het werkt grotendeels met scripts die specifieke onderdelen uit de software verwijderen. Resultaat is een compacte versie van Windows die je op de computer kunt installeren. Tiny11 is beschikbaar in twee varianten. De eerste – Tiny11 Maker – is de standaardversie die Windows flink afslankt, maar waarbij je de mogelijkheid houdt om gangbare functies alsnog toe te voegen. Denk aan talen, updates en Windows-onderdelen die je wél graag gebruikt. De tweede variant – Tiny11 Core Maker – pakt het rigoureuzer aan: deze versie stript Windows tot een minimum. Je kunt de eerdergenoemde functies niet meer toevoegen. Volgens de makers leent zo'n ultraslanke Windows-versie zich voor testdoeleinden en is de versie bijvoorbeeld ideaal om in een virtuele machine te gebruiken. Voor dagelijks gebruik is zo'n Windows-versie niet bruikbaar.

Het voorwerk

Om te beginnen, zorg je voor de meest recente versie van Windows 11. Op het moment van schrijven is dat Windows 11 25H2. Je haalt deze versie binnen via https://www.microsoft.com/nl-nl/software-download/windows11. Kies voor het iso-bestand. Die vind je onder Download Windows 11-schijfkopiebestand (ISO) voor x64-apparaten. In het menu selecteer je Windows 11 (multi-versie ISO-bestand voor x64-apparaten) en klik je op Download nu. Wanneer hierom wordt gevraagd, kies je de gewenste taal. Sla het iso-bestand op in een aparte map, die je bijvoorbeeld Windows 11 Compact noemt. Vervolgens haal je de nieuwste versie van Tiny11 op via de eerdergenoemde website. Je vindt het installatiebestand boven aan de pagina. Klik op de knop Code en kies Download ZIP. Pak het zip-bestand uit en plaats het bestand Tiny11maker.ps1 op een eenvoudige locatie, bijvoorbeeld in de root op de C:\-schijf. Je beschikt nu over alles om van start te gaan.

Koppelen

Keer terug naar de map waarin je het iso-bestand hebt opgeslagen. Klik met de rechtermuisknop op het bestand en kies voor Koppelen. Hiermee koppel je de Windows-installatiebestanden aan een virtuele schijf, zodat Tiny11 ermee kan werken. Links in het venster van Verkenner verschijnt de schijf, bijvoorbeeld F:. Als je erop klikt, toont de Verkenner de Windows-installatiebestanden. Onthoud welke schijfletter wordt gebruikt: dit heb je later nodig.

Tiny11 bestaat uit een script dat je aanroept via PowerShell. PowerShell is het scripting-onderdeel van Windows. Open het Startmenu en typ PowerShell. Klik met de rechtermuisknop op Windows PowerShell en kies Als administrator uitvoeren. Een nieuw venster opent. Typ op de opdrachtregel: Set-ExecutionPolicy Bypass -Scope Process. Druk op Enter. Vervolgens typ je de opdracht om Tiny11 Maker te starten: C:\LOCATIE\tiny11maker.ps1 -ISO <LETTER> -SCRATCH <LETTER>. Neem de opdracht letterlijk over, maar vervang LOCATIE door de locatie waar je het Tiny11-script hebt bewaard. Vervang achter -ISO de <LETTER> door de schijfletter van het iso-bestand van Windows, bijvoorbeeld F. Vervang achter -SCRATCH de <LETTER> door de schijfletter waarmee Tiny11 met de bestanden mag werken en opslaan, bijvoorbeeld C. De opdracht kan er dus zo uitzien: C:\tiny11maker.ps1 -ISO F -SCRATCH C.

Welke versie

Het iso-bestand van Windows bevat de bestanden voor verschillende Windows-edities, zoals Windows 11 Home en Windows 11 Pro. Tiny11 vraagt welke Windows-versie je wilt afslanken. Elke editie heeft een eigen nummer: typ het nummer van de gewenste editie en druk op Enter. Het grootste deel van het werk zit erop. Kies wel een Windows-versie waarvoor je over een geldige licentie beschikt.

