Wanneer je aan een smarthome denkt, dan denk je wellicht niet meteen aan het automatiseren van de gordijnen. Maar toch kun je je gordijnen ‘slim’ maken en zelfs opnemen in de verschillende routines en automatiseringen van je smarthome. In dit artikel kijken we naar de opties.

Wellicht sta je er niet zo bij stil wat een invloed gordijnen op je huis en vooral op de sfeer van het huis hebben. Je houdt er pottenkijkers mee buiten, en kunt tegelijkertijd voor een veilige en warme omgeving zorgen. Dat is natuurlijk helemaal afhankelijk van het type gordijnen dat je uitkiest, evenals de kleur. Lange gordijnen die vanaf het plafond gedrapeerd langs het raam de grond aanraken komen een stuk zachter en sfeervoller over dan enkele rolgordijnen met een harde kleur – maar dat is aan iedereen om lekker zelf te bepalen. Beide opties kun je gelukkig slim maken.

De gordijnen gebruiken

Het is waarschijnlijk een terugkerend proces. Zodra het avond wordt heb je waarschijnlijk de behoefte om de gordijnen lekker dicht te doen. Je loopt naar het raam en trekt – voorzichtig of met een beetje kracht – de hangende gordijnen naar het midden van het raam (of helemaal naar de andere kant van de kamer). En anders pak je het draadje vol kralen van het rolgordijn dat stil voor het raam hangt. Je trekt aan het koortje totdat de gewenste lengte behaald is en keert dan terug naar de bank om zelf als een gedrapeerd gordijn op de zitvlakte tot rust te komen.

En dan komt het misschien wel eens bij je op: dit zou toch een stuk gemakkelijker moeten kunnen? Of: kunnen de gordijnen niet zichzelf dichtdoen? Nou, we hebben goed nieuws – dat kan. Je kunt namelijk slimme gordijnen aanschaffen of middels een retrofit-oplossing bestaande gordijnen automatiseren. Retrofit is een duurzame oplossing voor iedereen die niet meteen bakken met geld aan nieuwe ophangsystemen of gordijnen wil denken. Met zo’n oplossing maak je namelijk bestaande opstellingen slim, door er bijvoorbeeld een kleine motor aan te hangen.

Veel mensen zijn waarschijnlijk momenteel in de markt voor retrofit-oplossingen. Nieuwe gordijnen aanschaffen kost vaak een hoop geld. En externe systemen kun je vaak ook op andere of nieuwe gordijnen aansluiten, waardoor dit dus een dubbele, duurzame uitkomst kan zijn. Er zijn heel wat verschillende soorten gordijnen om voor het raam te hangen: hanggordijnen, jaloezieën, lamellen, plisségordijnen en rolgordijnen (inclusief enkele variaties op deze soorten). Maar over het algemeen zijn er twee duidelijke verschillen; de ene beweegt horizontaal en de andere dan verticaal.

Retrofit versus nieuwe oplossingen

Voor deze twee verschillende manieren van bedienen bestaan er dus oplossingen, die ongeveer op hetzelfde neerkomen. Voor de hanggordijnen die je van links naar rechts (en andersom) beweegt, kun je bijvoorbeeld een gemotoriseerd onderdeel met wifi en bluetooth aanschaffen. Je sluit het trekkoordje van de gordijnen aan op dat motortje, dat vervolgens over (soms extra te installeren) rails de gordijnen voor je opent en sluit. Dat kun je handmatig uitvoeren, door binnen de app op een knopje te drukken. Of je stelt in dat dit op vaste tijden van de dag gebeurt (in de avond en ochtend).

Heb je rolgordijnen of iets in die trant? Dan kun je weer een andere gemotoriseerd gevaarte aanschaffen, dat voor jou aan het bijbehorende koordje trekt. Omdat het per rolgordijn verschilt wat voor soort koord eraan hangt (dat is ook weer afhankelijk van waar de gordijnen zelf mee geleverd worden), dien je wel even te checken of het product dat je op ogen hebt, jouw koordje ondersteunt. Vervolgens kun je eigenlijk hetzelfde doen als met de andere gordijnen. Je kunt ze handmatig bedienen via een app in de knop of op basis van een vast schema het werk laten uitvoeren.