Installeren maar

Tiny11 heeft een nieuwe iso met Windows-installatiebestanden gemaakt. Het bestand heet Tiny11.iso. Met behulp van deze iso en een usb-stick kun je vervolgens een schone installatie van het afgeslankte Windows uitvoeren. Je kunt een opstartbare usb-stick op verschillende manieren maken, waaronder met Rufus. Ga naar https://rufus.ie/nl/ en haal de nieuwste versie binnen. Start de app en wijs bij Apparaat de usb-stick aan. Je hebt een stick met een minimale capaciteit van 8 GB nodig. Bij Opstartselectie kies je Schijf of ISO-image en klik je op Selecteren. Wijs het zojuist gemaakte iso-bestand van Tiny11 aan. Klik tot slot op Starten. Om de afgeslankte versie van Windows op een computer te installeren, start je deze op met de usb-stick. Doorloop de stappen van de installatiewizard, zoals je ook zou doen bij een gangbare installatie. Het resultaat: een afgeslankte Windows-versie.

Weer opbouwen

Prettig aan de compacte versie van Windows is de mogelijkheid om naderhand de onderdelen toe te voegen die je wel degelijk gebruikt. Heb je gekozen voor Tiny11 Maker (en niet voor Tiny11 Core), dan is dit mogelijk. Open het Startmenu, typ Onderdelen en kies Windows-onderdelen in- of uitschakelen. Plaats vinkjes naast de componenten die je wilt gebruiken. Daarnaast vind je een deel van de standaard-apps via de Microsoft Store: open het Startmenu, typ Store en kies Microsoft Store. Kies Apps en ga op zoek naar de apps die je alsnog wilt gebruiken, bijvoorbeeld Outlook.

Tiny11 Core

Heb je de smaak te pakken en wil je een nog compactere Windows-versie? Dan kun je Tiny11 Core overwegen. Deze vind je op dezelfde pagina als het andere Tiny11-script. De resulterende Windows-versie ontbeert alle onderdelen die ook door Tiny11 Maker worden verwijderd, maar haalt ook weg: Windows Component Store, Windows Defender, Windows Update en WinRE. Vooral Windows Update is een onderdeel dat je niet graag kwijt wilt, tenzij je de Windows-versie tijdelijk wilt gebruiken om bijvoorbeeld iets te proberen, en daarbij Windows in een virtuele machine installeert. Met Tiny11 Core een Windows-installatie maken voor dagelijks gebruik, is niet aan te raden. 

Bestaande Windows afslanken

Heb je al een bestaande Windows-versie draaien en geen behoefte om een nieuwe installatie van een afgeslankte versie uit te voeren? Met een ander programma – CrapFixer – kun je een bestaande Windows-computer uitkleden en hoef je geen schone installatie uit te voeren. Je mag het programma gratis gebruiken. De nieuwste versie vind je op https://github.com/builtbybel/CrapFixer/releases. Pak het zip-bestand uit en dubbelklik op CrapFixer.exe om het programma te starten. Je hoeft het niet te installeren.

CrapFixer is opgebouwd uit drie hoofdonderdelen: Fixer, Restore en Tools. Kies Fixer. Dit onderdeel bestaat uit twee tabbladen: Windows en Applications. Op de tab Windows vind je aan de linkerzijde de collectie met 'opties' die je via CrapFixer kunt uitschakelen als je er geen behoefte aan hebt. De opties zijn onderverdeeld in verschillende categorieën, zoals Gaming, Privacy en System. Klik eerst op Analyze. CrapFixer scant het systeem en geeft aan wat het aan overbodige troep (zoals bloatware) aantreft. In het venster rechts lees je de aanbevelingen. CrapFixer geeft aan of het onderdeel momenteel wordt uitgevoerd, wat de geadviseerde instelling is en of die al is toegepast. Roodgemarkeerde items vragen extra aandacht, bijvoorbeeld als het gaat om de eerdergenoemde bloatware.