En dan hebben we natuurlijk nog de meest moderne categorie: de gordijnen die meteen slim zijn. Deze oplossing is met name handig voor mensen die lekker aan het verbouwen zijn, bijvoorbeeld. Of natuurlijk gewoon voor iedereen die op zoek is naar iets nieuws en dit gewoon ziet zitten. Dergelijke systemen zijn wel relatief duur; je betaalt namelijk niet alleen voor het systeem, ook schaf je meteen nieuwe gordijnen aan. In het gebruik verschilt deze oplossing vrij weinig van de retrofit-oplossing: ook hier bedien je de gordijnen automatisch of via een zelf ingestelde routine. Superhandig.

Integratie met smarthomesystemen

Nu is het logisch dat je van tevoren nadenkt over wat voor soort oplossing je wil of nodig hebt. Daarbij zijn er een aantal kanttekeningen om rekening mee te houden. Sommige van die motoren zijn vrij log of lomp en kunnen niet altijd netjes weggewerkt worden, bijvoorbeeld. Dat hoeft geen probleem te zijn. Maar als je om een fijne sfeer geeft in huis, is dat zeker iets om in acht te nemen. Daarnaast zou het fijn zijn als de slimme gordijnen, in welke vorm dan ook, mee kunnen doen met de rest van je smarthome. Niet elk slim systeem ondersteunt jouw platform naar keuze.

Wellicht valt dat in de toekomst nog mee, wanneer smarthomeplatform Matter goed en wel gelanceerd is. Dat is een platform waarmee eigenlijk alle producten (die Matter ondersteunen) onderling met elkaar kunnen communiceren en op elkaar kunnen reageren. Nu heb je daar nog systemen als Google Home, Apple HomeKit, Homey, Fibaro of IFTTT voor nodig – en dan moet je eigenlijk maar hopen dat het systeem dat jij op het oog heeft, de platformen ondersteunt die je reeds gebruikt. Lees je dus goed in via productpagina’s, nieuwsberichten en recensies.

Wanneer een systeem voor slimme gordijnen jouw favoriete smarthomeplatform support, dan kun je dat vervolgens bedienen middels een stemopdracht. Ook kun je de gordijnen opnemen in routines. Dat betekent dat wanneer je bijvoorbeeld roept “Hey Google, tijd voor een fijne sfeer”, dat de lampen op de modus Ontspannend gaan, er een lekker zacht muziekje opgezet wordt en de gordijnen voor je dichtgedaan worden. Uiteraard kun je via de apps van de fabrikant of de platformhouder vaak helemaal instellen wat je wil (ook al zijn er soms wat beperkingen).

Slimme gordijnen: verschillende systemen

Nu je weet welke soorten slimme gordijnen er zijn en waar je zoal rekening mee moet houden, is het tijd om de bekendste merken eens onder de loep te nemen. Hieronder volgt een overzicht van bestaande systemen die slimme gordijnen aanbieden. Ook plaatsen we hier relevant nieuws, tests en reviews en aanverwante achtergrondartikelen bij.

Somfy (TaHoma)

Somfy is één van de grootste merken binnen dit segment. De fabrikant biedt zelf verschillende soorten raamdecoratie aan, die allemaal binnen een systeem genaamd TaHoma werken. Dat smarthomeplatform ondersteunt tevens meer dan driehonderd verschillende producten die niet van Somfy afkomstig zijn. Het is dus een redelijk open systeem dat redelijk wat flexibiliteit biedt. Daarnaast is er ondersteuning voor Google Assistent en Siri, evenals Amazon Alexa.

SwitchBot

Het bedrijf SwitchBot maakt retrofit-oplossingen voor bestaande gordijnen (die je horizontaal verplaatst). Eén van de bekendste producten van dit bedrijf is de SwitchBot Curtain. Dit is een compact apparaatje dat je aan de bestaande rails bevestigt, waarmee je de gordijnen dus op een slimme manier kunt bedienen. De ingebouwde accu gaat ongeveer acht maanden mee. Maar wanneer je er een zonnepaneel aan koppelt, dan blijft het systeem langer zelfstandig werken. Dit systeem ondersteunt tot slot Google Assistent, Amazon Alexa, Siri Snelkoppelingen, SmartThings, Clova en IFTTT.

Slide

Als alternatief op de SwitchBot heb je ook de uit Nederland afkomstige Slide. Dit vrij dure apparaat (in vergelijking met de SwitchBot dan) bevestig je eveneens aan de gordijnrails die je reeds geïnstalleerd hebt. Na een korte installatie van een paar minuten kun je de domme hanggordijnen al bedienen via de app, en kun je uiteraard zaken als routines en schema’s instellen. Slide koppel je onder meer aan de uitgebreidere systemen van Homey en Home Assistant.

Ikea

We kunnen bijna niet anders zeggen dan dat Ikea niet in deze lijst mag ontbreken. De Zweedse meubelmaker biedt vaak goede producten aan voor relatief lage prijzen, en dat zien we ook met de slimme gordijnsystemen genaamd Fyrtur en Kadrilj. In beide gevallen gaat het om slimme rolgordijnen, die volledig koordloos zijn. De bediening verloopt dus volledig via de bijbehorende app, en los verkrijgbare slimme knop of via een gekoppeld smarthomesysteem. Je hebt dan de keuze uit Amazon Alexa, Google Home of Apple HomeKit.

Aqara

Aqara is een Chinese fabrikant van allerlei slimme, voornamelijk retrofit-oplossingen. Naast slimme sensoren en opties voor de verwarming, biedt dit merk ook een product voor rolgordijnen aan: de Roller Shade Driver E1. Omdat het merk ook allerlei sensoren aanbiedt, kun je de gekoppelde rolgordijnen bijvoorbeeld laten reageren op zonlicht, waardoor ze geheel zonder jouw tussenkomst kunnen reageren op eventuele behoeften die je hebt. De ingebouwde accu gaat twee maanden mee. Je koppelt dit systeem onder meer aan Google Assistent, Apple HomeKit en Amazon Alexa.

Ben je benieuwd geworden naar slimme gordijnen voor in huis? Bij Bol.com vind je een hoop interessante producten!

👀Behoefte aan nog meer privacy? Overweeg zonwering!

Microsoft Gaming-ceo Phil Spencer en Xbox-directeur Sarah Bond vertrekken bij het Amerikaanse bedrijf.

Dat hebben verschillende media vernomen, en Spencer zelf heeft het inmiddels ook bevestigd via social media. Daarbij publiceerde IGN ook interne e-mails van Microsoft's ceo Satya Nadella, de te vertrekken Spencer en de nieuwe Microsoft Gaming-ceo Asha Sharma en Matt Booty.

Naar verwachting vertrekt Spencer, die bijna veertig jaar bij Microsoft werkzaam was, aanstaande maandag. Xbox-president Sarah Bond - waarvan voorheen werd gedacht dat ze Spencer uiteindelijk zou vervangen - gaat ook weg. Asha Sharma is op dit moment nog de president van Microsofts CoreAI en gaat dus Microsoft Gaming bestieren. Matt Booty, het hoofd van Xbox Game Studios, wordt gepromoot naar chief content officer en zal nauw samenwerken met Sharma.

"Afgelopen najaar deelde ik met Satya dat ik nadacht over mijn vertrek en het beginnen aan het volgende hoofdstuk van mijn leven", zo stelt Spencer in zijn e-mail. "Vanaf dat moment gingen we aan de slag met onze aanpak, met het oog op het behoud van stabiliteit en het versterken van de fundering die we hebben gebouwd. Xbox is altijd meer dan een bedrijf geweest. Het is een levendige gemeenschap bestaande uit spelers, makers en teams die erg veel geven om wat we bouwen en hoe we dat doen. Het verdient een goed doordacht plan voor de toekomst."

"Ik wil Phil bedanken voor zijn uitzonderlijke leiderschap en samenwerking", aldus Nadella in zijn e-mail naar werknemers. "In meer dan 38 jaar bij Microsoft, waaronder 12 jaar aan het hoofd van de gamedivisie, heeft Phil geholpen met het transformeren van wat we doen en hoe we dat doen."

De nieuwe Microsoft Gaming-ceo aan het woord

Sharma, de nieuwe ceo van Microsoft Gaming, meldt in haar e-mail: "Mijn eerste taak is simpel: begrijpen hoe dit werkt en het vervolgens beschermen. Dat begint bij drie verplichtingen. Ten eerste geweldige games - daar begint alles mee. We moeten geweldige games hebben die door onze spelers geliefd worden." Vervolgens vertelt Sharma over het belang van onvergetelijke personages, de macht geven aan ontwikkelstudio's en iconische franchises.