Selecteren maar

Nu komt het leuke werk: bepalen van welke onderdelen je afscheid neemt. Gebruik de lijst aan de linkerkant van het venster om de onderdelen te selecteren. Ben je het eens met de standaardselectie van CrapFixer voor een volledig onderdeel, dan vink je de hoofdcategorie aan. Om bijvoorbeeld alle advertenties uit te zetten, plaats je een vinkje bij Ads. Wil je niet alle wijzigingen toepassen, dan vink je ze individueel aan. Weet je niet zeker wat een onderdeel inhoudt? Klik erop met de rechtermuisknop en kies Help (of druk op de F1-toets): een compacte toelichting verschijnt. Ben je tevreden over de selectie? Uitvoeren maar. Klik op de knop Run Fixer, die je rechtsonder in het venster vindt. 

Neem apps mee

Werp ook een blik op de tab Applications, eveneens beschikbaar via het onderdeel Fixer. Hier lees je voornamelijk welke apps je kunt uitschakelen. Denk aan apps zoals Bing Nieuws en Weer, Copilot en andere ingebakken programma's zoals Telefoonkoppeling. Wil je deze allemaal verwijderen? Klik op Select all (linksonder in het venster). In plaats daarvan kun je ze ook selectief aanvinken.

Kom je later terug op een bepaalde selectie, dan kun je de situatie ook terugdraaien en de instellingen herstellen. Klik links op Restore. In het rechtervenster lees je wat er is teruggedraaid.

Handmatig te werk

Ondanks alle welkome hulp van buitenaf, kun je zelf ook een aantal stappen nemen om Windows meer lichtgewicht te maken. Voorkom allereerst dat er onnodige programma's tijdens de systeemstart worden geladen. Open de Windows-instellingen (Windows-toets+I) en kies Apps / Opstarten. Een overzicht van opstart-apps verschijnt. Zet de schuif op Uit bij de apps die je niet wilt laden. Verwijder ook de apps die nog aanwezig zijn, maar je niet meer gebruikt. Kies Apps / Geïnstalleerde apps. Zoek de app die je wilt verwijderen, klik op Meer opties (herkenbaar aan de drie puntjes) en kies Verwijderen.

Je kunt ook zelf een groot deel van de Windows-onderdelen in- en uitschakelen vanuit de standaardgebruikersomgeving. Open het Startmenu en typ Onderdelen. Klik op Windows-onderdelen in- of uitschakelen. Wil je een volledige categorie uitschakelen, verwijder dan het vinkje bij de hoofdcategorie. Wil je losse onderdelen uitschakelen, dan klap je de hoofdcategorie open en verwijder je de vinkjes bij de ongewenste onderdelen. Plaats de muis op een onderdeel om een compacte beschrijving van het onderdeel te zien. Bij twijfel: schakel het onderdeel niet uit.

Groepsbeleid

Ben je een gevorderde gebruiker en beschik je over Windows 11 Pro? Dan kun je ook het onderdeel Groepsbeleid slim gebruiken om Windows compact te maken. Open het venster Uitvoeren (Windows-toets+R) en typ Gpedit.msc. Vooral onder Computerconfiguratie / Beheersjablonen / Alle instellingen kun je flink wat opties aanpassen. Een interessante instelling is Standaardpakketten Microsoft Store uit het systeem verwijderen. Kies Ingeschakeld en zet aan de linkerzijde van het venster vinkjes bij de apps die je niet wilt gebruiken. Neem ook de rest van de categorie Windows-onderdelen door en zoek naar de standaardprogramma's (bijvoorbeeld Windows Agenda). Vaak kun je die individueel uitschakelen (bijvoorbeeld via Windows Agenda uitschakelen).

Voor Pro's: het ingebouwde groepsbeleid gebruiken.

💻 Nieuwe laptop nodig? Kijk en vergelijk op Kieskeurig.nl

Cody en Jacco lopen door de Partner Direct heen en stellen de vraag: is de Switch 2 nu multiplatform-waardig? Ook zit Jacco drie dagen in Zwitserland voor een gamingmuis en is één persoon jarig.

Kom bij onze Discord. Via ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠deze link kan je met ons en andere luisteraars kletsen over games, deals, nieuws en meer.

Wil je zelf ook een vraag insturen of heb je iets leuks om te melden? Dat kan! Stuur een mailtje naar bonuslevelcast@gmail.com (of bonuslevelkast@gmail.com of bonuslevelqast@gmail.com) en wellicht hoor je jezelf terug in de volgende aflevering!