"Ten tweede: de terugkeer van Xbox. We verbinden ons opnieuw aan onze trouwe Xbox-fans en -spelers, die de afgelopen 25 jaar in ons hebben geïnvesteerd, en de ontwikkelaars waar we de uitgebreide universa en ervaringen die onze spelers wereldwijd omarmen mee hebben gebouwd. We zullen onze afkomst eren met een vernieuwde inzet voor Xbox, te beginnen bij de console, die heeft gevormd wie we zijn." Sharma benadrukt daarbij dat games tegenwoordig op meerdere apparaten te vinden zijn, en spreekt uit dat Microsoft zich niet wil limiteren aan één apparaat. "Terwijl we uitbreiden op pc, mobiel en cloud, moet Xbox naadloos, onmiddellijk en waardig voor de gemeenschappen die we serveren voelen."

Het derde punt van Sharma is "de toekomst van spelen. We nemen de heruitvinding van spelen waar. Daarom zullen we investeren in nieuwe zakenmodellen en nieuwe manieren om te spelen door gebruik te maken van wat we al hebben: iconische teams, personages en werelden waar mensen van houden. Maar we zullen die werelden niet behandelen als statische IP om uit te melken en geld uit te onttrekken. We bouwen een gedeeld platform en gereedschappen die ontwikkelaars en spelers de macht geven om hun eigen verhalen te creëren en delen."

Over Spencer en de staat van Xbox

Phil Spencer werd in 2014 hoofd van Xbox, toen hij de opdracht had Xbox One van een gebrekkige release het jaar ervoor te redden. Tijdens die consolegeneratie werd onder andere het populaire Xbox Game Pass gelanceerd. Dankzij onder andere die service en zijn veelvuldige interviews werd hij al snel populair onder gamers.

Na de Xbox Series X en S-release in 2020 begon de mening over Spencer om te slaan, vooral gevoed door de veranderingen rondom Xbox als merk. Sinds enkele jaren komen de spellen van Xbox-ontwikkelaar zelfs vaak ook op andere platforms uit - bijvoorbeeld op PlayStation 5 en Nintendo Switch. Tegelijkertijd loopt de verkoop van de huidige Xbox Series X en S-consoles flink terug. Spencer zelf verscheen de afgelopen jaren steeds minder vaak in interviews, en ook de vele ontslagrondes en studiosluitingen binnen de Xbox-divisie zorgden voor reputatieschade.

Tegelijkertijd werden onder Spencers leiding grote aankopen als Bethesda en Activision Blizzard gedaan, bekend van gamefranchises als The Elder Scrolls, Fallout en Call of Duty.

Microsoft heeft eerder laten weten aan een nieuwe console te werken, die de grenzen tussen consoles en pc moet vervagen. Voor zover bekend wordt dit een apparaat die in feite pc-games af gaat spelen, alsmede Xbox-games, en waarop verschillende digitale pc-winkels bereikbaar zullen zijn - en dus niet alleen die van Microsoft zelf.

Het vertrek van twee belangrijke kopstukken binnen Microsofts gamedivisie is opvallend, zeker in combinatie met het feit dat de gametak van het bedrijf schijnbaar in een transitieperiode zit. Ook het feit dat de nieuwe ceo van Microsoft Gaming van CoreAI afkomt, houdt de gemoederen onder gamers bezig. Microsoft zet groots in op kunstmatige intelligentie, maar onder gamers heerst vooral onvrede over de invloed die AI tegenwoordig heeft op hun hobby. Sharma benadrukte in haar interne e-mail echter dat Xbox zich niet gaat richten op "zielloze AI-slop".

Toen je je laptop kocht, keek je waarschijnlijk vooral naar de processor, de grafische chip en hoeveel GB werkgeheugen erin zit. Of dat werkgeheugen DDR4 of DDR5 is, is voor de meeste mensen geen doorslaggevende factor. Toch is het wel handig om te weten wat de verschillen zijn tussen DDR4, dat je vooral in oudere laptops tegenkomt, en DDR5, dat bij nieuwe modellen meestal de standaard is. DDR5 kan per seconde meer data verwerken dan DDR4. Wat dat verschil betekent en wanneer extra gigabytes meer opleveren dan de stap naar DDR5, lees je in dit artikel.

De techniek achter DDR4 en DDR5

Het grootste verschil tussen DDR4 en DDR5 zit in de datasnelheid en bandbreedte. Zie het als een digitale weg: DDR4 is een prima route waar het verkeer netjes doorrijdt, DDR5 is een bredere snelweg waar per seconde meer data overheen kan. Daardoor hoeft de processor bij zware taken waarbij veel data heen en weer gaat (denk bijvoorbeeld aan videobewerking) minder vaak te wachten op nieuwe informatie. Let wel: die extra 'rijstroken' leveren pas winst op als je processor, grafische chip en software er ook echt gebruik van maken. Bij lichte taken, zoals browsen en tekstverwerken, is werkgeheugenbandbreedte zelden de bottleneck. Gaat dat langzaam, dan heeft dat eerder te maken met de processor, opslag, of de browser.

DDR5 kan ook helpen met het energieverbruik, omdat het op een lagere spanning werkt: 1,1 volt in plaats van 1,2 volt bij DDR4. In een laptop kan dat iets schelen, al hangt het effect af van wat je doet en hoe de rest van het systeem is opgebouwd. Daarnaast zit bij DDR5 een deel van de stroomregeling op de geheugenmodule zelf. Dat kan de stroomvoorziening stabieler maken, maar het maakt de module ook wat complexer om te produceren.

Wat biedt DDR5 in de praktijk?

DDR5 komt vooral tot zijn recht bij taken die veel werkgeheugenbandbreedte vragen, zoals 8K videobewerking of complexe simulaties. Daarbij blijft de processor (en soms de GPU) meestal de doorslaggevende factor: die bepaalt of je systeem zo'n klus überhaupt vlot aankan. DDR5 kan helpen om wachttijd te verminderen, maar het maakt een trage CPU niet ineens snel. Een ander voordeel is dat je per module hoge capaciteiten kunt halen. Voor zware desktop-werkstations zijn systemen met 256 GB aan werkgeheugen inmiddels realiteit. Bij laptops ligt die grens doorgaans lager, vaak rond de 128 GB, omdat ze meestal minder geheugenslots hebben. Bovendien is het werkgeheugen bij veel modellen vastgesoldeerd, waardoor je later niet kunt uitbreiden.

©Batorskaya Larisa

DDR5 voor gamers: nodig of niet?

Voor gamers blijft het voordeel van DDR5 vaak beperkt. In veel games gaat het om een klein verschil, en op 1440p of 4K zie je dat meestal nog minder terug omdat je dan eerder tegen de grens van de videokaart aanloopt dan tegen die van het werkgeheugen. Ook hier geldt: de keuze voor CPU en vooral GPU bepaalt je gameprestaties veel sterker dan de stap van DDR4 naar DDR5. Dat verschil tussen DDR4 en DDR5 is onderzocht in een vergelijkingstest van de gezaghebbende site Tom's Hardware. Daarbij ging het bijvoorbeeld om 3% verschil in gameprestaties in Assassin's Creed Valhalla, 2% in Far Cry 6, Tom Clancy's Ghost Recon Breakpoint, Watch Dogs: Legion en Borderlands 3, en 1% in Shadow of the Tomb Raider en Wolfenstein: Youngblood.

©Crystal Dynamics

Is een laptop met DDR4 nog goed genoeg?

Ja, voor de meeste Nederlanders is een laptop met DDR4 nog steeds goed genoeg. Gebruik je hem vooral voor internetten, Netflix kijken, Microsoft Office en af en toe een simpele fotobewerking, dan merk je in de praktijk nauwelijks verschil tussen DDR4 en DDR5. Bij laptops is DDR4 of DDR5 bovendien vaak geen losse keuze: het hangt samen met de generatie processor die in het model zit.

DDR5 kan wel voordeel geven bij zwaardere taken waarbij de computer grote hoeveelheden data tegelijk moet verwerken, maar dat wordt pas echt interessant als je met zware programma's werkt, of als je games zo soepel mogelijk wilt laten lopen - ervan uitgaande dat je CPU en GPU die werklast ook aankunnen. Denk aan situaties waarin je merkt dat je laptop moeite heeft om alles bij te houden, ook al staat de beeldkwaliteit niet eens extreem hoog. In veel situaties blijft het verschil klein. Belangrijker is vaak de hoeveelheid werkgeheugen: 16 GB voelt meestal merkbaar fijner dan 8 GB, ongeacht of het DDR4 of DDR5 is.

DDR4 is niet meer vanzelfsprekend goedkoop

Lange tijd was DDR4 de slimme, goedkope keuze als je vooral op de prijs lette: het verschil met DDR5 was groot. Door de huidige tekorten klopt dat beeld minder. DDR4-geheugen is flink duurder geworden; in sommige gevallen is de prijs zelfs meer dan verdubbeld. DDR5 is ook duurder geworden, maar omdat de productie van DDR4 wordt afgebouwd, kan DDR4 relatief harder in prijs oplopen. Daardoor ligt DDR4 in veel gevallen dichter tegen DDR5 aan dan je zou verwachten. Wie nu een nieuw systeem koopt, is met DDR4 vaak nog steeds het minst kwijt, alleen is 'goedkoop' bij werkgeheugen momenteel een rekbaar begrip.

©ronstik

Upgraden: wat wel en niet kan

DDR4 en DDR5 zijn nooit onderling uitwisselbaar, ook niet in een desktop. De inkeping zit op een andere plek en het platform moet het juiste type werkgeheugen ondersteunen. Je kunt dus geen DDR5 plaatsen in een systeem dat voor DDR4 is gemaakt, en andersom ook niet.

Bij laptops betekent dit meestal dat als je wilt overstappen op DDR5 je een nieuwe laptop zult moeten kopen. Veel laptops hebben namelijk geen uitbreidbaar werkgeheugen meer: de geheugenchips zitten voor ruimte- en kostenbesparing op het moederbord gesoldeerd, en bij sommige ontwerpen zelfs in hetzelfde pakket als de processor. Dan kun je later niets meer bijprikken. Dat is ook precies waarom DDR4 vs DDR5 bij laptops zelden de hoofdvraag is: je kiest een model, en daar hoort dit type geheugen bij.

Bij een desktop heb je vaak meer speelruimte, maar ook daar is het geen kwestie van alleen de geheugenmodules wisselen. Wil je van DDR4 naar DDR5, dan heb je een moederbord nodig dat DDR5 ondersteunt, en vaak ook een processor die bij dat moederbord past. Heb je vooral te weinig werkgeheugen (bijvoorbeeld 8 of 16 GB) en merk je dat je pc daardoor traag wordt, dan is extra DDR4 bijplaatsen meestal de goedkoopste verbetering. Pas als je toch al toe bent aan een grotere upgrade van je pc, wordt de stap naar DDR5 logisch.

Wanneer moet je echt upgraden?

Echt upgraden is pas zinvol als je merkt dat je huidige machine niet meer probleemloos werkt bij zware klussen zoals grote fotobestanden bewerken, video's monteren of veel dingen tegelijk doen. Heb je nu een laptop met 16 GB of 32 GB DDR4 die nog vlot werkt? Blijf die dan vooral gebruiken zolang de prijzen zo hoog liggen. Twijfel je, kijk dan eerst wat de oorzaak van de mindere prestaties is: zit je werkgeheugen tegen zijn limiet, of zijn het vooral je processor of GPU die de klus niet bijbenen?

Zo controleer je of je extra RAM nodig hebt

Voordat je besluit om een flinke investering te doen in een nieuw systeem of extra geheugen, is het slim om te kijken hoe je huidige computer presteert onder druk. Je kunt dit eenvoudig zelf testen op zowel Windows als Mac.

Windows

Open eerst de programma's die je normaal gesproken tegelijk gebruikt, zoals je browser met veel tabbladen, Word en een videocall. Druk daarna op Ctrl + Shift + Esc om Taakbeheer te openen. Ga naar het tabblad Prestaties en klik op Geheugen. Kijk vervolgens naar de grafiek en het percentage dat in gebruik is: blijft dat langere tijd rond de 80 tot 90 procent hangen terwijl je gewoon je dagelijkse werk doet, dan zit je tegen de grens van je werkgeheugen aan. Dat merk je vaak aan kleine haperingen, zoals tabbladen die trager laden of apps die later reageren. Zie je tegelijk dat je pc veel met de schijf bezig is, bijvoorbeeld omdat programma's ineens langzamer worden terwijl je opslaglampje blijft knipperen, dan is de kans groot dat Windows tijdelijk data op de SSD parkeert omdat het werkgeheugen volloopt.

Apple

Open je gebruikelijke programma's en druk daarna op Command + Spatiebalk. Typ Activiteitenweergave en druk op enter. Klik bovenin op het tabblad Geheugen en kijk onderaan naar de grafiek bij Geheugendruk. Is die groen, dan is er niets aan de hand. Wordt de grafiek geel of rood, dan heeft je Mac meer geheugen nodig om alles vlot te blijven draaien. Let ook op Gebruikte swap: als dat oploopt tot meerdere gigabytes, dan is je werkgeheugen in de praktijk te krap.